Đề cương bài giảng thực tập hàn (qua ban)

Ph-ơng pháp gây hồ quang mổ thẳng đòi hỏi thao tác phải nhanh bởi vì que hàn rất dễ bị dính vào vật hàn, không hình thành đ-ợc hồ quang.. Quá trình thực hiện nh- sau: - Mồi hồ quang theo

MỤC LỤC

BÀI 1: GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG 4

BÀI 2: HÀN ĐƯỜNG THẲNG TRÊN MẶT PHẲNG, VỊ TRÍ PA 6

BÀI 2: HÀN ĐƯỜNG THẲNG TRÊN MẶT PHẲNG, VỊ TRÍ PA 7

BÀI 3: HÀN LIÊN KẾT GIÁP MỐI CHỮ I, VỊ TRÍ PA 11

BÀI 5: HÀN LIÊN KẾT CHỒNG NỐI 22

BÀI 1: GÂY VÀ DUY TRè HỒ QUANG

1 Mục tiêu bài học: Sau khi học xong bài này, người học cú khả năng :

- Mô tả đ-ợc các ph-ơng pháp gây hồ quang

- Gây và duy trì đ-ợc hồ quang cháy ổn định bằng các ph-ơng pháp

- Khắc phục một số sai lỗi gặp phải khi hàn

- Hàn đ-ợc điểm hàn đạt yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

2 Cỏc kiến thức cần thiết

2.1 Khỏi niệm và quỏ trỡnh hỡnh thành hồ quang hàn

Hồ quang hàn là hiện t-ợng phóng điện mạnh và liên tục trong môI tr-ờng khí đã

bị ion hóa

2.2 Cỏc cụng việc chuẩn bị

- Chuẩn bị thiết bị, vật liệu hàn và các dụng cụ bảo hộ lao động

- Nắn phẳng, mài sạch gỉ trên bề mặt phôi

- Đánh dấu các điểm hàn

2.3 Cỏc phương phỏp gõy và duy trỡ hồ quang

Để tạo hồ quang hàn, có thể sử dụng một trong hai ph-ơng pháp sau:

Chú ý: Trong hai ph-ơng pháp trên, ph-ơng pháp gây hồ quang bằng ma sát dễ

thao tác hơn (dễ dàng cho ng-ời mới học nghề) nh-ng tạo vết trên bề mặt vật hàn Ph-ơng pháp gây hồ quang mổ thẳng đòi hỏi thao tác phải nhanh bởi vì que hàn rất dễ bị dính vào vật hàn, không hình thành đ-ợc hồ quang

2.4 Kỹ thuật hàn điểm trờn mặt phẳng(PA)

Sau khi gây và duy trì hồ quang cháy ổn định ta thực hịên hàn điểm trên mặt phẳng Quá trình thực hiện nh- sau:

- Mồi hồ quang theo ph-ơng pháp mổ thẳng, giữ chiều dài hồ quang ổn định trong khoảng 2 ữ 4 mm và dao động que hàn theo vòng tròn xoáy(hình vẽ)

Hình 1.2 Thao tác thực hiện hàn điểm

- Trong quá trình dao động, que hàn gần nh- vuông góc với vật hàn

- Tuỳ theo kích th-ớc (đ-ờng kính) của điểm hàn mà phạm vi dao động rộng hay hẹp Kết thúc điểm hàn th-ờng hay bị lõm đỉnh, để khắc phục hiện t-ợng này ta phải ngắt hồ quang một cách từ từ (kéo dài hồ quang cho tự tắt)

3 Nội dung luyện tập

3.2.Trỡnh tự thực hiện hàn điểm hàn

+ Sau khi đã chuẩn bị phôi và đánh dấu điểm hàn, đặt phôi lên bàn hàn

+ Điều chỉnh dòng điện hàn cho phù hợp

+ Kẹp que hàn vào kìm hàn và tiến hành hàn (mồi hồ quang theo ph-ơng pháp thẳng đứng)

