Tuần 12. Tiếng hát con tàu

Tuần 12. Tiếng hát con tàu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực k...

Trang 1

Tiết 13-14 tự chọn nâng cao

TIẾNG HÁT CON TÀU

-Chế Lan

Trang 2

Viên- I/Tìm hiểu chung :

 1/ Về nhà thơ Chế Lan Viên (1920- 1989)



thơ nổi tiếng từ phong

trào thơ Mới và là một

trong những nhà thơ hàng

từ sau cách mạng tháng

Tám.

Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên

Trang 3

song không tách rời

tình cảm và gắn bó

với con người, cuộc

mới lạ,tầng tầng,

lớp lớp cùng với

những tương quan đối lập giữa các sự vật , hiện tượng.

hiện tượng

Trang 4

Tiết 13-14 tự chọn nâng cao

 2/Hòan cảnh sáng tác và xuất xứ của bàithơ:

 -Bài thơ “Tiếng hát con tàu” được sáng tác vào năm 1960 Bài thơ được lấy

cảm hứng từ một sự kiện kinh tế – xã hội trong những năm 1958- 1960 : phong trào vận động người miền xuôi lên

xây dựng kinh tế miền núi (đặc biệt là vùng núi Tây Bắc) Nhưng khơng dừng lại

ở đĩ , bài thơ cịn là khúc hát về lịng biết

ơn,tình yêu sự gắn bĩ với nhân dân, đất nước của một tâm hồn thơ đã tìm thấy ngọn nguồn nuơi dưỡng và chân trời nghệ thuật mới của

mình ở nhân dân và đất nước

 -Bài thơ được in trong tập “Aùnh sáng và phù sa” (xuất bản năm 1960 )

Trang 5

 3/ Nhan đề- đề từ và bố cục của bài thơ :

 a Nhan đề và đề từ của bài thơ :

 a1.Nhan đề bài thơ:

 - “Tiếng hát con tàu” là một nhân hóa mang ý nghĩa biểu tượng :

 + “Con tàu” là hình ảnh độc đáo diễn tả khát vọng lên đường.

 + “Tiếng hát” là khát vọng cất lên

thành tiếng , nhân lên thành nhạc, là

hành khúc lên đường say mê, giục giã.

 =>Đây là con tàu tâm hồn đi suốt bài

thơ thành biểu tượng sinh động cho cảm

xúc chủ đạo của tác giả :Khát vọng lên đường đến với nhân dân, đất nước và ngọn nguồn của sự sáng tạo thơ ca

Trang 6

 a2 Bốn câu đề từ :

 - Bốn câu thơ chứa đựng hai hình ảnh :

 Tổ quốc và nhân dân

 + Tổ quốc được thể hiện qua một

miền đất cụ thể “Tây Bắc”; nhưng lại ẩn dụ cho Tổ quốc bao la, rộng lớn.

 +Nhân dân được thể hiện qua hai lần hóa thân kỳ diệu “ Khi lòng ta…”,

“Tâm hồn ta…”

 => 4 câu thơ thể hiện sự gắn bó giữa con người với Tổ quốc – con người

mang khát vọng mãnh liệt như con tàu hối hả lăn bánh về phía đất nước,

nhân dân

Trang 7

 Như vậy, nhan đề và đề từ bài thơ có hai ý nghĩa :

 + Thứ nhất là bày tỏ tình yêu và khát vọng hòa nhập, cống hiến cho Tổ quốc, nhân dân của nhà thơ

 +Thứ hai là sự thể hiện khát vọng của một công dân (“ta”) gắn với khát vọng của người nghệ sĩ tìm

về Tổ quốc như tìm về với ngọn

nguồn sáng tạo nghệ thuật chân

chính

Trang 8

 b.Bố cục bài thơ :

 - Bài thơ có thể chia làm 3 khúc

hát :

 + Khúc hát 1 ( 2 khổ thơ đầu) : sự trăn trở, mời gọi của con tàu tâm hồn.

 +Khúc hát 2 ( 9 khổ thơ giữa) :

khúc hát hoài niệm của con tàu

tâm hồn khi trở về Tây Bắc.

 +Khúc hát 3 ( 4 khổ cuối ): khúc hát lên đường sôi nổi , say mê

của con tàu tâm hồn

Trang 9

 II/ Đọc hiểu bài thơ:

 1/ Khúc hát 1: Sự trăn trở và lời mời gọi của con tàu tâm hồn.

Trang 10

 - Với nghệ thuật phân thân ( cách

nhà thơ tự tách đôi dòng cảm xúc

của mình) bằng cách tự vấn qua hàng lọat câu hỏi :

 …anh đi chăng?  Anh có nghe …?  sao chửa ra đi ?  gợi âm điệu hối thúc, giục giã…và các câu trả lời : “Tàu

đói …vầng trăng”, “đời anh nhỏ hẹp

…”, “chẳng có thơ đâu…”  tạo thế đối lập giữa phê phán với mời gọi.

