Giao an vat ly 7 HKI nam hoc 2015 (1)

- Nêu được những đặc điểm chung về ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, đó là ảnh ảo, cókích thước bằng vật, khoảng cách từ gương đến vật và đến ảnh là bằng nhau.. - Nêu được những đặc đ

Trang 1

1 Kiến thức: Bằng thí nghiệm khẳng định được rằng ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh

sáng truyền vào mắt ta và ta nhìn thấy các vật khi có ánh sáng từ các vật đó truyền vào mắt

ta Phân biệt được nguồn sáng, vật sáng

2 Kĩ năng: Làm và quan sát thí nghiệm để rút ra điều kiện nhận biết nguồn sáng và vật

sáng Nêu được ví dụ về nguồn sáng và vật sáng

3 Thái độ: Nghiêm túc quan sát hiện tượng và liên hệ với cuộc sống thực tế.

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Phương tiện: Nội dung bài dạy, SGK, dụng cụ thí nghiệm.

- Phương pháp: thực hành, trực quan, vấn đáp.

2 Học sinh: Xem trước bài ở nhà, chuẩn bị dụng cụ học tập.

III TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC:

HĐ2: Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? (8 phút)

(Không có ánh sáng truyền vào mắt)

(Có ánh sáng truyền vào mắt)

(Không có ánh sáng truyền vào mắt)

I NHẬN BIẾT ÁNH SÁNG:

- Mắt ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta

Trong các câu hỏi sau đây,

trường hợp nào mắt ta nhận C1: HS tự đọc SGK, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi

Trang 2

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG

biết có ánh sáng?

Gọi HS đọc 4 ý SGK – Tr4

và thảo luận lần lược trả lời

từng ý Cho HS trả lời câu

nghiệm, thảo luận và trả lời

câu hỏi C2 Sau đó thảo

III NGUỒN SÁNG VÀ VẬT SÁNG:

- Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng

- Vật sáng gồm nguồn sáng

và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

ta, không có ánh sáng từ đèn truyền vào mắt ta nên ta không nhìn thấy ánh sáng trực tiếp từ đèn

- C5: Khói gồm nhiều hạt nhỏ li ti Các hạt khói được đèn chiếu sáng trở thành các vật sáng Các vật sáng nhỏ li

ti xếp gần nhau tạo thành một vệt sáng mà ta nhìn thấyđược

4 Củng cố: (3 phút)

Trang 3

- GV nhấn mạnh lại nội dung ghi nhớ SGK – Tr5.

- Gọi HS đọc phần có thể em chưa biết

- Thông qua bài học GV nhắc nhỡ HS làm việc, học tập với môi trường ánh sáng tốt để không làm hư hại mắt.

5 Hướng dẫn về nhà: (2 phút)

- Về nhà học thuộc bài, làm các bài tập 1;2;3;4/SBT – Tr3

- Đọc trước bài 2 Sự truyền ánh sáng và tự làm ở nhà các thí nghiệm như các hình trong

SGK

* RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 4

BÀI 2: SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: Biết thực hiện một thí nghiệm đơn giản để xác định đường truyền của ánh

sáng Phất biểu được định luật về sự truyền thẳng của ánh sáng Nhận biết được ba loại chùm sáng (song song, hội tụ, phân kỳ)

2 Kĩ năng: Bước đầu tìm ra định luật truyền thẳng ánh sáng bằng thực nghiệm biết vận

dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng để ngắm các vật thẳng hàng

3 Thái độ: Yêu thích môn học và tích cực vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

1 Giáo viên:

1 Ổn định lớp: (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ: (2 phút)

- Câu hỏi: Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? Khi nào ta nhìn thấy một vật?

Nguồn sáng là gì? Vật sáng là gì?

- Trả lời: Mắt ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta Ta nhìn thấy

một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó đến mắt ta Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

3 Bài mới:

* Khởi động: (1 phút)

- Ở bài trước ta đã biết ta chỉ nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó đến mắt ta (lọt qua lỗ con ngươi vào mắt) Vậy ánh sáng đi theo đường nào trong để truyền đến mắt? Ta cùng tìm hiểu qua tiết học hôm nay

HĐ1: Nghiên cứu tìm qui luật về đường truyền của ánh sáng (10 phút)

- Cho HS dự đoán xem ánh

sáng đi theo đường nào?

