báo cáo hàng hóa công y tế

Hàng hóa công không thuần túy: Là loại hàng hóa công có thê định suất sử dụng, có thê loại trừ nhưng phải chấp nhận một khoản tốn kém chi phí nhất định.. Chúng ta xét ví

NHẬN XÉT CỦA GVHD

-/-

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐÊ

Chăm sóc sức khoẻ luôn là một vấn đề mà xã hội quan tâm

hàng đầu Và sự công bằng – hiệu quả trong cung cấp hàng hoa

y tế là mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta luôn phấn đấu thực

hiện Tuy nhiên, thực trạng cho thấy vẫn còn tồn tại sự bất bình

đẳng trong công tac phân phối dịch vụ y tế giữa người giàu và

người nghèo, giữa cac địa phương và vùng kinh tế trong xã hội.

Nguyên nhân của việc bất bình đẳng đó là do thông tin bất

cân xứng và ngoại tac Do đó, yêu cầu đặt ra là phải làm sao đê

mọi người đều có quyền lợi bình đẳng trong việc tiếp cận cac

hàng hoa y tế, nhằm đạt được công bằng và hiệu quả trong cung

cấp hàng hoa y tế cho xã hội.

I. HÀNG HOÁ Y TẾ CÔNG CỘNG

1. Lý thuyết về hàng hóa y tế công cộng

1.1 Hàng hóa công

• Khai niệm

Hàng hoa công là loại hàng hoa mà tất cả mọi thành viên trong xã hội có thê sử dụng chung với nhau Việc sử dụng của người này không ảnh hưởng đang kê đến việc sử dụng của người khac

• Phân loại

Hàng hóa công thuần túy: Là loại hàng hóa công không thê định suất sử dụng và việc định suất sử dụng là không cần thiết

Hàng hóa công không thuần túy: Là loại hàng hóa công có thê định suất sử dụng, có thê loại trừ nhưng phải chấp nhận một khoản tốn kém chi phí nhất định

1.2 Hàng hóa y tế

• Khai niệm

Hàng hóa y tế có thê hiêu đó là thuốc thang, trang thiết bị y tế, sản phẩm dinh dưỡng và cac dịch vụ kham chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe

Thông qua việc tìm hiêu về hàng hóa công, thì ta thấy hàng hóa y tế là một loại hàng hóa công Vì mọi người đều có quyền được hưởng cac dịch vụ y tế đê phục vụ cho việc chăm sóc sức khỏe Khi có thêm một người cùng sử dụng hàng hoa y tế thì không ảnh hưởng đến lợi ích của những người đang sử dụng, miễn là bạn có đủ điều kiện đê sử dụng thì bạn hoàn toàn có quyền được hưởng những lợi ích do cac dịch vụ này mang lại

i. Xét về tính cạnh tranh: Hàng hóa y tế không có tính cạnh tranh Chúng ta xét ví dụ: Đối với những hàng hóa thông thường khac thì một hãng ban hàng có thê hạ gia ban đê thu hút khach hàng từ những người khac, nhưng với hàng hóa y tế nếu bệnh nhân đến kham chữa bệnh ở bac sĩ có gia thấp hơn những bac sĩ cạnh tranh khac, vì bac sĩ này có ít cầu và đang thu hút thêm nhiều bệnh nhân với việc cung ứng một số loại thuốc có tính chất tương đương nhau nhưng có gia ban thấp hơn Lúc đó, người bệnh có thê sẽ cảm thấy không tin tưởng khi dùng những loại thuốc này vì sợ rằng nó có tac dụng không như mong muốn

ii. Xét về tính loại trừ: Hàng hóa y tế có tính loại trừ bằng chi phí dịch vụ Bất cứ đối tượng nào được hưởng dịch vụ y tế đều phải đóng một khoản phí đê kham chữa bệnh Đối với người nghèo thì sẽ ít có điều kiện hưởng cac hàng hóa y tế nếu họ không có đủ khả năng đóng phí Do đó họ sẽ có nhiều rủi ro hơn trong việc kham chữa bệnh

 Như vậy, hàng hóa y tế là hàng hóa công không có tính cạnh tranh nhưng vẫn có tính loại trừ nên hàng hóa y tế là hàng hóa công không thuần túy

1.3 Công bằng và hiệu quả trong y tế

a. Công bằng y tế về sức khỏe được hiêu theo 2 quan điêm:

Thứ nhất, công bằng về phân phối nguồn lực

Theo hướng tiếp cận này lại có hai loại:

- Công bằng theo chiều ngang (horizontal equity) là những người có nhu cầu sức khỏe giống nhau sẽ được chăm sóc như nhau Như trong bảo hiêm y tế, công bằng ngang được thê hiện giữa cac nhóm dân cư và cac vùng miền

- Công bằng theo chiều dọc (vertical equity) là những người có nhu cầu sức khỏe cao hơn sẽ nhận được nhiều chăm sóc hơn Cũng như bảo hiêm y tế, công bằng dọc thê hiện giữa những người giàu và người nghèo

Do vậy, sự phân bố nguồn lực cho y tế, tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế phải dựa trên nhu cầu chăm sóc sức khỏe chứ không phụ thuộc vào khả năng

Thứ hai, công bằng phúc lợi, phúc lợi được coi là gia trị cốt lõi và sự công bằng phải được thê hiện trong sự phân bổ phúc lợi

Nếu công bằng trong phân phối nguồn lực mà không mang lại kết quả về công bằng phúc lợi thì sự phân phối nguồn lực đó chẳng có ý nghĩa gì

b. Hiệu quả trong y tế

Lĩnh vực y tế là lĩnh vực có mức độ chuyên môn hóa cao, việc ap dụng khoa học kĩ thuật vào công tac kham chữa bệnh là rất cần thiết Việc cải thiện cở sở hạ tầng, kỹ thuật công nghệ được nâng cao cũng như đội ngũ y, bac sĩ qua đào tạo được gia tăng đang kê, thì

y tế là lĩnh vực có hiệu quả Trong cùng một đơn vị thời gian, một bac sĩ có thê kham chữa bệnh cho nhiều người, chi phí bỏ ra kham chữa bệnh cũng ít hơn

2. Những thất bại thị trường khác trong cung cấp y tế

2.1 Ngoại tác

a. Ngoại tac tích cực do y tế mang lại

i. Tiêm chủng mở rộng:

Đây là một trong những chương trình được quốc gia ưu tiên hàng đầu Với việc ap dụng triên khai trên toàn quốc, với nhiều loại vaccin khac nhau đã và đang tạo ra một cộng đồng được bảo vệ khỏi nhiều bệnh nguy hiêm, nhiều trẻ em được miễn dịch hoàn toàn và phat triên khỏe mạnh Đối với nền kinh tế, việc mở rộng tiêm vaccin cũng góp phần đang kê vào việc giảm số ca mắc bệnh, tiết kiệm chi phí kham chữa bệnh, nâng cao sức khỏe người dân, thúc đẩy kinh tế phat triên Mặt khac, việc trợ cấp của chính phủ cho việc tiêm chủng

mở rộng, làm mức gia mà người dân thực sự phải trả cho dịch vụ tiêm chủng giảm, còn mức gia mà người sản xuất thực sự được nhận tăng so với mức gia cân bằng trước khi có sự can thiệp Nói cach khac, người tiêu dùng và người sản xuất sẽ chia nhau khoản trợ cấp của chính phủ

ii. Việc xây dựng cơ sở y tế

Việc mở rộng xây dựng cac cơ sở y tế từ trung ương đến địa phương, đặc biệt là những vùng sâu, vùng xa, miền núi và trung du, đã tạo cho mọi người dân được tiếp cận, sử dụng cac dịch vụ chăm sốc msức khỏe một cach dễ dàng hơn, nâng cao sức khỏe của người dânn, tăng nguồn nhân lực cho nền kinh tế Hơn nữa, việc xây dựng đó cũng làm giảm ap lực lên cac bệnh viện tuyến trên, giảm thời gian chờ đợi, cũng như mức chi phí, thiệt hại gây ra

