phuong phap thuyet minh

Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm các bài văn thuyết minh Ph ơng pháp thuyết minh... Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm các bài văn thuyết minh Ph ơng pháp thuyết mi

1 Văn bản thuyết minh là gì?

A Là văn bản dùng để trình bày sự việc, diễn biến, nhân vật theo một trật tự nhất

định để dẫn đến một kết thúc nhằm thuyết phục ng ời đọc, ng ời nghe.

B Là văn bản trình bày chi tiết cụ thể cho ta cảm nhận đ ợc sự vật, con ng ời một

cách sinh động và cụ thể.

C Là văn bản trình bày những ý kiến, quan điểm thành những luận điểm.

D Là văn bản dùng ph ơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích đặc điểm, tính chất của sự vật hiện t ợng.

2 Yêu cầu về tri thức trong văn bản thuyết minh là gì?

A Chủ quan, giàu tình cảm, cảm xúc.

B Mang tính thời sự nóng bỏng.

C Uyên bác, chọn lọc.

D Tri thức chuẩn xác, khách quan, hữu ích.

3 Trong các văn bản sau văn bản nào là văn bản thuyết minh?

A Tôi đi học B Lão Hạc.

C Hai cây phong D Ôn dịch thuốc lá.

Ng÷ V¨n 8

Ph ¬ng ph¸p thuyÕt minh

I Tìm hiểu các ph ơng pháp thuyết minh

1 Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm các bài văn thuyết minh

Ph ơng pháp thuyết minh

Nối tên bài ở cột A với các loại tri thức ở cột B cho phù hợp

1 Cây dừa Bình Định a Tri thức về khoa học

2.Tại sao lá cây lại có

màu xanh lục

b Tri thức về lịch sử

4 Khởi nghĩa Nông Văn Vân d Tri thức về văn hoá

5 Con giun đất

Muốn cú tri thức thỡ phải:

- Quan saựt: nhỡn ra s v t ự vật ật cú những đặc tr ng gỡ ưng gỡ , cú m y b ấy bộ ộ

ph n ật

- ẹoùc saựch, nghieõn cửựu, tớch luyừ, hoùc taọp.

- Phaỷi coự tri thửực th t s , khoõng tửụỷng tửụùng, suy luaọn ật ự vật

Có ý kiến cho rằng: Bằng t ởng t ợng, suy luận có thể có tri thức để làm bài văn thuyết minh? Theo em ý kiến đó đúng hay sai? Tại sao?

 Không thể suy luận, t ởng t ợng để có tri thức khách quan đ a vào bài văn thuyết minh

I Tìm hiểu các ph ơng pháp thuyết minh

1 Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm các bài văn thuyết minh

Ph ơng pháp thuyết minh

I Tìm hiểu các ph ơng pháp thuyết minh

1 Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm

các bài văn thuyết minh

2 Phương phỏp thuyết minh

Ph ơng pháp thuyết minh

Hueỏ laứ moọt trong nhửừng trung taõm vaờn hoaự, ngheọ thuaọt lụựn cuỷa Vieọt Nam.

A: là đối t ợng thuyết minh ;

B : cung cấp tri thức về đối t ợng

=> Ph ơng pháp nêu định nghĩa, giải thích là ph ơng pháp vận

dụng tri thức để nêu khái niệm của hiện t ợng, sự vật, tức là

thông qua định nghĩa để xác định đối t ợng thuộc loại sự vật, hiện

t ợng gì , có những đạc điểm riêng nổi bật nào Ph ơng pháp này

th ờng thể hiện ở một câu mơ đầu cho văn bản thuyết minh giữ vai trò giới thiệu chung

Vớ dụ:

Caõy dửứa coỏng hieỏn taỏt caỷ cuỷa caỷi cuỷa mỡnh

cho con ngửụứi:

thaõn caõy laứm maựng, laự laứm

tranh, coùng laự cheỷ nhoỷ laứm vaựch, goỏc dửứa giaứ

laứm choừ ủoà xoõi, nửụực dửứa ủeồ uoỏng, ủeồ kho caự,

kho thũt, naỏu canh, laứm nửụực maộm,…

-Liệt kê các bộ phận của cây dừa: thân, cành, lá, gốc, n ớc.

->Giúp ng ời đọc hiểu sâu sắc toàn diện và có ấn t

ợng về đối t ợng

=>Phương phỏp liệt kờ

Vớ dụ:

Ngaứy nay, ủi caực nửụực phaựt trieồn, ủaõu ủaõu cuừng noồi leõn chieỏn dũch choỏng thuoỏc laự Ngửụứi ta caỏm huựt thuoỏc laự ụỷ taỏt caỷ nhửừng nụi coõng coọng, phaùt naởng nhửừng ngửụứi vi phaùm (ụỷ Bổ, tửứ naờm 1987, vi phaùm laàn thửự nhaỏt phaùt 40 ủoõ la, taựi phaùm phaùt 500 ủoõ la).