Đường thẳng, đường cong

- Đường truyền của ánh sáng trong không khí là đường thẳng

HĐ2: Khái quát hóa kết quả nghiên cứu, phát biểu định luật (10 phút)

Trang 5

- Giới thiệu thêm cho HS

không khí là môi trường

trong suốt, đồng tính

- Nghiên cứu sự truyền ánh

sáng trong các môi trường

trong suốt đồng tính khác

cũng thu được kết quả tương

tự, cho nên có thể xem kết

luận trên như là một định

luật gọi là định luật truyền

thẳng của ánh sáng

- Lắng nghe

II TIA SÁNG VÀ CHÙM SÁNG:

- Chùm sáng song song gồm các tia sáng không giao nhau trên đường truyền của chúng

- Chùm sáng hội tụ gồm các tia sáng giao nhau trên đường truyền của chúng

- Chùm sáng phân kì gồm các tia sáng loe rộng ra trên đường truyền của chúng

HĐ3: GV thông báo từ ngữ mới: tia sáng và chùm sáng (5 phút)

- Qui ước biểu diễn đường

truyền của ánh sáng bằng

một đường thẳng gọi là tia

sáng

- Yêu cầu HS quan sát hình

2 3 và cho biết đâu là tia

Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có hướng gọi

là tia sáng

HĐ4: GV làm thí nghiệm cho HS quan sát, nhận biết ba dạng chùm tia sáng: song song, hội tụ, phân kì (8 phút)

- Cho HS mô tả thế nào là

chùm sáng song song, hội

- Học sinh trả lời Học sinh

mô tả Học sinh thảo luận các câu hỏi và trả lời - Học sinh đọc phần ghi nhớ và chép vào tập

- 1HS đọc to trước lớp

- Giải đáp thắc mắc của HS (nếu có)

- Cho học sinh nhắc lại nội dung ghi nhớ

- Về học nội dung ghi nhớ Làm các bài tập ở nhà: 2.1; 2.2; 2.4/SBT Tr4

- Xem trước nội dung bài 3 Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng chuẩn bị cho tiết

học sau

Trang 6

1 Kiến thức: Nhận biết được bóng tối, bóng nửa tối và giải thích Giải thích được vì sao có

hiện tượng nhật thực và nguyệt thực

2 Kĩ năng: Vận dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng giải thích một số hiện tượng

trong thực tế và hiểu được một số ứng dụng của định luật truyền thẳng ánh sáng

3 Thái độ: Yêu thích môn học, biết áp dụng vào cuộc sống.

1 Giáo viên:

- Phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng? Đường truyền của tia sáng được biểu diễn như thế nào?

- Có mấy loại chùm sáng? Hãy kể tên và vẽ hình minh họa cho một trong các loại đó

3 Bài mới:

- Như SGK– Tr9.

Hoạt động 1: Hình thành khái niệm bóng tối, bóng nửa tối (15 phút)

quan sát - Yêu cầu HS thảo

luận theo C1? Giải thích tại

sao các vùng đó lại tối hoặc

- Theo em việc quan sát bầu

trời về đêm tại các đô thị lớn

dể hay khó? Vì sao?

- Yêu cầu HS đọc SGK để

- HS đọc SGK nắm cách làm thí nghiệm

- Lắng nghe

- HS quan sát TN

- HS thảo luận và trả lời C1

- HS trả lời, HS điền từ và ghi vở

- Đảm bảo đủ ánh sáng phục

vụ việc học cho HS

- Tại các đô thị lớn việc quan sát bầu trời về đêm rất khó vì có nhiều nhà cao tầng

và ô nhiễm ánh sáng do đèn điện tạo ra

BÀI 3: ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT

TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG

I BÓNG TỐI NỬA BÓNG TỐI:

1 Thí nghiệm 1:

- Trên màn chắn ở phía sau vật cản có một vùng không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới gọi là

bóng tối.

Trang 7

nắm TN2.

- Gv giới thiệu dụng cụ và

biểu diễn TN để HS quan

sát, đồng thời treo hình3.2

SGK để HS theo dõi

- Yêu cầu HS trả lời C2

GV chốt lại phần trả lời:

vùng còn lại có độ sáng yếu

hơn vùng sáng vì chỉ được

chiếu sáng bởi một phần

nguồn sáng

- Yêu cầu HS tìm từ điền

vào nhận xét

- GV chốt lại 2 khái niệm

bóng tối và bóng nửa tối

- Hãy so sánh 2 khái niệm

này

- HS đọc SGK

- HS theo dõi, quan sát

- HS thảo luận trả lời

- HS điền từ -HS theo dõi

- HS so sánh

2 Thí nghiệm 2:

- Trên màn chắn đặt phía sau vật cản có một vùng chỉ nhận được ánh sáng từ một

phần của nguồn sáng tới gọi

là bóng nửa tối.

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm nhật thực nguyệt thực (15 phút)

- GV đưa ra mô hình mặt

trời, trái đất và mặt trăng và

giới thiệu như ở SGK

- Cho HS đọc thông báo ở

mục 2 ? Khi nào xuất hiện

nhật thực toàn phần, một

phần

- GV chốt lại và ghi bảng

- GV treo tranh hình 3.3 trả

lời C3

- GV giảng phần nguyệt

thực giống như nhật thực

- HS quan sát mô hình và theo dõi

- Đọc SGK mục 2

- HS trả lời ghi vở

- HS quan sát sát hình, trả lời câu C3

- HS chú ý lắng nghe hình thành kiến thức

II NHẬT THỰC, NGUYỆT THỰC.

1 Nhật thực:

* Nhật thực: khi mặt trăng

nằm trong khoảng từ Mặt Trời tới Trái Đất

- Nhật thực toàn phần: Khi

đứng ở phần bóng tối, không nhìn thấy Mặt trời

- Nhật thực một phần: khi

đứng ở vùng bóng nửa tối, nhìn thấy một phần của Mặt trời

2 Nguyệt thực: Khi mặt

trăng bị Trái Đất che khuất không được Mặt Trời chiếu sáng

Hoạt động 3: Vận dụng (5 phút)

- Yêu cầu HS làm câu C5,

C6 - HS trả lời các câu hỏi ở SGK III VẬN DỤNG:C5:

C6:

- Cho HS nhắc lại nội dung ghi nhớ SGK – Tr11

- Về nhà học thuộc bài Làm các bài tập 3.1; 3.2/SBT– Tr5

- Đọc chuẩn bị trước bài 4 Định luật phản xạ ánh sáng.

Trang 8

1 Kiến thức: Tiến hành được thí nghiệm để nghiên cứu đường đi của tia sáng phản xạ trên

gương phẳng Biết xác định tia tới, tia phản xạ, góc tới, góc phản xạ Phát biểu được định luật phản xạ ánh sáng Biết ứng dụng định luật phản xạ ánh sáng để đổi hướng đường truyềnánh sáng theo mong muốn

2 Kĩ năng: Biết làm thí nghiệm, biết đo góc, quan sát hướng truyền ánh sáng đi đến quy

- Câu hỏi: Thế nào là bóng tối và bóng nửa tối? Cho ví dụ minh họa Hãy giải thích hiện

tượng nhật thực và nguyệt thực?

- Trả lời: Trên màn chắn ở phía sau vật cản có một vùng không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới gọi là bóng tối Trên màn chắn đặt phía sau vật cản có một vùng chỉ nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng tới gọi là bóng nửa tối Nhật thực: khi mặt trăng nằm trong khoảng từ Mặt Trời tới Trái Đất Nguyệt thực: Khi mặt trăng bị Trái

Đất che khuất không được Mặt Trời chiếu sáng

3 Bài mới:

- GV bố trí thí nghiệm hình 4.1 nêu vấn đề vào bài như SGK – Tr12.

HĐ1: Sơ bộ đưa ra khái niệm gương phẳng (5 phút)

- Yêu cầu HS cầm gương

lên soi và nói xem các em

nhìn thấy gì trong gương?

Hình của một vật mà ta

nhìn thấy trong gương gọi

là ảnh của vật đó tạo bởi

I GƯƠNG PHẲNG:

- Gương soi có mặt gương

là một mặt phẳng nhẵn bóng nên gọi là gương phẳng

HĐ2: Sơ bộ hình thành biểu tượng về sự phản xạ ánh sáng (5 phút)

- Giới thiệu các dụng cụ TN

ở hình 4.2 Tổ chức cho - HS làm thí nghiệm theo nhóm

Trang 9

HS làm thí nghiệm

Thông báo: Hiện tượng tia

sáng sau khi tới mặt gương

phẳng bị hắt lại theo một

hướng xác định gọi là sự

phản xạ ánh sáng, tia sáng

bị hắt lại gọi là tia phản xạ

HĐ3: Tìm quy luật về sự đổi hướng của tia sáng khi gặp gương phẳng (10 phút)

