Bài 35. Từ trường Trái Đất

Tương tự, khi ta đặt la bàn tại một vị trí xác định xa các nam châm khác và các dòng điện , kim nam châm của la bàn luôn luôn nằm theo hướng xác định không đổi -> Xung quanhTrái Đất cũng

Đến với phần thuyết trình của

Tương tự, khi ta đặt la bàn tại một vị trí xác định xa các nam châm khác và các dòng điện , kim nam châm của la bàn luôn luôn nằm theo hướng xác định không đổi -> Xung quanhTrái Đất cũng có từ trường!!

Trái Đất là một khối nam châm khổng lồ !

Nội dung bài học

Độ từ thiên Độ từ khuynh

Bão từ Ứng dụng của các vật sắt từ Các lực từ của Trái Đất

I/Độ từ thiên-độ từ khuynh:

1) Độ từ thiên:

- Kinh tuyến từ là các đường sức từ

của từ trường Trái Đất nằm trên

mặt đất.

- Kinh tuyến địa lí là một nửa

đường tròn trên bề mặt Trái Đất,

nối liền hai Địa cực, có độ dài

khoảng 20.000 km, chỉ hướng

bắc-nam và cắt thẳng góc với đường

xích đạo

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

Kinh tuyến địa lý

Kinh tuyến từ

- Góc lệch giữa kinh tuyến từ và kinh tuyến địa lí gọi là độ từ thiên (hay góc từ thiên), kí hiệu

Đặt la bàn sao cho phương Bắc Nam của la bàn trùng với phương Bắc Nam địa lý Khi đó kim nam châm sẽ bị lệch khỏi phương Bắc Nam của la bàn Góc tạo bởi kim nam châm và phương Bắc Nam của la bàn là độ từ thiên.

Cách xác định độ từ thiên:

=> Công dụng: Độ từ thiên thay đổi tùy theo không gian

ta đứng Nếu ta biết độ từ thiên nơi ta đứng, ta có thể xác định Bắc Nam địa lý một cách chính xác Ví dụ: ở nước

ta, độ từ thiên không quá 10o nên Bắc la bàn xem như gần trùng với Bắc địa lý.

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

II/Các từ cực của trái đất

Theo quan điểm khoa học

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

Theo thói quen từ xưa đến nay

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

III/ Bão từ:

1.Định nghĩa: là những biến

đổi của các yếu tố từ trường Trái

Đất xảy ra hầu như cùng một lúc

trên quy mô toàn cầu

- Những khi có bão từ, kim la bàn

sẽ dao động mạnh

2.Phân loại: có hai loại bão từ:

+ Bão từ mạnh: thường diễn ra

trong thời gian dài, thường chỉ

xảy ra khi bão mặt trời hoạt động

+ Bão từ yếu:thường diễn ra

trong thời gian ngắn

3.Nguyên nhân gây ra bão từ

Mặt trời hoạt động phát ra chùm hạt tích điện gọi là chùm

plasma Bão từ được gây ra do các chùm plasma khổng lồ trung hòa về điện của các hạt tích điện phát ra từ các vụ bùng nổ của sắc cầu mặt trời.Các chùm này trên đường đi tới Trái Đất sẽ bao trùm lên Trái Đất, tác động đến từ quyển Trái Đất, tạo ra hệ dòng điện tròn xung quanh Trái Đất

4.Quá trình tạo bão từ

- Các dòng hạt mang điện phóng ra từ Mặt Trời sinh

ra một từ trường, có độ lớn vào khoảng 6.10-9 tesla.

- Từ trường này ép lên từ trường Trái Đất làm cho từ

trường nơi bị ép tăng lên.

- Dòng điện cảm ứng này có thể đạt cường độ hàng

triệu Ampe có hướng vòng quanh Trái Đất và gây ra một từ trường rất lớn tác dụng lên từ trường Trái Đất

- Hiện tượng này tiếp diễn làm cho từ trường Trái Đất

liên tục biến thiên

Bài 35:TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

5 Tác hại của bão từ:

 Đối với sức khỏe

 Đối với kinh tế

 Đối với khoa học vũ trụ

 Đối với sinh vật

 Đối với điện lực

ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI

Khoa học đã chứng minh rằng các tế bào động vật có dư điện tích âm bên trong màng tế bào và có dư điện tích dương ở bên ngoài màng Điện

áp giữa 2 mặt của màng tế báo là 90 mV Khi tế bào bị kích thích hoạt động, có sự dịch chuyển của các điện tích qua màng tế bào, tạo ra một xung điện thế hoạt động Các xung điện thế này đặc biệt mạnh ở cơ tim

Vì thế, khi bão từ xuất hiện, nó tác động đến các tế bào trong tim và não nên ảnh hưởng đến người huyết áp cao, bệnh nhân tim mạch và thần kinh,gây mất ngủ, đau đầu ,gãy xương

Ở các nước phương Tây, trong cùng một điều kiện chăm sóc ổn định, sau nhiều năm, nhiều nhà khoa học đã có những nghiên cứu chứng minh bão từ làm giảm năng suất một số loại cây trồng như: Nho, lúa mì, ngô… rất rõ rệt và gây ra nhiều đột biến gen cho cây trồng

ĐỐI VỚI KINH TẾ

ĐỐI VỚI KINH TẾ

Hàng không: gây nhiễu sóng vô

tuyến làm cho máy không thể

xác định được phương hướng

và liên lạc với mặt đất nên tai

nạn hàng không tăng lên

Dầu khí: vì đây là ống dẫn kim loại nên khi có bão từ, chắc chắn xuất hiện một dòng điện cảm ứng mạnh trong đường ống dẫn dầu ,dẫn khí làm cho ống bị ăn mòn và có thể thủng

Đối với một số loài động vật thì từ trường rất quan

trọng vì chúng sử dụng từ trường để định hướng Kiến, chim di cư, rùa và cá mập… do đó bão từ cũng sẽ ảnh hưởng lớn đến sự sinh sống của các loài này.

ĐỐI VỚI SINH VẬT

Làm cho vệ tinh truyền thông bị hư hại, tín hiệu truyền

từ vệ tinh đến mặt đất sẽ bị nhiễu loạn liên tục khiến thông tin mất một lúc hoặc làm sai lạc các dữ liệu Khi bão mạnh, tín hiệu có thể mất trong vài ba ngày

ĐỐI VỚI KHOA HỌC VŨ TRỤ

ĐỐI VỚI ĐIỆN LỰC

Khi bão từ xuất hiện sẽ tạo ra dòng điện tròn xung quanh Trái Đất Dòng điện này tạo ra từ trường bổ sung vào từ trường Trái Đất, làm biến đổi rất mạnh từ trường này Khi từ trường Trái Đất tăng lên, từ thông sẽ biến thiên và sinh ra dòng điện cảm ứng hàng triệu ampe đối nghịch với dòng điện trên mặt đất, gây tê liệt hệ thống điện

IV/ Ứng dụng của các vật sắt từ

nhiều sự từ hóa của các vật sắt từ như: