Lâm sàng phụ khoa và giải phẫu bệnh phàn 1

Sacom c o tron xuat phat tir u co hoac co tir cung binh thudng... Phan loai sacom cua Nhom ung thu phu khoa GOG: Sacom co tron, sacom mo dem, u trung bi hon hop ung thu bieu mo sacom, ca

A Cac bo ldn te bao c o tron hinh thoi ben xoan voi nhau

co nh an hinh thoi dai, d au tu

B C a c d a o m o lien ket dac vdi nhieu don g ma c h va tTnh

ma c h giCfa c ac bo co

C Q u a san va phi dai te b ao c o tir cu ng trong thoi ky thai

n ghen (dai 2 0 - 6 0 0 |_im)

III Cac u lanh tinh

A Benh u tuyen co

• K h o n g phai la u thuc thu

• D a c trirng boi sir x a m lan lanh tinh cu a noi m a c tir cu ng vao lop c o tu' cung

• G a p 2 5- 4 0 % t 6ng so m a u tir cun g diroc cat

• Dai the: Tir c u n g to thanh sau thirong day hon thanh truo'c Di en cat co t ha n h c o day can doi, lan toa voi d an g be

x o a n va cac v un g chira m a u xam ma u ma u so-co-la

89

• Vi the: M o noi m a c t u c u n g n a m p h i a d u d i noi ma c tir

c u n g n en it n h a t m o t t r u d n g kinh c o do p h o n g dai l dn (10 x

40 ) Noi m a c tir c u n g d ay c d the k h o n g c d c h u c n a n g hoac co

c h u c n a n g ( ch e tiet, c ac th a y doi thai n g he n )

• L a m sang: R o n g kinh, dau bun g kinh, tir cu ng to

• H i e m g ap thay doi ac tinh Tien luong rat tot vdi ung thir

bieu m d tuy en tai b e nh u tuyen co

• D i eu tri: Chat t uong tu G n R H , h o rm on chu ky, hoac chat

uc che tdng ho p prostagl andin Cat tir cu ng la dieu tri chac chan

B U co tron tu cung (dang xa)

• La khoi u v un g tieu kh u ng th u dn g gap nhat: 20% phu nu

tren 30 tudi co n g u y c o u co' tir cung

• Vi tn: Dudi n ie m ma c, to c huc ke va dudi thanh mac (co

the trong day c h a n g hoac canh)

• Dai the: La nhan m a u trang chac, dien cat cd h'rnh be

xoan Gia vo hoc c u a td ch u c xun g q u a n h c ho p hep cat u co

• Vi the: Cac te bao c o hinh thoi d o n g nhat nhan hinh dui

trong sap xep kieu xoan de len nhau

• Dieu tri: Cat u co cat tir c u ng toan bo hoac cat qua soi

b uo n g tir cung

• U c o tron ngoai tu c u ng

- Benh u c o tron trong tinh ma ch: La u c o xuat phat trong

t u c u ng va tinh m a c h chau, sau do di c h u y e n vao tinh m a c h chu dudi, tim phoi Hinh anh vi the lanh tinh: dien bien lam sang

lanh tinh va keo dai Di6u tri: Cat tir cun g va neu cd the, lay cac ton thirong ngoai tu cung.

- U co' tu c un g lan tran phuc m a c (LPD)

• H i e m g ap (60 tr udn g hop da duoc ghi nhan), chu yeu d phu n u c d thai

• Dai the: N hi eu u c o tu c u ng nho nam trong ma c noi ldn,

k ho an g ph uc m a c, dai-tieu trang, b ang q uang g iong n h u ung thu bieu m d lan tran ph uc mac

• Vi the: U c o lanh tinh

• D i e u tri: T A H - B S O trong m ot so tr udng hop: mo t so thoai trien sau thai nghen

• C a c thay ddi thu' phat tro ng u co'

- T h oa i hoa kinh: T h u d n g g ap nhat

- T hoai trien nan g

- T ho ai trien vdi hoa

- N h i i m khuain va sinh m u (u x o d u d i niem ma c )

- Hoai tir (u c o cd cuong) thoai trien dang thit trong thai nghen

- C a c thay ddi d a n g s ac dm: Hiem g ap (0,5% )

• C a c tip m d hoc u k ha c cua u co' tron

- U co' tron te bao: M e m dan g c ao su xam, cau tao g o m cac te b ao dai sat nhau nh an hien lanh Lanh tinh

- I) co' tron k\ quai (u c o tron bat thuong): Xay ra trong u co' tron tac m a c h trong thoi k\ thai nghen va o' phu nu' dung tlnioc t ranh thai Cau tao g o m cac te bao c o vdi nhan ldn tang

91

sac, da hinh thai va tao thanh te bao k h6 ng 16, n h u n g khong co hinh anh gian phan hoac < 2 hinh anh gian phan/vi trudng (2

M F / H PF ) ; co the n ham vdi s a c om c o t r o n Lanh tinh

- U c o tron dang bieu m o (u ng uy en bao c o tron): Cac te bao tron hoac hinh da d ien va co b ao t uong sang, ua acid, sap xep thanh dai hoac ludi L anh tinh neu < 5 M F / 1 0 HPF (RJ

K u r m a n va HJ Norris)

C U dang u tuven (u tr un g bieu mo)

• H i em gap, g iong vo'i u c o tron, ma u trang xam, duong kinh tir 0,5-2 cm

• D u o c coi la u bieu m o lanh tinh ( tuong tu n h u ton thuang

• Lanh tinh, tien lupng tot.

E Benh mo dem (u co' m o d em trong ma c h bach huvet)

• Dai the: U trong c o tir cung hoac nho vao bu on g tir cung

n h u m o t khoi d a n g polip

• Vi the: Cac 6 te bao d e m noi m a c tir cung voi su tham nhi em ria; n h an min; < 10 M F / 1 0 HPF; t hudng kern ton th uo ng

ma c h m a u va b ac h huyet ( H B T a yl o r va HJ Norris)

• C o the lan ra ngoai tir c u ng va co the di can

• Thuong tai phat tai tieu khung (50%) trir trudng hop khoi u nho

• D u o c coi la s a c o m m o d e m co dp biet hoa thap

• L a m sang: C h a y m a u tir c u n g bat t huong, dau b un g hoac dau v un g tieu k hu n g , tir c u n g to

• D i e u tri: T A H - B S O : P r o ge s to ge n k ho ng ngat quang doi vdi t r u d n g h o p tai phat hoac neu b enh m o d e m da x a m lan > 50% ldp co' tir c u n g ( JD Wo o d r u f f )

• T i e n luong: Tuo'ng ddi th ua n lpi, tha m chi vdi t rudng hop tai phat lai tai chd

IV Cac u ac tmh

A Phan giai doan F IG O : K h on g co Sir d un g phan giai doan p hau thuat ung t h u bieu m o noi m a c tu cung

B Phan loai Oher cho sacom

Sacom don thuan.