(OÂn dũch, thuoỏc laự)

-Những từ ngữ trong dấu ngoặc đơn là nêu ví dụ, ng ời viết chỉ đ ợc ra việc xử phạt ng ời hút thuốc lá ở Bỉ

->Giúp ng ời đọc hiểu và tin vào những điều ng ời viết cung cấp.

=>Phương phỏp nờu vớ dụ

Vớ dụ:

Caực nhaứ khoa hoùc cho bieỏt trong khoõng khớ, dửụừng khớ chổ chieỏm 20% theồ tớch, thaựn khớ chieỏm 3% Neỏu khoõng coự boồ sung thỡ

trong voứng 500 naờm con ngửụứi vaứ ủoọng vaọt seừ duứng heỏt soỏ

dửụừng khớ aỏy, ủoàng thụứi soỏ thaựn khớ khoõng ngửứng gia taờng Vaọy

vỡ sao ủeỏn nay dửụừng khớ vaón coứn? ẹoự laứ nhụứ thửùc vaọt Thửùc vaọt khi quang hụùp huựt thaựn khớ vaứ nhaỷ ra dửụừng khớ Moọt heực-ta coỷ moói ngaứy coự khaỷ naờng haỏp thuù 900 kg thaựn khớ vaứ nhaỷ ra 600 kg dửụừng khớ Vỡ theỏ troàng caõy xanh vaứ thaỷm coỷ trong thaứnh phoỏ coự

yự nghúa cửùc kỡ to lụựn.

(Noựi veà coỷ)

-Đ a ra các số liệu cụ thể, chính xác về đối t ợng thuyết minh.

->Khẳng đinh độ tin cậy cao của các tri thức đ ợc cung cấp

=>Phương phỏp dựng số liệu

Vớ dụ:

Bieồn Thaựi Bỡnh Dửụng chieỏm moọt dieọn tớch lụựn gaàn baống ba ủaùi dửụng khaực coọng laùi vaứ lụựn gaỏp 14 laàn dieọn tớch bieồn Baộc Baờng Dửụng laứ ủaùi dửụng beự nhaỏt.

-So sánh các đối t ợng cùng loại để làm nổi bật của Thái Bình D ơng là rộng lớn.

->So sánh để làm nổi bật bản chất của đối t ợng thuyết minh.

Vớ dụ:

=> Phương phỏp so sỏnh

Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam Huế là một

thành phố đẹp Huế đẹp của thiên nhiên Việt Nam Huế đẹp của thơ Huế đẹp của những con người sáng tạo, anh dũng

Huế là sự kết hợp hài hoà của núi, sông và biển Chúng ta có thể lên núi Bạch Mã để đón gió biển Từ đèo Hải Vân mây phủ, chúng ta nghe tiếng sóng biển rì rào Từ đây buổi sáng chúng ta có thể lên Trường Sơn, buổi chiều tắm biển Thuận An và ban đêm ngủ thuyền trên sông Hương

Huế đẹp với cảnh sắc sông núi Sông Hương đẹp như một dải lụa xanh lượn trong tay nghệ sĩ múa Núi Ngự Bình như cái yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế Chiều đến, những chiếc thuyền nhỏ nhẹ nhàng lướt trên dòng nước hiền dịu của sông

Hương Những mái chèo thong thả buông, những giọng hò Huế ngọt ngào bay lượn trên mặt sóng, trên những ngọn cây thanh trà, phượng vĩ

Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng được Liên hợp quốc xếp vào hàng di sản văn hoá thế giới Huế nổi tiếng với các lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chùa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, chợ Đông Ba,…

Huế được yêu vì những sản phẩm đặc biệt của mình Huế là thành phố của những mảnh vườn xinh đẹp Những vườn hoa, cây cảnh, những vườn chè, vườn cây ăn quả của Huế xanh mướt như những viên ngọc Những chiếc nón Huế càng làm cho các cô gái Huế đẹp hơn, duyên dáng hơn

Huế còn nổi tiếng với những món ăn mà chỉ riêng Huế mới có

Huế còn là thành phố đấu tranh kiên cường Tháng Tám năm 1945, Huế đã đứng lên cùng cả nước, chế độ phong kiến ngàn năm sụp đổ dưới chân thành Huế

Huế đẹp và thơ đã đi vào lịch sử của những thành phố anh hùng

V¨n ho¸

CÇu Trµng TiÒn Khu chïa chiÒn Chî HuÕ

Èm thùc

Bón bß HuÕ

-Chia nhỏ đối t ợng thuyết minh ra thành từng mặt, từng bộ phận.

->Giúp ng ời đọc hiểu dần từng mặt, từng bộ phận của đối t ợng thuyết minh.

=>Phương phỏp phõn loại, phõn tớch

ph©n tÝch, ph©n lo¹i

*Ghi nhí: (sgk)

II Luyện tập:

Bài tập 1 : Tác giả bài “Ôn dịch, thuốc lá” đã nghiên cứu, tìm hiểu rất nhiều để nêu lên yêu cầu chống nạn hút thuốc lá Em hãy chỉ ra phạm vi tìm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết.

