Tuần 1. Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

I.THẾ NÀO LÀ HOẠT ĐỘNG GIAO TiẾP BẰNG NGÔN NGỮ: 1.Trả lời các câu hỏi văn bản 1: Họat động GT được văn bản trên ghi lại diễn ra giữa các nhân vật nào?Hai bên có cương vị quan hệ như thế

I.THẾ NÀO LÀ HOẠT ĐỘNG GIAO TiẾP BẰNG

NGÔN NGỮ:

1.Trả lời các câu hỏi văn bản 1:

Họat động GT được văn bản trên ghi lại diễn ra giữa các nhân vật nào?Hai bên có cương vị

quan hệ như thế nào?

* HĐGT diễn ra giữa vua và các bô lão nhà Trần:

- Vua: người lãnh đạo tối cao của đất nước

- Các bô lão: đại diện các tầng lớp nhân dân

-Các nhân vật GT có vị thế khác nhau, ngôn ngữ

Trong HĐGT trên các nhân vật lần lượt đổi vai cho như ntn?Người nói tiến hành những hành động cụ thể nào?còn người nghe thực hiện những hành

động tương ứng nào?

- Người nói(viết): tạo ra vb nhằm biểu đạt nội dung,

tư tưởng tình cảm của mình

-Người nghe(đọc): nghe, đọc để giải mã rồi lĩnh hội nội dung đó

-Người nói, người nghe có thể đổi vai cho nhau

- HĐGT có 2 quá trình: Tạo lập vb và lĩnh hội vb

HĐGT diễn ra trong hoàn cảnh nào?( ở đâu?lúc

nào?khi đó nước ta có sự kiện LS gì?)

- Hoàn cảnh: Đất nước bị giặc ngoại xâm,quân dân nhà Trần bàn bạc tìm cách đối phó

-Địa điểm: điện Diên Hồng

-Rộng: H/c đ/n ở thời đại PK có vua trị vì với mọi

luật lệ thời PK

HĐGT trên hướng vào nội dung gì?

Mục đích của cuộc giao tiếp là gì?

-Bàn bạc để tìm ra và thống nhất sách lược đối phó với giặc

-Cuộc giao tiếp đã đi đến sự thống nhất hành động-GT đã đạt được mục đích

2.Trả lời các câu hỏi văn bản 2:”Tổng quan VHVN”

Thông qua vb (SGK bài tổng quan VHVN), em

thấy HĐGT diễn ra giữa các nhân vật GT nào?(ai viết? Ai đọc?Đặc điểm của các nhân vật về lứa

tuổi?vốn sống?trình độ hiểu biết?nghề nghiệp?

-Nhân vật GT:

+ t/g sgk (người viết): tuổi cao hơn,vốn sống, trình

độ hiểu biết VH cao hơn; nghề nghiệp: nghiên cứu, giảng dạy Vh

+ Người đọc: hs lớp 10, con trẻ, vốn sống, trình độ hiểu biết thấp

HĐGT diễn ra trong hoàn cảnh nào?( có tổ chức

kế hoạch nhà trường hay ngẫu nhiên, tự phát?

Hoàn cảnh của nên giáo dục quốc dân, trong nhà trường

Hoàn cảnh có tính qui ước

Nội dung giao tiếp thuộc lĩnh vực nào? Về đề tài gì? Gồm những vần đề cơ bản nào?

-Lĩnh vực văn học

- Đề tài: “ Tổng quan VHVN”

- Những vấn đề cơ bản:

+ Các bộ phận hợp thành của VHVN

+ Quá trình phát triển của VH viếtVN

+ Con người VN qua VH

HĐGT thông qua văn bản đó nhằm mục đích gì?

( xét từ phía người viết, người đọc)

Phương tiện ngôn ngữ và cách tổ chức văn bản có đặc điểm gì nổi bật?( Dùng từ ngành KH nào?kết cấu rõ ràng với các đề mục lớn, nhỏ thể hiện tính mạch lạc, chặt chẽ ra sao?

-Dùng một số lượng lớn các thuật ngữ VH

-Các câu văn mang đđ của vb kh: câu phức nhiều thành phần, nhiều vế nhưng mạch lạc, chặt chẽ

-Kết cấu mạch lạc rõ ràng; có hệ thống đề mục lớn, nhỏ, có hệ thống luận điểm, dùng các chữ số hoặc chữ cái để đánh dấu đề mục

3.Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:

a.Khái niệm:

Từ hai BT đã luyện tập, em hãy nêu khái

niệm về HĐGT?

-HĐGT là HĐ trao đổi thông tin của con người

trong XH, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (nói,viết)

-GT có thể diễn ra bằng nhiều phương tiện:cử chỉ, điệu bộ, các p.tiện kĩ thuật.Nhưng p.tiện hiệu quả nhất, quan trọng nhất vẫn là NN

HĐGT gồm mấy quá trình?Nêu cụ thể?Em có

thể tự nghĩ ra một Vd và phân tích?

b.Quá trình của hoạt động giao tiếp:

-Tạo lập văn bản (người nói, viết)

Do đó để tham gia vào HĐGT mỗi người cần

thành thạo tiến hành 4 kĩ năng: nói, viết, nghe, đọc

Hai quá trình này diễn ra trong quan hệ tương tác-Tiếp nhận văn bản ( nghe, đọc)

HĐGT có sự chi phối của các nhân tố nào?

c.Các nhân tố của hoạt động giao tiếp:

-Nhân vật GT: Ai nói, viết?nói với ai? viết cho ai?

