Tuần 17. Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Tuần 17. Ai đã đặt tên cho dòng sông? tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

1. T¸c

gi¶:

-Sinh 1937 tại thành phố Huế

- 2007 ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trớ tuệ và trữ tỡnh, giữa nghị luận sắc bộn với tư duy đa chiều đ ợc tổng hợp từ vốn kiến thức

sõu rộng, lối viết hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa.

R ợu hồng

đào (200 1)

Tác phẩm ( sgk)

Hoa trái quan

h tôi (199 5)

Ai đã

đặt tên cho dòng sông

? (198 6)

Rất nhiề

u

ánh lửa (197 9)

Sông Hương về đêm

2 Văn bản:

a Hoàn cảnh sáng tác :

Là một trong những bài bút kí đặc sắc, viết tại Huế, 4-1-1981, in trong tập sách cùng tên

Hãy dựa vào SGK chia bố cục đọan trích ?

CHÙA THIÊN MỤ

Dựa vào phần tìm hiểu trên , hãy phát biểu chủ đề của đoạn trích ?

c Chủ đề : Tình yêu , niềm tự hào tha thiết , sâu lắng của tác giả dành cho sông quê hương,

cho xứ Huế thân yêu

CÁNH ĐỒNG CHÂU HÓA

II ĐỌC – HIỂU

ơng khi rời khỏi thành phố Huế

Nhóm 2:

Tìm hiểu Sông H ơng vùng đồng bằng

Nhóm 3 :Tìm

hiểu Sông H ơng

khi gặp thành

phố Huế

Dãy Trường Sơn Núi Kim Phụng

Ngã ba tuần Điện Hòn Chén

Nguyệt Biều, Lương Quán Chùa Thiên Mụ Kim Long

Cồn Hến

Bao Vinh

Vĩ Dạ

Thượng nguồn Đồng bằng

Gặp kinh thành Huế Rời khỏi Huế

Hoàng phủ Ngọc T ờng yêu Huế, yêu

sông H ơng bằng một tình cảm gắn bó sâu lặng thiết tha, một tâm hồn dễ

rung động, nhạy cảm, tinh tế và một

ngòi bút tài hoa

Làm nổi bật vẻ đẹp riêng của

sông H ơng

II Đọc và tìm hiểu văn bản:

1 Thuỷ trình của Sông Hương

a Vẻ đẹp của sông Hương ở thượng nguồn:

Rầm rộ giữa bóng cây

đại ngàn Cuộn xoáy nh cơn lốc

Mãnh liệt v ợt qua ghềnh thác

+ H/ảnh so

sánh:

- Gi ữ a lòng Tr ờng Sơn:

“một bản tr

ờng ca của

rừng già ”

B¶n lÜnh gan d¹

T©m hån tù do vµ trong s¸ng

+ H×nh ¶nh nh©n

ho¸C« g¸i Di-gan

phãng kho¸ng

vµ man d¹i

 Giữa lòng Tr ờng Sơn, Sông H

ơng mang một vẻ đẹp tràn đầy sức sống, mãnh liệt, man dại và cá tính

+Trë thµnh ng êi mÑ phï sa cña mét vïng v¨n ho¸ xø së

->Tóm lại: sông H ơng ở th ợng nguồn mang vẻ đẹp phóng khoáng, man dại, bí ẩn nh ng cũng rất dịu dàng và trí tuệ

b Sông H ơng vùng đồng bằng:

Vẻ đẹp nhuốm màu cổ tích

Giữa cánh đồng Châu Hoá

đầy hoa dại, sông H ơng là cô gái

đẹp ngủ mơ màng

+chuyển dòng

liên tục giữa khúc quanh đột ngột;

theo những đ ờng cong thật mềm +đột ngột

lấy chân đồi Thiên Mụ;

+tạo nên những phản quang

nhiều màu sắc:

Đó là một cuộc tìm kiếm và

đuổi bắt, hào hoa và đam mê

nh ng ời con gái đi tìm tình yêu

•Dòng chảy chuyển

động:

Mềm mại

và nhiề

u màu sắc

qua một lòng vực sâu

+vòn

g

+uốn mình

vẽ một hình cung thật tròn

+ôm

sớm xanh, tr a vàng, chiều tím

+v ợt

- Sông H ơng đoạn chảy về

đồng bằng

 Sông H ơng mang vẻ đẹp , thơ mộng, mềm mại, dịu

dàng, trầm mặc và nhuốm màu cổ tích

Ngọc Trản

Xưa có tên là Hương Uyển Sơn sau đổi là Ngọc Trản (Chén ngọc) Dân

gian quen gọi là điện Hòn Chén vì liên quan đến giai thoại vua Minh Mạng đánh rơi chén ngọc

Diện Hòn Chén

Tọa lạc trên núi Ngọc Trản Tục thờ Thánh Mẫu Thiên Yana có những hình thức sinh hoạt tín ngưỡng dân gian ,có nguồn gốc với tín ngưỡng Thiên Tiên Thánh giáo, thờ Mẫu Vân Hương (miền bắc) thờ Mẫu ở núi Bà Đen (miền nam) Pohnaga (Tháp Chàm - Nha Trang)

Đồi Vọng Cảnh

Đồi Vọng Cảnh cao 43m Nó tọa lạc giữa vùng lăng tẩm của các vua

chúa nhà Nguyễn và đối diện với điện Hòn Chén Ở quanh quất cách

đồi Vọng Cảnh dăm trăm mét là lăng Đồng Khánh, lăng Tự Đức, lăng Thiệu Trị, lăng Hiếu Đông (vợ vua Minh Mạng), lăng Xương Thọ (của bà

Từ Dũ, vợ vua Thiệu Trị), lăng bà Thánh Cung (vợ vua Đồng Khánh), lăng bà Từ Cung (vợ vua Khải Định), lăng Hoàng tử Cảnh (con vua Gia Long), v.v

Chùa Thiên mụ

Chùa bắt nguồn từ một huyền thoại Đêm đêm có một bà già mặc áo đỏ, quần lục xuất hiện trên ngọn đồi nơi chùa tọa lạc ngày nay và nói: rồi sẽ có chân chúa đến lập chùa ở đây để tụ khí cho bền long mạch Nói xong bà biến mất, sau này chúa Nguyễn Hoàng qua đây nghe kể lại và cho xây chùa lấy tên là Thiên Mụ (Linh

Mụ).

Sông Hương trầm mặc cổ xưa

• Lăng Tự Đức

Lăng Tự Đức

• Lăng Minh Mạng

Lăng Minh Mạng

Lăng Minh Mạng

•Sông H ơng mang “vẻ đẹp trầm mặc” nh triết lí ,nh cổ thi

g, t×nh tø

“ v©ng ”

mét c¸nh cung rÊt nhÑ sang cån HÕn

nh×n +Uèn

Đ oạn cồn Hến chia sông Hương làm 2 nhánh

Chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vầng trăng non

d Sông H ơng khi rời khỏi kinh thành Huế:

- nh sực nhớ lại một điều gì ch a kịp nói

- nó đột ngột đổi dòng

- để gặp lại thành phố lần cuối

- là nỗi vấn v ơng,

- cả một chút lẳng lơ kín đáo của tình yêu

- giống nh nàng Kiều trong đêm tự tình ,

- sông H ơng đã chí tình trở lại tìm Kim Trọng của nó, để nói một lời thề

tr ơc khi về biển cả:

-> Là cuộc chia tay với ng ời tình trong l u luyến tiễn đ a, trong lời thề chung thuỷ vang vọng thành giọng

hò dân gian

Bồi hồi l

u luyế

n nhớ nhung

=> Sông H ơng không chỉ mang vẻ

đẹp trời phú mà còn ánh lên vẻ đẹp của con ng ời, nh một ng ời tình dịu dàng thuỷ chung

g, mề

m mại, trí tuệ

c nh triết

lí,

cổ thi

Ng ời tình say

đắ

m, thuỷ chung

2 Vẻ đẹp sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử, cuộc đời và thơ ca:

Thế kỉ XVIII,

vẻ vang soi búng kinh thành Phỳ Xuõn

Đến với Cỏch mạng thỏng Tỏm bằng những chiến cụng rung

chuyển

Thế kỉ XIX, sống với lịch sử

bi trỏng của dõn tộc

Sụng Hương đó "sống hết thế kỉ quang vinh

với nhiệm vụ lịch sử của nú" Tự hiến đời mình làm

một chiến công

a Sông H ơng trong mối quan hệ với lịch sử

+ Được ghi trong “Dư địa chí” của Nguyễn Trãi:

“là dòng sông viễn châu đã chiến đấu oanh liệt bảo

vệ biên giới phía tây nam của Tổ quốc Đại Việt qua những thế kỉ trung đại”

Sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử:

+ Nó gắn liền với những thế kỉ vinh quang của đất nước “từ thuở nó còn là một dòng sông biên thuỳ xa xôi của đất nước các vua Hùng”

+ Thế kỉ XIX: “nó sống hết lịch sử bi tráng của thế kỉ 19 với máu của những cuộc khởi nghĩa”.

+ Vào thế kỉ XVIII: “nó vẻ vang soi “ nó vẻ vang soi

bóng kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ”

+ Thế kỉ XX: Nó “đi vào thời đại Cách mạng tháng Tám bằng những chiến công rung chuyển”, chứng kiến cuộc nổi dậy tiến công tết Mậu Thân 1968

 Sông Hương mang vẻ đẹp của một bản hùng ca ghi dấu những thế kỉ vinh quang của đất Huế

Thay mµu thùc bÊt ngê trong c¸i nh×n cña T¶n §µ

Lµ KiÒu trong c¸i nh×n th¾m thiÕt cña Tè H÷u

Từ tha thiết

mơ màng chợt nhiên hùng tráng

, khÝ ph¸ch cña Cao B¸ Qu¸t

Sức mạnh phục sinh của tâm hồn trong th¬ Tè H÷u

Nỗi quan hoài vạn cổ trong thơ

bà Huyện Thanh Quan

S«ng H ¬ng kh«ng bao giê tù lÆp l¹i m×nh trong

C¶m høng cña c¸c nghÖ sÜ

b S«ng H ¬ng trong thi ca

Tản Đà: Dòng sông trắng- lá cây xanh.

Cao Bá Quát: như kiếm dựng trời xanh

Bà huyện Thanh Quan: bóng chiều bảng

lảng.

Tố Hữu: tiếng hát sông Hương

+ Gắn sông Hương với âm nhạc cổ điển Huế:

đánh đàn lúc đêm khuya”

- Là “tứ đại oán” trong Kiều của Nguyễn Du: “Nguyễn

Du đã bao năm lênh đênh trên quãng sông này mới

xa nửa vời”.

Ca Huế trên sông Hương

c Sông Hương với cuộc đời

mình làm một chiến công, để rồi nó trở về với cuộc sống bình thường, làm người con gái dịu dàng của đất nước”

 Vẻ đẹp giản dị mà khác thường: thích ứng với hoàn cảnh (lịch sử - hùng tráng, đời thường - giản dị).

3 Ý nghĩa “Ai đã đặt tên cho dòng sông ?”

“Dòng sông ai đã đặt tên ?

Để người đi nhớ Huế không quên?”

Kết thúc bài kí bằng cách lí giải về cái tên của

dòng sông – sông thơm Với tiêu đề ấy, nhằm lưu

ý người đọc không chỉ cái tên đẹp đẽ của dòng sông mà còn gợi niềm biết ơn đối với những người đã khai phá vùng đất ấy.

Ng ời làng Thành Trung có nghề trồng rau thơm ở đây có một huyền thoại

kể rằng vì yêu quý con sông xinh đẹp nhân dân hai bờ sông H ơng đã nấu n

ớc của trăm loại hoa đổ xuống dòng

sông cho làn n ớc thơm tho mãi mãi.

III Tổng kết:

Ghi nhớ (SGK)

Sau khi học xong đoạn trích

em có suy nghĩ gì về vẻ đẹp

của non sông, đất n ớc Việt

Nam?