Phạm vi tìm hiểu vấn đề:

+ Kiến thức của một bác sĩ : “Khói thuốc lá chứa nhiều

chất độc Ngày càng sút kém”

+ Kiến thức của ng ời quan sát đời sống xã hội : “Có ng ời

bảo nêu ra g ơng xấu”

+ Tri thức của một ng ời có tâm huyết đối với các vấn đề xã hội và bức xúc : “Tỉ lệ thanh thiếu niên hút thuốc lại thêm

ôn dịch thuốc lá này ”

Bài tập 2 : Bài viết đã sử dụng ph ơng pháp thuyết minh nào để nêu bật tác hại của việc hút thuốc lá?

Ph ơng pháp so sánh đối chiếu, phân tích tác hại, nêu số liệu

Bài tập 3

Đọc văn bản thuyết minh sau và trả lời câu hỏi: Thuyết minh đòi hỏi những

kiến thức nh thế nào? Văn bản này đã sử dụng những ph ơng pháp thuyết

minh nào?

Ngã ba đồng lộc Ngã ba Đồng Lộc là giao điểm giữa hai đ ơng tỉnh lộ số 8 và số 15 thuộc vùng đất đồi Hà Tĩnh Trên một đoạn đ ờng khoảng 20 km mà có những 44 trọng điểm đánh phá của giặc Mĩ và đã phải chịu đựng hơn 2057 trận bom ở đây có một tập thể kiên c ờng gồm 10 cô gái tuổi đời từ

17 đến 20 làm nhiệm vụ san lấp hố bom, làm đ ờng, đào hầm trú ẩn, đảm bảo an toàn cho xe và

ng ời qua lại Ngày 24-7-1968, sau 18 lần giặc Mĩ cho máy bay đánh phá ác liệt vào khi vực này, cả 10 chị em vẫn trụ lại kiên c ờng, bất khuất, giữ vững mạch đ ờng đến hơi thở cuối cùng Cũng trên mảnh đất anh hùng này đã sinh ra ng ời anh hùng trẻ tuổi La Thị Tám, một cô gái

đầy nhiệt tình cách mạng, gan dạ, m u trí Liên tục 116 ngày đêm làm nhiệm vụ, chị đã quan sát, đánh dấu những quả bom ch a nổ ở các trọng điểm đánh phá ác liệt Ba lần bị bom nổ vùi lấp, chị vẫn kiên c ờng bám sát trận địa, đánh dấu đủ, rõ các nút bom, phục vụ đắc lực cho việc phá bom, đảm bảo giao thông thông suốt

Ngày nay Ngã ba Đồng Lộc trở thành một nơi t ởng niệm những tấm g ơng oanh liệt của các cô gái thanh niên xung phong trong thời kháng chiến chống Mĩ

(Báo Quân đội nhân dân, 1975)

Bài tập 3

Đọc văn bản thuyết minh sau và trả lời câu hỏi: Thuyết minh đòi hỏi những kiến thức nh thế nào? Văn bản này đã sử dụng những ph ơng pháp thuyết minh nào?

a Kiến thức.

- Về lịch s , về cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu n ớc oanh liệt

- Về quân sự: trong những trận phá bom

-Về cuộc sống của các nữ thanh niên xung phong thời chống Mĩ cứu n ớc

Vận dụng ph ơng pháp đã học, viết đoạn văn thuyết minh

Bài tập 4:

Viết đoạn văn ngắn từ 5 đến 7 câu thuyết minh về chiếc bút bi , trong đó có

sử dụng một trong những ph ơng pháp thuyết minh đã học.

Dòng nào nói đúng nhất các ph ơng pháp sử

dụng trong bài văn thuyết minh?

A Chỉ sử dụng ph ơng pháp so sánh, định nghĩa, giải thích.

B Chỉ sử dụng ph ơng pháp nêu ví dụ, phân

tích, phân loại.

C Chỉ sử dụng ph ơng pháp liệt kê dùng số liệu.

D Cần phối hợp sử dụng các ph ơng pháp trên.

Đáp án : D

Đoạn văn sau sử dụng ph ơng pháp thuyết minh nào là chủ yếu?

Ngày tr ớc Trần H ng Đạo căn dặn

thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm nh tằm ăn dâu”

V¨n b¶n §èi t îng TM Tri thøc Ph¹m vi

kiÕn thøc

C©y dõa B×nh

§Þnh C©y dõa vµ lîi

Ých cña nã Nguån gèc vµ gi¸ trÞ vËt chÊt cña c©y dõa B×nh

Gi¶i thÝch trong l¸ c©y

cã diÖp lôc nªn l¸ cã mµu xanh

1 Trong các cách sau, cách nào không cần thiết trong việc tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh :

a Tìm hiểu thấu đáo về vấn đề cần thuyết minh.

b Phải xem phim ảnh về vấn đề thuyết minh.

c Phải thu thập tài liệu.

d Chú ý thời điểm xuất bản để cập nhật thông tin.

e Đến tận nơi thăm quan và tìm hiểu

f Sáng tác các bài thơ , câu chuyện có liên quan