- Hướng dẫn HS cách tạo

tia sáng và theo dõi đường

truyền của ánh sáng

- Chiếu một tia sáng tới

gương phẳng sao cho tia

sáng đi là là trên mặt tờ

giấy đặt trên bàn, tạo ra một

vệt sáng hẹp trên mặt tờ

giấy Gọi tia đó là tia tới SI

Khi tia tới gặp gương phẳng

thì đổi hướng cho tia phản

xạ Thay đổi hướng đi của

tia tới xem hướng của tia

phản xạ phụ thuộc vào

hướng của tia tới và gương

như thế nào? Giới thiệu

pháp tuyến IN, tia phản xạ

IR Tia phản xạ nằm trong

- Cho HS dự đoán xem góc

phản xạ quan hệ với góc tới

như thế nào? Thí nghiệm

áp dụng kết quả thí nghiệm nêu lên kết luận

Trang 10

- Người ta đã làm thí

nghiệm với các môi trường

trong suốt và đồng tính

khác cũng đưa đến kết luận

như trong không khí Do đó

kết luận trên có ý nghĩa

khái quát có thể coi như là

định gọi là sự phản xạ, tia hắt lại gọi là tia phản xạ

HĐ5: Qui ước cách vẽ gương và tia sáng (9 phút)

hệ giữa góc tới và góc phản

xạ

Kết luận: Góc phản xạ luôn luôn bằng góc tới

I

R

NS

1 Tia phản xạ nằm trong

mặt phẳng nào?

SI: Gọi là tia tới IR: Gọi là tia phản xạ IN: Đường pháp tuyến

C2:

* Kết luận:

Tia phản xạ nằm trong cùngmặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến

2 phương của tia phản xạ quan hệ thế nào với

phương của tia tới

Góc tới SIN i 

Góc phản xạ NIR i' 

Kết luận:

Góc phản xạ luôn luôn bằnggóc tới

3 Định luật phản xạ ánh sáng

- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và đường pháp tuyến của gương ở điểm tới

- Đọc phần Có thể em chưa biết

- Cho HS nhắc lại nội dung ghi nhớ

- Học thuộc lòng nội dung ghi nhớ Làm các bài tập ở nhà: 4.1, 4.2 bài tập Vật lý 7

- Xem trước nội dung bài 5 Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.

- Chuẩn bị mỗi nhóm 1 gương phẳng có giá đỡ, 1 tấm kính trong, 2 vật bất kỳ giống nhau cho tiết học sau

Trang 11

Trang 12

- Nêu được những đặc điểm chung về ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, đó là ảnh ảo, có

kích thước bằng vật, khoảng cách từ gương đến vật và đến ảnh là bằng nhau

- Phương tiện: Hình 5.1, 5.2, 5.3, Nội dung bài dạy, SGK, dụng cụ thí nghiệm Cho mỗi

nhóm: 1gương phẳng có giá đỡ Một tấm kính trong có giá đỡ Một cây nến, diêm để đốt nến Một tờ giấy, hai vật bất kỳ giống nhau

- Phương pháp: Thực hành, trực quan, vấn đáp.

- Quy ước: Khái niệm ảnh ảo, ảnh thật

- Khảo sát ảnh dựa trên quan sát, TN, áp dụng định luật phản xạ ánh sáng để giải thích một cách định tính vì sao ảnh tạo được lại là ảnh ảo

1 Ổn định: (1 phút).

2 Kiểm tra bài cũ: (3 phút).

- Câu hỏi 1: Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng? Làm bài tập 4.2- SBT.

Bài 4.2: Phương án A 200

- Câu hỏi 2: Làm bài tập 4.4.

Trả lời: 1HS lên trình bày trên bảng S2 I

- Trong trang trí nội thất, trong gian phòng chật hẹp, có thể bố trí thêm các gương phẳng lớn trên tường để có cảm giác phòng rộng hơn.

3 Bài mới:

Trang 13

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập và nghiên cứu tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng (25 phút)

- Dùng hai vật giống nhau

- Yêu cầu HS rút ra kết luận

- Yêu cầu HS nêu phương

- HS: Lấy màn chắn hứng ảnh

- Kết quả: Không hứng đượcảnh

- HS: Ánh sáng không thể truyền qua gương được

I TÍNH CHẤT CỦA ẢNH TẠO BỞI GƯƠNG

- Đo khoảng cách:

* Kết luận 3: Điểm sáng và

ảnh của nó tạo bởi gương phẳng cách gương một khoảng bằng nhau

Hoạt động 2: Giải thích sự tạo thành ảnh bởi gương phẳng (5 phút).

Trang 14

-Yêu cầu HS làm theo

yêu cầu câu C4

- Điểm giao nhau của 2

tia phản xạ có xuất hiện

trên màn chắn không?