+ Dao động que hàn theo hình vòng tròn xoáy

+ Khi hàn, que hàn gần nh- vuông góc với vật hàn

- Lớp thuốc bọc đầu que hàn bị bong

- Thao tác nhấc que hàn chậm

- Lắc nhẹ cổ tay sang phải, trái(vừa lắc vừa có xu h-ớng nhấc nhẹ que hàn lên khỏi vật hàn)

- Tăng c-ờng độ dòng điện hàn lên

- Thực hiện thao tác mồi hồ quang nhanh và chính xác

- Không dịch chuyển hoặc dịch chuyển que hàn theo chiều trục mối hàn chậm dẫn đến chiều dài

BÀI 2: HÀN ĐƯỜNG THẲNG TRấN MẶT PHẲNG, VỊ TRÍ PA

ƯD: Hàn đ-ờng thẳng trên mặt phẳng với s = 4mm

1 Mục tiờu bài học

Học xong bài này học sinh có khả năng:

- Hiểu được cỏc thụng số của chế độ hàn hồ quang tay

- Mụ tả được thao tỏc hàn đường thẳng trờn mặt phẳng, vị trớ PA

- Điều chỉnh được dũng điện hàn phự hợp với đường kớnh que hàn

- Hàn được đường hàn (PA) đạt yờu cầu bài tập

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh cụng nghiệp

2 Cỏc kiến thức cần thiết:

2.1 Cụng việc chuẩn bị

+ Chuẩn bị phôi, nắn phẳng, mài sạch

+ Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu hàn và các dụng cụ bảo hộ lao động

2.2.Cỏc thụng số chủ yếu của chế độ hàn hồ quang tay

a Đ-ờng kính que hàn (d)

+ Hàn giáp mối: d s 1 mm

2 

Trong đó s là chiều dày vật liệu (mm)

d là đ-ờng kính que hàn (mm) + Hàn góc d k 2 mm

2 



K là cạnh mối hàn (mm), khi tính toán lấy k=s (mm) Khi hàn đ-ờng thẳng, tuỳ theo kích th-ớc mối hàn yêu cầu để chọn đ-ờng kính que hàn phù hợp Trong bài này sử dụng que hàn có đ-ờng kính d =3,2(mm)

U h   hq

Trong đó: a là điện áp rơi trên hai cực anốt và katốt, a ( 15  20 )V

b là điện áp rơi trên một đơn vị chiều dài hồ quang

b = 15,7V/cm

Lhq là chiều dài cột hồ quang (cm), L hq d

Thay số vào ta đ-ợc: U h 20  25V

Hàn đ-ờng thẳng ta sử dụng chiều dài hồ quang trung bình Lhq=1,1d

Chọn Uh = 22 (V)

2.3 Kỹ thuật hàn đường thẳng trờn mặt phẳng(PA)

Trong quá trình hàn, que hàn thực hiện ba chuyển động nh- hình vẽ:

Hình 2.1 Các chuyển động cơ bản của que hàn khi hàn

+ Chuyển động (1) dọc theo trục que hàn để duy trì hồ quang cháy ổn định

+ Chuyển động (2) dọc theo trục mối hàn để hàn hết chiều dài mối hàn

+ Chuyển động (1) dao động ngang để đảm bảo chiều rộng mối hàn

Khi hàn đ-ờng, que hàn có thể chỉ thực hiện hai chuyển động (1) và (2) hoặc cả ba chuyển động Nếu chỉ thực hiện hai chuyển động (1) và (2) thì bề rộng mối hàn nhận

đ-ợc sẽ nhở hơn khi thực hiện cả ba chuyển động Chuyển động ba thực hiện theo kiểu zích zắc, bán nguyệt hoặc vòng tròn Hình vẽ

Hình 2.2 góc độ que hàn và kiểu dao động que hàn khi hàn đ-ờng thẳng (PA)