- D o n d a ng

S a c o m m o d e m ( x u a t p h a t tir m o d e m n oi m a c tir c u n g )

93

Sacom c o tron (xuat phat tir u co hoac co tir cung binh thudng).

Sacom don thuan hon hop (don dang hoac hon tap).

• U trung bi hon hop.

- D o n dang: U n g t h u bieu m o s a c o m

- Hdn tap: U trung bi h 6n h o p (u M u l l e r h on hop)

C Phan loai sacom cua Nhom ung thu phu khoa (GOG): Sacom co tron, sacom mo dem, u trung bi hon hop (ung thu bieu mo sacom), cac sacom khac.

• Sacom co tron.

- Tudi mdc trung binh: 52 tudi, 2 0 % k h o n g sinh con

- L a m sang: R o n g kinh hoac ra m a u sau m a n kinh dau vung tieu kh u ng khoi u bung

- Ti le thoai trien s a c o m u c o tir cung: < 0, 5%

- Dai the: U c o m e m hoai tir, kieu “ thit s o n g ” ; thanh tir

cu ng to toan bo trong s a c o m c o tron tir c u n g n g u y e n phat

94

- Vi the: Can chan d oan phan biet voi u c o te bao va u c o

ky quai Chain d o an chu yeu dira tren so luong hinh anh gian phan ( M F ) tren 10 vi t rudng ldn (HPF: x 400)

- U b ieu hien bat san, d a hinh thai, te bao k h o n g 16 hoac

d ang bieu m o vdi > 5 M F / 1 0 H P F d u o c coi la s a c o m c o tron ( RL

- L a m sang: R ong kinh chay ma u sau ma n kinh khoi u bung, dau tieu khung.

- Dai the: U m a u trang hoac ho ng xam, m e m va loi dang polip vao b u o n g tu cung

- Vi the: Cac d a m te bao d em vo'i hinh anh gian phan tren

10 M F / 1 0 HPF, th u dn g gap hinh anh nhan kh o ng dien hinh xam lan m a c h m a u va m a c h bach huyet

- U lan tran t heo d u o n g bach m a c h va d u d n g mau

- D i e u tri: T A H - B S O , co the di£u tri Progestogen, hoac dieu tri hoa chat bd tip

- Ti en lupng: Xau, song t hem 5 n am giai doan I 55%: giai

d o a n II-IV la 12% ( O M Salazar)

- Cac d ac d i e m tien lupng xau: Kich thuoc u (> 4 cm) va

x a m lan r on g ra ngoai t u cung

• U trung bi hon hop ( ung t h u bieu m o sacom)

- C h i e m k h o a n g 3%> tdi 6 % tong so ung th u tu cung

- X a y ra trong n h u n g b e nh nhan nhieu tu6i hon (tuPi trung binh la 62), u ac tmh

- 10-30%- c d tien sir tia xa vao khu ng chau (11-16 nam trudc do)

- Dai the’: U m £ m va dang polyp trong buong tu cung doi khi sa q u a cd t u c un g (1 /3 so trudng hop), doi khi rat ldn

- Vi the: La su hPn hop giua cac thanh phan ung thu bieu

m d va s acom

96

• U n g thir bieu m o (tuyen hoac vay) vdi sacom md dem

h oac s a c o m co tron: Ung t h u bieu m o saco m, don dang

• Un g t h u bieu m d vdi saco m sun hoac s acom co' van hoac

s a c o m xuong: Ung tlur bieu m d s ac dm, hon tap

- X a m lan c o tu c u ng th ud n g tai thoi d ie m chan doan (60% theo FJ DiSaia)

- Di can hach bach huyet s d m ( 3 5% trong giai doan I [PJ DiSaia]) vdi c u n g tan so ddi vdi u ng t h u bieu m d s a c d m don

d ang hay hon tap

- Di can g i ong vdi u ng t h u bieu m d tuyen trong 75% tdi 80% cac t r ud n g hop

- L a m sang: C ha y m a u sau m a n kinh, ra khi h u a m dao dau vung tieu khung khoi u bung

- Di eu tri: T A H - BS O D i eu tri tia xa vao k hu ng chau cd the kiem soat d u o c tai c hd tieu k hu ng Di eu tri hoa chat bd t ro it cd hieu qua

- Cac yeu to q u ye t di nh tien luong: Do sau xam lan co' tu

cu ng va inu'c do lan rd ng u (lan trail vao ma c h bach luiyet hoac du'dne m a u) cac u k h o n g d o n g nhat Cac yeu to kh on g dong nhat c d tac d u n g phu den thoi gian song th em (thdi gian song

th e m k hdmi tien trien benh trung binh la 22.7 thang so vdi 62.6 thaiiiz doi vdi loai ung thu bieu m o s ac dm d on g nhat)

■ - I'ien luong: Xau Song them 5 nam giai doan I la 50%: giai do an II IV 12% ( O M Salazar)

97

• Cac sacom tir cung khac.

