Đề cương môn khoa học đất cơ bản

Nhận biết các vai trò chính của đất trong hệ sinh thái và sản xuất nông nghiệp, các yếu tố và tiến trình hình thành đất, ảnh hưởng của các yếu tố và tiến trình hình thành đến tính chất đất. Nhận biết phương pháp phân lọai đất làm cơ sở cho sử dụng đất. Hiểu và xác định các tính chất vật lý, hóa học và sinh học đất, các biện pháp cải thiện các tính chất trên trong quản lý và sản xuất cây trồng

Trang 1

Thông tin tài liệu:

Tên tài liệu : Khoa học đất cơ bản

Tài liệu được lưu lần cuối : 15-Sep-09

Mục lục

Thông tin tài liệu:

Mục lục

1 Dữ liệu môn học

2 Mục tiêu môn học

2.1 Mục tiêu tổng quát

2.2 Năng lực đạt được

2.3 Mục tiêu cụ thể:

3 Môn học tiên quyết

4 Tiến trình giảng dạy

4.1 Cấu trúc tổng quát nội dung học tập

4.2 Cấu trúc chi tiết nội dung môn học

5 Đánh giá hoàn tất môn học

6 Tiêu chuẩn giảng viên

7 Tài liệu tham khảo

8 Ngày soạn thảo, nhóm/người biên soạn

9 Phê duyệt chương trình môn học

1

Dữ liệu môn học

§ Tên môn học: Khoa học đất cơ bản

§ Mã môn học: 204304

§ Bộ môn quản lý: Nông Hóa Thổ Nhưỡng

§ Nhóm môn học: chuyên ngành

§ Tính chất môn học: bắt buộc

§ Bố trí giảng dạy: năm thứ nhất, học kỳ: 2

§ Số tiết giảng dạy: Tổng số: 60 Lý thuyết: 45 Thực hành: 15

§ Tổng số chương: 7

§ Số bài trong tuần: 1

Trang 2

§ Mô tả tóm tắt môn học:

Các định nghĩa/khái niệm về khoa học đất, vai trò của đất trong hệ sinh thái, trong sản xuất nông nghiệp, thành phần cấu tạo của đất Đá, khóang

và các yếu tố hình thành đất Nguyên tắc, phương pháp phân lọai và sử dụng đất.Các tiến trình hình thành và phát triển đất (tiến trình phong hóa) Phẩu diện đất và các tiến trình hình thành các tầng phát sinh Các tính chất vật lý, hóa học, sinh học cơ bản của đất Tính chất, trạng thái của nước trong đất Chất lượng đất: nguyên nhân làm suy thóai chất lượng đất

và các biện pháp cải thiện chất lượng đất

2

Mục tiêu môn học

2.1

Mục tiêu tổng quát

Nhận biết các vai trò chính của đất trong hệ sinh thái và sản xuất nông nghiệp, các yếu tố và tiến trình hình thành đất, ảnh hưởng của các yếu tố

và tiến trình hình thành đến tính chất đất Nhận biết phương pháp phân lọai đất làm cơ sở cho sử dụng đất Hiểu và xác định các tính chất vật lý, hóa học và sinh học đất, các biện pháp cải thiện các tính chất trên trong quản lý và sản xuất cây trồng

2.2

Năng lực đạt được

Ứng dụng các kỹ thuật thích hợp trong sử dụng đất và sản xuất cây trồng bền vững

2.3

Mục tiêu cụ thể:

§ Kiến thức:

- Nhận biết các qui luật hình thành và phát triển của đất, các tính chất vật

lý, hóa học và sinh học cơ bản của đất

- Hiểu biết: mô tả, giải thích các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành đất và mối tương quan của tiến trình hình thành đất đến các tính chất đất Đặc điểm hóa các tính chất chính của đất ảnh hưởng đến khả năng sản xuất cây trồng

- Ứng dụng: phân tích và kiểm sóat các tính chất của đất, thiết lập các biện pháp kỹ thuật nhằm cải thiện các tính chất đất, nâng cao khả năng sản xuất cây trồng

- Tổng hợp: đề xuất kế họach sử dụng đất cho sản xuất cây trồng và đánh giá hiệu quả

3

Môn học tiên quyết

Nông học đại cương

4

Tiến trình giảng dạy

4.1 Cấu trúc tổng quát nội dung học tập

Trang 3

mục

Số tiết

(LT+TH)

