T47 :Phương pháp thuyết minh

Ông được coi là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc trước Cách mạng, với những truyện ngắn, truyện dài chân thực viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức nghè

kiểm tra bài cũ

Vì sao văn bản sau đây được coi là văn bản thuyết minh?

Nam Cao (1915 – 1951) tên khai sinh là Trần Hữu Trí, quê làng Đại Hoàng, phủ Lí Nhân (nay là xã Hoà Hậu, huyện Phủ Lí) tỉnh Hà Nam

Ông được coi là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc trước Cách mạng, với những truyện ngắn, truyện dài chân thực viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xã hội cũ Sau Cách mạng, Nam Cao chân thành tân tuỵ sáng tác phục vụ kháng chiến, ông đã hi sinh trên đường vào công tác vùng sau lư

ng địch, để lại một tấm gương cao đẹp của một nhà văn – chiến sĩ.

Tác phẩm của Nam Cao trước cách mạng: các truyện ngắn Chí Phèo,

Đời thừa, Lão Hạc…, truyện dài Sống mòn (1944); sau cách mạng:

Tiết 47

Phương pháp thuyết minh

I Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh

Đọc đoạn văn và cho biết: Làm thế nào để có được một văn bản thuyết minh thuyết phục người đọc?

Nam Cao (1915 – 1951) tên khai sinh là Trần Hữu Trí, quê làng Đại Hoàng, phủ Lí Nhân (nay là xã Hoà Hậu, huyện Phủ Lí) tỉnh Hà Nam

Ông được coi là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc trước Cách mạng, với những truyện ngắn, truyện dài chân thực viết về người nông

dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xã hội cũ Sau Cách mạng, Nam Cao chân thành tân tuỵ sáng tác phục vụ kháng chiến, ông đã hi sinh trên đường vào công tác vùng saulư

ng địch, để lại một tấm gương cao đẹp của một nhà văn – chiến sĩ.

Tác phẩm của Nam Cao trước cách mạng: các truyện ngắn Chí Phèo,

1 Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh

2 Phương pháp thuyết minh

a) Phương pháp nêu định nghĩa giải thích

b) Phương pháp liệt kê, nêu ví dụ

c) Phương pháp dùng số liệu (con số)

d) Phương pháp so sánh

đ) Phương pháp phân loại, phân tích

Hãy xác định các phương pháp thuyết minh được tác giả sử

dụng trong đoạn văn sau Em có nhận xét gì về cách vận dụng

các phương pháp thuyết minh?

Ta đến viện Nghiên cứu các bệnh tim mạch, bác sĩ viện trưởng cho biết: Chất ni-cô-tin của thuốc lá làm các động mạch co thắt lại, gây

ra nhưng bệnh nghiêm trọng như huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim Có thấy một bệnh nhân bị tắc động mạch chân lên

những cơn đau như thế nào, rồi phải cắt dần từng ngón chân đến cả bàn chân; có thấy những người 40 – 50 tuổi đã chết đột xuất vì nhồi máu cơ tim; có thấy những khối ung thư ghê tởm mới nhận ra tác hại ghê gớm của thuốc lá

(Nguyễn Khắc Viện)

phương pháp thuyết minh

Nêu

định

nghĩa

Bài tập

Hãy chỉ ra và phân tích phương pháp thuyết minh trong các đoạn văn

sau?

a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng Vào đâu tre cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn Rồi tre

lớn lên, cứng câp dẻo dai, vững chắc Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người

(Thép Mới) b) Tỉ lệ thanh niên hút thuốc ở các thành phố lớn ở nước ta ngang với các thành phố âu-Mĩ Chỉ có khác là với một thanh niên Mĩ, một đô

la mua được một bao thuốc lá là khoản tiền nhỏ còn đối với một

thiếu niên Việt Nam muốn có 15000 đồng mua một bao thuốc lá 555

c) Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của

Việt Nam Huế là một thành phố đẹp Huế đẹp của thiên nhiên Việt Nam Huế đẹp của thơ Huế đẹp của những con người sáng tạo anh dũng

d) Về nguồn gốc, ca Huế có hai loại: Điệu Bắc và điệu Nam Các

điệu Nam giọng réo rắt, man mác, thương cảm…, chịu ảnh hưởng của

ca khúc Chiêm Thành xưa Các điệu Bắc có lẽ phỏng theo từ khúc

Trung Quốc mà ra, có giọng du dương, sôi nổi.

a) Đoạn văn (a): sử dụng phương pháp thuyết minh liệt kê: tre, nứa, trúc, mai, vầu hay: cứng cáp, dẻo dai, vững chắc để nhấn mạnh và

tăng ý khẳng định

b) Đoạn văn (b): sử dụng phương pháp so sánh những điểm giống và khác nhau của việc hút thuốc lá của thanh thiếu niên Việt Nam với thanh thiếu niên ở âu-Mĩ và phương pháp đưa số liệu để người đọc nhận thức rõ về tác hại của hút thuốc lá và tác động mạnh vào nhận thức của mọi người

c) Đoạn văn (c): Phương pháp định nghĩa

Hãy vận dụng các phương pháp thuyết minh viết một đoạn văn

hoàn chỉnh khoảng 7 câu trong đó có sử dụng câu ghép

Ma tuý là hiểm hoạ với tất cả chúng ta Hiện tượng nhiễm độc ma tuý mãn tính là hiện tượng nghiện.Nghiện ma tuý là trạng thái nhiễm

độc do sử dụng nhiều lần một chất ma tuý tự nhiên hay nhân tạo

Người nghiện ma tuý sẽ có biểu hiện khi thiếu thuốc như: uể oải, hạ

đường huyết, lên cơn giật, đau đớn Có 100% người nghiện ma tuý

có biểu hiện ngáp, chảy nước mắt, toát mồ hôi, 91% hay tỏ ra bực tức và 83% ớn lạnh, nổi da gà, đau các cơ và sút cân Vì cuộc sống tốt đẹp nên chúng ta cần phải nói “Không với ma tuý”

Câu 1: Sử dụng phương pháp định nghĩa làm rõ khái niệm về nghiện ma tuý

Câu 2: Sử dụng phương pháp thuyết minh nêu ví dụ giúp cho người đọc hiểu được những biểu hiện của người nghiện ma tuý khi thiếu thuốc

Câu 3: Sử dụng phương pháp nêu số liệu khẳng định cụ thể những biểu