Góc độ giữa que hàn với trục mối hàn theo h-ớng hàn từ 600 ữ 850, và que hàn phải luôn thẳng góc với trục mối hàn.(Hình vẽ)

Nếu hàn một que hàn mà ch-a hết chiều dài mối hàn thì ta phải thực hiện thao tác nối tiếp đ-ờng hàn Chỗ nối tiếp đ-ờng hàn yêu cầu phải ngấu và t-ơng đối phẳng, không

rỗ xi, muốn vậy phải thực hiện đúng thao tác nối que nh- sau:

- Tr-ớc tiên ta phải gõ sạch xỉ chỗ nối

- Sau đó mồi hồ quang từ phía tr-ớc, đ-a ngay vào vũng hàn dao động zích zắc với

hồ quang dài và góc độ que lớn hơn một chút Khi đi qua hết vũng hàn mới tiến hành thao tác hàn bình th-ờng.(Hình vẽ)

Hình2.3 Kỹ thuật nối tiếp đ-ờng hàn

Khi kết thúc đ-ờng hàn do ảnh h-ởng của nhiệt nên th-ờng bị lõm Khắc phục hiện t-ợng này khi gần hết đ-ờng hàn ta ép hồ quang và nâng góc độ que hàn lên hoặc thực hiện hàn chấm ngắt để lấp đầy cuối đ-ờng hàn

3 Nội dung luyện tập:

3.1 Đọc bản vẽ, yờu cầu kỹ thuật

3.2.Trình tự thực hiện bài tập

+ Sau khi nắn phẳng, mài sạch phôi, lấy phấn kẻ đ-ờng hàn

+ Điều chỉnh dòng điện hàn phù hợp

+ Thực hiện hàn đúng thao tác: Góc độ que hàn, dao động que hàn,…vv

+ Gõ xỉ, kiểm tra chất l-ợng mối hàn: Mối hàn phẳng, vẩy xếp đều và không có khuyết tật

- Giữ tốc độ hàn và chiều dài

hồ quang luôn không đổi

- Thực hiện đúng thao tác nối que (Hồ quang dài, dao

động zích zắc cho nóng chảy toàn bộ mối hàn cũ)

- Ngay khi tạo hồ quang phải kéo dài hồ quang để dự nhiệt vật hàn

- Khi vũng hàn hình thành mới tiến hành di chuyển que hàn theo chuyển động

BÀI 3: HÀN LIấN KẾT GIÁP MỐI CHỮ I, VỊ TRÍ PA

I Mục tiêu:

Học xong bài này học sinh có khả năng:

- Chuẩn bị đ-ợc liên kết hàn và chọn đ-ợc chế độ hàn hợp lý

- Nhận biết, khắc phục đ-ợc một số sai lỗi mối hàn gặp phải

- Hàn đ-ợc mối hàn giáp mối một lớp ở vị trí PA đạt yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

II Kiến thức lý thuyết liên quan

1 Các công việc chuẩn bị

+ Cắt phôi theo kích th-ớc, nắn phẳng, mài sạch ba via (02phôi/1hs) hình vẽ

Hình5.1 : Chuẩn bị liên kết hàn giáp mối chữ I

+ Với S=3mm, chọn liên kết chữ I không khe hở, a 0 , 5mm

+ Yêu cầu mép ngoài hai chi tiết phải thẳng và phẳng

+ Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu hàn và các dụng cụ bảo hộ lao động

d là đ-ờng kính que hàn (mm) Thay số S = 3mm vào ta đ-ợc d =2,5(mm)

để đạt độ ngấu cạnh mối hàn.hình vẽ

Hình 5.2 :Góc dộ que hàn và dao động que hàn khi hàn giáp mối chữ I

+ Giữ vững góc độ que hàn và chiều dài hồ quang ổn định(Lhq= 2 ữ 3mm) trong suốt quá trình hàn

