Khoa học điều tra tội phạm là khoa học pháp lí ứng dụng. Môn học này cung cấp những kiến thức lí luận cơ bản về cách thức tổ chức, tiến hành hoạt động điều tra hình sự nói chung và các biện pháp điều tra hình sự nói riêng nhằm phục vụ công tác điều tra tội phạm một cách có hiệu quả. Tương ứng với bốn bộ phận cấu thành, khoa học điều tra tội phạm nghiên cứu, làm rõ bốn nội dung chính: Những quan điểm lí luận chung của khoa học điều tra tội phạm, kĩ thuật hình sự, chiến thuật hình sự và phương pháp điều tra riêng đối với từng loại tội phạm cụ thể. Môn học được thiết kế dành riêng cho sinh viên yêu thích và có định hướng nghề nghiệp đối với chuyên ngành tư pháp hình sự, sau khi sinh viên đã hoàn thành các môn học tiên quyết.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
Trang 2BT Bài tập
GV Giảng viênGVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá
LT Lí thuyếtLVN Làm việc nhóm
Trang 3Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân luật chất lượng caoTên môn học: Khoa học điều tra tội phạm
Số tín chỉ: 02
Loại môn học: Tự chọn chuyên ngành
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
1 PGS TS Đỗ Thị Phượng – GVCC- Trưởng Bộ môn
Phòng 309 Nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội.Điện thoại: 043 7738322
2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT
- Luật hình sự 1;
- Luật hình sự 2;
- Luật tố tụng hình sự
3 TÓM TẮT NỘI DUNG CỦA MÔN HỌC
Khoa học điều tra tội phạm là khoa học pháp lí ứng dụng
Trang 4Môn học này cung cấp những kiến thức lí luận cơ bản vềcách thức tổ chức, tiến hành hoạt động điều tra hình sự nóichung và các biện pháp điều tra hình sự nói riêng nhằm phục
vụ công tác điều tra tội phạm một cách có hiệu quả
Tương ứng với bốn bộ phận cấu thành, khoa học điều tra tộiphạm nghiên cứu, làm rõ bốn nội dung chính: Những quanđiểm lí luận chung của khoa học điều tra tội phạm, kĩ thuậthình sự, chiến thuật hình sự và phương pháp điều tra riêngđối với từng loại tội phạm cụ thể
Môn học được thiết kế dành riêng cho sinh viên yêu thích và
có định hướng nghề nghiệp đối với chuyên ngành tư pháphình sự, sau khi sinh viên đã hoàn thành các môn học tiênquyết
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC
Vấn đề 1 Đối tượng, nhiệm vụ và hệ thống của khoa học điều tra tội phạm
1 Đối tượng, nhiệm vụ, hệ thống, phương pháp và quá trìnhphát triển của khoa học điều tra tội phạm
2 Mối quan hệ của khoa học điều tra tội phạm và các khoahọc pháp lí liên quan
Vấn đề 2 Dấu vết hình sự
1 Khái niệm, phân loại và ý nghĩa của dấu vết hình sự
2 Những vấn đề chung của việc nghiên cứu dấu vết hình sự
3 Phương pháp phát hiện, thu lượm, ghi nhận một số loạidấu vết hình sự
Vấn đề 3 Bảo vệ và khám nghiệm hiện trường
Trang 51 Nhận thức chung về công tác điều tra tại hiện trường
2 Bảo vệ hiện trường
3 Khám nghiệm hiện trường
4 Các văn bản của công tác điều tra tại hiện trường
Vấn đề 4 Hỏi cung bị can
1 Khái niệm, nhiệm vụ và nguyên tắc của hỏi cung bị can
2 Chiến thuật hỏi cung bị can
3 Chiến thuật hỏi cung bị can trong một số trường hợp cụ thể
Vấn đề 5 Khám xét
1 Khái niệm, mục đích và nguyên tắc của khám xét
2 Chiến thuật khám xét
3 Chiến thuật khám xét trong các trường hợp cụ thể
Vấn đề 6 Thực nghiệm điều tra
