CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

Câu 1 : Thế nào là phần thành biệt lập ?Các thành phần tình thái, cảm thán là những bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu nên được gọi là thành phần biệt lập..

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO MỘC HÓA

TRƯỜNG THCS BÌNH HÒA ĐÔNG

Nguyễn Quốc Việt

Lớp 9A

1 2 3

Kiểm tra bài cũ

Câu 1 : Thế nào là phần thành biệt lập ?

Các thành phần tình thái, cảm thán là những

bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu nên được gọi là thành

phần biệt lập

Câu 2 :Thành phần cảm thán được dùng để làm gì ?

Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm

lí của người nói (vui, buồn, mừng, giận, …)

Câu 3 : Thành phần tình thái được dùng để làm gì ?

Thành phần tình thái được dùng để thể hiện

cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.

Câu 4 : Câu văn nào sau đây có sử dụng thành phần

biệt lập tình thái ?

Câu 4 : Câu văn nào sau đây có sử dụng thành phần

biệt lập tình thái ?

A Trời ơi, chỉ còn năm phút

B Ồ, sao mà độ ấy vui thế.

C Có lẽ văn nghệ rất kị “trí thức hóa nữa”.

D Ôi những cánh đồng quê chảy máu.

Câu 5 : Trong các từ ngữ sau đây, từ ngữ nào có độ

tin cậy cao nhất ?

Câu 5 : Trong các từ ngữ sau đây, từ ngữ nào có độ

tin cậy cao nhất ?

A Chắc là

B Chắc

C Hình như

D Chắc chắn

Câu 6 :Câu nào sau đây có sử dụng thành phần

biệt lập cảm thán ?

Câu 6 :Câu nào sau đây có sử dụng thành phần

biệt lập cảm thán ?

A Tôi không rõ, hình như họ là hai mẹ con.

B Chao ôi, bông hoa đẹp quá.

C Có lẽ ngày mai mình sẽ đi píc-níc.

D Bạn An là học sinh giỏi.

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

I/ Thành phần gọi - đáp

1 Tìm hiểu ví dụ : sgk / 31

a) – , bác có biết mấy hôm

nay súng nó bắn ở đâu mà

nghe rát thế không ?

b) – Các ông, các bà ở đâu ta

lên đấy ạ ?

Ông Hai đặt bát nước xuống

chõng hỏi Một người đàn bà

mau miệng trả lời :

- , chúng cháu ở Gia

Lâm lên đấy ạ

Trong những từ ngữ in đậm,

từ ngữ nào được dùng để gọi, từ ngữ nào được dùng

để đáp ?

Thưa ông

Này

- Này dùng để gọi

- Thưa ông dùng để đáp

Đáp án :

Những từ ngữ dùng để gọi người khác hay đáp lời người khác có tham gia diễn đạt nghĩa

sự việc của câu hay không ?

Các từ in đậm không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa

sự việc của câu.

Trong những từ in đậm đó, từ ngữ nào được dùng để tạo lập cuộc thoại, từ ngữ nào được dùng để duy trì cuộc thoại đang diễn ra ?

Dùng để tạo lập cuộc thoại Dùng để duy trì cuộc thoại

Bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu được gọi là gì ?

●Thành phần gọi – đáp

cũng là thành phần phần

biệt lập

Vậy thành phần gọi đáp được dùng để làm gì ?

● Thành phần gọi – đáp

được dùng để tạo lập hoặc

duy trì quan hệ giao tiếp.

2 Ghi nhớ : sgk / 32



CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

I/ Thành phần gọi - đáp

Bài tập : Tìm thành phần gọi - đáp trong đoạn trích sau đây và cho

biết từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì (trên – dưới hay ngang hàng, thân hay sơ)

- , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa

họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.

- , cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

Này

Vâng

- Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ trên – dưới

dùng để gọi

Đáp án :

- Thành phần gọi đáp là :

dùng để đáp

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo) I/ Thành phần gọi - đáp

1 Tìm hiểu ví dụ : sgk / 31

II/ Thành phần phụ chú

a) Lúc đi,

và cũng là

đứa con duy nhất của anh

chưa đầy một tuổi

(Nguyễn Quang

Sáng, Chiếc lược ngà)

b) Lão không hiểu tôi nghĩ

vậy và tôi càng buồn lắm.

Hạc)

,

,

,

–

a) Lúc đi, đứa con gái đầu lòng

của anh chưa đầy một tuổi

b) Lão không hiểu tôi và tôi

càng buồn lắm.

Nếu lược bỏ các từ in đậm, nghĩa sự việc của mỗi câu ở

vd a, b có thay đổi không ?

Vì sao ?

đứa con gái đầu lòng

của anh

tôi

Nếu lượt bỏ các từ in đậm thì nghĩa sự việc của câu không thay đổi

Đáp án :

Ở câu (a), các từ in đậm được thêm vào để chú thích cho cụm từ nào ?

Vì nó là thành phần biệt lập

Trong câu (b), cụm chủ - vị

in đậm chú thích điều gì ?

Cụm từ tôi nghĩ vậy chỉ việc

diễn ra trong trí của nhân vật tôi

Đáp án :

Vậy thành phần phụ chú được dùng để làm gì ?

Đáp án : Thành phần phụ chú

được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu

Ở vd a, b thành phần phụ chú được đặt ở giữa những dấu câu nào ?

