Tuần 17. Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường 1937 Trình bày những nét chính về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường và tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông?. “Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa

TIẾT 49 ĐỌC VĂN:

HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Giáo viên : Nguyễn Thị Dạ Ngân

Lớp dạy: 12A4

Ai đã đặt tên cho dòng sông?

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường (1937)

Trình bày những nét chính

về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường và tác phẩm

Ai đã đặt tên cho dòng

sông?

- Tiểu sử:

+ Quê gốc ở Quảng Trị.

+ Là một trí thức yêu nước, nhà văn gắn bó

mật thiết với xứ Huế.

Hoàng Phủ Ngọc Tường tham gia phong trào tranh đấu của sinh viên, học sinh và trí thức yêu nước ở Huế

- Phong cách nghệ thuật:

Chuyên về bút kí; sáng tác luôn có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và trữ tình, nghị luận và tư duy đa chiều, được tổng hợp từ vốn kiến thức sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, lối viết hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa.

- Các tác phẩm tiêu biểu:

+ Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu (1971)

+ Rất nhiều ánh lửa (1979, giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 1980)

+ Ai đã đặt tên cho dòng sông? (1981)

+ Bản di chúc của cỏ lau (truyện ký, 1984)

+ Hoa trái quanh tôi (1995)

+ Ngọn núi ảo ảnh (1999)…

2 Bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông?

- Viết tại Huế tháng 1- 1981, in trong tập sách cùng tên.

- Vị trí đoạn trích: Bài kí gồm 3 phần; đoạn trích học là phần thứ nhất.

Phần 1: Từ đầu tới quê hương xứ sở: Thủy trình của sông Hương

+ Chặng 1: Từ đầu tới chân núi Kim Phụng: Sông Hương ở thượng

nguồn

+ Chặng 2: Tiếp theo tới bát ngát tiếng gà: Sông Hương ở ngoại vi

thành phố Huế

+ Chặng 3: Còn lại: Sông Hương giữa lòng thành phố Huế.

Phần 2: Tiếp theo đến hết: Dòng sông của lịch sử & thi ca.

3 Đọc diễn cảm

Dãy Trường Sơn

Ngã ba Tuần Điện Hòn Chén

Nguyệt Biều, Lương Quán

Ai đã đặt tên cho dòng sông?

II Đọc – hiểu văn bản

1 Thủy trình của sông Hương

I.Tìm hiểu chung

Nhóm 1

Cảnh sắc thiên nhiên của sông Hương ở thượng nguồn được miêu tả như thế nào?

âm nhạc, thi ca được miêu tả như thế nào?

Nhóm 3

Sông Hương khi đi qua thành phố Huế được

miêu tả như thế nào ?

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản

1 Thủy trình của sông Hương

a Ở thượng nguồn :

* Lúc ở rừng già:

“nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác,

cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn”

“cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”

“Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa

cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng

và man dại Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan

dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng.”

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản

a.Ở thượng nguồn

*Ra khỏi rừng già:

- Rừng già đã “chế ngự sức mạnh bản năng”

nên sông Hương “ dịu dàng và trí tuệ ”.

- Là “người mẹ phù sa ”của vùng văn hoá đế

đô.

- Đóng kín “ tâm hồn sâu thẳm ” ở cửa rừng.

 Vẻ đẹp bí ẩn, sâu thẳm của dòng sông.

=>Bằng sự quan sát tinh tế, trí tưởng phong phú; nghệ thuật so sánh, nhân hoá tài hoa, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã khắc hoạ vẻ đẹp trẻ trung, hoang dại, đầy cá tính của sông Hương nơi thượng nguồn

1 Thủy trình của sông Hương

a Ở thượng nguồn

b Ở ngoại vi thành phố Huế

( Từ ngã ba Tuần đến chùa Thiên Mụ )

Sông Hương giống như “người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại”

->Sự liên tưởng tinh tế và lãng mạn

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản

1 Thủy trình của sông Hương

Hoa đỗ quyên

Ngã ba Tuần

“người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa”

Sớm xanh

Trưa vàng

Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang

nhiều màu sắc trên nền trời tây nam thành phố, “ sớm

xanh , trưa vàng, chiều tím ”

