Kiến thức : Giúp học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng trình bày luận điểmvào việc viết bài văn chứng minh một vấn đề văn học gần gũi với các em.. - Khẳng định được trong xã hội hiện đại
Trang 1Ngày soạn:
Tập làm văn:
LUYỆN TẬP XÂY DỰNG VÀ TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM
2.Kỹ năng : - Nhận biết sâu hơn về luận điểm Tìm các luận cứ trình bày luận
điểm.Vận dụng vào việc tìm, sắp xếp và trình bày luận điểmtrong một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi, quen thuộc
- Rèn KNS : nhận thức, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề.
3.Thái độ: - Giáo dục thái độ nghiêm túc, linh hoạt khi viết đoạn văn nghị
luận
II CHUẨN BỊ:
- GV : Giáo án, TLTK, bảng phụ
- HS : Tìm hiểu bài, trả lời câu hỏi sgk
III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT:
- Phương pháp vấn đáp, thuyết trình, thảo luận, động não
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
ĐÁP ÁN: * Khi trình bày LĐ trong 1 đoạn văn NL, cần chú ý:
- Thể hiện rõ ràng chính xác ND của LĐ trong câu chủ đề Trong đoạn văn trìnhbày LĐ, câu chủ đề thường được đặt ở vị trí đầu tiên (đối với đoạn văn diễndịch) hoặc cuối cùng (đối với đoạn văn QN)
Trang 2- Tìm đủ các luận cứ cần thiết, tổ chức lập luận theo 1 trình tự hợp lí để làm nổibật LĐ.
- Diễn đạt trong sáng, hấp dẫn để sự trình bày LĐ có sức thuyết phục
-> HS thảo luận -> trình bày
?) Ta nên chuyển đoạn và giải
thích luận điểm như thế nào cho
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
I Chuẩn bị :
Lập dàn ý cho đề ‘‘ Hãy viết một bài báo tường để khuyên các bạn trong lớp cần học tập chăm chỉ hơn’’
II Luyện tập trên lớp :
1 BT 1 :
* Xây dựng hệ thống luận điểm :
- Luận điểm (a) thừa cụm từ ‘‘ lao động tốt’’ ; không phù hợp với vấn đề trong bài
- Thiếu những luận điểm cần thiết, vấn dề không sáng tỏ
* Sắp xếp lại :a) Đất nước đang rất cần những người tài giỏi để đưa Tổ quốc tiến lên đài vinh quang, sánh với bè bạn 5 châu
b) Quanh ta đang có nhiều tấm gương của các bạn học sinh phấn đấu học giỏi để đáp ứng được yêu cầu của đất nước
c) Muốn học giỏi, muốn thành tài thì trước hết phải học chăm
d) Một số bạn ở lớp ta còn ham chơi, chưa chăm học làm cho thầy cô giáo và các bậc cha mẹ rất lo buồn
e) Nếu bây giờ ham vui chơi thì sau này càng khó gặp niềm vui trong cuộc sốngg) Vậy các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học hành chăm chỉ thành người có ích cho đời và sẽ tìm được niềm vui chân chính lâu bền
2 BT 2 : Trình bày luận điểm :
a) – Có thể chọn cách 1 và 3
- Cách 2 : Luận điểm (2) : không được, vì xác định sai mối quan hệ giữa luận điểm cần trình bày với luận điểm trước -> không thể dùng từ ‘‘ do đó’’ (vì 2 luận điểm d, e không
có quan hệ nhân quả)
Trang 3chính xác, hấp dẫn? Các câu
chuyển đoạn trên có chính xác
hết không? Vì sao?
- HS làm việc cá nhân -> trình
bày
- BT 4: Làm ra phiếu học tập ->
GV thu kiểm tra
Gợi ý : ? Hiểu biết những mặt
nào của đời sống ? Vì sao vô
cùng bổ ích ?
