Bài 35. Từ trường Trái Đất

Độ từ khuynha Độ từ thiên: - Kinh tuyến từ là các đường sức của từ trường Trái Đất..  Đường sức từ trường của Trái Đất là những đường khép kín vì vậy chiều đường sức phải đi vào cực Nam

Tiết 53- BÀI 35:

TỪ TRƯỜNG

TRÁI ĐẤT

1.Độ từ thiên Độ từ khuynh

a) Độ từ thiên:

- Kinh tuyến từ là các đường sức của từ trường Trái Đất

- Kinh tuyến địa lí là giao tuyến giữa bề mặt Trái đất và mặt phẳng đi qua trục quay Trái Đất

Vậy kinh tuyến từ và kinh tuyến địa lí có trùng nhau không ?

-Vậy kinh tuyến từ và kinh tuyến địa lí không trùng nhau

- Khái niệm độ từ thiên:

 Góc lệch giữa kinh tuyến từ và kinh tuyến địa lý gọi là

độ từ thiên ( hay góc từ thiên) và được ký hiệu là D

+ D >0 khi cực N của la bàn lệch hướng Đông

+ D <0 khi cực N của la bàn lệch sang hướng Tây

- Đặt la bàn sao cho phương Bắc - Nam của la bàn trùng

với phương Bắc - Nam địa lí

- Khi đó kim nam châm sẽ bị lệch khỏi phương Bắc -

Nam địa lí

- Quy ước:

Trên hình độ từ thiên dương hay

âm ?

Công dụng độ từ thiên:

- Độ từ thiên thay đổi tùy theo không gian ta đứng Nếu ta biết độ

từ thiên nơi ta đứng, ta có thể xác định Bắc - Nam địa lý một cách chính xác Ví dụ: ở nước ta, độ từ thiên không quá 10o nên Bắc la bàn xem như gần trùng với Bắc địa lý

Độ từ thiên dương

D > 0

b) Độ từ khuynh:

Quan sát sự định hướng kim nam châm quay tự do quanh trục nằm ngang đi qua trọng tâm của nó, ta thấy kim lệch khỏi mặt phẳng nằm ngang

Góc từ khuynh

 Khái niệm độ từ khuynh:

 Góc hợp bởi kim nam châm và mặt phẳng nằm ngang gọi

là độ từ khuynh ( hay gốc từ khuynh) kí hiệu độ từ khuynh là I

 Quy ước : - Cực Bắc của kim nam châm ở phía dưới mặt

nằm ngang có I >0

- Ngược lại cực Bắc của kim nam châm ở phía

trên mặt nằm ngang có I <0

Trên hình độ từ khuynh dương hay

âm?

Độ từ khuynh dương

I > 0

Công dụng: Trên Trái Đất có hai nơi, tại đó trị số độ từ khuynh lớn nhất và bằng 90o Lúc đó, kim nam châm vuông góc với mặt đất Hai nơi đó là hai từ cực Đó chính là căn cứ để xác định các

từ cực của Trái Đất

Chiều đường sức phải đi vào cực Nam và đi ra cực

Bắc

TỪ CỰC NAM

TỪ CỰC BẮC

 Đường sức từ trường của Trái Đất là những đường khép kín vì vậy chiều đường sức phải đi vào cực Nam và đi ra cực Bắc.

Vậy từ cực nằm ở

Nam bán cầu gọi

là từ cực gì? Từ cực nằm ở Nam bán cầu phải gọi

TỪ CỰC NAM

TỪ CỰC BẮC

Các từ cực Trái Đất có trùng với các địa cực của

nó không? Vì

sao?

Các kinh tuyến từ không trùng với các kinh tuyến địa lí Do

đó các từ cực không trùng với các địa

cực

- Các từ cực của Trái Đất không nằm yên một chổ mà di chuyển

và sự di chuyển đó diễn ra rất chậm chạp.

3 Bão Từ:

 Khái niệm bão từ:

 Các yếu tố của từ trường Trái đất ( chẳng hạn cảm ứng

từ, độ từ thiên, độ từ khuynh…) có những biến đổi theo

thời gian Những biến đổi này xảy ra hầu như cùng một lúc trên qui mô hành tinh gọi là BÃO TỪ (còn gọi là bão địa từ)

 Trong những thời kì này, kim la bàn sẽ dao động

mạnh

 Có hai loại bão từ: loại yếu và loại mạnh

 Nguyên nhân gây ra bão từ: có 2 nguyên nhân chính

 Do dòng hạt mang điện phóng ra từ gió Mặt Trời tác dụng lên các đường cảm ứng từ của Trái Đất

 Do có sự kết nối từ trường của Trái Đất với từ trường của Mặt Trời

 Khi từ trường Trái Đất tăng lên, từ thông sẽ biến thiên

và sinh ra một dòng điện cảm ứng chống lại sự tăng từ

trường của Trái Đất (theo định luật Lenz)

 Dòng điện cảm ứng này có thể đạt cường độ hàng triệu

Ampe chuyển động vòng quanh Trái Đất và gây ra một từ

trường rất lớn tác dụng lên từ trường Trái Đất

 Hiện tượng này tiếp diễn làm cho từ trường Trái Đất

liên tục biến thiên và kim la bàn dao động mạnh

ẢNH HƯỞNG CỦA BÃO TỪ

SỨC KHỎE CON NGƯỜI

KINH TẾ

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VŨ TRỤ

SỨC KHỎE CON NGƯỜI

 Khoa học đã chứng minh rằng các tế bào động vật có dư

điện tích âm bên trong màng tế bào và có dư điện tích dương ở bên ngoài màng Điện áp giữa 2 mặt của màng tế bào là

90mV Khi tế bào bị kích thích hoạt động, có sự dịch chuyển của các điện tích qua màng tế bào, tạo ra một xung điện thế

hoạt động Các xung điện thế này đặc biệt mạnh ở cơ tim Vì thế, khi bão từ xuất hiện , nó tác động đến các tế bào trong tim

và não nên ảnh hưởng đến người huyết áp cao , bệnh nhân tim mạch và thần kinh,gây mất ngủ, đau đầu ,gãy xương

 Điện lực: Khi bão từ xuất hiện sẽ tạo ra dòng điện tròn xung

quanh Trái Đất Dòng điện này tạo ra từ trường bổ sung vào từ trường Trái Đất, làm biến đổi rất mạnh từ trường này Khi từ trường Trái Đất tăng lên, từ thông sẽ biến thiên và sinh ra dòng điện cảm ứng hàng

triệu ampe đối nghịch với dòng điện trên mặt đất, gây tê liệt hệ thống điện

KINH TẾ

 Bưu chính viễn thông: làm hỏng vệ tin truyền hình gây gián

đọan cho việc truyền tín hiệu của các trạm quan sát và những vệ

tinh trong quỹ đạo Trái Đất

 Hàng không: gây nhiễu sóng vô tuyến làm cho máy bay

không thể xác định được phương hướng và liên lạc với mặt đất nên tai nạn hàng không tăng lên

 Dầu khí: vì đây là ống dẫn kim loại nên khi có bão từ, chắc chắn xuất hiện một dòng điện cảm ứng mạnh trong đường ống dẫn dầu, dẫn khí làm cho ống bị ăn mòn và có thể thủng

 Làm cho vệ tinh truyền thông bị hư hại, tất cả mọi dữ liệu quan trọng truyền về trái đất đều bị gián đọan, làm cho họat động tại vài thành phố lớn tê liệt hoàn toàn

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VŨ TRỤ

TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT ĐÃ

HÌNH THÀNH THẾ NÀO ?

Lõi Trái Đất là lò phản ứng hạt nhân tự nhiên, tạo ra nhiệt lượng sưởi ấm bề mặt trái đất Lượng nhiệt này là nguyên nhân hình thành các dòng đối lưu trong những lớp vỏ chất lỏng của Trái Đất Các dòng đối lưu này là nguồn gốc từ trường của hành tinh.

Nguyên nhân gây ra

từ trường Trái Đất là

ở trong lòng Trái

Đất

Độ từ thiên.

Độ từ khuynh

D > 0

I < 0

CHÚC CÁC BẠN HỌC TỐT!