+ Que hàn đi thẳng hoặc răng c-a với biên độ nhỏ, đảm bảo bề rộng mối hàn

+ Thực hiện đúng thao tác nối tiếp đ-ờng hàn t-ơng tự nh- bài hàn đ-ờng thẳng + Khi hàn mặt bên tăng dòng điện lên (5 ữ 10%) để đảm bảo độ ngấu

+ Kết thúc đ-ờng hàn, vũng hàn phải đ-ợc điền đầy, tránh bị lõm

III.Nội dung luyện tập

2 Trình tự thực hiện

- Đính hai điểm ở hai đầu (đối diện phía hàn)

hồ quang luôn ổn

định

- Que hàn đi thẳng hoặc răng c-a có

điểm dừng ở hai bên

- Thực hiện đúng thao tác nối que

3 Kiểm tra

- Gõ xỉ, làm sạch kiểm tra kích

b=10± 1mm, c=2± 0,5mm

- Mối hàn không

1 Đọc bản vẽ

rỗ xỉ

b = 10± 1mm, c = 2± 0,5mm, L=200± 1mm

bÞ khuyÕt tËt

3 Các dạng sai hỏng - Nguyên nhân -Biện pháp khắc phục

TT Dạng sai hỏng Nguyên nhân Biện pháp khắc phục

1 Mối hàn lồi cao - Do c-ờng độ dòng hàn thấp,

- Vệ sinh sạch gỉ chủa phôi tr-ớc khi hàn

- Gõ sạch xỉ hàn tr-ớc khi nối que

- Hàn đ-ợc mối hàn góc chữ T, vị trí PB đạt yêu cầu bài tập

- Khắc phục đ-ợc sai lỗi mối hàn gặp phải

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

2 Kiến thức lý thuyết liên quan

2.1.Các công việc chuẩn bị

+ Cắt phôi theo kích th-ớc, nắn phẳng, mài sạch ba via (02phôi/1hs).hình vẽ

Hinh 5.1 Chuẩn bị liên kết khi hàn góc trong

+ Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu hàn và các dụng cụ bảo hộ lao động

d là đ-ờng kính que hàn (mm) Thay số K=S = 3mm vào ta đ-ợc d =3,5(mm) Chọn d = 3,2 mm

c Điện áp hàn (U h )

Điện áp hàn phụ thuộc vào chiều dài hồ quang, đ-ợc tính theo công thức:

 V L b a

từ 450 – 600 Hình vẽ

Hình 5.2 Góc độ que hàn khi hàn góc trong một lớp

Có thể thực hiện hàn liên kết góc trong bằng hai cách sau:

+ Hàn tỳ: Que hàn tỳ sát vào thành hai chi tiết, lúc này tốc độ hàn phù thuộc nhiều

vào tốc độ nóng chảy của que hàn Để đạt đ-ợc kích th-ớc mối hàn theo yêu cầu, cần phải

điều chỉnh tốc độ hàn cho phù hợp

+ Que hàn đi thẳng không tỳ: Giữ que hàn đúng góc độ và đi thẳng theo trục mối

hàn (que hàn không tỳ vào vật hàn) Trong quá trình hàn luôn giữ hồ quang ngắn

Trong hai ph-ơng pháp trên, ph-ơng pháp hàn tỳ dễ thực hiện hơn nh-ng cạnh mối hàn đạt đ-ợc nhỏ hơn so với không hàn tỳ và thuốc bọc que hàn dễ bị tở Do vậy khi hàn, nếu que hàn bị tở phải nâng que hàn lên khỏi vật hàn và điều chỉnh cho hồ quang không

vị thổi lệch sau đó tiếp tục hàn tỳ Ph-ơng pháp này áp dụng cho lớp thứ nhất của mối hàn nhiều lớp (đảm bảo độ ngấu phần giữa mối hàn) Tuy nhiên trong quá trình hàn, góc độ

que hàn phải nhỏ hơn so với hàn không tỳ và c-ờng độ dòng điện hàn cũng lớn hơn một chút (để tránh xỉ chảy về phía tr-ớc gây rỗ xỉ)