- Cách khác : Nhưng rất tiếc, đáng buồn là, 1
số bạn trong lớp ta chưa thấy rằng : nếu bây giờ ham vui chơi thì sau này càng khó gặp niềm vui trong cuộc sống
b) Trình tự 1 -> 2 -> 3 -> 4 là hợp lí, làm rõ dần luận điểm vì :
Luận cứ (1) dẫn tới luận cứ (2), luận cứ (2)
kế tiếp luận cứ (1) để tới luận cứ (3) và LC 4 (kết luận)
c)- Lúc bấy giờ, các bạn muốn vui chơi phỏng có được không ? -> Giống cánh kết của TQTuan
- Câu kết khác : Lúc đó các bạn sẽ tràn đầy niềm vui trong cuộc sống
d) Đoạn văn trên là đoạn quy nạp vì câu chủ
đề ở cuối đoạn -> có thể chuyển sang đoạn diễn dịch bằng cách chuyển câu chủ đề lên đầu đoạn (có thể sửa các câu văn cho liên kết hơn)
3 BT 3 , 4 (84 )
- HS trình bày BT 3 đã chuẩn bị
- Tập viết đoạn văn trình bày luận điểm
‘‘Đọc sách là công việc vô cùng bổ ích, vì
nó giúp ta hiểu biết về đời sống’’
4 Củng cố (3’): Gv hệ thống toàn bài Hs đọc thêm/ T84,85
5 Hướng dẫn về nhà (2’):
- Ôn tập văn nghị luận
- Chuẩn bị: Viết bài số 6 ( T85)
V- RÚT KINH NGHIỆM :
Thời gian giảng toàn bài
Thời gian giảng từng phần
Phương pháp
Nội dung
hhhhhhhhh
Trang 41 Kiến thức : Giúp học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng trình bày luận điểm
vào việc viết bài văn chứng minh một vấn đề văn học gần gũi với các em
2 Kỹ năng : Rèn kỹ năng khái quát, kỹ năng viết bài văn nghị luận
3 Thái độ : ý thức tự giác học tập bộ môn
II CHUẨN BỊ :
-GV: Chuẩn bị đề bài, đáp án, biểu điểm.
- HS: Ôn tập về văn thuyết minh, chuẩn bị bài ở nhà, vở viết văn.
III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT :
- Hình thức : tự luận, động não, viết sáng tạo
Trang 5Đề bài :
Đề bài: Từ bài : "Bàn luận về phép học" của La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp, em
hãy nêu suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành
Hướng dẫn chấm và biểu điểm:
* Yêu cầu :
1 Nội dung kiến thức :
a.Mở bài: - Giới thiệu vấn đề cần bàn luận và câu tục ngữ "Học đi đôi với hành"
- Suy nghĩ về mối quan hệ giữa học và hành (chặt chẽ, mật thiết)
b.Thân bài: Giải thích ý nghĩa của "Học và hành"
- Học là gì? Học là lĩnh hội, tiếp thu kiến thức, lý thuyết từ thầy cô, trường lớp, tiếp thu những điều hay, có ích trong cuộc sống và xã hội Học còn là nền tảng cho việc áp dụng vào thực tế đạt hiệu quả
- Nhân bất học bất tri lí: người không học là người không có kiến thức, con người đó sẽ không tồn tại được trong xã hội và sẽ bị đắm chìm trong sự ngu dốt
- Hành là gì? Hành là vận dụng những điều học được vào thực tế , hành còn là mục đích của việc học
- Việc thực hành giúp ta nắm chắc kiến thức hơn, nhớ lâu hơn và hiểu sâu hơn những điều được học
- Vì sao cần phải học đi đôi với hành? Vì có học lí thuyết mà không thực hành thì sẽ không hiểu được vấn đề, gây hậu quả lãng phí Còn hành mà không học lí thuyết thì sẽ không đạt được kết quả cao Vô tình trở thành kẻ phá hoại
- Từ đó nêu ra phương pháp học đúng đắn: kết hợp giữa học và hành
- Khẳng định được trong xã hội hiện đại ngày nay, việc học luôn phải đi đôi với hành vì nếu chúng không đi đôi với nhau thì công việc của chúng ta sẽ không đạt kết quả tốt