iii. Bảo hiêm y tế

Là một dạng y tế bắt buộc trong dân Như vậy, việc tham gia bảo hiêm y tế sẽ giảm được một phần chi phí kham chữa bệnh tại cac cơ sở y tế, do đó, làm tăng cơ hội được kham chữa bệnh của người dân, đặc biệt là những người nghèo, dân tộc thiêu số Đồng thời, đảm bảo tính công bằng trong công tac chăm sóc sức khỏe của người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo, phat triên hệ thống an sinh xã hội Mặt khac, việc tham gia bảo hiêm xã hội cũng mang lại nguồn huy động vốn cho cac tổ chức kinh tế, góp phần thúc đẩy nền kinh tế

b.Những ngoại tac tiêu cực trong y tế:

i. Rac thải y tế: Việc thả chất thải y tế chưa qua xử lý gây ra tổn thất lớn cho môi trường, gây

hại cho sức khỏe con người Mặt khac, việc tai chế không đúng quy định đối với rac thải y

tế cũng tiềm ẩn mối nguy hại đến nền kinh tế

ii. Tham nhũng: Việc tham nhũng của cac can bộ quản lý và những người thực hiện trong

những đợt trợ cấp y tế cho người nghèo đã gây ra thất thoat ngân sach nhà nước, gây ra sự bất công trong xã hội và gia tăng khoảng cach giàu nghèo Hơn nữa, tham nhũng trong cac can bộ y, bac sĩ cũng tạo ra sự bất công trong công tac kham chữa bệnh, gây ra những ảnh hưởng xấu đến tính công bằng trong xã hội, gây thiệt hại đến kinh tế và tính mạng của người dân

2.2 Thông tin bất cân xứng

a. Khai niệm: Là tình trạng giao dịch trên thị trường mà một bên tham gia có thông tin đầy đủ hơn bên kia về cac đặc tính, thông tin của sản phẩm đang được giao dịch

b. Thông tin bất cân xứng trong y tế

- Thông tin bất cân xứng xảy ra khi người bệnh hoàn toàn phụ thuộc vào bac sĩ về phương phap, loại thuốc và hướng điều trị Dịch vụ y tế là loại hàng hóa đi ngược với xu hướng thị trường “cầu quyết định cung”, mà thay vào đó là “cung quyết định cầu” Người bệnh hoàn toàn đặt niềm tin gần như tuyệt đối vào người bac sĩ chữa cho họ, như vậy, bất cứ điều gì mà người bệnh cần thì luôn chịu tac động từ người bac sĩ Trai ngược, người bac sĩ luôn có đầy đủ thông tin về bệnh tật, loại thuốc và phương phap điều trị Vì thế, có thê có những trường hợp, người bac sĩ sẽ lạm dụng cai quyền hành đó mà trục lợi ca nhân cho riêng mình

Do đó, người bệnh sẽ phải chịu mức gia cao trong việc mua thuốc cũng như dịch vụ chăm sóc Điều này, gây ra tổn thất kinh tế vô cùng lớn, tạo ra khoảng cach giàu nghèo sâu sắc hơn

- Người bệnh không biết được trình độ chuyên môn của người bac sĩ Mỗi một ca bệnh, người bệnh sẽ được cử một bac sĩ chịu trach nhiệm về ca bệnh đó, có khi nhiều bệnh nhân

có chung một bac sĩ phụ trach Tức là, người bệnh hoàn toàn không biết được bac sĩ đó chuyên môn nghiệp vụ ra sao, thai độ làm việc ra sao, chăm sóc bệnh nhân thế nào Trong khi đó, người bac sĩ hoàn toàn biết được khả năng của mình đến đâu, thai độ làm việc ra sao Chính vì có thông tin bất cân xứng đó, mà có thê gây ra nhiều thiệt hại do lơ đễnh, đãng trí của người bac sĩ