Số bài

Các mục tiêu cụ thề Phương

pháp giảng dạy

Tương quan trong môn học

1 3 + 1 2 Giới thiệu môn học, các

khái niệm về đất, nhận biết các vai trò của đất

Giảng, thảo luận, thực hành, bài tập

Các thành phần và tính chất tổng quát của đất

sẽ học trong các chương sau

2 6 + 2 2 5 yếu tố và 4 tiến trình

hình thành đất đến tính chất đất Các lọai đá, khóang và các quá trình phong hóa

Giảng, thảo luận, thực hành, bài tập, kiểm tra

Phân lọai đất, các tính chất của đất

3 6 + 2 2 Cơ sở phân lọai đất, các

đặc điểm nổi bật của môi trường đất dựa trên tên trong phân lọai đất, các tính chất đất ảnh hưởng đến sử dụng đất Các lọai đất: tính chất và sử dụng

Các tính chất của đất và môi trường đất

4 10 + 4 4 Các tính chất vật lý đất

ảnh hưởng đến sử dụng đất, sản xuất cây trồng

Nước trong đất và các tính chất hóa họa, sinh học của đất

5 6 + 2 2 Tính chất cơ bản của

nước trong đất, phương pháp xác định và kiểm sóat khả năng hữu dụng của nước và sự di chuyển của nước trong đất

Các tính chất vật lý, hóa học, sinh học đất

6 10 + 3 3 Tính chất, vai trò của keo

đất, pH, các chất dinh dưỡng trong đất

Các tính chất khác của đất

7 4 + 1 2 Sinh vật đất, chất hữu cơ

trong đất: vai trò, sự hình Giảng, thảo luận, Các tính chất khác của đất,

Trang 4

thành, ảnh hưởng đến chất lượng đất

thực hành, bài tập, kiểm tra

sử dụng và cải thiện đất

4.2

Cấu trúc chi tiết nội dung môn học

Chương 1: Giới thiệu môn học

Tên chương 1: Giới thiệu môn học

Tên bài học 1: Giới thiệu tổng quát về Khoa học đất

Họat động 3 tiết giảng, thảo luận

Nội dung Giới thiệu tổng quát về khoa học đất

Trước khi học Đọc tài liệu về qui chế, đề cương môn học

Sau khi học Chia nhóm

Phương pháp

và phương

tiện

Trình bày, thảo luận/máy chiếu

Tổ chức và

thực hiện Chia nhóm, mỗi nhóm 4-5 sinh viên

Tên bài học 2: Các định nghĩa, thành phần và vai trò của đất

Họat động 3 tiết giảng, thảo luận, thực hành

Nội dung Giới thiệu mục đích, yêu cầu môn học Các định nghĩa về

khoa học đất: phẩu diện đất, tầng phát sinh, thành phần cấu tạo của đất, vai trò của đất trong hệ sinh thái, chất lượng đất Quan sát và mô tả phẩu diện đất

Trước khi học Đọc tài liệu học tập chương 1, bài 2, The nature and

properties of soil, chapter 1

Sau khi học Thảo luận nhóm: nêu các điểm khác nhau về tỉ lệ giữa các

thành phần cấu tạo và số lượng, độ dày của các tầng phát sinh trên 2 lọai đất: đất ruộng lúa nước và đất cây trồng cạn Phương pháp

và phương

tiện

Trình bày, thảo luận/máy chiếu

Tổ chức và

thực hiện

Thảo luận theo nhóm

Chương 2: Sự hình thành đất

Tên chương 2: Sự hình thành đất

Tên bài học 1: Các yếu tố hình thành đất

Trang 5

Nội dung Liệt kê, ý nghĩa của 5 yếu tố hình thành đất và các quá trình

phong hóa

Trước khi

học Đọc tài liệu học tập, chương 2, bài 2.