c.Kết bài: Khẳng định phương pháp học đi đôi với hành luôn đúng ở mọi thời đại -Thực hiện việc học và hành sao cho hiệu quả
2 Kỹ năng :
- Bố cục: Theo mô hình chung nhưng cần linh hoạt, sáng tạo
Trang 6- Lập luận chặt chẽ, có dẫn chứng ,lý lẽ phân tích rõ ràng,
- Trình bày: sạch đẹp
3 Biểu điểm:
1) Điểm 9, 10: Làm đúng kiểu bài chứng minh, giải thích; nội dung đầy
đủ, sâu sắc, diễn đạt dễ hiểu, lập luận chặt chẽ
2) Điểm 7, 8: Đảm bảo nội dung, các đoạn văn trình bày rõ ràng luận
điểm, liên kết chặt chẽ nhưng còn một số lỗi về từ, câu
3) Điểm 5, 6: Nội dung sơ sài, phân tích dẫn chứng hời hợt, diễn đạt thiếu
logic
4) Điểm 3, 4: Bài viết quá hời hợt, chiếu lệ, diễn đạt yếu
5) Điểm 1, 2: Sai thể loại, ý thức viết bài kém
4 Củng cố ( 3’) : GV nhắc lại nội dung đề bài, thu bài.
5 Hướng dẫn về nhà : ( 2’)
- Ôn lại văn nghị luận
- Chuẩn bị: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Bài : Thuế máu
V- RÚT KINH NGHIỆM :
Thời gian giảng toàn bài
Thời gian giảng từng phần
Phương pháp
Nội dung
hhhhhhhhh
Trang 7- Thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, nghệ thuật trào phúng sâucay trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc
2.Kỹ năng : - Đọc, hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích NT trào
phúng sắc bén trong văn chính luận.Cách đưa yếu tố biểu cảmvào bài chính luận
- Rèn KNS ; giao tiếp, trình bày, xác định giá trị bản thân.
3.Thái độ : - Giáo dục lòng căm thù bản chất tàn bạo của chế độ thực dân và
luôn tưởng nhớ Bác
II CHUẨN BỊ:
- GV : SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, tranh ảnh liên quan,máy chiếu
- HS : đọc kỹ bài, tìm hiểu câu hỏi SGK
III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT:
- Phương pháp vấn đáp, thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận, động não
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
Trang 8? Trình bày những hiểu biết của em về văn bản “ Bàn luận về phép học”? So
sánh thể loại Chiếu, Hịch, Tấu?
Giới thiệu bài: Đầu TK XX, các nước đế quốc tranh giành vơ vét của cải ở các
nước thuộc địa dẫn tới cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất đẫm máu Nhân dân thuộc địa đấu tranh chống đế quốc bằng nhiều cách Trong thời gian này, tại Pháp, một cây bút tài hoa, 1 chiến sĩ cách mạng đã viết một thiên phóng sự điều tra “Bản án chế độ thực dân Pháp” bằng tiếng Pháp
Trang 9HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS
HĐ2 Giới thiệu chung (5’)
Pp vấn đáp tái hiện, thuyết trình
?) Nêu những hiểu biết của em về tác giả, văn
dân Pháp đối với các dân tộc thuộc địa Á- Phi,
bước đầu vạch ra con đường đấu tranh giải
phóng, giành độc lập dân tộc cho các nước
thuộc địa
*HĐ3 : Đọc, hiểu văn bản (18’)
Ppvấn đáp, thuyết trình, thảo luận
* GV hướng dẫn đọc: chú ý lột tả giọng điệu
vừa mỉa mai, cay đắng, xót xa
- 3 HS đọc 3 đoạn -> HS giải thích một số từ
khó
?) Hãy thử chỉ ra các luận điểm của văn
bản ? Cho biết bố cục của VB ?
