Tuần 3. Chiến thắng Mtao Mxây

Đăm Săn ượ ờng ếp lửa nhà rông.. ệu khác nhau bên ở thành tù trưởng giàu mạnh.. Đăm Săn đã chi n th ng, thu ph c tôi ếp lửa nhà rông.. ệu khác nhau bên ừa kể vừa diễn ểu cho loại sử ệu k

• ĐAM SAN-NGƯỜI ANH HÙNG CHIẾN TRẬN

• CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

I GI I THI U CHUNG ỚI THIỆU CHUNG ỆU CHUNG

1 Khái ni m ( SGK trang 17) ệm ( SGK trang 17)

- Có 2 lo i s thi : ại sử thi : ử thi :

+ S thi th n tho i : Đ đ t đ n c (M ng) ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ẻ đất đẻ nước (Mường) ất đẻ nước (Mường) ẻ đất đẻ nước (Mường) ước (Mường) ường)

+ S thi anh hùng : Đăm Săn, Xing Nhã, Khinh Dú (Ê ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

đê)…

+S thi Đăm Săn: ử thi : là tác ph m tiêu bi u cho lo i s ẩm tiêu biểu cho loại sử ểu cho loại sử ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

thi anh hùng Tây Nguyên

- Hình th c di n x ức diễn xướng : ễn xướng : ướng : ng : m t ng i k – hát ột người kể – hát ường) ểu cho loại sử

(th ng là các già b n) m t mình v a k v a di n ường) ản) một mình vừa kể vừa diễn ột người kể – hát ừa kể vừa diễn ểu cho loại sử ừa kể vừa diễn ễn

t t c các vai b ng các gi ng đi u khác nhau bên ất đẻ nước (Mường) ản) một mình vừa kể vừa diễn ằng các giọng điệu khác nhau bên ọng điệu khác nhau bên ệu khác nhau bên

b p l a nhà rông ếp lửa nhà rông ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

GIÀ LÀNG NHÀ

RÔNG

tr i c u s ng v ờng) ứu sống vợ ống vợ ợ

+ Đăm Săn l i lên h i con gái c a Tr i – n th n ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ỏi con gái của Trời – nữ thần ủa Trời – nữ thần ờng) ữ thần ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

M t Tr i làm v và b t ch i ặt cây thần, 2 vợ chết, Đăm Săn lên trời nhờ ờng) ợ ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ừa kể vừa diễn ống vợ

+ Trên đ ng tr v , Đăm Săn b ch t ng p trong ường) ở thành tù trưởng giàu mạnh ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông ập trong

r ng sáp đen ừa kể vừa diễn

+ H n Đăm Săn bi n thành con ru i đ u thai vào ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

ch gái sinh ra Đăm Săn cháu ti p n i s nghi p ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông ống vợ ự nghiệp ệu khác nhau bên

c u mình ập trong

3 Đo n trích : Chi n th ng ại sử thi : ến thắng ắt :

Mtao Mxây

a) V trí đo n trích ị trí đoạn trích ại sử thi : : N m đo n gi a tác ph m, ằng các giọng điệu khác nhau bên ở thành tù trưởng giàu mạnh ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ữ thần ẩm tiêu biểu cho loại sử

vi t v đ tài chi n tranh ếp lửa nhà rông ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông

b) Tóm t t ắt : :

- Đăm Săn khiêu chi n và Mtao Mxây đáp l i ếp lửa nhà rông ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

- Mtao Mxây múa khiên v ng v ụng về ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

- Đăm Săn đâm trúng nh ng áo c a h n không th ng.ư ủa Trời – nữ thần ắng và trở nên giàu mạnh hơn ủa Trời – nữ thần

- Đ c ông Tr i bày k và gi t đ c k thù Đăm Săn ượ ờng) ếp lửa nhà rông ếp lửa nhà rông ượ ẻ đất đẻ nước (Mường) chi n th ng, thu ph c nô l và m ti c ăn m ng ếp lửa nhà rông ắng và trở nên giàu mạnh hơn ụng về ệu khác nhau bên ở thành tù trưởng giàu mạnh ệu khác nhau bên ừa kể vừa diễn

c) Đ i ý : ại sử thi : Miêu t cu c đ s c gi a Đăm Săn và ản) một mình vừa kể vừa diễn ột người kể – hát ọng điệu khác nhau bên ứu sống vợ ữ thần

Mtao Mxây Đăm Săn đã chi n th ng, thu ph c tôi ếp lửa nhà rông ắng và trở nên giàu mạnh hơn ụng về

t c a k thù, m ti c ăn m ng, th hi n ni m t ớc (Mường) ủa Trời – nữ thần ẻ đất đẻ nước (Mường) ở thành tù trưởng giàu mạnh ệu khác nhau bên ừa kể vừa diễn ểu cho loại sử ệu khác nhau bên ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ự nghiệp hào

II Đ C – HI U ỌC – HIỂU ỂU

- Mtao Mxây c p v c a Đăm Săn ước (Mường) ợ ủa Trời – nữ thần

- Đ b o v danh d c a b n thân và b ểu cho loại sử ản) một mình vừa kể vừa diễn ệu khác nhau bên ự nghiệp ủa Trời – nữ thần ản) một mình vừa kể vừa diễn ột người kể – hát

t c, gi gìn h nh phúc gia đình, Đăm ột người kể – hát ữ thần ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

Săn đã chi n đ u đánh l i k thù ếp lửa nhà rông ất đẻ nước (Mường) ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ẻ đất đẻ nước (Mường)

ng i anh hùng ười anh hùng.