Sau khi học Thảo luận nhóm: trên cơ sở các yếu tố hình thành đất và các

tiến trình phong hóa, giải thích sự khác nhau về hình thái phẩu diện đất, các tính chất đất giữa các lọai đất: lúa nước, đất đỏ basalt, đất cát, đất phèn

Phương

pháp và

phương tiện

Giảng, thảo luận, máy chiếu

Tổ chức và

thực hiện Thảo luận, làm bài tập

Tên bài học 2: Các tiến trình hình thành đất

Nội dung Các tiến trình trong phát sinh học đất

Trước khi

học

Đọc tài liệu học tập, chương 2, bài 2

Sau khi học Thảo luận nhóm: giải thích cơ chế hình thành các tầng phát

sinh của đất: tầng O,A, E, B, C, R Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện

Thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Tên chương 3: Phân lọai đất

Tên bài học 1: Khái niệm, cơ sở và phương pháp phân lọai đất

Nội dung Khái niệm về hệ thống phân lọai đất Cở sở phân lọai đất

Các cấp độ và tiêu chuẩn trong phân lọai đất

Trước khi

học Đọc tài liệu học tập, chương 3, bài 1 và Keys to soil taxonomy, chapter 1

Sau khi học Bài tập: xác định các tầng chẩn đóan và phân lọai đất

Phương

pháp và

phương tiện

Giảng, hướng dẫn , máy chiếu

Tổ chức và

thực hiện

làm bài tập theo nhóm

Trang 6

Tên bài học 2: Các lọai đất: tính chất, sử dụng

Nội dung Phân loại đất theo hệ thống phân lọai USDA Tính chất và

sử dụng các lọai đất (nhấn mạnh các lọai đất có vấn đề) Bài tập: mô tả đặc điểm hình thái phẩu diện, hiện trạng sử dụng của 2 lọai đất khác nhau

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 3; đất Việt nam

Sau khi học Bài tập: nêu các điểm tương đương của các lọai đất theo hệ

thống phân lọai của Việt Nam, USDA, FAO/UNESCO

Phương pháp

và phương

tiện

Tổ chức và

thực hiện

làm bài tập theo nhóm

Tên chương 4: Các tính chất vật lý của đất

Tên bài học 1: Màu sắc, sa cấu của đất

Nội dung Màu sắc, sa cấu đất: tính chất, ý nghĩa và phương pháp xác

định màu sắc và sa cấu đất

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 4

Sau khi học Thảo luận nhóm: tại sao đất ngập nước và đất khô hạn có

màu sắc khác nhau? Các lọai đất có sa cấu cát, thị và sét thường phân bố trên các vùng nào ở Việt Nam

Phương pháp

và phương

tiện

Tổ chức và

thực hiện Thảo luận theo nhóm

Bài học 2: Cấu trúc, tỉ trọng, dung trong, độ rỗng và các tính chất cơ lý của đất

Nội dung Định nghĩa, phân lọai, ý nghĩa cấu trúc đất Định nghĩa, tính

chất và ý nghĩa của tỉ trọng, dung trọng, độ rỗng đất Quản lý cấu trúc đất Các tính chất cơ lý khác của đất: độ dính, độ dẽo, lực cản, độ nén chặt, trương nở

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 4

Sau khi học Thảo luận nhóm: sự khác nhau về cấu trúc, dung trọng của

đất canh tác lúa nước và đất cây trồng cạn Nhưng tính chất

Trang 7

vật lý khác biêt giữa Đất sét, đất cát, và đất thịt.

Phương pháp

và phương

tiện

Tổ chức và

thực hiện

Thảo luận, làm bài tập theo nhóm

Tên chương 5: Nước trong đất

Tên bài học 1: Các tính chất và trạng thái của nước trong đất

Nội dung Cấu trúc và tính chất của nước Các khái niệm về năng

lượng của nước Độ ẩm và lực giữ nước của đất Mô tả và ý nghĩa các lọai độ ẩm của đất

Trước khi

học

Đọc tài liệu học tập, chương 5

Sau khi học Thảo luận, bài tập: sự khác nhau về độ ẩm hữu dụng giữa

các lọai đất có sa cấu và cấu trúc khác nhau Tính tóan lượng nước tưới/tiêu trên 1 số lọai đất cụ thể

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện làm bài tập theo nhóm

Bài học 2: Độ thóang khí và nhiệt độ đất

Nội dung Độ thóang khí của đất, các phương pháp xác định, các yếu tố

ảnh hưởng và quản lý Đất ngập nước Nhiệt độ đất

Trước khi

học Đọc tài liệu học tập, chương 5.