- 3 luận điểm
+ chiến tranh và người bản xứ
+ chiến đấu lính tình nguyện
+ kết quả của sự hi sinh
*GV : 3 luận điểm tương ứng với bố cục 3
phần của văn bản Trình tự và cách đặt tên các
phần nói trên quá trình lừa bịp, bóc lột đến
cùng kiệt thuế máu của thực dân Pháp ->
chứng tỏ tinh thần chiến đấu mạnh mẽ
? Giải thích ý nghĩa nhan đề “Thuế máu”.
- Thuế đóng (nộp thu) bằng xương máu tính
mạng con người
?) Suy nghĩ của em về tên văn bản ?
- Cách đặt tên đầy ấn tượng, có sức biểu cảm
+Thuế máu: là chương I
- Thể loại: nghị luận
II Đọc, hiểu văn bản :
1 Đọc, chú thích : SGK
2.Bố cục: 3 phần
Trang 10thuộc địa
- Thể hiện lòng căm phẫn, thái độ mỉa mai đối
với tội ác của thực dân
* GV :Thuế máu là thuế tàn nhẫn, dã man
nhất vì bóc lột xương máu, mạng sống của
con người Gợi số phận thảm thương của
người dân thuộc địa Bao hàm cả lòng căm
phẫn, thái độ mỉa mai Nhan đề bằng hình ảnh
gợi đau thương căm thù tố cáo tính vô nhân
đạo của chủ nghĩa thực dân Pháp Chúng đã
lợi dụng xương máu tính mạng của hàng chục
triệu nhân dân lao động nghèo khổ ở các nước
thuộc địa trong cuộc chiến tranh thế giới lần
thứ nhất
* HS chú ý phần I
?) Tác giả đã dùng những luận cứ nào để
trình bày luận điểm 1 ?
- Người bản xứ đi phơi thây trên các bãi chiến
trường
- Người bản xứ bị đầu độc trong các xưởng
thuốc súng ở hậu phương
- Số lượng người bản xứ không còn được trở
về
?) Hãy so sánh thái độ của các quan cai trị
thực dân dối với người dân thuộc địa trước và
trong khi chiến tranh xảy ra ? Mục đích ?
- Trước chiến tranh : họ bị khinh bỉ, miệt thị,
coi họ là giống người hạ đẳng, bị đánh đập
như súc vật: da den, tên An nam mít
- Khi chiến tranh bùng nổ : được quan cai trị
tâng bốc, vỗ về, phong danh hiệu cao quý :
con yêu, bạn hiền, chiến sĩ
=> Là thủ đoạn lừa bịp, bỉ ổi của cường quyền
thực dân biến họ thành vật hi sinh
?) Số phận thảm thương của người dân thuộc
địa trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa được
miêu tả như thế nào ?
- Phải đột ngột xa lìa gia đình, quê hương vì
mục đích nhân nghĩa, đem thân đổi lấy những
vinh dự hão huyền
* Số phận thảm thương của người dân thuộc địa :
Trang 11+ phơi thây trên chiến trường xa lạ
+ thành mồi ngon cho thuỷ quái
? Theo em vấn đề nêu ra có sức thuyết phục
không? Nhận xét nghệ thuật lập luận của tác
giả ?
- Liệt kê chứng cứ cụ thể xác thực hình ảnh
sinh động biểu cảm “Nhiều người bản xứ sau
khi được mời chứng kiến trò biểu diễn khoa
học về phóng ngư lôi”- thực chất đây là cuộc
thử nghiệm thứ vũ khí giết người , họ đã được
“ xuống tận đáy bể để bảo vệ tổ quốc của các
loài thuỷ quái”- thực chất đây là nộp mình cho
*GV : Đây là tác phẩm đầu tiên tạo nên sự
hoà nhập giữa VHVN và văn chương thế giới
bởi văn phong theo kiểu thời lượng châu Âu
?) Qua phân tích, hãy chỉ ra điều mà tác giả
muốn gửi gắm ở dây ?
