Tuần 20. Nhân vật giao tiếp

I- Ôn tập 1- Hoạt động giao tiếp : Hoạt động giao tiếp là hoạt động trao đổi thông tin của con ng ời trong xã hội ,tiến hành chủ yếu bằng ph ơng tiện ngôn ngữ ,nhằm thực hiện mục đí

I- Ôn tập

1- Hoạt động giao tiếp :

Hoạt động giao tiếp là hoạt

động trao đổi thông tin của

con ng ời trong xã hội ,tiến

hành chủ yếu bằng ph ơng

tiện ngôn ngữ ,nhằm thực

hiện mục đích nhận thức

-Hoạt động giao tiếp xảy ra:

ng ời nói, ng ời nghe

-Nó tồn tại ở dạng nói

2 – Các nhân tố trong hoạt động giao tiếp

Nhân vật giao tiếp

Nội dung giao tiếp

Mục

đích giao tiếp

Hoàn cảnh giao tiếp

Ph ơng tiện và cách thức giao tiếp

Nhận xét : - Hoạt động giao tiếp xảy ra đó là hai ng ời nói với nhau về

Đà Lạt

- Qua đối thoại ta thấy; lứa tuổi, sở thích

- Hoạt động giao tiếp nào cũng cần đạt đ ợc mục đích giao tiếp

Ví dụ:

Bạn đã đến Đà Lạt ch a?

Đà lạt thật tuyệt chứ ?

Tôi đến rồi

Đà Lạt thật tuyệt!

II -Luyện tập

Bài tập 1:

“Bọn chúng tôi đầu óc ngu độn ,nh ng dám thô thiển trình lên minh công ”

(Nguyễn Khoa Chiêm -Nam triều công nghiệp diễn chí)

-Thuộc hạ nói về mình thì khiêm nh ờng (đầu óc ngu độn thô thiển)

-Khi nói về chủ t ớng thì tôn kính (trình ,minh công)

Cách nói này xuất phát từ địa vị xã hội

-Học sinh cần có cách nói lịch sự ,đúng t cách

Trong cuộc sống

có cần vận dụng cách nói này

không , vì sao?

Lời lẽ của thuộc hạ khi nói với chủ t ớng ?

Bài tập 2 : Phân tích diễn biến trong cách nói của Dít đối với anh

rể

-Dít nhìn Tnú bằng đôi mắt ấy rất lâu ,trong khi bốn năm ,đứa bé ,đứa nào cũng tranh chỗ ngồi gần chị Dít Rồi chị hỏi Tnú, giọng hơi lạnh lùng:

-Đồng chí về có giấy không?

Tnú không hiểu : -Giấy gì?

-Giấy cấp trên cho phép nghỉ đó Không có giấy ,trốn về thì không đ ợc Uỷ ban phải bắt thôi

Tnú c ời ồ Anh định đùa ,bảo nhớ làng quá trốn về thăm làng một bữa ,nh ng nhìn đôi mắt nghiêm khắc của Dít ,và nghe cái im lặng chờ đợi xung

quanh ,anh mở túi áo ,lấy một mảnh giấy đ a cho chị:

-Báo cáo đồng chí chính trị viên xã đội …

Dít cầm tờ giấy, soi lên ánh lửa Hàng chục cái đầu chụm lại, mấy đứa bé lắp bắp đánh vần Dít đọc rất lâu, đọc đi đọc lại đến ba lần Cụ Mết hỏi :

-Đúng chớ? Nó có giấy phép chớ ?

Dít đ a trả lại cho Tnú Bây giờ chị mới c ời :

-Đúng rồi, có chữ kí của ng ời chỉ huy Sao anh chỉ về có một đêm thôi?

Rồi chị trả lời: -Thôi cũng đ ợc.Về một đêm cho làng thấy mặt là đ ợc rồi Bọn

em miệng đứa nào cũng nhắc anh mãi

( “Rừng xà nu”- Nguyễn Trung Thành)

Nhân vật giao tiếp có quan hệ nh thế nào ?

Chị Dít

chính trị viên

xã đội

Tnú bộ đội về thăm làng

Dít

em vợ Tnú

Giọng nói

tr ớc khi

xem giấy

Lạnh lùng nghiêm khắc

Trên c ơng vị của cán bộ

địa ph ơng

Giọng nói sau khi xem giấy

Thân mật tình cảm

Tràn đầy yêu th ơng

Quan hệ, vị thế, chi phối ngôn ngữ của nhân vật giao tiếp, góp phần

làm nổi bật tính cách nhân vật

NX

tiếp

Bài tập 3:

Thoáng nhìn qua ,cụ đã hiểu cơ sự rồi Làm lí tr ởng rồi chánh tổng, bây giờ lại đến l ợt con cụ làm lí tr ởng, những việc nh thế này cụ không lạ gì Cụ hãy quát mấy bà vợ đang chực tâng công với chồng :

-Các bà đi vào nhà; đàn bà chỉ lôi thôi biết gì

Rồi quay lại bọn ng ời làng ,cụ dịu giọng đi một chút:

-Cả các ông ,các bà nữa,về đi thôi chứ ? Có việc gì mà xúm lại nh thế này ? Không ai nói gì ,ng ời ta lảng dần đi Vì nể cụ bá cũng có ,nh ng vì nghĩ

đến ,sự yên ổn của mình cũng có : ng ời nhà quê vốn ghét lôi thôi Ai dại gì

mà đứng ỳ ra đấy,có làm sao họ triệu đi làm chứng.sau còn trơ lại Chí Phèo

và cha con cụ bá.bây giờ cụ mới lại gần hắn, khẽ lay mà gọi :

-Anh Chí ơi! Sao anh lại làm ra thế ?