2 Diễn biến cuộc đọ sức

a) Đăm Săn thách đấu

con trâu, không thèm đánh

trộm lúc Mxây đi xuống)

• Thái độ quyết liệt, dứt

• Lúc đầu huênh hoang, ngạo nghễ, lời lẽ khiêu khích (tay ta còn đang bận

ôm vợ 2 chúng ta).

• Sau đó : run sợ, buộc phải đi ra ( Sợ bị đâm lén; Hình dáng Mxây dữ tợn và hung hãn nhưng lại tần

ngần, do dự).

 Kẻ hèn nhát, xảo

quyệt

 Ch đ ng, t tin, ủ động, tự tin, ộng, tự tin, ự tin,

bi t ngết người biết ta ười biết ta.i bi t ta.ết người biết ta.

Mtao Mxây

• B khích, quá t tin vào ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ự nghiệp

b n thân.ản) một mình vừa kể vừa diễn

• Múa khiên nh trò ch i, ư ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm khiên “kêu l ch x ch nh ạch xạch như ạch xạch như ư

qu ản) một mình vừa kể vừa diễn m p khôước. ”,khoe khoang, khoác lác

 Kém c i, t cao t ỏi, tự cao tự ự cao tự ự cao tự

đ i, không t bi t ại sử thi : ự cao tự ến thắng mình

 Hi p hai, ba ệm ( SGK trang 17)

Đăm Săn

• Đăm Săn múa tr c v a ước (Mường) ừa kể vừa diễn

kho , v a đ p (v t đ i ẻ đất đẻ nước (Mường) ừa kể vừa diễn ẹp (vượt đồi ượ ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

tranh, đ i l ô, ch y vun ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

vút qua phía đông, phía

tây)

• Đ p đ c mi ng tr u ớc (Mường) ượ ếp lửa nhà rông ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) 

càng m nh, múa càng đ p ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ẹp (vượt đồi

h n ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

• Đâm vào ng i Mxây ường)

nh ng không th ng ư ủa Trời – nữ thần

Th m m t, v a ch y, v a ất đẻ nước (Mường) ệu khác nhau bên ừa kể vừa diễn ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ừa kể vừa diễn

ng ủa Trời – nữ thần

 Nhanh nh n, m nh ẹn, mạnh ại sử thi :

h n h n k th ơn hẳn kẻ th ẳn kẻ th ẻ th ù

Mtao Mxây

• B ch y, b c cao b c ỏi con gái của Trời – nữ thần ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ước (Mường) ước (Mường)

th p, chém tr t chân k ất đẻ nước (Mường) ượ ẻ đất đẻ nước (Mường) thù, ch trúng cái chão c t ỉ trúng cái chão cột ột người kể – hát trâu  Xu ng s c ống vợ ứu sống vợ

• Nh H Nh quăng mi ng ờng) ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông.

tr u nh ng không đ p đ c ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ư ớc (Mường) ượ

  Y u s c, hèn h ến thắng ức diễn xướng : ại sử thi :

 Hi p b n ệm ( SGK trang 17) ốn

• Đ c ông Tr i mách ượ ờng)

n c (dùng chày mòn ước (Mường)

ném vào vành tai k ẻ đất đẻ nước (Mường)

thù).

  Chi n th ng, x ng ến thắng ắt : ức diễn xướng :

đáng là m t anh ộc chiến:

hùng.

• Giáp s t tr thành vô d ng ắng và trở nên giàu mạnh hơn ở thành tù trưởng giàu mạnh ụng về.

vì chày mòn đâm vào vành tai ( ch hi m) ỗ hiểm) ểu cho loại sử

• Tháo ch y, cùng đ ng, ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ường) ngã lăn quay ra đ t ất đẻ nước (Mường)

• Gi đ i c u xin tha m ng ản) một mình vừa kể vừa diễn ống vợ ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) (làm l c u phúc cho thêm ễn ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

m t trâu, m t voi) ột người kể – hát ột người kể – hát

• B gi t ch t ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông ếp lửa nhà rông.

 Th t b i th m h i ất bại thảm hại ại sử thi : ảy ra cuộc chiến: ại sử thi :

C) Sau cu c chi n: ột người kể – hát ếp lửa nhà rông.