Bắt đầu mối hàn th-ờng bị rỗ xi do xỉ hàn rất dễ chảy vào khe giữa của liên kết Khắc phục hiện t-ợng này bằng cách hàn ra mép ngoài để xỉ thoát ra ngoài khi hình thành vũng hàn mới di chuyển vào phía trong Kết thúc đ-ờng hàn nên thực hiện chấm ngắt để lấp đầy rãnh hồ quang

Nối tiếp đ-ờng hàn đảm bảo phẳng, cần thực hiện đúng thao tác: Vệ sinh sạch chỗ nối, mồi hồ quang trực tíêp vào vũng hàn (hoặc từ ngoài), nhanh chóng nâng dài hồ quang

và dao động lắc ngang que hàn Khi hết vũng hàn mới tiến hành hàn bình th-ờng Hình vẽ

Hình 5.3 Kỹ thuật nối tiếp đ-ờng hàn

3 Nội dung luyện tập

3.1 Đọc bản vẽ và yêu cầu kỹ thuật

- Đính hai điểm ở hai đầu

- Đảm bảo độ vuông góc giữa hai chi tiết

2 Hàn hoàn

- Giữ vững góc độ que hàn, chiều dài

hồ quang luôn ổn

định (ngắn)

- Que hàn đi thẳng (không dao động ngang)

- Thực hiện đúng thao tác nối que

- Mối hàn thẳng, vẩy xếp đều

- Không cháy cạnh, không rỗ xỉ

- Đảm bảo kích th-ớc yêu cầu

mm L

mm K

1

5 , 0

3 KiÓm tra

- Gâ xØ, lµm s¹ch kiÓm tra kÝch

K=4± 0,5mm

- Mèi hµn kh«ng

bÞ khuyÕt tËt

3.3 Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân –Biện pháp khắc phục

TT Dạng sai hỏng Nguyên nhân Biện pháp khắc phục

1 Mối hàn bị cháy

cạnh, chảy sệ

- Do c-ờng độ dòng hàn cao, hàn với hồ quang dài

- Góc độ que hàn ch-a đúng

- Giảm c-ờng độ dòng điện

- Hàn với hồ quang ngắn và giữ vứng góc độ que hàn

2 Mối hàn bị rỗ xỉ - Do c-ờng độ dòng hàn thấp,

- Khi bắt đầu đ-ờng hàn phải hàn với hồ quang dài và dừng lại một chút

BÀI 5: HÀN LIấN KẾT CHỒNG NỐI

(vị trí PB)

1 Mục tiêu:

Học xong bài này học sinh có khả năng:

- Chuẩn bị đ-ợc liên kết hàn và chọn đ-ợc chế độ hàn hợp lý

- Mô tả đ-ợc thao tác hàn chồng nối cùng chiều dầy ở vị trí PB

- Hàn đ-ợc mối hàn chồng nối cùng chiều dầy, vị trí PB đạt yêu cầu kỹ

thuật

- Nhận biết đ-ợccác dạng sai hỏng nguyên nhân và biện pháp khắc phục

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

2 Kiến thức lý thuyết liên quan liên quan

2.1.Các công việc chuẩn bị

+ Cắt phôi theo kích th-ớc, nắn phẳng, mài sạch ba via (02phôi/1hs).hình vẽ

Chuẩn bị liên kết khi hàn chồng

+ Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu hàn và các dụng cụ bảo hộ lao động

d là đ-ờng kính que hàn (mm) Thay số K=S = 3mm vào ta đ-ợc d =3,5(mm) Chọn d = 3,2 mm

từ 450 – 600 Hình vẽ

Góc độ que hàn khi hàn chồng nối

Có thể thực hiện hàn liên kết góc trong bằng hai cách sau:

+ Hàn tỳ: Que hàn tỳ sát vào thành hai chi tiết, lúc này tốc độ hàn phù thuộc nhiều

vào tốc độ nóng chảy của que hàn Để đạt đ-ợc kích th-ớc mối hàn theo yêu cầu, cần phải

điều chỉnh tốc độ hàn cho phù hợp

+ Que hàn đi thẳng không tỳ: Giữ que hàn đúng góc độ và đi thẳng theo trục mối

hàn (que hàn không tỳ vào vật hàn) Trong quá trình hàn luôn giữ hồ quang ngắn

Trong hai ph-ơng pháp trên, ph-ơng pháp hàn tỳ dễ thực hiện hơn nh-ng cạnh mối hàn đạt đ-ợc nhỏ hơn so với không hàn tỳ và thuốc bọc que hàn dễ bị tở Do vậy khi hàn, nếu que hàn bị tở phải nâng que hàn lên khỏi vật hàn và điều chỉnh cho hồ quang không

vị thổi lệch sau đó tiếp tục hàn tỳ Ph-ơng pháp này áp dụng cho lớp thứ nhất của mối hàn nhiều lớp (đảm bảo độ ngấu phần giữa mối hàn) Tuy nhiên trong quá trình hàn, góc độ que hàn phải nhỏ hơn so với hàn không tỳ và c-ờng độ dòng điện hàn cũng lớn hơn một chút (để tránh xỉ chảy về phía tr-ớc gây rỗ xỉ)

Bắt đầu mối hàn th-ờng bị rỗ xi do xỉ hàn rất dễ chảy vào khe giữa của liên kết Khắc phục hiện t-ợng này bằng cách hàn ra mép ngoài để xỉ thoát ra ngoài khi hình thành vũng hàn mới di chuyển vào phía trong Kết thúc đ-ờng hàn nên thực hiện chấm ngắt để lấp đầy rãnh hồ quang

Nối tiếp đ-ờng hàn đảm bảo phẳng, cần thực hiện đúng thao tác: Vệ sinh sạch chỗ nối, mồi hồ quang trực tíêp vào vũng hàn (hoặc từ ngoài), nhanh chóng nâng dài hồ quang

và dao động lắc ngang que hàn Khi hết vũng hàn mới tiến hành hàn bình th-ờng Hình vẽ

Kỹ thuật nối tiếp đ-ờng hàn

3 Nội dung luyện tập

3.1.Đọc bản vẽ, yêu cầu kỹ thuật

3.2 Trình tự thực hiện bài tập

- Mối hàn thẳng, vẩy xếp đều

- Không cháy cạnh, không rỗ xỉ

- Đảm bảo kích th-ớc yêu cầu

mm L

mm K

1

5 , 0

công dh Uh Ih

- Hai mép hàn sạch, song song và thẳng

- Đính hai điểm ở hai đầu

- Đảm bảo độ vuông góc giữa hai chi tiết

2 Hàn hoàn

- Giữ vững góc độ que hàn, chiều dài

hồ quang luôn ổn

định (ngắn)

- Que hàn đi thẳng (không dao động ngang)

- Thực hiện đúng thao tác nối que

3 Kiểm tra

- Gõ xỉ, làm sạch kiểm tra kích

K=4± 0,5mm

- Mối hàn không

bị khuyết tật

3.3 Các dạng sai hỏng – Nguyên nhân –Biện pháp khắc phục

TT Dạng sai hỏng Nguyên nhân Biện pháp khắc phục

1 Mối hàn bị cháy

cạnh, chảy sệ

- Do c-ờng độ dòng hàn cao, hàn với hồ quang dài

- Góc độ que hàn ch-a đúng

- Giảm c-ờng độ dòng điện

- Hàn với hồ quang ngắn và giữ vứng góc độ que hàn

2 Mối hàn bị rỗ xỉ - Do c-ờng độ dòng hàn thấp,

- Khi bắt đầu đ-ờng hàn phải hàn với hồ quang dài và dừng lại một chút