- Sacom tuyen ( s acom tuyen Muller)

• Xay ra d moi lu'a tuoi

• L am sang: Chay ma u am dao bat t hudng, dau tieu khung khoi u l6i ra q ua co tu cung

• Dai the: G io n g vdi tang t rudng kieu polip

• Vi the: Bieu m o g iong vdi noi m a c tir cu ng tang sinh hoac

k h on g hoat dong, m o d em k ho n g dien hinh vdi hinh anh gian phan (> 4 M F / 1 0 HPF) (cac tuyen lanh tinh), m d dem ac tinh.Cac tuyen sau duoc bao q u a nh la m o d em tang sinh te bao

• Dieu tri: T A H - B S O theo sau bdi tia xa toan khung chau ( M o r r o w va D E Towns end)

• 1/3 so t rudng hop tai phat sau 6 th ang tdi 1 nam

- Sacom co' van sacom sun s a c om mach: H i em gap

98

7 V d i trutag

I- Bao thai hoc

II Giai phau va m o hoc

III C a c thay doi sinh ly

IV C a c b en h viem

V C a c tinh trang benh khac

VI C a c u lanh tmh

VII Cac u ac tinh

I Bao thai hoc

A Voi trumg phat trien tir phan dau khong hoa cua ong Muller

II Giai phau va m o hoc

A Giai phau: G 6 m cac phiin ke (1 cm), eo voi (2 cm), bong voi (6 c m ), va p han loa (1 cm)

B M o hoc: G o m 3 ldp a o - ldp thanh mac; ldp c o (so'i c o doc ngoai so'i c o v ong giua so'i c o doc trong) va niem m a c (vdi ldp co' ni e m g iu a bieu m o va ldp co)

C N i e m m a c duo'c sap xep thanh cac nep doc cd 3 hoac 4 nep d dau tr on g ciia vdi tru ng va co nhieu nep d phan loa vdi

D Bieu m d cau tao g o m 4 loai te bao: Te bao cd long

c hu y e n te bao c he tiet te bao ke va loai kh o ng biet hoa

• T o b a o c o l o n g c h u y e n

B a o t u o n g \ a n h x a m c o q u a n g s a n g q u a n h n h a n

99

- N ha n tron hoac hinh bau due, n am lech ve phia co long

c huyen bat ma u nhat khi n h u o m Hemat ox yl in va Eosin (H&E)

- Chi£;u c ao te bao thay ddi theo chu ky: T hap hon o thoi

ky ma n kinh va m a n g thai

• Te bao che tiet

- Bao t uong xam ma u va d on g nhat

- N ha n x&m mau; d thoi ky che tiet nho vao trong long

o ng kieu d an g vom

- Chi£u cao te bao thay doi theo chu ky: Thap hon trong thoi k\' hanh kinh va m a n g thai

• Te bao ke

- Co nhid'u trong thoi ky trudc va trong khi hanh kinh

- N ha n te bao dai, co hinh q u e m a n h va bao tuong it hichen ep bdi cac te bao lan can

- La cac te bao che tiet d cac giai d oan c hu y en tiep

• Te bao kh o ng biet hoa (te bao lang t hang)

- N a m d day cua bieu m o binh t hu d n g

- Co the la te bao ng uo n cua cac loai te bao bieu m o va te bao d e m voi trung (JD W o o d r u f f va CJ Pauerstein)

- Hau n h u ban chat cua ch img la te bao l i mpho dudi hien

• Phan ung m a n g rung trong ldp c o niem

• T h a m nhiem hach cau da nhan vdi so luong dang ke vao ldp c o ni e m trong giai d oan sau de (10% )

IV Cac benh viem

A V iem voi tru n g ca p va ban cap

• Dai the: Voi tru'ng do sung, phong xuat m u d loa voi Hau n h u ton th u on g ca hai ben ngoai tru m ot so benh nhan co dun g cu t i r c u n g I UD ( benh v iem tieu k hu ng mot ben [ P I D ] )

• Vi the:

- N e p n ie m m a c phu ne

- Co' n ie m t ham n h i e m nhieu bach cau da nhan

- M a c h m a u x un g hu yet ro

- L o n g voi tru'ng chu'a nhieu djch mu xuat tiet

• Co the tien trien thanh a p - \ e tieu k hu ng hoac a p - \ e vdi-

• Di£u tr i: T hu o c khang sinh (C eftriaxone D oxyrydin

A m picillin G cntaniycin, Clindamycin).

B V ie m voi tru n g m an

• Mil voi tru'ng

- Hau qua cua viem voi trung do lau hoac qua trinh viem khac

- La ket qua su' tac n gh en voi trung va loa voi tai cac diem khac n hau gay ra su gian to voi tru'ng va c hu a dich mu

- Dai the: Voi tru'ng gian to d a ng ke’ ch ua dich mu va

t h u d ng dinh vao cac cau true lan can

- Vi the: N e p niem m a c hi hien d a ng vdi cac te bao det to

c huc d e m t ham nhifim te bao viem man trung m d phan ung tao tha nh d a n g u tuyen hoac nhu the cat, te bao khd ng 16 va cac hinh anh di th ud n g gi ong n h u benh ac tmh

- Lam sang: Dau vung tieu khung cd khoi m e m tai phan phu

- Di eu tri: T hu o c k ha ng sinh va phau thuat

• Tran dich voi trung

- Ket q u a cudi c u ng c ua mil voi trung dac trung boi su hap phu dich m u xuat tiet

- T h a nh m o n g va trong vdi dich n ud e trong

- Trim dich voi tiling d on gian: Mot o ng d on trong voi tru'ng gian duo'c lot bo'i ldp bieu m o det

- Trim dich voi trung nang: Co nhieu ngan trong vdi trung gian do sir ket dinh cua cac nep niem ma c gan ke

- K h on g dieu tri trir khi cd trieu chii'ng (ngoai khoa)

102

( Viem eo voi tru n g d a n g cuc

• Co the la ket qua cua sir ton du viem man tmh ke vdi tn'mg

• Benh sinh eon c hua 1 0: Cd n gu on goc viem hoac g i on g u tuyen c o

• Dai the: Cd mot h oac nhieu cuc chac cd kich thuoc len tdi 2 c m tai phan eo vdi trung

• Vi the: L op co' n ie m day len cd rat nhieu o n g nho trong ldp co' niem Cd su th a m n h a p viem tdi thieu

• Ti le vo sinh va c h u a ngoai tir cung cao

• K h d n g c d trieu c hu ng : K h o n g dieu tri

D Viem hat vdi ti ling

• V i e m lao vdi trung

- H i e m g ap C d t h e thir p h a t tir m o t 6 l ao n a o d o t u y

n h ie n h a u h e t l u o n l u o n la n g u y e n p h at tai d u d n g s i n h d u e nir: T r u e khuain lao tdi vdi tru'ng tir p hd i duo' ng tiet n i e u

h o a c tir k h o a n g d b u n g

- Dai the': T u o n g tu n h u viem vdi tiling man Tren dien eat

n gang c ho th a y xuat tiet hoai tu d an g pho- mat va ba dau eua thanh vdi trung Phan loa vdi t hu d n g hi ldn va m d ( khac han so vdi kieu v i e m vdi tiling man)