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo) I/ Thành phần gọi - đáp

1 Tìm hiểu ví dụ :

II/ Thành phần phụ chú

Tìm bộ phận phụ chú trong các đoạn trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì.

a) Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hòa

bình, công bằng và công lí Những người nắm giữ chìa khóa của cánh cửa này

thế giới mà chúng ta để lại cho các thế hệ mai sau sẽ tùy thuộc vào những trẻ em mà chúng ta để lại cho các thế giới ấy

( )

Các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là người mẹ

– –

Giang Nam, Quê Hương

(Phê-đê-ri-cô May-o, Giáo dục-chìa khóa của tương lai)

( )

động trước nụ cười hồn nhiên và đôi mắt đen của cô gái.

b) Cô bé nhà bên

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn

có ai ngờ

thương thương qúa đi thôi

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

I/ Thành phần gọi - đáp

II/ Thành phần phụ chú

1 Tìm hiểu ví dụ :

Tìm bộ phận chú thích trong các đoạn trích sau và cho biết

chúng bổ sung điều gì

c) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì

chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn :

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

hôm nay tôi đi học

 Giải thích lí do thay đổi tâm trạng của

của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học.

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo) I/ Thành phần gọi - đáp

1 Tìm hiểu ví dụ : sgk / 31

2 Ghi nhớ : sgk / 32

được đặt giữa những dấu câu nào ?

Thành phần phụ chú có phải là thành phần biệt lập hay không ?

Thành phần phụ chú cũng

là thành phần biệt lập

Thành phần phụ chú được dùng để làm gì ?

Thành phần phụ chú được

dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu

Thành phần phụ chú thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy Nhiều khi thành phụ chú còn được đặt sau dấu hai chấm



CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp theo) I/ Thành phần gọi – đáp

● Các thành phần gọi – đáp và phụ chú cũng là những

thành phần biệt lập

● Thành phần gọi – đáp được dùng để tạo lập hoặc để

duy trì quan hệ giao tiếp

● Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số chi

tiết cho nội dung chính của câu Thành phần phụ chú

thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy Nhiều khi thành phụ chú còn được đặt sau dấu hai chấm

II/ Thành phần phụ chú

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (Tiếp theo)

I/ Thành phần gọi – đáp

II/ Thành phần phụ chú

Bài tập 2 : Tìm thành phần gọi – đáp trong câu ca dao sau

và cho biết lời gọi đáp đó hướng đến ai

thương lấy bí cùng, Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Bầu ơi

III/ Luyện tập

Đáp án -Thành phần gọi đáp là : Bầu ơi

- Lời gọi đáp này không hướng đến riêng ai cả

III/ Luyện tập

Bài tập 3 : Tìm thành phần phụ chú trong các đoạn trích sau và cho

biết chúng bổ sung điều gì

a) Chúng tôi, mọi người đều tưởng con bé sẽ đứng yên

đó thôi.

c) Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai với các cường quốc năm

châu” thì chúng ta sẽ phải lắp đầy hành trang bằng những điểm

mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý

nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ nhận ra đều đó,

quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ

nhất.

II/ Thành phần phụ chú

kể cả anh

những người chủ thực sự của đất trong thế kỉ tới

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (Tiếp theo)

I/ Thành phần gọi - đáp

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Các thành phần tình thái, cảm thán, gọi đáp, phụ chú được gọi chung là thành phần gì ?

I

B Ệ T L Ậ P

Trong các từ : “dường như, chắc chắn, chắc là”

từ nào có độ tin cậy thấp nhất ?

N

Ơ C G À I

Ư

D Ờ N G N H Ư

Câu văn “Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.” , trích trong văn bản nào ?

H

C I Ế C L Ự

Tác giả của bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là ai ?

H

P Ạ M T Ế N D U Ậ T

Ặ N

Câu văn “Trời ơi, chỉ còn năm phút !” , trích trong văn bản nào ?

Ẽ

L G S A P A

I

G Ọ

L

Đ Á P

Ì

M E

Á

Ữ N

P

Điền từ còn thiếu vào câu kiều sau đây : Đầu lòng hai ả tố nga

Thúy Kiều là chị …… là Thúy Vân

Thành phần được dùng để tạo lập hoặc duy trì

quan hệ giao tiếp được gọi là thành phần gì ?

Bài thơ “Đồng chí “ của tác giả nào ?

H

H

T

A H

Í

H Ú

Thành phần được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu được gọi

là thành phần gì ?

I

Ụ

H H

C T

N

Câu văn “ Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ

rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh , sẽ ôm chặt

lấy cổ anh” Câu này chứa thành phần biệt lập nào ?

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống của câu thơ sau :

Quê hương …… nước mặn đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Câu “Ồ, sao mà độ ấy vui thế.” , câu này chứa thành phần biệt lập nào ?

C Ả M T H Á N

Bài thơ “Ánh trăng” là của tác giả nào ?

D N

N G U Y Ễ U Y

T Ừ Ơ N G M I N H H À M Ý

Dặn dò

- Về nhà học bài, xem lại ví dụ, bài tập và làm tiếp bài tập còn lại.

-Chuẩn bị bài “ Nghĩa tường minh và hàm ý ”

+ Đọc kĩ ví dụ của phần I và trả lời các câu hỏi của ví dụ.

+ Làm LT.

Kính chúc quý Thầy Cô nhiều sức khỏe.

Chúc các em học tốt