Chí phèo lim dim mắt, rên lên:

-Tao chỉ liều chết với bố con nhà mày đấy thôi Nh ng tao mà chết thì có thằng sạt nghiệp mà còn rũ tù ch a biết chừng

Cụ bá c ời nhạt, nh ng tiếng c ời giòn giã lắm ;ng ời ta bảo cụ hơn ng ời cũng bởi cái c ời:

-Cái anh này nói mới hay ! Ai làm gì mà anh phải chết? Đời ng ời chứ có phải con ngoé đâu? Lại say rồi phải không?

Rồi cụ đổi giọng thân mật hỏi?-Về bao giờ thế ? Sao không vào tôi chơi? Đi vào nhà uống n ớc

(Chí Phèo- Nam Cao)

Đoạn trích trên có những nhân vật giao tiếp nào? Bá Kiến

Các bà vợ Dân làng

Chí Phèo

Cách giao tiếp

của cụ Bá

Vợ thì Cụ quát đuổi về

Dân làng thì cụ dịu giọng bảo ban

Chí Phèo thi cụ tỏ ra thân mật

Mục đích

của cuộc

giao tiếp:

Bá kiến khẳng định quyền uy của mình tr ớc thiên hạ

Bá Kiến đã dập tắt ngọn lửa căm thù trong Chí.

Chuẩn bị biến Chí thành tay sai

Quan hệ

Ng ời chồng

Ng ời đứng đầu làng xã

“ Ng ời đàn bà h ớng về phía Đẩu, tự nhiên chắp tay vái lia lịa :

-Con lạy quí toà…

-Sao, sao?

-Quý toà bắt tội con cũng đ ợc, phạt tù con cũng đ ợc, đừng bắt con

bỏ nó…

[…] Đang ngồi cúi gục xuống, ng ời đàn bà bỗng ngẩng lên nhìn

thẳng vào chúng tôi, lần l ợt từng ng ời một, với vẻ mặt ban đầu hơi ngơ ngác

- Chị cảm ơn các chú! -Ng ời đàn bà đột nhiên thốt lên bằng một

giọng khẩn thiết -Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú Lòng các chú tốt, nh ng các chú đâu có phải là ng ời làm ăn …cho nên các chú đâu có hiểu đ ợc cái việc của ng ời làm ăn lam lũ khó nhọc … Chỉ mấy lời mào đầu ấy ng ời đàn bà mất hết cái vẻ ngoài khúm

núm ,sợ sệt Điệu bộ khác ngôn ngữ khác.”

(Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh

Châu)

Bài tập 4: Phân tích ngôn ngữ của ng ời đàn bà.

tiếp.

Nhân vật

giao tiếp là

những ai?

Ng ời đàn bà đ ợc mời đến toà án

Đẩu – cán bộ toà án

Phùng – nghệ sĩ nhiếp ảnh

Nhân vật giao tiếp

Ngôn ngữ

X ng con với quý toà

X ng chị với các chú

Quan hệ

vị thế

Lúc đầu thì khúm núm sợ sệt, đặt vào vị thế thấp

Mạnh bạo, thân quen nh ng ời nhà, đặt vào vị trí cao hơn

Mục đích của việc

chuyên đổi

cách x ng hô

Muốn tạo ra một cuộc trò chuyện tâm sự của những

ng ời quen biết nhau trong quan hệ thân sơ

thay quan hệ Quý toà và ng ời dân

Để chị không phải bỏ chồng

-Trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, nhân vật giao tiếp xuất hiện trong vai ng ời nói và ng ời nghe, th ờng đổi vai luân phiên l ợt lời cho nhau.

- Các nhân vật giao tiếp có quan hệ vị thế khác nhau và trong giao tiếp thể hiện đặc điểm giới tính, nghề nghiệp, vốn sống, trình độ văn

hoá…chi phối lời nói của nhân vật.

- Để đạt đ ợc mục đích giao tiếp mỗi nhân vật tuỳ thuộc vào ngữ cảnh mà lựa chọn, thực hiện giao tiếp cho phù hợp.

“ -Hôm ấy cứ leo lẻo cái mồm hẹn xuống thế mà mất mặt.

à, hắn nhớ ra rồi, hắn toét miệng c ời.

-Chả hôm ấy thì hôm nay vậy Này hẵng ngồi xuống ăn miếng giầu

đã.

-Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.

Thị vẫn đứng cong cớn tr ớc mặt hắn.

-Đấy, muốn ăn gì thì ăn.”

( Trích Vợ nhặt – Kim Lân)

Hãy phân tích ngôn ngữ của các nhân vật giao tiếp trên?

BYE BYE !