- Vi t he : V i e m hat vdi to clui'e ba d a u va cu lao d i e n

- H i em gap t huong kern theo vai IUD

- Vi the!: Mo bao, t ua n g bao va te bao li mpho tap trung lai thanh 6 a p xe va cac d a m sai g r a m d uo n g va hat luu h u \ nh

- Neu benh duo'c xac dinh tren phien do Pap lay bo IUD

Di eu tri b ang k ha ng sinh ( Ampici ll in) neu benh nhan co trieu

c h u n g benh

V Cac tinh trang benh khac cua vdi trung

A C h u a tro n g voi tru n g

• Ti le m a c la 0,25% den 1% t on g so tru'dng hop mang thai

• 96% so tru'dng h op c hua ngoai tu' c u ng la tai voi trung: 80% so tru'dng hop ch u a trong voi tiling la tai bong voi 1 y.i tai

eo voi

• Cac co' che co the: V i e m vdi tru'ng ma n, tui thua voi

ti ling, tang tinh thu dung cua voi trung (lac noi mac tu cung phan ling mang rung), trung bat thudng, viem eo voi trung dang cuc

• Giai phau benh: N g u y e n bao nuoi x am nhap vao ldp niem m a c va co': niem m a c co kha n ang han che trong qua trinh tao thanh m a n g rung: long voi tru'ng co kha nang m d rong bi han che c ho qua trinh tang t rudng phoi thai Hau q u a cudi cung la: Thiing hoac vd voi trung hoac say thai q u a loa voi va chet phoi

• Dai the: N g a p m a u vdi ti ling vdi mot vi tri thiing va ngap

• Di t hi tri bang phAu thuat ( m o va cat voi trung) D i e u tri noi k ho a c h o nh u ng trudng hop chua ngoai tu cung sdm bang

M e th o tr ex at e

B S a vdi tru n g

• La m o t hien c h u n g hiem cua cat tu cu ng d ud n g a m dao hoac d u d n g bung

• L a m sang: Khi' h u a m dao vai ngay tdi nam sau khi cat tu

cung, loi ra tai voin a m dao; sinh thiet c ho ket qu a bieu m d vdi

trung viem

• Di du tri: Cat vdi trung

VI Cac u lanh tmh

A U d a n g u tu v en (u trung bieu md)

• H i e m , tuy nhi en la loai u lanh tinh t hu d n g g ap nhat

• Cac tdn thuong tuong tu nhu tai be mat tu cung va tui cung

• Dai the!: U cd kich t huo c 1-2 cm, gan s ung day voi trung dien cat m a u v an g hoac m a u trang xam

• Vi the: C a c o n g tu ye n nho du oc lot bdi bieu m d det hoac bieu m d tru thap

A Ung thu bieu mo nguyen phat

• H i em gap, 0 , 2 % - 0 , 5 % cac benh ac tinh cu a d ud n g sinh due, hiem khi d uo c chan doan trudc md

• Tudi tr ung b m h : 5 2 tuoi, t hudng gap d n hu ng phu nu co

so liin de it

• Da c diem lam sang: Chay mau am dao, hoac nhi£u khi' hir dang dich vang hoac mau hd phach, ddi khi phu dich vdi dau quan bung dudi va d o dau khi ra khi' h u am dao dang mau-thanh dich)

• Phan giai doan: K h d n g co phan giai doan F IGO cho ung

t hu bieu m o voi trung Su d u n g lie t h ong phan giai doan FIGO cho ung t h u b u o n g tru'ng

- Giai d o an 0: Ung t h u bieu m o tai cho khu tru tai niem

ma c voi trung

- Giai d oan I: Ung t h u khu tru tai voi trung

• Giai doan hr. U tai m ot voi tru'ng, k h o n g co dich co

c h udn g khong co u d m a t ngoai thanh mac voi trung nguyen ven

• Giai doan Hr. Ton t h u o ng ca hai voi tru'ng kho ng co dich

cd ch ud ng k h o n g co u d ma t ngoai voi trung thanh mac voi tru'ng con n g u ye n ven

• Giai doan h La giai d o an la hoac lb kern t heo co u tai be mat hoac thanh m a c vdi trung bi pha vd hoac cd dich cd chudng elura te bao ac tmh hoac te bao hoc mang bung duong tinh

- Giai do an II: U tdn t hu o n g mot hoac hai ben vdi trung lan rdng trong tieu khu ng

• Giai doan lla: Lan rd ng hoac di can vao tir c u ng va/hoac buong trung

106

•(lien doan lib: Lan rong vao cac to chuc khac trong

n hu ng c o b a ng c h u n g m o ben h hoc di can toi ruot non hoac mac noi Ion Di can be ma t gan

• G iai doan Ilia: U khu tru tai khu ng chau thuc thu vo'i hach a m t m h n h u n g co k h a n g d in h bang m o benh hoc su reo rac

u vi the vao be mat phuc m a c o bung

• G iai doan I lib: U c u a m o t hoac hai voi tru'ng vo'i sir reo rac u d u o c k h a n g dinh b a ng m o ben h hoc vao be ma t phuc ma c

d b u n g (duo'ng k m h < 2 cm), hach a m tinh

• G iai doan lllc: R e o rac u vao d b un g co d u o n g kinh > 2

c m va/ hoac h ac h sau p hu c m a c h oa c hach ben d u o n g tinh

- Giai d o an IV: T a n g sinh tdn t hu on g mot hoac hai voi

t run ti k e m t heo di can \ a (te bao hoc dich m a n g phoi d uo n g tinh

di can nhu m o gan )

• Dai the: Voi trung to co hinh xiic xfch va k ho n g dinh vao m o x u n ° quanh I' t hu d n g xuat phat tir doan giua va 1/3

n ao a i c u a vdi tru'ng T dn thu'ong vdi tru'ng hai ben g ap trong 15% tru'dne hop Tu a ' d i t h u d ng d o n g trong mot nu'a so t rudng hop

• \ i the: 3 loai: Nhu nhu-hde h dc -t u\ (CY Hu Ml

T a \ nior ' a A T Hertig)