2.3 Độc quyền

a. Khai niệm: Là trạng thai thị trường chỉ có duy nhất một người ban và sản xuất ra sản phẩm không có sản phẩm thay thế gần gũi

b. Những dấu hiệu độc quyền trong lĩnh vực y tế

- Trong dịch vụ y tế, độc quyền thường xảy ra trong việc ban thuốc và một số dịch vụ kham chữa bệnh có trình độ cao, phương phap điều trị tân tiến Đanh đổi giữa việc chữa khỏi bệnh và chi phí cao thì người bệnh luôn muốn nhanh chóng khỏi bệnh Nắm được tâm lý đó, mà một số cơ sở y tế đã sẵn sàng tăng gia thuốc và tăng gia kham chữa bệnh của người bệnh đê

từ đó thu lợi nhuận

- Trên thị trường dịch vụ y tế luôn tồn tại một vị thế độc quyền của cac bệnh viện có nhiều chuyên gia, bac sỹ giỏi với cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại đặc biệt là cac trang thiết bị y tế hiện đại giúp cho việc chẩn đoan và điều trị bệnh được chính xac và hiệu quả

- Thị trường y tế không phải là thị trường tự do, gia cả không phải do sự thỏa thuận giữa người mua và người ban dịch vụ, gia của dịch vụ chăm sóc sức khỏe phụ thuộc nhiều vào người ban và một số quy định của phap luật Về phương diện này, ngoài nhà cung cấp dịch vụ và người sử dụng dịch vụ còn xuất hiện một bên thứ ba đó là cơ quan bảo hiêm y tế Chính sach về bảo hiêm y tế của Nhà nước nói chung và thanh toan dịch vụ thông qua bảo hiêm y tế nói riêng có những tac động rất lớn đến chất lượng dịch vụ sức khỏe, nhà cung cấp dịch vụ và người thụ hưởng

II. THỰC TRẠNG HỆ THỐNG Y TẾ TẠI VIỆT NAM

1 Cung ứng dịch vụ y tế dự phòng.

a Y tế dự phòng

Trong bối cảnh tình hình dịch bệnh trên thế giới diễn biến phức tạp, cac loại virut không ngừng biến đổi & phat triên, nguy cơ dịch bệnh trong nước như tả, sốt rét, sốt xuất huyết trên người; dịch cúm gia cầm, H5N1, lở mồm long móng, tai xanh trên cac loại gia súc gia cầm cũng không ngừng tăng theo Nhận thức được cac nguy cơ bùng phat dịch bệnh, ngành y tế đã chủ động triên khai công tac phòng chống, dự bao và phat hiện sớm

Duy trì công tac giam sat dịch tễ tại cac cửa khẩu đê phòng tranh sự xâm nhập cac virut nguy hiêm vào Việt Nam Đặc biệt là cac loại virut như Ebola, MERS-CoV, Zika… Theo bao cao tổng kết y tế năm 2014, tỷ lệ mắc và tử vong của hầu hết cac bệnh truyền nhiễm như chân tay miệng, dại, sốt rét đều giảm so với năm 2013 Ngoại trừ sởi, vào năm

2014 đã có dấu hiệu bùng phat và lây lan trên diện lớn (số liệu được thống kê ở bảng dưới)

Cac bệnh truyền

Cúm

A(H5N1)

Viêm não

virut

Sốt xuất

huyết

Viêm gan

virut

Dại Chết/100 000 0.09 0.12 0.11 0.12 0.07

Tay chân

miệng

Liên cầu

lợn

Đối với quản lý môi trường y tế, theo công văn số 4784/BYT-MT ngày 21/7/2014 Bộ

y tế đã ban hành chỉ đạo Chủ tịch UBND cac tỉnh, thành phố, cac Bộ, cac ngành về việc đẩy mạnh công tac vệ sinh lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp; tăng cường đầu tư phat triên khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại cho lĩnh vực xử lý chất thải y tế; giam sat và đề xuất cac phương an xử lý chất thải và giảm ô nhiễm môi trường

