Tuần 17. Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Tuần 17. Ai đã đặt tên cho dòng sông? tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

I TÌM HIỂU CHUNG :

- Trước năm 1975 ông vừa dạy học, vừa tham

gia Cách mạng tại quê nhà

- Sau khi nước nhà thống nhất ông công tác tại hội văn nghệ Huế

2 Sự nghiệp:

a Các tác phẩm tiêu biểu (sgk:197)

b Phong cahs nghệ thuật:

- Là cây bút trưởng thành trong những năm tháng chống Mỹ

- Ông là nhà văn có pcnt độc đáo:

+ Giàu chất trí tuệ, đậm chất thơ,

+ Nghị luận sắc bén, tư duy đa chiều

+ Có chiều sâu văn hóa, cảm hứng nhân văn

+ Hướng nội, súc tích mê đắm tài hoa

c Nội dung đọan trích :

• Cảnh quan sông Hương, sự gắn bó của nó với lịch

sử, văn hóa và con người xứ Huế Qua đoạn trích cũng biểu hiện đặc trưng thể loại và văn phong của Hoàng Phủ Ngọc Tường

1 Đọc hiểu

2 Bố cục:

• Phần 1: Từ đầu tới quê hương xứ sở: hành trình của sông Hương

và vẻ đẹp tự nhiên đầy mê hoặc của nó

Gồm 3 chặng + Chặng 1: Từ đầu tới Chân núi kim Phụng: Sông Hương ở thượng nguồn

+ Chặng 2: Tiếp theo tới bát ngát tiếng gà: Sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế

+ Chặng 3: Còn lại: Sông Hương giữa lòng

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN :

Bằng Lãng

Vĩ dạ

3 Tìm hiểu văn bản:

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

a Sông Hương ở thượng nguồn :

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

9

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

11

Nhà văn đã diễn tả sự

độc đáo của sông Hương

bằng những tên gọi như

thế nào?

Được gọi bằng 3 cái tên :

+Sông Hương là “một bản trường ca của rừng già”

+ Sông Hương “như một cô gái Digan phóng khoáng

và man dại”

+ Sông Hương là “người mẹ phù sa của văn hóa xứ sở”

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

13

THẢO LUÂN?

Tại sao tác giả lại gọi bằng cái tên như thế?

Gọi như vậy nhằm nhấn mạnh

đặc điểm gì của con sông?

Các biện pháp tu từ nào

đã được tác gỉa sử dụng

để chứng minh đặc điểm ấy?

* Sông Hương là “một bản trường ca của rừng già”

-Cách gọi xuất phát từ khởi nguồn của sông Hương

đã gắn với đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ

+Rầm rộ giữa những bóng cây đại ngàn

+ Cuộn xoáy như cơn lôc vào những đáy vực sâu

+ mãnh liệt qua những ghềnh thác

+ Có lúc dịu dàng say đắm giữa những rặng dài của

hoa đỗ quyên rừng

 Động từ, tính từ giàu ấn tượng kết hợp với cấu

trúc trùng điệp tạo nên âm hưởng hùng tráng của

con sông giữa rừng già.

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

15

Hoa đỗ quyên

* Sông Hương “như một cô

gái Digan phóng khoáng và

man dại”

• - Biện pháp nhân hóa: Những cô gái Bô- hê- miêng

thường có vẻ đẹp tự nhiên hoang dại và quyến rũ, yêu

ca hát, nhảy múa

• -Cách ví von: Tạo ấn tượng mạnh mẽ về vẻ đẹp

hoang dại cá tính và lãng mạn của dòng sôngLiên

tưởng thú vị

c Sông Hương là “người mẹ

phù sa của văn hóa xứ sở”

Nhìn sông Hương dưới góc nhìn văn hóa, khẳng định vai trò của sông Hương đối với văn hóa xứ

sởvẻ đẹp trong phần tâm hồn sâu thăm của dòng sông mà chính nó đã không muốn bộc lộ

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

19

 Sông Hương ở thượng nguồn

toát lên sức sống mãnh liệt, hoang dại, đầy cá tính.