107

- Bien the m o hoe chfnh: Ung thu bieu m o tuyen t uong tu

n h u ung t h u bieu m o tuyen thanh dich buong trung

- D o m o hoc k ho n g anh hudng tdi song them

- The nhu ( t hu dn g gap hon)

Nhu duo'c phu bdi nhieu ldp te bao bieu m o bat thudng

• Co nhi6u hinh nhan chia

• Loai tru' lao voi trung can chan d o an phan biet

- The nhu- hd c: La giai do an sau cua the nhu vdi su tap

t rung cac nep d a ng nhu

- The’ hdc-tuy: T h u d n g c d tdn th u on g voi trung va buong trung; ton tlnrong voi trung th uo ng d u o c x em la t h u phat

• Tieu ch u an chan do an ung t h u voi tr ung nguyen phat (CY Hu M L Ta y m o r va A T Hertig)

- U chfnh tai voi tru'ng

- Tren vi the, n iem m a c chu yeu bi ton t h u o ng va co bieu hien kieu nhu

- N e u thanh vdi tru'ng bi ton th uon g t h u d n g c d su chuyen tiep giua bieu m d binh t hu d n g va bieu m d ac tfnh

• Tdn th uo n g hai ben vdi trung g ap tu 2 0 - 4 0 % so trudng hop D o kh dng phai la di can m a la bieu hien “ u c ua cac co

• Song t hem 5 nam: Giai doan I 72%: giai doan II 38%: giai d o an III, 18%: giai doan IV, 0% ( D e n h a m a n d Maelennan) :

s on g t h e m toan bo 5 0 % (Barakat)

B U n g thu' bieu m o tai cho: Bieu m o nhu nhieu ldp vdi

nhan te bao bat t hu d n g va n han chia M a n g day con n gu y en ven Tien l u ong tot

C U ng th u bieu md th u phat hay ung thu bieu m o di can

• T h u d n g g a p hon u n g u y e n phat; thu dn g thu' phat tu ung thu b u o n g t rung ( 6 0 % ) va noi m a c t u cung co tu cung vu

• Te bao ung t h u tao t ha n h cac cuc ng en tai cac m a c h ma u cua m a c treo voi trung lan can

D U n g thu bieu m o rau thai

• H i e m g a p dudi d a n g ung t h u ngu y en phat (78 tr udng hop duo'c ghi nhan)

• T h u phat do u lan ron g t u u n g u y e n phat tai tu' cun g h o a c buong tru'ng

• C o the g i o n g vdi c h u a ngoai tu cun g binh thudng

E S a c d m : C u e ky h i e m g ap (31 t rudng h op duo'c bao cao)

- D an g nhu, g om ung thu bieu m o ket h op voi un g thu mo

d e m hoac m o trung bi khac (sun, ng uy en bao c o van)

• Ti en l uong xau: Thoi gian song chi tinh b i n g thang

• Di6u tri: PhSu thuat Gan day ap dung dieu tri hoa chat bo tra

1 10

III Cac benh viem

IV Cac ton thirong k h o n g u

V Buong trung vdi sir biet hoa gidi tinh sinh due bat thudng

VI Suy b u o n g tru'ng s dm

I Phoi thai hoc

A Bu on g tru'ng sinh ra tu 3 nguon: bieu m d khoang eo' the

trung md va te bao m a m n g u y e n thuy

B B u o ng tru'ng ed n g u o n goc trung bi ngoai tru te bao

m a m c d n g u o n goc ndi hi

• B i e u m d k h o a n g eo' t he

- C> nidi ben \ img d a \ len cua bieu m d kh oa ng c o the lai mat uiu'a ben ciia trung than phat trien trong tiuin thu 5 phoi thai

• T r u n g mo

- Sir tang sinh te bao bieu m o k h o a n g e o the; va su day dac cua trung m o phia duoi no tao thanh cap m a o sinh due.

• Sir tang sinh cua cac te bao tu bieiu m o k h o a n g e o the phat trien vao trong trung m o phia du'di C o qu an sinh due chua biet hoa d giai doan nay bao g o m vo d ngoai va tuy d trong Trong cac phoi co nhiSm s&c the XX, vo biet hoa thanh b uo ng trurng va tuy thoai trien (vao tuan thu' 10) Cac tang sinh ban dau na> se thoai trien va bien mat Phan con lai tao thanh m a n g buong trung

- 6 trieu te bao m a m co mat trong phoi thai d tha ng thir 6-7

va g ia m xu o ng con 4 0 0 0 0 0 den 6 0 0 0 0 0 te bao trung khi sinh

II Mo hoc

A Bieu m o k h o a n g co the (bieu m o b£ ma t)

• Bao phu bu o ng tru'ng c o ng u on go c trung bi

112

• Cau tao go m mot ldp hieu m o vudng d an hoac tru don thap ngan each vdi m o de m phia dudi bang ma ng day ro ret.

• Co the biet hoa thanh bieu m o voi tru'ng noi ma c tu cung

• Tuv: G o m ino lien ket bao q u a nh m a c h m a u va bach huyet: c h u a m a n g lu'di b u o n g tru'ng (rete ovari) va te bao ron

- M a n g hat: Cac lap te bao tron va da dien nh an s am mau thirdng xuyen co hoat dong gian phan The1 C a l l- Ex n er (khoang trung tarn sang bao xun g q u a nh bo'i mo t lap te bao hat).

- H an g vai nang chua dich

- V u n g te bao m a m vdi: G o trung hay d!a nguyen thuy tan toa tron, ldp trong suot k h o a ng q u a nh h oang the, trung: Mang kinh nang m a m (nhan) va d ie m m a m (hat nhan)

- H o a n g the kinh nguyet

• V o trong chu yeu vdi te bao hinh ovan hoac hinh da dien (te bao can h o an g the): san xuat es tr og en ng uy en phat

• Cac m a c h ma u tu ldp vo trong tham nhap ldp te bao hat

• Te bao hat n d to, va da dien vdi bao t u a n g ua toan nhieu nhan nho, s i m ma u (te bao vang) tao thanh ldp h oan g the San xuat ra p roges ter one ng uy en phat

Sau khi rung trung hinh tha nh ldp n gu y en bao soi chay

m a u vao trong long

• V o trong thoai trien va phan chia vung h oa ng the thanh cac khoang

• C ha y m a u trong phuc m a c c d the xay ra (bieu hien lam sang t u ong tu n h u c hu a ngoai tir cun g)

• X a hoa vun g h o an g the tang len tao thanh the trang bi bao hoc bdi m d d e m b u o n g tru'ng

- H o a n g the thai nghen

• H o a n g the’ trd thanh ldn hon va chu'a mot nang vdi cac to bao h o a n g the va can h oang the la chinh

I 14

• C o the tang sinh va tao thanh nang vo hoang the tuong tu nhir trong benh nguyen bao nuoi.

