SỰ TƯƠNG PHẢN VỀ TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA CÁC NHÓM NƯỚC-CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI I.. Kiến thức: - Biết được sự tương phản về trình độ phát triền kinh tế
Trang 1Bài 1 SỰ TƯƠNG PHẢN VỀ TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA CÁC NHÓM NƯỚC-CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC
CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau bài học, HS cần:
1 Kiến thức:
- Biết được sự tương phản về trình độ phát triền kinh tế-xã hội của các nhóm nước phát triển, đang phát triển, nước và lãnh thổ công nghiệp mới
- Trình bày được tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
- Trình bày được tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại tới sự phát kinh tế: Xuất hiện các ngành kinh tế mới, chuyển dịch cơ cấu kinh
tế, hình thành nền kinh tế tri thức
2 Kĩ năng:
- Nhận xét sự phân bố các nước theo mức GDP bình quân đầu người trên lược
đồ trong SGK
- Phân tích các bảng số liệu trong SGK
3 Thái độ:
- Liên hệ thực tế đất nước và suy nghĩ về hướng phát triển kinh tế - xã hội của nước ta
- Xác định trách nhiệm để thích ứng với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
II THIẾT BỊ DẠY HỌC:
- Phóng to các bảng 1.1, 1.2 trong SGK
- Bản đồ các nước trên thế giới
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Vào bài mới:
Trang 2Mở bài: Ở lớp 10 các em đã học địa lí đại cương về tự nhiên cũng như kinh tế
-xã hội Năm nay các em sẽ được học những vấn đề cụ thể hơn về tự nhiên và
kinh tế - xã hội của các nhóm nước và các nước Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu
một số nét khái quát về các nhóm nước-cuộc cách mạng khoa học và công nghệ
hiện đại
Hoạt động 1: Cá nhân
Bước 1: GV thuyết trình: Ta thường nghe
nhiều về các nước phát triển, đang phát
triển, công nghiệp mới Đó là những nước
như thế nào? GV yêu cầu HS đọc mục I
SGK để có những hiểu biết khái quát về các
nhóm nước
Bước 2: GV yêu cầu HS dựa vào H1 nhận
xét về sự phân bố của nhóm nước giàu
nhất, nghèo nhất?
Bước 3: HS trả lời, GV chuẩn kiến thức,
giảng giải thêm
Hoạt động 2: Nhóm
Bước 1: GV chia lớp thành 3 nhóm, phát
phiếu học tập
- Nhóm 1: Làm việc với bảng 1.1, so sánh
tỉ trọng GDP của 2 nhóm nước và kết luận
- Nhóm 2: Làm việc với bảng 1.2, nhận xét
cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của
các nhóm nước Giải thích?
- Nhóm 3: Làm việc với bảng 1.3 và ô
thông tin, trả lời câu hỏi: Tuổi thọ trung
bình, HDI các nhóm nước như thế nào?
Bước 2: Đại diện các nhóm lên trình bày,
I Sự phân chia thành các nhóm nước.
- Thế giới gồm 2 nhóm nước:
+ Nhóm nước phát triển (có GDP/người lớn, FDI nhiều, HDI cao)
+ Nhóm nước đang phát triển (ngược lại)
- Nhóm nước đang phát triển có sự phân hoá: NIC, trung bình, chậm phát triển
- Phân bố:
+ Các nước phát triển: phân bố chủ yếu ở phía bắc các châu lục
+ Các nước đang phát triển: phân bố chủ yếu ở phía nam các châu lục
II Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế-xã hội của các nhóm nước
GDP(2004) Lớn(79,3%) Nhỏ(20,7%)
Trang 3GV kết luận, đưa ra kết quả phản hồi thông
tin
Hoạt động 1: Cả lớp/ cặp
Bước 1: GV giảng giải về đặc trưng của
cuộc cách mạng khoa học và công nghệ
hiện đại Giải thích và làm sáng tỏ khái
niệm công nghệ cao Đồng thời giới thiệu
sơ lược về vai trò của bốn công nghệ trụ
cột
Bước 2: Yêu cầu các cặp HS đọc sơ đồ
trang 10, thảo luận và tìm ví dụ về vai trò
của 4 công nghệ trụ cột của cuộc cách
mạng khoa học và công nghệ hiện đại
Bước 3: Đại diện các cặp lên trình bày, GV
chuẩn kiến thức Có thể bổ sung các câu
hỏi sau:
- Hãy so sánh cuộc cách mạng khoa học
công nghệ hiện đại với các cuộc cách mạng
kỹ thuật trước đây?