 - Gịong thơ vừa day dứt, vừa giục giã …

 => Đ ọan thơ là sự lấy đà, chuẩn bị

tâm lý, chuẩn bị trí tuệ, ý chí khởi

động cảm xúc cho con tàu tâm hồn

trước giờ “lăn bánh” vào cuộc hành trình lớn lao và thiêng liêng

Trang 11

 2/ Khúc hát 2 - Những hoài niệm

của nhà thơ về Tây Bắc ( 9 khổ giữa)

 a Những cảm xúc về mảnh đất , cuộc kháng chiến và con người:

 * Về mảnh đất Tây Bắc:

 - Xứ thiêng liêng… anh hùng

 - Nơi máu rỏ… thấm đất

 Nay rạt rào … trái đầu xuân

 - …sương giăng…mây phủ

h/ả thơ gợi tả về một mảnh đất đau thương anh dũng trong k/c nay đang được

hồi sinh.

Trang 12

•Về cuộc kháng chiến chống Pháp :

thân thương trừu mến

giản dị có khả năng phát sáng ,soi

đường.Một ngọn lửa cháy rực trong 10

năm nhưng kì diệu thay có sức tỏa sáng đến nghìn năm sau.

Trang 13

*/ Về nhân dân :

suối cũ

cỏ

đón giêng hai

chim én gặp mùa

đứa trẻ thơ …gặp

=> h/ả so sánh gần gũi,

giàu ý nghĩa biểu cảm Từ

mạnh mẽ của nhà thơ khi

được trở về sống trong vòng tay yêu thương của nhân dân.

Trang 14

*/ Về nhân dân :

suối cũ

cỏ

đón giêng hai

chim én gặp mùa

đứa trẻ thơ …gặp

=> h/ả so sánh gần gũi,

giàu ý nghĩa biểu cảm Từ

mạnh mẽ của nhà thơ khi

được trở về sống trong vòng tay yêu thương của nhân dân.

Trang 15

Trang 16

Trang 17

Tiết 13-14 tự chọn nâng cao

hùng

thiết.

dị…

…

khứ với tấm lòng biết ơn sâu nặng…

Trang 18

Tiết 13-14 tự chọn nâng cao

tưởng :

triết lý – những triết lý được rút ra từ những cảm xúc và h/ả cùng với cách diễn đạt giản

dị, cô đúc nên không rơi vào khô khan mà tạo ấn tượng mạnh trong cảm xúc người đọc.

qui luật thấm thía : Trong đời sống con

người, tình cảm có một sức mạnh kỳ lạ : nó biến cái xa xôi thành gần gũi, biến cái vô tri thành vật có linh hồn

Trang 19

 Tiết 13-14 tự chọn nâng cao

hạnh phúc, lòng biết ơn sâu

nặng của tác giả với Tây Bắc và nhân dân Trở về với Tây Bắc , với nhân dân như tìm về với nguồn sống, nguồn hạnh

phúc lớn lao và đó cũng chính là cội nguồn của sự sáng tạo

Trang 20

 Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên

 3/ Khúc hát 3 : Khúc hát lên đường

 *Kết thúc bài thơ, cảm xúc của con tàu tâm hồn ở nhà thơ được thể hiện như

thế nào ?

 - “Đất nước gọi ta hay lòng ta gọi?” –câu hỏi tu từ- tiếng gọi của đất nước hòa nhập với tiếng gọi bên trong tâm hồn của nhà thơ : thôi thúc, giục giã lên

đường

 - Tiếng song ca ấy tạo nên lời thơ mời

gọi gấp gáp ( Tình em…mong, tình mẹ…

chờ… ) để biểu đạt niềm khao khát say mê, cháy bỏng được về Tây Bắc của

nhà thơ

Trang 21

tưởng… uống vầng trăng” với “mặt hồng em…”

hạnh phúc tràn đầy của thi nhân khi đã tìm về được với Tây Bắc- ( cũng là đất

nước, nhân dân, là cội nguồn của sáng tạo thơ ca) – cái “sân ga tinh thần” mà con tàu tâm hồn của nhà thơ đã tới đích.

vọng đi tới cuộc sống mới đang rộng mở- là tiếng gọi đến với nhân dân đậm tình nặng nghĩa để khơi dậy nguồn thơ

Trang 22

 IV/ TỔNG KẾT :

 - Tiếng hát con tàu là một bài thơ có sức sống lâu bền bởi bài thơ không

chỉ thể hiện : khát vọng lớn về với

nhân dân, với đất nước mà còn ở sự gặp gỡ tuyệt diệu giữa tiếng gọi của đất nước với ý thức tự giác đóng góp để dựng xây đất nước của nhà thơ.

 - Aán tượng của bài thơ còn ở phong

cách nghệ thuật độc đáo của Chế Lan Viên qua sự sáng tạo hệ thống hình ảnh mới lạ, biến hóa tầng lớp cùng sự

kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp cảm xúc với vẻ đẹp trí tuệ

Trang 23

 */ Hướng dẫn học bài:

bản về tác giả và mạch cảm xúc chủ đạo của bài thơ

thơ để làm rõ được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của

bài thơ, đọan thơ.

tiêu biểu

Hán chùa Tây Phương” theo yêu cầu : nét chính về tác giả, hòan cảnh sáng tác, cảm xúc chủ đạo, bố

cục và nội dung-nghệ thuật trong

từng phần của bài thơ.

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	252 KB