- I it nang trung va the xo

• Cac nang trung kho ng phat trien den giai doan chfn se bj tit: Q u a trinh chet cua trung, thoai hoa cua ldp hat, cac nang trung vdi thanh tao bdi ldp vo trong, seo hoa va hinh thanh the

xo hoac the tit

D Sir thay doi cu a b u o n g tru n g thdi ky co thai

• Ho an g the thai n gh en thoai trien sau 2,5 thang

• Cac te bao mang nang xuat hien phia dudi be mat buong trung

• Cac d a m o ng s a ng n ho du'oc lot bo'i bieu m d d a n g khoi

va luon luon d u o c bao hoc bdi mot vung co' day

G C ac te bao ron

• Cac te bao hinh da dien hoac hinh ovan sap xep theo kieu kham

• Xuat hien trong ron cua tat ca cac b u o n g trung

• C h u a tinh the' R e i n k e

• \ c mat m d hoc va ch uc nang gio ng n h u te bao Ley di g

cu a tinh hoan

1 15

H T u y e n thuomg than lac cho

• Mo dem it te bao hoac qua san nhi£u hon (qua san mo dem)

III Cac benh viem

Hau het cac tcSn thu'ong viem c ua bu on g trung la nam tai

ma t phuc m a c va t h u phat sau viem voi trung

A V iem b u o n g tru n g cap

• N o n e , co ve n h u viem b uo ng t r u na t h a n h - t o huvet hoac viem b u o n g tru'ng to' huyet cap

• C o the lien q ua n voi cac ton thuo'ng viem c u a voi trung ruot t hua hoac dai trang xi c hma

• La n g d o n g cac tinh the cholesterol

• Cac te bao gia u vang giong nhu' te bao hoang the.

• Dieu tri: Kh an g sinh va phau thuat

C V iem q u anh b u on g tru n g m an

• T h u d n g gap nhat a benh nhan PID gia

• Dai the: Dinh n hu ng budn« tru'ng binh thu dn g

• Vi the: Lop m d lien ket bao g o m be mat b uo n g tru'ng Dj san trung m d thanh te bao bieu m d dang khoi hoac bieu m d tru vdi che tiet va long c h u y e n (va the cat) hoac thanh bieu m d vay (dao Wal thard)

• Di£u tri: K h a n g sinh va ph&u thuat

D V iem b u on g tru n g m an

• La the b en h xac dinh kh d ng chac chan

• Vi the: V i e m m a n tinh lan toa t ham n h i l m m d d em

IV Cac ton thuong khong phai u

A N a n g vui bieu m o (n ang vui trung bieu md )

• T h u d n g g ap nhat k h d n g cd chu'c nang

• La ket q ua c u a su' vui m d trung bieu m d vao trong m d dem b u on g tru'ng

• N a n g d u oc lot bdi cac te bao bieu m d be ma t d an g khoi hoac tru thap

• K h d n g co vai tro b e nh hoc gi d a ng ke neu n h u kich thirdc nang nho

• Di t ki t n : P h a u t h u a t n e u n a n g to

B N a n g tru n g

• K e t q u a c u a n a n g t r u n g bi tit t h u d n g n h o n h u n g dd i khi tro' t h a n h n a n g t o l e n tdi 8 - 1 0 c m

• Nhin chung dirge hap thu va bien mat trong vong vai ngay

• Dai the1: Mat nhan, thanh mon g, c hua dich n ud e trong

• D u p e lot bdi te bao hat co the’ trd thanh h o a ng the hoa

• Doi khi kho phan biet duo'c vdi n ang thanh dich va goi la

“ n ang do'n t h u a n ”

• Co the ton tai lau, co chuc nang bai tiet estrogen (kinh

n g u ye t k h o n g deu, q u a san noi m a c tu cung)

• Diiiu tri: Th e o doi, d u n g thuoc tranh thai d ud n g uong, phau thuat neu ton tai tu 6-8 tuan (cat nang)

C N a n g h o a n g the

• N a n g hat h oan g the

- T h u d n g gap nhat: La nang h oa ng the

- T h a nh nan g tao bdi te bao hat h oa ng the

- T r d thanh nang the trang vdi sir thoai hoa trong cua lop

h oa ng the

- Co the bi vd va g i on g n h u chira ngoai tu c u ng

- Phau thuat: N eu vd (cat nang)

• N a n g vo h oa ng the

- Thu'dng ket h o p vdi chira trung hoac ung t h u rau thai co the xay ra trong tr ud ng ho p thai n g he n binh th ud ng hoac thai doi, hoac d benh nhan dang di£u tri thuoc noi tiet to hudng sinh due

- Bao g o m tiet m ot so lupng ldn HCG cua n g u y e n bao nuoi

- Dai the: Nhieu nang hai ben tao c ho buo ng tr un g to.118

- Vi the: Hoang the hoa ro lap vo trong (man g hat t hudng

k ho n g ro)

- Ditiu tri: K h on g doi hoi phai dieu tri Nang se d uo c hap thu sau khi dieu tri n g u y en nhan

D U h o a n g the thai nghen

• La “ khoi u buong tr un g” dac vdi cac not vang xam cau tao go m cac te bao h oa ng the ldn, da dien

• Co the g a p hai ben

• K hon g phai la u thuc thu tuy nhien co s y d ap ung sinh ly qua muc cua b u on g trung ddi vdi ham luong HCG tang, gay ra su' sinh san qua m u c cua te bao d e m h oang the b uo ng trung (tang testosterone huyet)

• Kern t heo vdi r am long d phu n u m a n g thai hoac d thai nhi trong 2 5 % t rudng hop

