Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn địa lí Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn lịch sử Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn văn hóa Hình tượng sông Hương Hình tượng sông Hương Vẻ đẹp sông Hương dưới
Trang 1KHỞI ĐỘNG
Trang 2Tiết 49: Đọc văn
AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG ?
(Trích)
Hoàng Phủ Ngọc Tường
Trang 31 Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường
2 Tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông ?
3 Đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông ?
I Tìm hiểu chung
Trang 41 TÁC GIẢ HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG
- Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trí thức yêu
nước có vốn hiểu biết sâu rộng trên nhiều
lĩnh vực nhất là lịch sử, địa lí, văn hóa Huế.
- Các tác phẩm chính: (SGK/197)
- Nét đặc sắc trong sáng tác của ông là giàu
chất trí tuệ và chất trữ tình, nghị luận sắc bén với
tư duy đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức
sâu rộng triết học, văn hoá, lịch sử, địa lí… lối
hành văn hướng nội súc tích, mê đắm tài hoa.
Trang 52 Tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông ?
a Hoàn cảnh sáng tác
- Viết tại Huế, tháng 1-1981, đăng
báo văn nghệ, đưa vào tập kí Ai đã
đặt tên cho dòng sông ? (1986).
- Là một trong những bài bút kí xuất sắc nhất của tác giả.
Trang 6
b Thể loại: Bút kí
Bút kí: Thể văn thuộc loại kí (ghi chép) nhằm ghi lại những điều mắt thấy tai nghe trong cuộc sống bằng những nhận xét, những cảm xúc của người viết Bút kí thường nói về người thật, việc thật cùng những suy nghĩ, bình luận chân thực của người viết
Trang 73 Đoạn trích “Ai đã đặt tên cho dòng sông”
- Phần đầu: Từ đầu đến “quê hương xứ sở”:
Thủy trình Hương giang.
- Phần cuối: (Đoạn còn lại): Sông Hương - dòng sông của lịch sử, cuộc đời và thơ ca.
Trang 8Vẻ đẹp sông Hương dưới góc
nhìn địa lí
Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn lịch sử
Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn văn hóa
Hình tượng sông Hương
Hình tượng sông Hương
Vẻ đẹp sông Hương dưới góc
nhìn địa lí
2 Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn lịch sử
Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn văn hóa
Vẻ đẹp sông Hương dưới góc
nhìn địa lí
3 Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn văn hóa
Hình tượng sông Hương
Hình tượng sông Hương
1 Vẻ đẹp sông Hương dưới góc
nhìn địa lí
Hình tượng sông Hương
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Trang 9Dãy Trường Sơn
Ngã ba Tuần Điện Hòn Chén
Trang 101 S ông
Hư ơng
dướ i gó
c nh ìn địa lí
và ngo ại vi th
ành ph ố
Trang 11THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1,2
Tập trung vào đoạn văn
miêu tả sông Hương ở
vùng thượng nguồn
Nhóm 3,4 Tập trung vào đoạn văn miêu tả con sông Hương trong hành trình trên đường về đồng bằng và ngoại vi thành phố
Nhóm 5,6 Tập trung vào đoạn văn miêu tả con sông Hương đoạn giữa lòng thành phố Huế đến cửa biển
Thuận An
- Tìm những chi tiết tiêu biểu, ấn tượng về dòng sông Hương?
- Nhận xét về nghệ thuật miêu tả của nhà văn?
- Qua cách miêu tả đó,em cảm nhận như thế nào về sông Hương ở
mỗi chặng đường trong cuộc hành trình đi tìm thành phố tình yêu?
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Sông Hương dưới góc nhìn địa lí
Trang 12a Sông Hương nơi thượng nguồn:
- Dòng sông được ví như “bản trường ca của rừng già” với nhiều tiết tấu hùng tráng, dữ dội:
+ Khi “rầm rộ, lúc “ mãnh liệt , khi “cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn ”, cũng có lúc “dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”
Sông Hương mạnh mẽ, nhưng cũng rất mềm mại, dịu dàng.
- Sông Hương khi qua lòng Trường Sơn
+ Được tác giả so sánh “ như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại”
+ Được nhân hoá “ một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong
sáng”
- Ra khỏi rừng già: Sức mạnh bản năng của dòng sông lại nhường chỗ cho vẻ đẹp “ dịu dàng và trí tuệ ”, sông Hương trở thành “ người mẹ phù
sa của một vùng văn hóa xứ sở”
Bằng sự liên tưởng, so sánh, nhân hoá độc đáo, sông
Hương ở vùng thượng nguồn mang vẻ đẹp của một sức
sống mãnh liệt, hoang dại và đầy cá tính
Trang 13- Miêu tả tỉ mỉ dòng chảy của sông Hương qua một loạt địa danh khác nhau:
+ Ở cánh đồng Châu Hóa, sông Hương được ví như “người gái đẹp nằm ngủ mơ màng”,
+ Ra khỏi vùng núi, “sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm”…
+ Từ ngã ba Tuần đến điện Hòn Chén “sông Hương theo hướng nam bắc”,
+ Khi đi qua Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo, “dòng sông mềm như tấm lụa”, ánh lên “những mảng phản quang nhiều màu sắc … sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”.
Sông Hương trở lên mềm mại, thơ mộng.