Theo số liệu năm 2014, có khoảng 54,4% cac bệnh viện có hệ thống xử lí chất thải (trong đó tuyến TW chiếm 73,5%) Đối với chất thải rắn, đã có trên 95% bệnh viện thực hiện phân loại, thu gom chất thải rắn y tế hàng ngày Xử lý chất thải rắn y tế bằng lò đốt 2 buồng hoặc sử dụng công nghệ vi song hay nhiệt ướt khử khuẩn chất thải rắn y tế nguy hại chiếm 29.4%; Hợp đồng thuê xử lý đạt 39.8%; Xử lý bằng lò đốt 1 buồng, thiêu đốt thủ công hoặc tự chôn lấp trong khuôn viên bệnh viện (chủ yếu là bệnh viện tuyến huyện và một số bệnh viện chuyên khoa tại tỉnh miền núi) chiếm 30.8%

b Phòng, chống HIV/AIDS

Trong năm 2014, đã có đến 10 văn bản phap quy về phòng, chống HIV/AIDS đã được ban hành Cac hoạt động phân phat bơm kim tiêm và bao cao su tiếp tục được triên khai Về Methadone, đến 31/12/2014 có 41 tỉnh/thành phố đã triên khai, điều trị cho 25.223 bệnh nhân, đạt 82% kế hoạch năm 2014 Về điều trị, có 90.428 bệnh nhân đang được điều trị ARV, đạt 99% kế hoạch

Hiện cả nước ta có khoảng 1.109 phòng xét nghiệm HIV, trong đó có 96 phòng được phép khẳng định HIV dương tính Hết quý III năm 2014, đã cung cấp dịch vụ tư vấn xét nghiệm HIV cho 424.000 lượt khach hàng, trong đó có 11.426 lượt có kết quả xét nghiệm HIV dương tính Từng bước lồng ghép và phân cấp cac dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS, như xét nghiệm, điều trị ARV, điều trị Methadone Duy trì giam sat dịch HIV/AIDS

c An toàn thực phẩm

Đối với công tac đảm bảo an toàn thực phẩm, Bộ đã tổ chức thành công 2 cuộc diễn tập thực địa công tac điều tra, xử lý, khắc phục ngộ độc thực phẩm đông người mắc tại Nam Định và Tp.HCM Duy trì đảm bảo an toàn thực phẩm trong cac dịp lễ, cac sự kiện lớn Việc tăng cường và có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế và cac ban ngành liên quan trong công tac thanh tra, kiêm tra đã mang lại hiêu quả tích cực, góp phần lập lại kỷ cương trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm: tỷ lệ cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm đã giảm qua cac năm, từ 21,2% (năm 2012) xuống còn 20,1% (năm 2013) và 19,5% (năm 2014)

Triên khai xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng phòng thử nghiệm VSATTP được công nhận đạt chuẩn theo ISO/IEC 17025 cho 30 Trung tâm YTDP và 5 Trung tâm kiêm nghiệm Tổ chức giải thưởng “Thương hiệu vàng thực phẩm Việt Nam” nhằm khuyến khích cac nhà sản xuất đảm bảo chất lượng và hưởng ứng cuộc vận động

“người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

Bên cạnh những thành công đạt được vẫn còn những hạn chế như tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh vẫn còn thấp (dưới 50%) trong đó tập trung chủ yếu ở miền núi phía Bắc và Tây Nguyên Nguyên nhân là do nhận thức của người dân còn hạn chế, thói quen không sử dụng nhà tiêu đã tồn tại từ lâu; sự quan tâm và sự vào cuộc của chính quyền địa phương, nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này còn hạn chế