• Hau het thoai trien t u nhien sau thai nghen

• Dieu tri: N a n g d on do c nen cat n h a m m u c dich chain doan, kh on g doi hoi phai dieu tri

E Buong trung da nang ( b uo ng tru'ng S t e i n - L e v e n t h a l )

• Dai the: Buo ng tiling co kich thudc to hon tir 2-5 lan binh th u dn g, co m a u x a m vo so: vo nhan, chac vdi cac n ang nho xanh nhat va k h d n g cd b a ng c h un g cua su' tao thanh hoang the

• Vi the: Ld p vd d a y nhieu nang d tat ca cac giai doan cua su'tru'dng thanh hoac thoai trien: qua san va hoang the hoa lop vd trong bao q u a nh cac nang: sir tang sinh m d dem vung tuy ddi khi

cd cl ilia cac d te bao h oang the

1 19

• K h o n g r ung trung ve mat lam sang (vo kinh hoac kinh nguyet k h o n g deu), nam hoa, beo phi, LH tang (> 25 ml U/ mL) , FSH thap hoac b'inh thudng Testosterone Androst enedione, Dih yd ro ep ia n dr o st e ro n e va Estrone tang.

• Dieu tri: Clomiphene Medroxyprogesterone, hoac OCA

F B en h tan g sinh vo b u o n g tru n g

• H o p c h u n g vao hoi c h u n g Stein-Leventhal (SL) tuy nhien

mo t so tac gia coi la hai benh khac biet

• Dai thd: Buong trung tron va to (7 cm), nang trung voi bao gia day Dien cat la m o m a u vang hoac ma u hong

• Vi the: Q u a san m o d e m vdi cac d a m te bao hoang the It hoac k h o n g c o nang

• L a m sang: Cac trieu c h u ng g i on g vdi bieu hien cua benh nhan SL, tuy nhien k h o n g gay run g trung d u o c bang

C l o m ip he ne ; ram long nhieu

• D i eu tri: G i o n g vdi benh nhan SL Doi khi tien hanh cat

vo (ket q ua k h o n g lau dai) T A H - B S O neu benh n han tren 35 tuoi va k h o n g con m o n g m u o n co thai

G N a n g noi m a c tu c u n g

• C o the d o n doc hoac nhieu, dinh tren be mat

• C h u a dich dac d a ng so-co-la

• Dai the: T h a n h nang m a u do sain hoac do nau

• Vi the: C a c t u y e n d a n g noi m a c t u c u n g va m o d em dai t h u c b a o an t h i et h u y e t to t r o n g m o d e m n g u y e n b a o xo

va ld p b i e u m d

120

• Di eu tri: Phau thuat neu nang lan Dieu tri noi khoa bang

D a n a / o l hoac chat tuong t u G n R H

H Phu to b u on g tru n g

• Phu to mot hoac ca hai buong trung do xoan (ngat quang)

• T h u a n g xay ra a ngudi tie a do tuoi 20

• L a m sang: D a u vung tieu khung, kinh nguyet k ho ng d6u so' thay khoi o' phan phu

• Dai the: Buong tru'ng to (5-35 cm), so' m e m mat ngoai trang, nhan chua chat keo o' trong

• Vi the: Cac te bao d e m bi tach xa do phu nhieu

• Dieu tri: Cat

V Buong trung vdi s u b ie t hoa gidi tinh sinh due bat thudng

A H oi c h u n g T u r n e r (45 XO hoac k h am )

• D a n g n g u d i lu n, c o h a n h t r an h e p tai m o c t h a p hai

n u m vii c a c h xa n h a u x u o n g do t 4 b a n t ay n g a n h e p e o

d o n g m a c h c hu

• Vet sinh due (2.3 x 0.5 cm): cac tarn va dai xoan m o xo:

k h o n a thay su co mat cu a te bao ma m Cac te bao ron va te bao trung t han co the ton tai

B L u d n g tm h thuc

• Hau hot cac t rudng hop ludng tinh thuc phat trien n hu mot n a m gidi

• Hau het co chat nhi£m sdc duong tinh va co kieu nhan 46 XX.

• Co the! co tinh hoan mot ben va b u o n g trung mot ben

h oac co the: co tinh h o an - b u o n g trurng

• Bo phan sinh due th uo ng n am trong 6 bung; hau nhu luon luon co tir cung

• Cha!n d oan luong giai thuc t h u a n g chi d u a vao bieu hien giai phAu cua ca hai td ch uc tinh hoan va b uo ng trung

• G a n giai t m h t h u a n g dua vao dac dieim sinh due ngoai

C L oan phat sinh d u e th u an tuv

• Ket qua cua sir thoai trien tinh hoan thai ky phoi thai sdm

• Kieu hinh n u giai va chieu c ao binh t h u a n g

• Kieu n han 4 6 X X h oac 46 X Y

• C a q u an sinh due trong g o m cac cau true M u ll e r (tir cung

va voi tru'ng) va dai sinh due

• Cat c o q u an sinh due dir p h on g nen d u o c tien hanh a

ngudi co nhi£m sac the Y ( 3 0% co ngu y c a ung thu)

D L oan phat sin h due hon hop

• Nen cat d u phong c a quan sinh due

E N u hoa tinh hoan

• Kieu hinh nu

• Kieu nhan XY; d a ng t h u a n g g ap cua n am ludng giai gia

• Co' quan sinh due ngoai nu' giai vai long mu rong am dao ngan

• K h on g co cd tir c u ng va tir cung

• Tinh hoan An (trong o ng ben tieu khung, moi am ho)

• N e n cat co' q u an sinh du e d u p ho ng trudc tudi day thi (u tinh la benh ac tmh t hu d n g g ap nhat)

VI Suy buong trung sdm

A M a n kinh sd m th u c thu

• Buong tru'ng k h d n g c d n an g n g u y e n thuy hoac kh d ng phat trien nang, gi ong n h u b u o n g trung sau m a n kinh

B Hoi ch u n g b u o n g tr u n g tro (hoi c h u n g ac doc)

• Buong trung c d so l uong nang trung n g u ye n thuy binh thudng n h u n g k h d n g cd n an g tr ung phat trien

C V ie m b u o n g t r u n g tu m ien

• T h a m nhi£m n a ng trung thoai trien nang trung phat trien

va h o a n t h e bdi cac te bao li mpho va t uong bao (ldp vo trong bi tham n h i e m nhieu h on ldp hat)