- Đăm Săn thu gom c a c i, dân ủa Trời – nữ thần ản) một mình vừa kể vừa diễn làng, tôi t c a Mtao Mxay ra v ớc (Mường) ủa Trời – nữ thần ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

tich thu tài sản của bộ tộc Mxây

tài sản của bộ tộc Mxây bị tịch thu

3 Thái đ c a dân làng: ột người kể – hát ủa Trời – nữ thần

- Sau khi Mtao – Mxay b gi t và Đăm Săn ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ếp lửa nhà rông chi n th ng thì dân làng hào h ng đi theo ếp lửa nhà rông ắng và trở nên giàu mạnh hơn ứu sống vợ Đăm Săn.

-> Ng i Ê đê khát v ng m t cu c s ng ường) ọng điệu khác nhau bên ột người kể – hát ột người kể – hát ống vợ

n đ nh trong m t c ng đ ng ngày m t

ổn định trong một cộng đồng ngày một ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ột người kể – hát ột người kể – hát ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ột người kể – hát

đông h n m nh h n và giàu có th nh ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

v ng h n ượ ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

4 C nh ản) một mình vừa kể vừa diễn mừng chiến thắng

• - Đông vui nh n nh p, ăn m ng hoành ột người kể – hát ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ừa kể vừa diễn tráng.

• - Đăm Săn hi n lên ngoài v đ p hình ệu khác nhau bên ẻ đất đẻ nước (Mường) ẹp (vượt đồi

th còn là s c m nh uy vũ, vô biên ểu cho loại sử ứu sống vợ ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

trong con m t ng ng m c a dân làng ắng và trở nên giàu mạnh hơn ưỡng mộ của dân làng ột người kể – hát ủa Trời – nữ thần

 Cách miêu t phóng đ i t o n ản) một mình vừa kể vừa diễn ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ất đẻ nước (Mường)

t ng v i đ c gi ượ ớc (Mường) ột người kể – hát ản) một mình vừa kể vừa diễn

• III T ng k t ổng kết ến thắng

1 N i dung ộc chiến:

• - V đ p c a ng i anh hùng s thi ẻ đất đẻ nước (Mường) ẹp (vượt đồi ủa Trời – nữ thần ường) ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường)

Đăm Săn: tr ng danh d , g n bó v i ọng điệu khác nhau bên ự nghiệp ắng và trở nên giàu mạnh hơn ớc (Mường)

h nh phúc gia đình và thi t tha v i ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ếp lửa nhà rông ớc (Mường)

cu c s ng bình yên, ph n th nh c a ột người kể – hát ống vợ ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ủa Trời – nữ thần

c ng đ ng đ c th hi n qua c nh ột người kể – hát ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ượ ểu cho loại sử ệu khác nhau bên ản) một mình vừa kể vừa diễn

chi n đ u và chi n th ng k thù ếp lửa nhà rông ất đẻ nước (Mường) ếp lửa nhà rông ắng và trở nên giàu mạnh hơn ẻ đất đẻ nước (Mường)

• - Sự nghiệp th ng nh t v l i ích, v đ p c a ống vợ ất đẻ nước (Mường) ề làm chồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm ợ ẻ đất đẻ nước (Mường) ẹp (vượt đồi ủa Trời – nữ thần

ng i anh hùng và c ng đ ng ường) ột người kể – hát ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

2.Ngh thu t ệm ( SGK trang 17) ật

• - Ngôn ng : ữ thần có v n, nh p ần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

• - Gi ng đi u: trang tr ng, ch m rãi ọng điệu khác nhau bên ệu khác nhau bên ọng điệu khác nhau bên ập trong

• - S d ng có hi u qu l i miêu t ử thi thần thoại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ụng về ệu khác nhau bên ản) một mình vừa kể vừa diễn ống vợ ản) một mình vừa kể vừa diễn

song hành, đòn b y, th pháp so sánh, ẩm tiêu biểu cho loại sử ủa Trời – nữ thần phóng đ i, đ i l p ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ống vợ ập trong , tăng ti n… ếp lửa nhà rông.

III.LUY N T P ỆN TẬP ẬP

• Theo em đ ng c nào thôi thúc Đăm Săn ột người kể – hát ơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

chi n đ u và chi n th ng k thù?ếp lửa nhà rông ất đẻ nước (Mường) ếp lửa nhà rông ắng và trở nên giàu mạnh hơn ẻ đất đẻ nước (Mường)

Vì danh d , h nh phúc riêng, s th nh ự nghiệp ại : Đẻ đất đẻ nước (Mường) ự nghiệp ị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm

v ng cho b t c.ượ ột người kể – hát ột người kể – hát

Đăm Săn đ c tôn vinh là anh hùng chi n ượ ếp lửa nhà rông

tr n, anh hùng văn hóa trong tình yêu,x ập trong ản) một mình vừa kể vừa diễn thân vì l i ích, s phát tri n c a c ng đ ng.ợ ự nghiệp ểu cho loại sử ủa Trời – nữ thần ột người kể – hát ồng 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đăm