- Yêu cầu HS đọc thông

báo

C4:

+ Vẽ ảnh S’ dựa vào tính chất của ảnh qua gương phẳng ( ảnh đối xứng) + Vẽ hai tia phản xạ IR

và KM ứng hai tia tới SI

và SK theo định luật phản xạ ánh sáng

+ Kéo dài 2 tia phản xạ gặp nhau tai S’

+ Mắt đặt trong khoảng

IR và KM sẽ nhìn thấy S’

+ Không hứng được ảnh trên màn chắn là vì các tia phản xạ lọt vào mắt

có đường kéo dài qua S’

- Trả lời

- Đọc

II GIẢI THÍCH SỰ TẠO THÀNH ẢNH BỞI GƯƠNG PHẲNG:

S N N’

R

M

I I’

S’

Hoạt động 3: Vận dụng (6 phút) - Yêu cầu trả lời C5 - C5: HS vẽ vào vở bằng bút chì sau đó nhận xét cách vẽ III VẬN DỤNG: C5: 4 Củng cố: (3 phút) -Yêu cầu HS nhắc lại kiến thức đã học trong bài - Yêu cầu HS lên vẽ ảnh của AB tạo bởi gương theo yêu cầu câu C5 -Còn thời gian có thể cho HS đọc mục “Có thể em chưa biết” 5 Hướng dẫn về nhà: (2 phút) - Học phần ghi nhớ. - Trả lời câu hỏi C1 đến C6 - Làm bài tập 5.1 đến 5.4 (tr 7-SBT) - Chuẩn bị mẫu báo cáo TN * RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 15

6

BÀI 6: THỰC HÀNH VÀ KIỂM TRA THỰC HÀNH: QUAN SÁT VÀ VẼ ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI GƯƠNG PHẲNG.

Ngày dạy:29/09/2015

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Luyện tập vẽ ảnh của vật có hình dạng khác nhau đặt trước gương phẳng

- Xác định được vùng nhìn thấy của gương phẳng

- Tập quan sát được vùng nhìn thấy của gương ở mọi vị trí

- Phương tiện: SGK, giáo án, thước, phấn, dụng cụ thí nghiệm

- Phương pháp: Thực nghiệm, HS hoạt động nhóm, báo cáo độc lập.

2 Học sinh:

- Mỗi nhóm: Một gương phẳng có giá đỡ.

- Một cái bút chì, 1 thước đo độ, 1 thước thẳng

- Cá nhân: Mẫu báo cáo

2 Bài cũ: (3 phút).

- Câu hỏi: Nêu tính chất của ảnh qua gương phẳng? Giải thích sự tạo thành ảnh qua gương

phẳng?

- Trả lời: Ảnh ảo tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn chắn và lớn bằng vật

Khoảng cách từ một điểm của vật đến gương phẳng bằng khoảng cách từ ảnh của điểm đó tới gương Các tia sáng từ điểm sáng S tới gương phẳng cho tia phản xạ có đường kéo dài điqua ảnh ảo S’

b Vẽ ảnh của bút chì trong hai trường hợp trên

BÀI 6: THỰC HÀNH VÀ KIỂM TRA THỰC

HÀNH: QUAN SÁT VÀ

VẼ ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI GƯƠNG

PHẲNG.

Hoạt động 2: Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng (vùng quan sát) (30 phút).

- GV: Yêu cầu HS đọc câu

Trang 16

( Vùng nhìn thấy của gương

sẽ hẹp đi)

- Giải thích: Ánh sáng truyền thẳng từ vật đến gương

+ Ánh sáng phản xạ tới mắt

+ Xác định vùng nhìn thấy của gương- chụp lại hình 3 tr19 SGK

- HS: Kiểm tra kết quả, tự đánh giá kết quả TH của mình

Trang 17

* ĐÁP ÁN- BIỂU ĐIỂM.

1 Xác định ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.

C1: a) - Đặt bút chì song song với gương (1 điểm).

- Đặt bút chì vuông góc với gương (1 điểm).

b) Vẽ hình 1 và 2 ứng với hai trường hợp trên (2 điểm).

A A’

B C C’ B’

D E E’ D’

Hình 1

Hình 2

2 Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng.

- C2: Di chuyển gương từ từ ra xa mắt, bề rộng vùng nhìn thấy của gương sẽ giảm

( 1 điểm)

- C4: Vẽ ảnh của hai điểm M, N vào hình 3

- Không nhìn thấy điểm N’vì các tia sáng từ điểm sáng N tới gương cho các tia phản xạ

không lọt vào mắt ta (1 điểm)

- Nhìn thấy điểm M’ vì có tia phản xạ trên gương vào mắt ở O có đường kéo dài đi qua

M’ (1 điểm).