1 Khái niệm, mục đích và các loại thực nghiệm điều tra
2 Những điều kiện chiến thuật và nguyên tắc của thựcnghiệm điều tra
3 Chiến thuật thực nghiệm điều tra
Vấn đề 7 Trưng cầu giám định
1 Khái niệm trưng cầu giám định trong điều tra tội phạm
2 Tiến hành trưng cầu giám định
3 Đánh giá và sử dụng kết quả giám định
5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC
5.1 Về kiến thức
Trang 6- Nắm vững hệ thống khái niệm cơ bản của khoa học điều tra
tội phạm;
- Nắm vững các quan điểm chung về kĩ thuật hình sự và
các phương tiện kĩ thuật hình sự có thể sử dụng để thuthập, nghiên cứu các thông tin về sự kiện phạm tội tồn tạidưới hình thức phản ánh vật chất;
- Nắm vững các quan điểm chung về chiến thuật hình sự,
trường hợp áp dụng, cách thức áp dụng các chiến thuật
đó trong thực tiễn điều tra tội phạm;
- Nắm được các vấn đề lí luận cơ bản về phương pháp
điều tra hình sự
5.2 Về kĩ năng
- Sử dụng các phương tiện kĩ thuật hình sự để phát hiện, ghi
nhận, bảo quản các dấu vết hình sự thường gặp trong thựctiễn điều tra tội phạm;
- Áp dụng các thủ thuật, chiến thuật phù hợp khi tiến hành
các hoạt động điều tra cụ thể;
- Bước đầu biết vận dụng lí luận vào tổ chức hoạt động
điều tra đối với các loại tội phạm cụ thể phù hợp với đặcđiểm riêng của từng loại tội phạm
5.3 Về thái độ
- Nhận thức rõ sự cần thiết phải lựa chọn, áp dụng các
phương tiện kĩ thuật hình sự, biện pháp chiến thuật hình
sự và phương pháp điều tra phù hợp trong hoạt độngđiều tra tội phạm nói chung và tiến hành hoạt động điềutra cụ thể nói riêng;
- Nhận thức rõ trách nhiệm phải tự hoàn thiện mình về
mọi mặt để có thể đáp ứng yêu cầu nghiêm khắc của
Trang 75.4 Các mục tiêu khác
- Phát triển kĩ năng hợp tác, làm việc theo nhóm;
- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi;
- Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá;
- Rèn kĩ năng xây dựng mục tiêu, lập kế hoạch hành động.
6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT
cứu của khoa
học điều tra tội
1B2 Giải thích
được nội dungcủa 3 nhómnhiệm vụ đó
1B3 Giải thích
được nội dung
4 bộ phận cấuthành của khoahọc điều tra tộiphạm
1B4 Vận dụng
phương phápnghiên cứu khi
1C1 Đánh giá
được ý nghĩa củaviệc nghiên cứu 4đối tượng đó đốivới thực tiễn điềutra tội phạm
1C2 Đánh giá
được tầm quantrọng của việcthực hiện cácnhiệm vụ củakhoa học điều tratội phạm
1C3 Bình luận
được về mối quan
hệ giữa 4 bộ phậncủa khoa học điềutra tội phạm
1C4 Xác định
được cơ sở vận
Trang 8nhóm phương
pháp nghiên
cứu của khoa
học điều tra tội
phạm
nghiên cứu cácđối tượng củakhoa học điềutra tội phạm
dụng các phươngpháp nghiên cứukhác nhau trongkhoa học điều tratội phạm
2B2 Phân biệt
được đặc điểmđặc trưng củatừng loại dấuvết cụ thể đượcchia ra theotừng căn cứ
2B3 Giải thích
được nội dungtừng ý nghĩacủa dấu vếthình sự
2B4 Giải thích
được nội dung
cơ sở của 6 vấn
đề cần chú ýkhi nghiên cứudấu vết hình sự
sự và các phảnánh tồn tại trong
ý thức của conngười hoặc dấu vếtthực nghiệm
2C2 Đánh giá
được ưu, nhượcđiểm của mỗi căn
cứ phân loại cũngnhư xác địnhđược những vấn
đề cần chú ý khi
xử lí từng loạidấu vết khác nhaucăn cứ vào đặcđiểm đặc trưngcủa chúng
2C3 Xác định
được cách thứckhai thác thôngtin từ các loại dấuvết hình sự phục
vụ hoạt động điều
Trang 9vết tay in; dấu
tra tội phạm