- Lột trần bộ mặt tàn ác, quỷ quyệt của chủ
nghĩa thực dân và bộc lộ số phận thê thảm của
người dân bản xứ bị đẩy vào chiến tranh phi
nghĩa ?
? Qua phần phân tích em cảm nhận được gì về
số phận người dân thuộc địa ?
4 GV củng cố bài (3’) : HS đọc lại phần 1
5 HDVN ( 2’): - Xem và học nội dung tiết 1.
- Đọc kĩ tìm hiểu 2 phần tiếp ,soạn bài tiết 2
Trang 12V- RÚT KINH NGHIỆM :
Thời gian giảng toàn bài
Thời gian giảng từng phần
Phương pháp
Nội dung
hhhhhhhhh
Ngày soạn:
Văn bản:
THUẾ MÁU
(Trích: Bản án chế độ thực dân Pháp)
<Nguyễn Ái Quốc>
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: ( Như tiết 1 )
1 Kiến thức:
2 Kỹ năng:
3 Thái độ:
II CHUẨN BỊ:
III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT:
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ôn định tổ chức ( 1’)
2 Kiểm tra bài cũ : (5’)
CÂU HỎI:
?Cảm nhận của em về phần I của Văn bản : Thuế máu ?
ĐÁP ÁN : * Thái độ của các quan cai trị :
Trang 13-> Lừa bịp giả dối biến họ thành vật hi sinh Tác giả phơi bày bộ mặt giả nhân,
giả nghĩa thủ đoạn tàn bạo của chính quyền thực dân
* Số phận thảm thương của người dân thuộc địa :
- Xa gia đình, quê hương
- Đem mạng sống đổi lấy vinh dự hão huyền
- Là vật hi sinh cho kẻ cầm quyền
=> Người dân thuộc địa có số phận đau thương thê thảm, bị lợi dụng và bóc lộtxương máu
- Đây là cách nói mỉa mai vì chẳng có ai tình
nguyện mà là cường quyền thực dân đã dùng
những thủ đoạn, mánh khoé và cả cưỡng chế để
bắt lính
?) Chế độ lính tình nguyện được bọn thực dân
thực hiện như thế nào?
- Lùng sục, vây bắt, cưỡng bức
- Lợi dụng chuyện bắt lính để doạ nạt, xoay xở
kiếm tiền đối với con nhà giàu
mánh khoé để bắt bắt lình nguyện, thật dã man,
tàn bạo không còn công bằng.
- GV: Ta thấy: Cụm từ vật liệu biết nói thể hiện
ý nghĩa mỉa mai, trào phúng sâu sắc Bọn thực
dân coi người dân bản xứ như thứ vật liệu biết
nói, như thứ hàng hóa đặc biệt để sinh lợi mà
thôi
?) Cùng với hành động trên, bọn thực dân có
lời lẽ như thế nào?
- Rêu rao về lòng tự nguyện đầu quân của dân
thuộc địa (lời tuyên bố của toàn quyền Đông
Trang 14ngại rời bỏ quê hương
?) Tác giả đã vạch trần thói giả dối của bọn
thực dân như thế nào? Bằng cách nào?
- Đưa ra sự thật: một loạt các câu nghi vấn cuối
đoạn 2 nhưng có ý nghĩa phủ định nhẹ nhàng
mà sâu cay
? Đọc đoạn cuối phần 2 để CM cho việc tác gỉa
vạch trần thói giả dối của bọn thực dân ?
+ tại sao lại có cảnh có cảnh, tốp thì bị xích tay
điệu về tỉnh lị tốp thì bị nhốt trong trường TH
ở Sài Gòn đạn lên nòng sẵn
* GV: Lời lẽ tuy nhẹ nhàng nhưng sự thật được
đưa ra như một cái tát vả vào miệng kẻ ăn
không, nói có không biết ngượng mồm
?) Nhận xét về giọng điệu của đoạn văn?