ý thức: (2 điểm)

- Tham gia một cách thụ động: 1 điểm

- Tham gia một cách chủ động, tích cực có hiệu quả, Mắt chủ động thực hiện các thao tác thực hành: 2 điểm tường

Trang 18

- Nêu được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lồi

- Nêu được ứng dụng chính của gương cầu lồi là tạo ra vùng nhìn thấy rộng

2 Kỹ năng :

- Giải thích được các ứng dụng của gương cầu lồi

- Làm TN để xác định được tính chất ảnh của vật qua gương cầu lồi

3.Thái độ : Biết vận dụng được các phương án TN đã làm để tìm ra phương án kiểm tra tính

chất ảnh của vật qua gương cầu lồi

1 Giáo viên:

- Phương tiện: Dụng cụ thí nghiệm, SGK, giáo án, thước, phấn

- Phương pháp: Thực nghiệm, quan sát, vấn đáp…

2 Học sinh: Mỗi nhóm: 1 gương cầu lồi, 1 gương phẳng có cùng kích thước, 1 cây nến, 1

bật lửa

- Câu hỏi: Nêu tính chất của gương phẳng Vì sao biết ảnh của gương phẳng là ảnh ảo?

- Trả lời: Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng là:

+ Ảnh ảo tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn chắn và lớn bằng vật

+ Khoảng cách từ một điểm của vật đến gương phẳng bằng khoảng cách từ ảnh của điểm đóđén gương

+ Các tia sáng từ điểm sáng S tới gương phẳng cho tia phản xạ có đường kéo dài đi qua ảnh

- GV: (thông báo) Mặt ngoài

của muôi thìa là gương cầu

lồi, mặt trong là gương cầu

lõm.Bài học hôm nay xét

ảnh của gương cầu lồi

- Quan sát, lắng nghe

- Lắng nghe

BÀI 7: GƯƠNG CẦU LỒI.

Hoạt động 2: Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi (16 phút)

a Quan sát: Yêu cầu HS

Trang 19

- Câu C1: Bố trí TN như

hình 7.2

- GV: Nêu phương án so

sánh ảnh của vật qua hai

gương

- Ảnh thật hay ảnh ảo?

- GV hướng dẫn HS thay

gương cầu lồi bằng kính lồi

+ Đặt cây nến cháy

+ Đưa màn chắn ra sau

gương ở các vị trí

- HS: Bố trí TN và có thể dự đoán

+ Ảnh nhỏ hơn vật

+ Có thể là ảnh ảo

- HS: Làm TN so sánh ảnh của hai vật giống nhau trước gương phẳng và gương cầu lồi

- HS: Nhận xét

+Ảnh nhỏ hơn vật

+Ảnh ảo không hứng được trên màn

Hoạt động 3: Xác định vùng nhìn thấy của gương cầu lồi (15 phút)

- Yêu cầu HS nêu phương án

xác định vùng nhìn thấy của

gương

- Có phương án nào khác để

xác định vùng nhìn thấy của

gương?

- Nếu HS chỉ nêu được

phương án xác định như ở

gương phẳng, thì GS có thể

gợi ý HS để gương trước

mặt, đặt cao hơn đầu, quan

sát các bạn trong gương, xác

định được khoảng bao nhiêu

bạn rồi tại vị trí đó đặt

gương cầu lồi sẽ thấy số bạn

quan sát được nhiều hơn hay

ít hơn

- Thời gian thực hiện

phương án nào nhanh hơn

- Yêu cầu HS rút ra kết luận

- HS trả lời

-Yêu cầu HS 3 nhóm làm phương án 1, 3 nhóm làm phương án 2

- HS: (nhận xét, ghi vở) Nhìn vào gương cầu lồi ta quan sát được một vùng rộng hơn so với khi nhìn vào gương phẳng có cùng kích thước

- Trả lời

- Rút ra kết luận

II VÙNG NHÌN THẤY CỦA GƯƠNG CẦU LỒI:

- Ảnh tạo bởi gương cầu lồi có những tính chất gì?

-Làm bài tập 7.1 đến 7.4 (trang 8 SBT)

-Vẽ vùng nhìn thấy của gương cầu lồi

*RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 20

8 BÀI 8: GƯƠNG CẦU LÕM Ngày dạy :12/10/2015

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Nêu được các đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm.

- Nêu được ứng dụng chính của gương cầu lõm là có thể biến đổi một chùm tia song song thành chùm tia phản xạ tập trung vào một điểm, hoặc có thể biến đổi chùm tia tới phân kì thành một chùm tia phản xạ song song

2 Kỹ năng:

- Nêu được tác dụng của gương cầu lõm trong đời sống và kỹ thuật

- Bố trí được TN để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm.-Quan sát được tia sáng đi qua gương cầu lõm

2 Học sinh: Mỗi nhóm Một gương cầu lõm có giá đỡ thẳng đứng.

- Một gương phẳng có cùng đường kính với gương cầu lõm

- Một cây nến, bật lửa

- Một màn chắn có giá đỡ di chuyển được

- Câu hỏi:

+ HS1: Hãy nêu đặc điểm của ảnh tạo bởi gương cầu lồi?