2C4 Xác định
được cách thứcvận dụng 6 vấn
đề cần chú ý khinghiên cứu dấuvết hình sự vàothực tiễn điều tratội phạm
2C5 Xác định
được cách thứcvận dụng từngphương pháptrong thực tế mộtcách cụ thể
trường theonghĩa chung vàtrong tố tụnghình sự
3B2 Phân biệt
được đặc điểmđặc trưng củatừng loại hiệntrường cụ thểđược phân loại
3C1 Phân tích
được các dấuhiệu bản chất củahiện trường
3C2 Bình luận
được ý nghĩa củacác căn cứ phânloại hiện trườngđối với công tácbảo vệ và khám
Trang 10dung của công
3B4 Giải thích
được ý nghĩacủa những nộidung của điềutra tại hiệntrường
3B5 Phân tích
được bản chấthoạt động khámnghiệm hiệntrường
3B7 Giải thích
được nội dungcác yêu cầu cầnđảm bảo vớitừng văn bản của
tội phạm
3C4 Bình luận
được về sự giống,khác nhau giữakhám nghiệmhiện trường,khám xét vàkhám nghiệm tửthi
3C5 Đánh giá
được ưu, nhượcđiểm của từngphương phápkhám nghiệmhiện trường
3C6 Xác định
được giá trịchứng cứ củatừng văn bản
Trang 11công tác điềutra tại hiệntrường
4B2 Giải thích
được các dấuhiệu thể hiện 3tính chất đặctrưng của hỏicung bị can
4B3 Giải thích
được cơ sở nộidung của từngnguyên tắc hỏicung bị can
4B4 Nhận biết
được nội dungcủa từng côngviệc phải giảiquyết khi chuẩn
bị hỏi cung bịcan
vụ án hình sự
4C2 Phân tích,
bình luận đượctrách nhiệm cánhân và nhữngđiều kiện cầnđảm bảo để phục
vụ có hiệu quảhoạt động hỏicung bị can
4C3 Đánh giá
được vai trò củatừng công việcphải giải quyếttrước khi hỏicung bị can đốivới hoạt động hỏicung bị can
Trang 12cơ sở áp dụngcác chiến thuậthỏi cung bị can
trường hợp cụthể
5B2 Giải thích
được cơ sở, nộidung của từngnguyên tắc
5B3 Giải thích
được nội dungcác công việccần tiến hànhtrong giai đoạnchuẩn bị khámxét
5B4 Giải thích
được nội dungcủa các vấn đềchú ý về mặtchiến thuật
5C1 Xác định
được vai trò của
khám xét đối vớihoạt động điều tratội phạm
5C2 Xác định
được sự cần thiếtphải tuân thủ 2nguyên tắc củakhám xét
5C3 Xác định
được ý nghĩa của
việc giải quyếtcác công việc đóđối với hoạt độngkhám xét
5C4 Xác định
được ý nghĩa củaviệc thực hiện tốtcác chú ý chiếnthuật đối với hiệuquả hoạt động
khám xét
Trang 136B2 Xác định
được vai trò củathực nghiệmđiều tra đối vớihoạt động điềutra tội phạm
6B3 Giải thích
được các trườnghợp cụ thể cóthể tổ chức từng
nghiệm điềutra
Trang 14được cơ sở, nộidung 2 nguyêntắc của thựcnghiệm điềutra
6B6 Giải thích
được cơ sở, nộidung các điềukiện chiến thuật
nghiệm điềutra
bày được khái
niệm trưng cầu
7B2 Giải thích
được nội dungthể hiện củatừng ý nghĩađó
7B3 Nhận biết
được căn cứcủa từng trườnghợp trưng cầugiám định
7B4 Vận dụng
được các quyđịnh về căn cứtrưng cầu giám
7C1 Xác định
được vai trò củatrưng cầu giámđịnh đối với hoạtđộng điều tra tộiphạm
7C2 Xác định
được trách nhiệmcủa điều tra viênđối với hoạt độngtrưng cầu và đánhgiá kết quả giámđịnh
7C3 Xác định
được ý nghĩa vàcách thức thựchiện các nhiệm
vụ đó của điều traviên
7C4 Xác định
Trang 15giai đoạn của
huống cụ thể
7B5 Giải thích
được nội dungtừng nhiệm vụcủa điều tra
viên trong các
giai đoạn củahoạt động trưngcầu giám định
7B6 Giải thích
được các tiêuchí cần áp dụngkhi đánh giá kếtquả giám định
được mối quan hệcủa việc sử dụngcác tiêu chí đó đểđánh giá kết quảgiám định
Trang 16tra hình sự, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2012.