Chiều tím

“Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lý, như

cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ…”

a Ở thượng nguồn

b Ở ngoại vi thành phố Huế

c Ở giữa lòng thành phố Huế

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản

1 Thủy trình của sông Hương

Chùa Thiên Mụ Kim Long

“sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long”

kéo m ột nét

thẳn g thự

c yên tâm

như một tiếng “vâng”

không nói ra của tình yêu”

Cồn Hến

“sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thật chậm, cơ hồ chỉ còn

là một mặt hồ yên tĩnh”

“Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế”

Cồn Hến

Thành phố Huế

Bao Vinh

“nỗi vương vấn,

cả chút lẳng lơ kín đáo

của tình yêu”

và man dại

Gợi cảm, tình tứ, đắm say

Lưu luyến, vấn vương, chung tình

TÀI : Kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và tính trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp

từ vốn kiến thức sâu rộng về triết học, văn hoá, lịch sử, địa lí, tất cả được phô diễn trong lối hành văn hướng nội súc tích, mê đắm và tài hoa

TÂM : Tình yêu, niềm tự

hào tha thiết, sâu lắng của tác

giả dành cho dòng sông quê

hương, cho xứ Huế thân yêu

I Tìm hiểu chung

II Đọc - hiểu văn bản

1 Thủy trình của sông Hương

2 Dòng sông của lịch sử và thi ca

a Dòng sông lịch sử

Vẻ đẹp lịch sử của sông Hương

Thế kỉ XVIII,

vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân

Đến với Cách mạng tháng Tám bằng những chiến công rung

chuyển

Thế kỉ XIX, sống với lịch sử

bi tráng của dân tộc

Sông Hương là bản hùng ca, là dòng sông sử thi viết giữa màu cỏ lá xanh biếc

Khi nghe lời gọi, nó tự hiến mình làm

một chiến công

Khi cuộc sống bình thường, sông Hương là

cô gái dịu dàng

- Thay màu bất ngờ trong cái nhìn tinh tế của Tản Đà

- Hùng tráng như “kiếm dựng trời xanh” trong thơ Cao Bá Quát

- Nỗi quan hoài vạn cổ trong thơ Bà Huyện Thanh Quan

- Sức mạnh phục sinh tâm hồn trong thơ Tố Hữu

=> Sông Hương là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca.

2 Dòng sông của lịch sử và thi ca

b.Dòng sông thi ca

- Toàn bộ nền âm nhạc Huế sinh

thành trên dòng sông này

- Gợi hứng cho Nguyễn Du viết nên

khúc nhạc của nàng Kiều

2 Dòng sông của lịch sử và thi ca

c Dòng sông âm nhạc

CA HUẾ

III.TỔNG KẾT

1/Nghệ thuật

- Văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế, tài hoa

- Ngôn từ phong phú, gợi hình, gợi cảm; câu văn giàu nhạc điệu, uyển chuyển

- So sánh, nhân hóa độc đáo, liên tưởng bất ngờ, thú vị

- Kết hợp nhuần nhuyễn bút pháp kể và tả

2/Nội dung

- Thể hiện những khám phá sâu sắc và độc đáo về sông Hương

- Ca ngợi một dòng sông thơ mộng, trữ tình gắn liền với mảnh đất và tâm hồn con người Huế

- Tình yêu tha thiết, sâu lắng và niềm tự hào lớn lao của nhà văn đối với dòng sông quê hương, với cố đô

Sông Hương mang vẻ đẹp dịu dàng như người mẹ phù sa

Dòng sông anh hùng

Sông Hương như cô gái si tình mà kín đáo

Tình yêu say đắm sông Hương

Hình tượng cái tôi của tác giả

Phong cách tài hoa, uyên bác, tâm hồn lãng mạn bay bổng, tinh tế

CỦNG CỐ

Điều chủ yếu nào làm nên sức hấp dẫn của đoạn trích Ai đã

đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường?

a Vì tình yêu, vì sự gắn bó thiết tha và thái độ trân trọng của nhà văn đối với sông Hương, với nền văn hóa Huế.

b Vì đặc điểm hết sức tự do, phóng khoáng và đậm màu sắc trữ tình của một bài bút ký văn học.

c Vì cái tôi tài hoa uyên bác,giàu tình cảm và trí tưởng tượng phong phú,độc đáo lãng mạn của tác giả.

d Vì sự hiểu biết tường tận, sâu rộng của nhà văn về sông Hương và cảnh sắc thiên nhiên cũng như con người xứ Huế.

Xin cảm ơn các thầy, cô giáo

và các em học sinh!