- Nêu một số thành tựu do 4 công nghệ trụ
cột tạo ra
- Hãy chứng minh cuộc cách mạng khoa
học và công nghệ hiện đại đã làm xuất hiện
GDP(2004)
thấp(2%) Khu vực III cao(71%)
Khu vực I còn cao(25%) Khu vực III thấp(43%)
Trình độ phát triển kinh tế-xã
III Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
1 Thời gian xuất hiện: Cuối thế kỉ XX, đầu thể kỉ XXI
2 Đặc trưng:
- Làm xuất hiện và bùng nổ công nghệ cao
- Dựa vào thành tựu khoa học mới với hàm lượng tri thức cao
- Bốn công nghệ trụ cột: sinh học, vật liệu, năng lượng, thông tin
Tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến phát triển kinh tế
-xã hội
Trang 4đại đã làm xuất hiện nhiều ngành mới?
- Kể tên một số ngành dịch vụ cần nhiều tri
thức
Hoạt động 2: Cá nhân/ cả lớp
Bước 1: GV yêu cầu HS nghiên cứu sơ đồ
SGK, tìm ví dụ cho từng ý
Bước 2: GV nêu câu hỏi, hướng dẫn HS trả
lời:
- Hãy chứng minh trong cuộc cách mạng
khoa học - công nghệ hiện đại, khoa học và
công nghệ có thể trực tiếp làm ra sản
phẩm?
Nêu ví dụ về các ngành công nghiệp có
hàm lượng khoa học kỹ thuật cao và các
ngành dịch vụ nhiều kiến thức?
- Hãy chứng minh cuộc cách mạng khoa
học - công nghệ hiện đại làm thay đổi cơ
cấu lao động?
- Chứng minh cuộc cách mạng khoa
học-công nghệ hiện đại làm phát triển nhanh
chóng mậu dịch quốc tế và đầu tư nước
ngoài trên phạm vi toàn cầu?
3 Tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đến sự phát triển kinh tế - xã hội.
- Khoa học và công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, có thể trực tiếp làm ra sản phẩm
- Xuất hiện các ngành công nghiệp có hàm lượng khoa học cao, các dịch vụ nhiều kiến thức
- Thay đổi cơ cấu lao động Tỉ lệ những người làm việc bằng trí óc để trực tiếp tạo ra sản phẩm ngày càng cao
- Phát triển nhanh chóng mậu dịch quốc tế, đầu tư của nước ngoài trên phạm vi toàn cầu
IV ĐÁNH GIÁ, CỦNG CỐ:
A Trắc nghiệm:
Hãy chọn câu trả lời đúng:
1 Các quốc gia trên thế giới đươc chia làm 2 nhóm nước: phát triển và đang
phát triển, dựa vào:
a Sự khác nhau về điều kiện tự nhiên
b Sự khác nhau về tổng số dân của mỗi nước
c Sự khác nhau về trình độ KT-XH
Trang 5d Sự khác nhau về tổng thu nhập bình quân đầu người.
2 Tiêu chí nào thuộc về các nước đang phat triển:
a Tổng sản phẩm trong nước (GDP) lớn, đầu tư ra nước ngoài nhiều và GDP bình quân đầu người cao
b Có nền kinh tế còn chậm phát triển, nợ nước ngoài lớn, GDP bình quân đầu người thấp
c Chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo hướng cơng nghiệp hoá và chú trọng xuất khẩu
d Câu a và c đúng
3 NIC là tên gọi các nước và lanh thổ:
a Chậm phát triển
b đã thực hiện chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá
và chú trọng xuất khẩu
c Có vốn đầu tư ra nước ngoài nhiều
d Xuất khẩu nhiều dầu khí
4 Nhân tố tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế thế giới, chuyển nền kinh tế thế giới sang giai đoạn phát triển nền kinh tế tri thức là:
a Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật
b Cuộc cách mạng khoa học
c Cuộc cách mạng công nghệ hiện đại
d Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại
B Tự luận:
1 Trình bày những điểm tương phản về trình độ phát triển KT-XH của nhóm nước phát triển và nhóm nước đang phát triển
2 Nêu dặc trưng và tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đến nền kinh tế thế giới
V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP:
Làm bài tập SGK