+ HS2: Vẽ vùng nhìn thấy của gương cầu lồi (trình bày cách vẽ)

- Trả lời:

+ Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật

+ Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kíchthước

+ GV: treo tranh vẽ minh họa cách vẽ đúng Yêu cầu kiểm tra kết quả của bạn

giúp con người sử dụng

năng lượng ánh sángmặt trời

vào việc chạy ôtô, đun bếp,

Trang 21

Hoạt động 2: Nghiên cứu ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm (10 phút)

- GV: Giới thiệu gương cầu

- GV: Yêu cầu HS nêu

phương án kiểm tra ảnh khi

vật để gần gương

-Yêu cầu HS nêu phương án

kiểm tra kích thước của ảnh

+ Gần gương: Ảnh lớn hơn vật

+ Xa gương: Ảnh nhỏ hơn vật( ngược chiều)

+ Kiểm tra ảnh ảo

- Thay gương bằng tấm kínhtrong lõm (nếu có)

- Đặt vật gần gương

- Đặt màn chắn ở mọi vị trí

và không thấy ảnh

→ ảnh nhìn thấy là ảnh ảo, lớn hơn vật

C2:

- So sánh ảnh của cây nến trong gương phẳng và gương cầu lõm

I ẢNH TẠO BỞI GƯƠNG CẦU LÕM:

Hoạt động 3: Nghiên cứu sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm (15 phút)

1 ĐỐI VỚI CHÙM TIA

SONG SONG.

- GV: Yêu cầu HS đọc TN

và nêu phương án

OS’

2 ĐỐI VỚI CHÙM TIA

C4 : Vì Mặt Trời ở xa, chùmtia tới gương là chùm sáng song song do đó chùm sáng phản xạ hội tụ tại vật làm vật nóng lên

a Chùm sáng phân kỳ ở mọi

vị trí thích hợp tới gương : Hiện tượng chùm phản xạ song song

b TN : HS tự làm TN theo câu C5

- Chùm sáng ra khỏi đèn hội

tụ tại một điểm →đến gương cầu lõm thì phản xạ song song

II SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG TRÊN GƯƠNG CẦU LÕM:

Trang 22

- Yêu cầu HS trả lời C7.

- Pha đèn giống gương cầu lõm

- Bóng đèn pin đặt ở trước gương có thể di chuyển vị trí

C6: Bóng đèn pin ở vị trí tạochùm phân kỳ tới gương, cho chùm tia phản xạ song song do đó có thể tập trung ánh sáng đi xa

- C7: Di chuyển bóng đèn raxa

III VẬN DỤNG:

- Ảnh của vật trước gương cầu lõm có tính chất gì? (Ảnh ảo lớn hơn vật.)

- Để vật ở vị trí nào trước gương cầu lõm thì có ảnh ảo? (Khi vật đặt gần gương.)

- Khi vật đặt như thế nào thì có ảnh thật và ảnh thật có tính chất gì? (Vật đặt xa gương, ảnh ngược chiều và nhỏ hơn vật.)

- Vật đặt trước gương cầu lõm có khi nào không tạo được ảnh không?

- Ánh sáng chiếu tới gương cầu lõm phản xạ lại có tính chất gì? (Phân kì.)

- Có nên dùng gương cầu lõm ở phía trước người lái xe để quan sát vật phía sau không? Giảithích? (Người lái xe không dùng gương cầu lõm quan sát phía sau vì không cần quan sát vật

to mà quan sát vùng rộng)

- GV: Đặt vật sáng trước gương cầu lõm ở một vị trí sao cho không có ảnh, HS quan sát để trả lời câu hỏi (Có một vị trí người lái xe không quan sát được vật ở phía sau, do đó không tránh được trướng ngại vật.)

- Nghiên cứu lại tính chất của gương cầu lõm Làm bài tập: 8.1 ; 8.2 ; 8.3.(tr9 SBT)

- HS chuẩn bị bài tổng kết chương I

*RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 23

0 BÀI 9: TỔNG KẾT CHƯƠNG I QUANG HỌC. Ngày dạy:19/10/2015

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức: Cùng ôn lại, củng cố lại những kiến thức cơ bản liên quan đến sự nhìn thấy

vật sáng, tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm Xácđịnh vùng nhìn thấy của gương phẳng So sánh với vùng nhìn thấy của gương cầu lồi

2 Kĩ năng: Vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng và vùng quan sát được trong gương

phẳng

3 Thái độ: Học tập nghiêm túc.

1 Giáo viên:

- Phương tiện: Vẽ sẵn trò chơi ô chữ do GV chuẩn bị hoặc trò chơi ô chữ hình 9.3.