Chỉ tiêu 2011 2012 2013 2014 Mục tiêu 2015

Tỷ lệ trẻ em <1 tuổi

được tiêm chủng đầy

đủ

Tỷ lệ nhiễm

HIV/AIDS trong cộng

đồng

<0,3 <0,3 <0,3 <0,3 <0,3%

Tỷ lệ mới mắc sốt rét 0,51 0,49 0,39 0,30 0,35%

Tỷ lệ tử vong do sốt

100.000

Tỷ lệ dân số sử dụng

nguồn nước uống hợp

Tỷ lệ hộ gia đình sử

dụng hố xí hợp vệ

sinh và không sử

dụng chung hố xí với

hộ khac

Nhìn chung qua 5 năm, ngành y tế đã hoàn thành tốt cac chỉ tiêu đặt ra Đảm bảo mọi người được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cơ bản có chất lượng Kiêm soat bệnh dịch tốt & không đê lây lan rộng Đảm bảo cac cơ sở y tế xử lý chất thải ý tế nguy hại đúng quy trình & đạt tiêu chuẩn

2 Nhân lực y tế

Một vài thông số về nhân lực y tế Việt Nam tính đến năm 2014 được

thê hiện ở bảng dưới đây:

TT Chỉ số Đơn vị Năm 2014

3 Tỷ lệ thôn bản có nhânviên y tế hoạt động % 95

4 Tỷ lệ trạm y tế xã có bac

5 Tỷ lệ trạm y tế xã có nữhộ sinh hoặc y sỹ sản

nhi

Hiện nay, hệ thống đào tạo can bộ y tế nước ta có 19 trường/khoa đại học, 34 trường cao đẳng y tế, 42 trường trung cấp y dược Ngoài ra còn có 6 viện nghiên cứu, 7 bệnh viện tham gia đào tạo mới ở cac bậc sau đại học, trung cấp Số lượng tuyên sinh chính quy ở cac trường y dược năm qua tăng lên, cac trường cũng tiến hành công tac đổi mới đào tạo chuyên môn, đồng thời kiêm định chặt chẽ chất lượng giảng dạy

Tuy nhiên, việc phân bổ nhân lực y tế còn không đều giữa cac vùng, cac tuyến, song song đó, chất lượng nguồn nhân lực y tế cũng là một vấn đề nên được xem xét lại, nhất là ở tuyến cơ sở, vùng sâu vùng xa Chế độ đãi ngộ đối với can bộ y tế chưa phù hợp, còn nhiều bất cập, lương và phụ cấp cho can bộ y tế qua thấp, không tương xứng với thời gian học tập, công sức lao động, môi trường lao động, điều kiện làm việc vất vả, nhất là ở khu vực miền núi, nông thôn Đặc biệt là xuất hiện vấn đề, một số can bộ, nhân viên y tế còn có thai độ phục vụ đối xử với người bệnh chưa tốt gây ảnh hưởng đến uy tín của ngành

3 Công tác đào tạo nhân lực y tế, nghiên cứu khoa học

Đã tiến hành công tac tổ chức thẩm định và ban hành 21 chương trình và tài liệu đào tạo liên tục cho can bộ y tế, cấp mã cơ sở đào tạo liên tục cho 30 đơn vị trực thuộc Bộ và Sở

Y tế cac tỉnh/thành phố

Khoa học và công nghệ trong lĩnh vực y-dược tiếp tục đạt được những thành công xuất sắc trong phạm vi trong và cả ngoài nước: Công nghệ sản xuất vắc xin trong nước đã trang bị được 10/11 loại vắc xin được sử dụng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng Quốc gia, bên cạnh đó cac loại vắc xin mới cũng đang được tiếp tục nghiên cứu thay thế cũng như cạnh tranh với cac loại ngoại nhập Cac công nghệ cấy ghép tân tiến tiếp đạt thành công nổi bật với ca ghép khối tụy- thận, góp phần cùng với thành tựu về ghép tim, gan, thận, giac mạc, tủy,…