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

b Sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế :

Tính cách của, sông Hương khi chảy qua ngoại

vi tp Huế được miêu tả như thế nào? Nêu những dẫn chứng minh họa?

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

21

CÁNH ĐỒNG CHÂU HÓA

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

25

CHÙA THIÊN MỤ

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

27

Thủy trình của dòng sông tựa như cuộc

tìm kiếm có ý thức người tình nhân đích

thực của người con gái trong câu chuyện

tình yêu nhuốm màu cổ tích

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

b Sông Hương ở ngoại vi thành phổ Huế :

- Sông Hương được cảm nhận như là người con gái

mơ màng giữa cánh đồng Chiêm Hóa được người tình mong đợi đến đánh thức.

- Sau một giấc ngủ dài, người đẹp sông Hương

bộc lộ một sức sống, một khát vọng mãnh liệt

“Sông Hương đã chuyển vòng một cách liên tục…đột

ngột uốn mình theo những đường cong thật mềm”

 Mĩ nhân sông Hương với hình thể gợi cảm uốn

mình trên bức thảm thiên nhiên Huế

- Qua lăng tẩm kiêu hãnh âm u, sông Hương mang

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

29

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

b Sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế :

 Sông Hương ở ngoại vi thành phố

cũng mang vẻ đẹp đầy biến hóa: Từ

lãng mạn sang trầm mặc khi uốn

mình quanh các lăng tẩm, thành

quách Huế

- Nghệ thuật:

+ Động từ sống động: ngủ mơ màng, chuyển

dòng liên tục, vòng đột ngột,vẽ một hình cung thật tròn, ôm lấy chân đồi, đi trong dư vang…

+ Hình ảnh so sánh: như cô gái đẹp ngủ mơ

màng, như tấm lụa, như triết lí, như cổ thi…

Bút pháp kể và tả nhuần nhuyễn tài hoa

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

31

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

c Sông Hương trong lòng thành phố Huế:

Sông Hương khi chảy vào thành

phố Huế được miêu tả dưới những

góc nhìn nào ?

Phát hiện của tác giả về nét riêng biệt của sông Hương cho thấy tình cảm gì ở tác giả đối với Huế và

sông Hương ?

- Được miêu tả dưới các góc nhìn: Góc nhìn hội họa, góc nhìn âm nhạc và dưới con mắt tình nhân

- Gặp thành phố nó như đến với điểm hẹn tình yêu, trở nên vui tươi, chậm rãi và êm dịu

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

33

3 1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

* Dưới góc nhìn hội họa:

+ Ngòi bút tác giả thật sự thăng hoa khi vẽ nên hình ảnh đầy ấn tượng :

- “Chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như một vầng trăng non”.

- Sông Hương “uốn một cánh cung rất nhẹ sang cồn Hến”, đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi

như tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu, nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh làm dòng sông thêm lộng lẫy.

- Con sông ngập ngừng như có “những vấn vương của một nỗi lòng không nỡ rời xa thành phố”

c Sông Hương khi chảy vào thành phố :

c Sông Hương trong lòng thành phố Huế:

* Dưới cái nhìn đắm say của một trái tim đa tình :

+ Giáp mặt thành phố ở Cồn Dã Viên (đoạn trên) : Dòng

sông mềm hẳn đi như một tiếng “vâng”không nói ra của tình yêu

+ Trong con mắt tác giả: khúc ngoặt là nỗi vương vấn thậm chí có chút lẳng lơ kín đáo của người tình chung thủy

+ Ví von: Sông Hương như nàng Kiều trở lại tìm Kim Trọng nói lời thế ước trước lúc đi xa

3.1 Vẻ đẹp thiên nhiên của sông Hương :

c Sông Hương trong lòng thành phố Huế:

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

37

Vẻ đẹp của sông Hương gắn liền

với những sự kiện lịch sử được

đề cập như thế nào ?