• Benh nhan t hu d n g cd kern theo cac roi loan mi en dich

t h u d n s g a p nhat la benh Add is on

123

9 Khtii qu tit ve cac khoi u buong truTng

I Phan loai n gu on goc m o hoc u buong trung

II Cac u b uo ng trung n g uy en phat lien quan tdi tuoi

III Tri eu c h un g cua ung th u buong trung

IV Phan giai d o an F I G O c ho ung thu buong trung

V Ty le m a c di can k h d n g co bieu hien lam sang c ua ung thu bieu m o bu o ng t n i ng giai d oan I va II

VI Di eu tri ung t h u bieu m o b uo ng trung

VII Song th e m 5 n am cua ung th u bu o ng tru'ng lien q u an den giai doan

I Phan loai nguon goc mo hoc u buong trung

A U xuat phat t u bieu m o k h o a n g co the (65% )

• U tha nh dich ( 50 %); L anh tinh giap hien ac tinh

• U n h a y (25% ): L a nh tinh giap hien, ac tmh

B C ac u xuat phat tir te bao m a m (20%)

• U n ghic h m a m

• U ng thir bieu m o phoi

• U x oa ng noi bi

• U n g t h u bieu m o rau thai

• U quai: T h u a n thuc, k h o n g thuan thuc, mot la bi

• U n g u y en bao sinh due

C U xuat phat tu m o d em sinh d u e d ac biet (10% )

D U x u a t phat tir tr u n g m o k h o n g d a c hieu (5% )

• U xo, u ma u , u co' tron, u m o

II Cac u buong trung nguyen phat lien quan toi tuoi

A < 20 tuoi : 59 % te bao m a m ; bieu m o kho an g c o the 29%; u t6 c hu c d e m sinh due dac biet 8%; u trung m o kh on g dac hieu 4 %

B 20-50 tuoi: Bieu mo khoang c o the 71%; te bao ma m 14%; trung m o khong dac hieu 10%; mo dem sinh due dac biet 5%

C >50 tu6i: Bieu m o k h o an g c o the 81 %; trung m o kh on g dac hieu 9% ; te bao m a m 6 %; m o d e m sinh due dac biet 4%

III Trieu chung ung th u buong trung

A D a u bu n g va c h u d n g b u n g (50%)

B Cac trieu c h u n g tieu hoa ( bong rat, ch an an, bu 6n non, day ho'i) ( 2 0%)

C Tri eu c h u n g tiet nieu c ha y m a u bat thu dn g, sut can

IV Phan giai doan FIGO cho ung th u bieu md buong trung

A Giai doan I: Phat trien khu tru tai b u o n g trung

• Giai doan hr. Mot ben buong trung, khong co dich c6 chudng, khong co u d mat ngoai, vo buong trung con nguyen ven

• G iai doan lb: Ca hai bu o ng trung, k h o n g co d ich c6

chudng, khdng co u d mat ngoai; vo buong trung con nguyen ven

• G iai doan Ic: Giai doan la hoac lb vdi u tren be mat

bu on g t rung mot ben hoac hai ben; hoac u da pha vd vo: hoac dich c6 chu'dng co te bao ac tmh hoac dich rira 6 bung duong tinh

B G i a i d o a n II: Phat trien tdn thu'ong m ot hoac hai bu o ng

tn r ng va lan r ong trong tieu khung

127

• Giai doan l l a: Lan rong vao tir cung h oac voi tr u ng

• Giai doan lib: Lan rong vao cac to chuc khac trong tieu khung

• Giai doan lie: Giai doan l l a hoac l i b vai u tren b£ mat

bu o ng trung m ot hoac hai ben; hoac vo b u o n g trung bi pha vo;

hoac co dich c6 c h u d n g chira te bao ac tinh hoac dich rua 6

bu ng d u o n g tmh

C Giai doan III: U phat trien tai mot hoac hai ben buong

trung va c ay u vao phuc m a c ngoai tieu k h u n g va/hoac hach sau

phuc m a c hoac hach ben duo'ng tinh Di can b£ mat gan

• G iai doan Ilia: R e o rdc u vi the k h o a n g phuc mac hach

a m tmh

• Giai doan Illb: R e o lAc u trong 6 b u n g d u o n g kinh < 2

cm hach am tmh

• Giai doan Ille: R e o rac u trong 6 bun g d u d n g kinh > 2

c m va/hoac hach sau phuc mac hoac hach ben d u o n g tinh

D Giai doan IV: U phat trien ton t h u o ng b u o n g trung mot hoac hai ben vdi di can xa (tran dich m a n g phoi c d te bao ung thu', di can nhu m o gan)

V Ti le di can khong cd bieu hien lam sang cua ung th u bieu mo buong trung giai doan I va II

A Co'hoanh: 15.7% (giai doan 1 11,3%; giai doan 11 23.0% )

B Hach d o n g m a c h chu: 10.3% (giai d o an I 10.3%: giai doan II 10.0%)

C Dich rua te bao ac tmh: 29.8% (giai d oan 1 3 2 9% : giai doan II 12.5%)

128

VI Dieu tri ung th u buong trung

A Phau thuat: Phan giai doan phau thuat va giam thieu to

bao u: cat tu' cung toan bo d u d n g bung, cat voi -buong trung hai ben cat m a c ndi ldn, sinh thiet hach, cong pha u xu on g < 2 cm

M d b ung lan hai sau 6 doi dieu tri hoa chat (chua duo c chap nhan hoan toan) Ddi vdi trudng hop phftu thuat bao tdn o' tie em hoac plni nu' tie, sinh thiet tu'c thi u se hu'dng d i n each xir tri

B D ieu tri hoa chat

• U ng t h u bieu m d k h o an g co' the

- Vinblastine Bl eomy ci n Cisplatin (VBP)

- Bleomyci n Et oposi de Cisplatin (BEP)

• U m d d em

- Di eu tri hoa chat c hua duo'c dan h gia day dii

- V A C VBP BEP

C D ieu tri tia xa: Du'oc su du ng trong giai doan sdm cua

u n a h i c h m a m b uon g trung vdi di can hach tieu kh un g va d ong

m a c h chu Su' d u n g P trong o bung vdi sir lan tran tdi thieu trong d phuc mac

129