- Giễu cợt lời tuyên bố trịnh trọng của thực dân
cầm quyền rồi phản bác lại bằng những thực tế
+ Sự im lặng của tiếng súng đại bác : Khi đại
bác đã ngấy thịt đen, thịt vàng rồi
+ Sự im lặng của các quan cai trị nhà ta :
Những lời tuyên bố của nhà cầm quyền bỗng
dưng im bặt
?) Khi chiến tranh kết thúc, người dân thuộc
địa được gì? mất gì?
- Không được gì?
- Chịu nhiều mất mát, thương đau
+ Họ trở lại vị trí “giống người hèn hạ” bẩn
thỉu ban đầu
+ bị lột tất cả của cải và bị đối xử như súc vật -
Bị đối xử tàn nhẫn
? Điều này có ý nghĩa gì và cách nói của t/g
đã mang lại hiệu quả nghệ thuật ra sao ?
- Tố cáo bộ mặt vô ơn, vô nhân của TDPhap.->
- Bọn thực dân dùng nhiều thủ đoạn, mánh khoé và lời lẽbịp bợm, để lừa gạt, cưỡng bức, tàn nhẫn người dân bản
xứ đi lính cho mình
c Kết quả của sự hi sinh :
Trang 15Sự hi sinh của người dân thuộc địa là vô ích.
- (Cách nói mỉa mai, sâu cay → thấm thía, khắc
sâu có sức tố cáo và lay động lòng người)
?) Đối với người lính Pháp thì sao?
- Đền bù thiệt hại chiến tranh bằng “cấp môn
bài bán lẻ thuốc phiện” -> cường quyền thực
dân phạm tội đầu độc con người ; chúng phạm
cả tội ác với người thuộc địa và người dân nước
Pháp
*GV: Chỉ cần 1 việc nhưng chủ nghĩa thực dân
đã phạm tới 2 tội ác đối với nhân loại
?) Qua đây, em nhận xét gì về bản chất của chủ
nghĩa thực dân?
- Không hề thay đổi: tàn ác, giả dối, coi thường
tính mạng của nhân dân, tìm mọi cách để củng
cố quyền lợi ích kỉ của chúng
? Theo em người dân thuộc địa hi sinh cho ai ?
- Họ không muốn hi sinh nhưng đã phải hi sinh
cho TD Pháp để bọn chúng giành lấy thắng lợi
ở chiến trường
? Nói tóm lại kết quả của sự hi sinh là ntn ?
HĐ3 : Tổng kết ( 7’)
Pp vấn đáp, thuyết trình, thảo luận
?) Hãy đánh giá thành công về nội dung và
nghệ thuật của văn bản?
- 3 HS -> GV chốt
* Nội dung: Tố cáo, vụt trần bản chất xấu xa, bỉ
ổi, tàn nhẫn của cường quyền thực dân đối với
nhân dân thuộc địa
* Nghệ thuật:
- Hình ảnh sinh động, xác thực, khách quan,
biểu cảm
- ngôn từ châm biếm, mỉa mai
- Giọng điệu trào phúng đặc sắc
- Yếu tố tự sự và yếu tố biểu cảm két hợp chặt
chẽ, hài hoà, bao hàm lẫn nhau
GV cho HS đọc ghi nhớ : SGK
- Người dân bản xứ chịu nhiều mất mát, thương đau, trở lại vị trí hèn hạ ban đầu,
sự hi sinh của họ là vô ích
4 Tổng kết :
a Nội dung: Văn bản vạch
trần bộ mặt trơ trẽn, giả nhân giả nghĩa, bản chất tàn nhẫn, xấu xa của chủ nghĩa thực dân và số phận thảm thương của nhân dân thuộc địa trong những cuộc chiến tranh
b Nghệ thuật: Sử dụng hình
ảnh sinh động, biểu cảm, ngôn từ châm biếm, mỉa mai, giọng điệu trào phúng, kết hợp hài hoà yếu tố tự sự và biểu cảm