Sau khi học Thảo luận: Sự khác biệt về tính chất hóa học của đất ngập

nước và đất không ngập nước

Phương

pháp và

phương tiện

Giảng/ máy chiếu

Tổ chức và

thực hiện Giảng, thảo luận

Tên chương 6: Các tính chất hóa học của đất

Bài học 1: Bản chất và ý nghĩa của keo đất

Nội dung Các tính chất tổng quát của keo đất, các lọai keo đất, cấu

Trang 8

trúc keo đất Phát sinh học keo đất Điện tích trên keo đất, sự hấp phụ và trao đổi ion trên keo đất: tính chất, ý nghĩa

Trước khi

Sau khi học Thảo luận: Tại sao sét kaolinite (đất trại) ít dính hơn sét illite/

montmorillonite (đất phèn)?

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện làm bài tập theo nhóm

Bài học 2: Trao đổi ion

Nội dung Trao đổi ion và các tính chất của đất liên quan đến trao đổi

ion Trao đổi cation, độ bảo hòa base, độ chua trao đổi, độ bảo hòa các cation

Trước khi

học

Sau khi học Thảo luận: tại sao khả năng trao đổi cation của đất xám bạc

màu thấp hơn đất đỏ basalt? Tại sao cùng lọai đất xám, nhưng đất lúa nước thường có CEC cao hơn đất trên xám trên đồi cao?

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện

Thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Bài học 3: Phản ứng (pH) đất

Họat động 4 tiết giảng và thào luận, thực hành

Nội dung pH: định nghĩa, tính chất Đất chua, đất kiềm, đất mặn

Trước khi

Sau khi học Thảo luận: tại sao đất phèn có pH rất thấp Đất kiềm có pH

cao?

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện Thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Trang 9

Tên chương 7: Các tính chất sinh học của đất

Bài học 1: Sinh thái học và các chức năng của sinh vật đất

Họat động 4 tiết giảng và thảo luận

Nội dung Các nhóm sinh vật đất, vai trò và phương pháp xác định sinh

vật đất

Trước khi

học

Sau khi học Thảo luận: Tại sao đất vườn “tốt” hơn, có nhiều giun đất hơn

là đất trơ trọc?

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện

Thảo luận theo nhóm

Bài học 2: Chất hữu cơ trong đất

Nội dung Thành phần chất hữu cơ, hợp chất mùn: sự hình thành, vai

trò, ý nghĩa của chất hữu cơ đối với các tính chất của đất Trước khi

học

Sau khi học Thảo luận: tại sao rơm rạ, dư thừa thực vật, phân chuồng

người ta thường phải ủ cho hoai mục trước khi bón cho cây trồng?

Phương

pháp và

phương tiện

Tổ chức và

thực hiện Thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Phần thực hành trong phòng, ngòai đồng:

1 Mô tả phẩu diện đất, định danh tầng chẩn đóan, phân lọai đất

2 Nhận diện, mô tả các lọai khóang, đá chính

3 Xác định màu sắc, sa cấu, dung trọng, nhận diện cấu trúc đất, độ bền của cấu trúc

4 Xác định CEC đất

5 Xác định độ ẩm, pH, EC đất

6 Xác định chất hữu cơ trong đất

5

Đánh giá hoàn tất môn học

- Kiểm tra nhóm: 20%

- Tham dự thực hành, bài tập (nhóm): 20%

Trang 10

- Kiểm tra cuối môn học: 60%

6

Tiêu chuẩn giảng viên

-Kinh nghiệm: đã qua tập sự và giảng thử đạt yêu cầu chuyên môn

-Chuyên môn: tốt nghiệp đại học chuyên ngành khoa học đất/nông học

7

Tài liệu tham khảo

Brady N.C and Weil R.R., The nature and properties of soil 5th Edition Prentice Hall, Upper Saddle River New Jersey

Lê văn Dũ, 2007 Tài liệu học tập, môn học KHOA HỌC ĐẤT CƠ BẢN USDA, 1990 Keys to soil taxonomy by soil survey staff Virginia Polytechnic Institute and State Universilty

- See more at: http://fa.hcmuaf.edu.vn/fa-4142-1/vn/de-cuong-mon-khoa-hoc-dat-co-ban.html#sthash.x0PMfERL.dpuf

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	167 KB
File đính kèm	dckhoahocdatcoban.rar (19 KB)