- Phương pháp: Trực quan, (hệ thống hóa, khái quát hoá kiến thức đã học) dùng lời.

2 Học sinh: Trả lời câu hỏi phần tự kiểm tra.

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức cơ bản (15 phút)

- Yêu cầu HS trả lời lần lượt

từng câu hỏi mà HS đã

chuẩn bị

- GV hướng dẫn HS thảo

luận đi đến kết quả đúng,

yêu cầu sửa chữa nếu cần

- HS trả lời lần lượt các câu hỏi phần tự kiểm tra, HS khác bổ sung

- HS tự sửa chữa nếu sai

BÀI 9: TỔNG KẾT CHƯƠNG I QUANG

HỌC.

I TỰ KIỂM TRA :

Đáp án: 1-C ; 2-B ;

3 -trong suốt, đồng tính, đường thẳng

4 - tia tới, pháp tuyến, góc tới

5- Ảnh ảo, có độ lớn bằng vật, cách gương một khoảngbằng khoảng cách từ vật đếngương

- Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi, không hứng được trên màn chắn và bé hơn vật

- Ảnh ảo tạo bởi gương phẳng không hứng được trênmàn chắn và bằng vật

Trang 24

9-Vùng nhìn thấy trong gương cầu lồi lớn hơn vùng nhìn thấy trong gương phẳng có cùng kích thước

Muốn nhìn thấy bạn, nguyên

tắc phải như thế nào?

-Yêu cầu HS kẻ tia sáng,

Lấy S1’ đối xứng với S1 qua gương

Lấy S2’ đối xứng với S2 qua gương

+Với phần b

- Lấy 2 tia tới đến 2 mép gương, tìm tia phản xạ tương ứng

S2 tương tự

+Với phần C

- Đặt mắt trong vùng gạch chéo nhìn thấy ảnh của S1 và

S2

C2

- Ảnh quan sát được trong 3 gương đều là ảnh ảo Ảnh nhìn thấy trong gương cầu lồi nhỏ hơn trong gương phẳng, ảnh trong gương phẳng lại nhỏ hơn ảnh trong gương cầu lõm

- Muốn nhìn thấy bạn thì ánh sáng từ bạn phải tới mắtmình

Trang 26

Tuần: KIỂM TRA 1 TIẾT. Ngày soạn:

Tiết:

I MỤC TIÊU:

- Kiểm tra việc nắm bắt kiến thức của HS trong chương I liên quan đến sự nhìn thấy vật

sáng, sự truyền ánh sáng, sự phản xạ ánh sáng, tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm.Xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng

-Vẽ ảnh của một vật sáng AB tạo bởi gương phẳng và vùng đặt mắt để có thể quan sát toàn

bộ ảnh A’B’

1 Giáo viên:

- Phương tiện: ra đề kiểm tra và Phôtô cho mỗi HS một đề.

- Phương pháp: Ra đề trắc nghiệm kết hợp với tự luận Câu hỏi nhiều lựa chọn: 10 câu (5

điểm) Điền khuyết 5 câu (2,5 điểm.) Bài tập tự luận 1 câu (có 3 phần nhỏ) (2,5 điểm)

2 Học sinh: Bút, thước.

ĐỀ BÀI KIỂM TRA 1 TIẾT.

I Chọn câu trả lời đúng cho các câu hỏi dưới đây:

1 (0.5 điểm) Khi nào mắt ta nhìn thấy một vật?

A Khi mắt ta hướng vào vật

B Khi mắt ta phát ra những tia sáng đến vật

C Khi có ánh sáng truyền từ vật đó đến mắt ta

D Khi giữa vật và mắt không có khoảng tối

2 (0.5 điểm) Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường nào?

A Theo nhiều đường khác nhau C Theo đường thẳng

B Theo đường gấp khúc D Theo đường cong

3 (0.5 điểm) Tia phản xạ trên gương phẳng nằm trong cùng mặt phẳng với:

A Tia tới và đường vuông góc với tia tới

B Tia tới và đường pháp tuyến với gương

C.đường pháp tuyến với gương và đường vuông góc với tia tới

D Tia tới và đường pháp tuyến của gương ở điểm tới

4 (0.5 điểm) Mối quan hệ giữa góc tới và góc phản xạ khi tia sáng gặp gương phẳng nhưthế nào?

A Góc tới gấp đôi góc phản xạ C Góc phản xạ bằng góc tới

B Góc tới lớn hơn góc phản xạ D Góc phản xạ lớn hơn góc tới

5 (0.5 điểm) Ẩnh của một vật tạo bởi gương phẳng:

Định dạng
Số trang	52
Dung lượng	494,5 KB