-Tên con sông Hương được ghi trong “Dư Địa Chí”

của Nguyễn Trãi là sông Linh Giang Dòng sông ấy là điểm tựa bảo vệ biên cương thời Đại Việt

- Đến TK XVIII nó từng soi bóng kinh thành Phú

Xuân của Nguyễn Huệ, từng chứng kiến bao cuộc khởi nghĩa ở TK XIX và đi vào thời đại CMT8 bằng những chiến công rung chuyển 1945, chiến dịch Mậu

3 Dòng sông của lịch sử và thi ca :

a Dòng sông của lịch sử :

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

41

GIẢI PHÓNG HUẾ 1945

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

43

“Khi nghe lời gọi nó

biết cách tự hiến đời

mình làm một chiến

công”

b Dòng sông của cuộc đời :

Sông Hương- dòng sông cuộc đời mang vẻ

đẹp dịu dàng của một cô gái mộng

mơ,mang dáng dấp của người con gái Việt

Nam suốt mấy nghìn năm:

“ nó trở về với một cuộc sống bình thường,

làm một người con gái dịu dàng của đất

nước.”

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

45

c Dòng sông của thi ca :

Sông Hương- dòng sông thi ca , nguồn cảm hứng bất tận cho các thi sĩ bởi luôn biến ảo trong vẻ đẹp mới mẻ

(thơ Bà Huyện Thanh Quan, Cao Bá Quát, Tản Đà, Nguyễn Bính, Tố Hữu…)

3 Ai đã đặt tên cho dòng sông ?

Nhận xét về cách kết thúc bài kí,

về sức gợi cảm của nhan đề ?

Để người đi nhớ Huế không quên?”

- Bài kí mở đầu bằng một câu hỏi đầy trăn trở: Ai

đã đặt tên cho dòng sông ? nhưng cũng đầy chất

thơ, gây hứng thú cho người đọc

- Những dòng cuối cùng tác giả đưa ra câu trả lời

độc đáo: “Có một huyền thoại kể lại rằng…nấu

nước của trăm loại hoa đổ xuống dòng sông…”

Huyền thoại ấy khiến sông Hương tỏa ra mùi thơm: +của hương hoa

+ của vẻ đẹp dòng sông

+ của tình yêu con người dành cho sông Hương

4 Trí tưởng tượng tài hoa và đặc sắc văn phong của Hoàng Phủ Ngọc Tường :

Qua đoạn trích có nhận xét gì về trí tưởng tượng tài hoa của tác giả và hiểu thêm điều gì ở thể loại bút ký ?

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

49

4 Trí tưởng tượng tài hoa và đặc sắc văn phong

của Hoàng Phủ Ngọc Tường :

a Trí tưởng tượng tài hoa :

+ Chiếc cầu trắng nhìn từ xa mà ví với mảnh trăng non  ở đó có màu sắc, ánh sáng, có nét dịu dàng của

cô gái Huế.

+ “Như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu”, biểu hiện sự thuận tình mà không nói ra vì e lệ  nét nữ tính của người con gái.

+ “Sông Hương là sử thi viết giữa màu cỏ lá xanh biếc”

dù sử thi thường gắn với màu đỏ của chiến công, nhưng đây là màu cỏ lá xanh biếc  Phải chăng bản hùng ca ấy vẫn dịu dàng, trữ tình tươi mát.

b Đặc sắc văn phong :

- Ngoài so sánh, trí tưởng tượng của tác giả còn sử dụng nhiều biện pháp nhân hoá, ẩn dụ, lối văn thuyết minh có cảm xúc như một kiểu đòn bẩy nghệ thuật giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm.

- Nét đặc sắc của văn phong ông còn thể hiện ở tình yêu say đắm, niềm tự hào tha thiết với quê hương xứ sở, với đối tượng miêu tả, khiến dòng sông trở nên lung linh huyền ảo, đa dạng như đời sống, như tâm hồn con người

-Đặc biệt với sức liên tưởng kì diệu, sự hiểu biết phong phú về kiến thức địa lí, lịch sử, văn

-Khác với truyện ngắn, bút kí không hoặc ít sử dụng hư cấu vào phản ánh hiện thực

- Sức hấp dẫn và thuyết phục của nó phụ thuộc vào tài năng, trình độ quan sát, khám phá mới mẻ sâu sắc và cái Tôi độc đáo của tác giả

III Tổng kết :

VU QUOC THANH - THP

T TON DUC THANG

53