B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
* Sách
1 Ngô Tiến Quý, Vũ Mạnh Hoan (dịch), Sổ tay điều tra
hình sự, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1986, tr 42
-81
2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật tố tụng
hình sự, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2008, Chương
7
* Văn bản quy phạm pháp luật
1 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009
2 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
3 Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004 (sửa đổi,
bổ sung năm 2006);
4 Luật giám định tư pháp 2012
5 Pháp lệnh giám định tư pháp năm 2004
C TÀI LIỆU THAM KHẢO TỰ CHỌN
1 Phạm Thanh Bình, Một trăm lời giải đáp về bắt giữ,
khám xét, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1992.
2 Nguyễn Phong Hoà, Bình luận về Pháp lệnh tổ chức
điều tra hình sự, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1995.
3 TS Ngô Sỹ Hiền, Tìm hiểu về kĩ thuật điều tra hình sự,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2007
4 Guyếc Gien - Toóc Van, 100 năm khoa học hình sự thế
giới (3 tập), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1987.
5 Nguyễn Vạn Nguyên, Các biện pháp ngăn chặn và những
vấn đề nâng cao hiệu quả của chúng , Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội, 1992
6 Nhiều tác giả, Giám định pháp y với điều tra hình sự,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1992
7 Cao Xuân Quyết, Giám định pháp y và điều tra hình sự,
Trang 178 Trường đại học cảnh sát nhân dân, Giáo trình tâm lí
học pháp lí, Hà Nội, 1995
9 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình tâm lí học tư
pháp, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2007.
10 Khổng Minh Tuấn-Ngô Sỹ Hiền-Phạm Xuân Thủy, Kĩ
thuật điều tra hình sự, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội,
2006
11 Hoàng Mạnh Chiến, Trần Thu Thảo (dịch), Kĩ thuật
khám nghiệm hiện trường và điều tra tội phạm, Nxb.
Công an nhân dân, Hà Nội, 1997
12 Phan Hữu Kỳ và Phạm Quang Mỹ, Một số điều cần
biết về bắt, giam giữ, khám xét, Nxb Công an nhân
dân, Hà Nội, 1982
13 Phan Hữu Kỳ, Mấy kinh nghiệm về phương pháp xét
hỏi bị can, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1998.
14 Phạm Thanh Bình và Nguyễn Vạn Nguyên, Những
điều cần biết về bắt người, tạm giữ, tạm giam đúng pháp luật, Nxb Pháp lí, Hà Nội, 1989.
15 Viện khoa học hình sự - Bộ nội vụ, Sổ tay bảo vệ và
khám nghiệm hiện trường, Hà Nội, 1992.
16 Nguyễn Xuân Thuỷ (dịch), Sổ tay bước điều tra ban
đầu (3 tập), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1990.
17 Trương Công Am, Một số vấn đề về tâm lí hoạt động
hỏi cung, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
18 Trường đại học cảnh sát nhân dân, Tâm lí hỏi cung
hình sự, Fred.E.Inbau, năm 1998.
Trang 19Giới thiệu hệ thốngkhái niệm, thuật ngữcủa khoa học điều tratội phạm.
- Trình bày đối tượngnghiên cứu, cácnhiệm vụ, bộ phậncấu thành, phươngpháp nghiên cứu củakhoa học điều tra tộiphạm
- Giải thích về mốiquan hệ của khoa họcđiều tra tội phạm vớimột số khoa học pháp
lí liên quan
- Giới thiệu khái niệmdấu vết tội phạm, cáchphân loại, ý nghĩa vàcác vấn đề cần chú ýkhi nghiên cứu dấuvết hình sự
* KTĐG: Nhận BT lớn, BT nhóm 1.