-Mục đích GT: Nói, viết để làm gì?nhằm

mục đích gì?

-Nội dung GT: Nói, viết cái gì? Về cái cái gì?

-Hoàn cảnh GT: Nói, viết trong hoàn cảnh

nào?ở đâu? Khi nào?

II Luyện tập:

1.Bài tập 1:

Nhân vật GT là những người ntn?( lứa tuổi,

giới tính?

Người nam và nữ trẻ tuổi; các từ anh, nàng

HĐGT diễn ra ở thời điểm nào? Thời điểm

đó thích hợp với các cuộc trò chuyện ntn?

Đêm trăng thanh (trăng sáng, thanh vắng).T/g thích hợp cho những câu chuyện tâm tình nam

nữ trẻ tuổi: thổ lộ tình cảm yêu đương

Nhân vật anh nói về điều gì? Nhằm mục đích gì?

-Việc: Tre non đủ lá, đặt ra vấn đề”nên chăng”

tính đến chuyện đan sàng

-Tuy nhiên h/c đêm trăng, nhân vật nam nữ,

không đàn sàng, mà có hàm ý: cũng như tre họ

đã đến tuổi trưởng thành, nên tính đến chuyện

kết duyên

Cách nói của anh” có phù hợp với nội

dung và mục đích giao tiếp không?

- Cách nói: muợn h/ả tre non đủ lá và chuyện đan sàng rất phù hợp với nội dung và mục đích GT

- Cách nói đó mang màu sắc văn chương, thuộc

về PC văn chương, vừa có h/ả vừa đậm sắc

thái tình cảm, dễ đi vào lòng người

Cả ba câu của ông già đều có hình thức hỏi, nhưng có phải dùng để hỏi?Nêu mục đích GT của mỗi câu?

Cả ba câu không nhằm mục đích hỏi:

A Cổ trả lời đúng vào câu hỏi

-Câu3: Hỏi: Bố cháu…

-Câu2: Khen: A Cổ không trả lời

-Câu1: Chào đáp: a Cổ hả?

Lời nói của các nhân vật bộc lộ t/c thái

độ và quan hệ giao tiếp như thế nào?

Các từ xưng hô:

Bộc lộ thái độ kính mến của Acổ đối với người ông, và thái độ yêu quí, trìu mến của ông đối với cháu

Các từ tình thái:

ông, cháuthưa, ạ, hả , hỉ…

3.Bài tập 3:

Khi làm bài thơ” Bánh trôi nước”,HXH đã GT với người đọc về vấn đề gì?Nhằm mục đích gì?

-T/g bộc bạch với mọi người về vẻ đẹp, thân

phận chìm nổi của người phụ nữ nói chung của t/g nói riêng

-Khẳng định phẩm chất trong sáng của người phụ nữ và của bản thân mình

Người đọc căn cứ vào đâu (từ ngữ, hình ảnh, cuộc đời t/g…) để cảm, hiểu bài thơ

4 Bài tập 5:

Thư Bác viết cho ai? Người viết có quan hệ

ntn với người nhận?

Nhân vật GT: Bác Hồ với tư cách là chủ tịch

nuớc viết thư cho HS toàn quốc-thế hệ chủ nhân tương lai của đ/n

Hoàn cảnh cụ thể của người viết và người nhận?

H/C GT: Đất nước vừa giành được đôc lập,HS bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn VN

Trong thư khẳng định quyền lợi, nhiệm vụ của HS

Thư viết về vấn đề gi?

Nội dung:

Thư nói nhiều tới niềm vui sướng vì hS được hưởng nền độc lập của đ/n, tới nhiệm vụ, trách nhiệm của hs đối với đ/n

Thư viết để làm gì?

Mục đích: Bác viết thư để chúc mừng hS

nhân ngày khai trường đầu tiên của nước VN dân chủ cộng hòa, để xác định nhiệm vụ

Thư viết như thế nào?

Thư Bác viết với lời lẽ vừa chân tình, gần gũi vừa nghiêm túc xác định trách nhiệm của HS

Đọc truyện cười” Nó phải bằng hai mày”, trả

lời các câu hỏi:

Họat động giao tiếp diễn ra giữa các nhân vật nào?Hai bên có cương vị như thế nào?

- Nhân vật:

-Thầy Lí:

- Cải:

Thầy Lí và Cải

Dân thường,người bị xử kiện

quan, người xử kiện

Họat động giao tiếp diễn ra trong hoàn cảnh nào?

-Quan xử kiện

Hoạt động giao tiếp trên hướng vào nội dung gì?

Về việc xử kiện của quan và việc hối lộ của Cải

Mục đích cuộc giao tiếp là gì?

-Cải muốn thắng kiện