+ Sông Hương khi chảy dưới chân những rừng thông u tịch và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ thì “Đó là vẻ đẹp trầm mặc như triết lí, như cổ thi”.
b Sông Hương vùng đồng bằng và ngoại vi thành phố
Trang 14 Qua cái nhìn tinh tế, lãng mạn cùng với sự kết hợp nhuần nhuyễn
bút pháp kể và tả của nhà văn, Sông Hương hiện lên giống như một cô gái đẹp vừa được đánh thức, làm bừng lên sức trẻ và niềm khao khát mãnh liệt trên hành trình tìm về thành phố thân yêu; thuỷ trình của sông Hương về xuôi tựa “ một cuộc tìm kiếm có ý thức” người tình nhân đích thực của một cô gái đẹp trong câu chuyện tình yêu lãng mạn nhuốm màu cổ tích.
Trang 16SÔNG HƯƠNG GIỮA LÒNG THÀNH PHỐ HUẾ
sông Hương vui tươi hẳn lên
giữa những biền bãi xanh biếc
của vùng ngoại ô Kim Long, …
kéo m ột né
t thẳn g thự
c yên tâm
Trang 18c Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế
- Nhân hóa: sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long”
+ “kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc”.
+ “uốn một cánh cung rất nhẹ … dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng”
không nói ra của tình yêu”.
+ Các nhánh sông tỏa đi khắp thành phố như muốn ôm trọn Huế vào lòng.
+ Lưu tốc sông Hương “trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ
yên tĩnh”.
- Dưới con mắt hội họa: sông Hương hiện ra đẹp thơ mộng với những đường nét uốn lượn mềm mại và duyên dáng
- Qua cách cảm nhận của âm nhạc, sông Hương đẹp và êm đềm như một
điệu slow chậm rãi, trữ tình, sâu lắng dành riêng cho Huế
- Dưới cái nhìn say đắm của một trái tim đa tình, sông Hương là người tình
dịu dàng và chung thủy của cố đô: khúc quanh bất ngờ của sông Hương ở thị trấn Bao Vinh trước khi đổ ra biển được nhân hóa, sự dùng dằng của sông
Hương “giống như nàng Kiều trong đêm tình tự… đã chí tình trở lại tìm Kim
Trọng… để nói một lời thề trước khi về biển cả”.
Trang 19Tiểu kết
Với nghệ thuật nhân hóa, những liên tưởng, tưởng tượng phong phú cùng với ngôn ngữ uyển chuyển đầy chất thơ, chất nhạc của nhà văn, sông Hương được khắc họa mang vẻ đẹp đậm
chất trữ tình, thơ mộng.
Trang 20Qua việc miêu tả, khắc họa vẻ đẹp thơ mộng,
trữ tình của sông Hương:
Thể hiện tình yêu,
niềm tự hào tha
thiết, sâu lắng của
Đánh thức khát vọng khám phá
vẻ đẹp thiên nhiên đất nước, con người.
Trang 212 Vẻ đẹp của sông Hương dưới góc nhìn lịch sử
- Sông Hương mang vẻ đẹp của một bản hùng ca ghi dấu những thế kỉ vinh quang
- Thế kỉ XVIII, nó vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân, gắn liền tên tuổi của người anh hùng Nguyễn Huệ.
- Tên của sông Hương được ghi trong Dư địa chí (1435) của Nguyễn Trãi: Linh Giang (nghĩa là dòng sông thiêng) Dòng sông ấy là điểm tựa, bảo vệ biên cương thời kì Đại Việt.
- Cuộc tiến công tết Mậu Thân 1968, bị tàn phá nặng nề xong vẫn kiên trinh với lời thề sắt đá.
- Sống hết lịch sử bi tráng của thế kỉ XIX
- Đi vào thời đại cách mạng thàng Tám với những chiến công rung chuyển
Trang 22 Sông Hương là một chứng nhân lịch sử, đã gắn liền với lịch
sử của Huế, của dân tộc Dòng sông ấy biết cách “tự hiến đời mình làm một chiến công”, khi nghe lời gọi của Tổ quốc và là người con gái dịu dàng của đất nước khi trở về cuộc sống đời thường
Trang 23Sông Hương dòng chảy của âm nhạc
Sông Hương Dòng chảy của thi ca
3 Sông Hương dưới góc nhìn văn hóa
Trang 24Sông Hương – dòng chảy của âm nhạc
-Toàn bộ nền âm nhạc Huế
sản sinh trên dòng sông này
- Gợi hứng cho Nguyễn Du
viết nên khúc nhạc nàng Kiều.
Trang 25Sông Hương – dòng chảy của thi ca
giờ tự lặp lại mình trong cảm hứng của các nghệ sĩ”
nghệ sĩ Mỗi nhà thơ có một khám phá riêng về nét đẹp của dòng sông này
Trang 26KẾT LUẬN
Hình tượng sông Hương được cảm nhận từ nhiều góc độ làm nên vẻ đẹp đa dạng, phong phú của dòng sông Nét đặc sắc làm nên sức hấp dẫn đoạn trích là tình yêu say đắm với dòng sông được thể hiện bằng tài năng của một cây bút giàu trí tuệ, tổng hợp từ một vốn hiểu biết sâu rộng về văn hóa, lịch sử, địa lí và văn chương cùng một văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế, tài hoa.
Trang 27Nội dung Nghệ thuật
- Ca ngợi một dòng sông thơ
mộng, trữ tình gắn liền với
mảnh đất và tâm hồn con
người Huế.
- Tình yêu tha thiết, sâu lắng
và niềm tự hào lớn lao của
nhà văn đối với dòng sông
quê hương, với cố đô.
- Văn phong tao nhã, hướng nội, tinh tế, tài hoa.
- Ngôn từ phong phú, gợi hình, gợi cảm; câu văn giàu nhạc điệu, uyển chuyển.
- So sánh, nhân hóa độc đáo, liên tưởng bất ngờ, thú vị.
- Kết hợp nhuần nhuyễn bút pháp kể và tả.
III TỔNG KẾT