* Đọc:
- Đề cương mônhọc; chuẩn bị câuhỏi về đề cương vàcác tài liệu họctập
- Chương I,Chương II Giáotrình khoa họcđiều tra hình sự,Trường Đại họcLuật Hà Nội, Nxb.CAND, Hà Nội,
2012
- Pháp lệnh tổchức điều tra hình
sự năm 2004, sửađổi 2006
Trang 20- Thảo luận về tầmquan trọng của việcthực hiện các nhiệm
vụ của khoa học điềutra tội phạm
- Bình luận về mốiquan hệ giữa 4 bộphận của khoa họcđiều tra tội phạm
- Chuẩn bị câu hỏi
và tình huốngthảo luận giảngviên đã giao vànhững câu hỏi,tình huống khác
- Tham gia tíchcực vào quá trìnhthảo luận trên lớp
- Đánh giá ưu, nhượcđiểm của mỗi căn cứphân loại cũng nhưxác định được nhữngvấn đề cần chú ý khi
xử lí từng loại dấu vếtkhác nhau căn cứ vàođặc điểm đặc trưngcủa chúng
- Thảo luận về cáchthức vận dụng từng
- Chuẩn bị câu hỏi
và tình huốngthảo luận giảngviên đã giao vànhững câu hỏi,tình huống khác
- Tham gia tíchcực vào quá trìnhthảo luận trên lớp
Trang 21phương pháp pháthiện, ghi nhận, thulượm, bảo quản dấuvết hình sự cụ thểtrong thực tế.
LVN 1 giờ
TC
Thảo luận các vấn đề theo nhóm
Tự NC 1 giờ
TC
Nghiên cứu tài liệu
về thực tiễn công tácthu thập và sử dụngdấu vết hình sự,những sai sót thườnggặp và cách thứckhắc phục
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và
phương pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
- Thời gian: Từ 8h30 đến 11h00 thứ tư
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn
* Đọc:
- Chương III, Giáotrình khoa học điềutra hình sự, TrườngĐại học Luật Hà Nội,Nxb CAND, Hà Nội,
Trang 22tại hiện trường vànhững nội dungcủa công tác bảo
vệ hiện trường
2012;
- Tóm tắt những nộidung chính trong tàiliệu đã nghiên cứu
- Sổ tay bảo vệ vàkhám nghiệm hiệntrường, Viện khoahọc hình sự - Bộ nội
TC
- Thảo luận về ýnghĩa của các căn
cứ phân loại hiệntrường, ý nghĩacủa công tác điềutra tại hiện trườngđối với hoạt độngđiều tra tội phạm
- Chuẩn bị câu hỏi vàtình huống thảo luậngiảng viên đã giao vànhững câu hỏi, tìnhhuống khác
- Tham gia tích cựcvào quá trình thảoluận trên lớp
khám nghiệm hiệntrường Thảo luậnnhiệm vụ của hoạtđộng hỏi cung bịcan ;
- Chuẩn bị câu hỏi vàtình huống thảo luậngiảng viên đã giao vànhững câu hỏi, tìnhhuống khác
- Tham gia tích cựcvào quá trình thảoluận trên lớp
Trang 23phương pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
- Thời gian: Từ 8h30 đến 11h00 thứ tư
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn
- Giới thiệu các côngviệc điều tra viên cầngiải quyết khi chuẩn bịhỏi cung bị can
- Giới thiệu cách thứcvận dụng các chiếnthuật hỏi cung bị canphù hợp trong từngtrường hợp cụ thể
* Đọc:
- Chương IV Giáotrình khoa họcđiều tra hình sự,Trường Đại họcLuật Hà Nội, Nxb.CAND, Hà Nội,2012
- Các điều 131 Bộluật tố tụng hình
sự năm 2003
Seminar
1
2giờ
TC
- Thảo luận cácnguyên tắc cơ bản củahoạt động hỏi cung bịcan
- Chuẩn bị câu hỏi
và tình huốngthảo luận giảngviên đã giao vànhững câu hỏi,tình huống khác
- Tham gia tíchcực vào quá trìnhthảo luận trên lớp.Seminar 2 - Thảo luận về - Chuẩn bị câu hỏi