NGHIA TWNG MINH VÀ HÀM Ỹ

Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái.. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:* Ví dụ 2: Biết con đang nấu cơm, bà mẹ

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Phép liên kết được thể hiện trên những mặt nào? Nêu những phép liên kết?

- Liên kết là sự nối kết ý nghĩa giữa câu với câu, giữa đoạn văn với đoạn văn bằng các

từ ngữ có tác dụng liên kết

+ Phép lặp từ

+ Phép dùng từ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng

+ Phép thế

+ Phép nối

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng

đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô, Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chi ếc khăn và quay vội đi.

( Theo Nguyễn Thành Long, lặng lẽ sa Pa)

1 N gữ liệu: (SGK/74)

Tiếng việt

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

- Ô, Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Qua câu “trời ơi, chỉ còn có năm phút!”,

em hiểu anh thanh niên muốn nói điều gì?

-> “Anh rất tiếc”

Vì sao anh thanh niên không nói thẳng điều

đó (anh rất tiếc) với nhà hoạ sĩ và cô gái?

-> Anh không nói thẳng vì ngại ngùng, vì muốn

che giấu tình cảm của mình

Câu “Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !”

Có ẩn ý gì không?

-> Không chứa ẩn ý

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

* Ví dụ 1:

Trong hai tình huống trả lời của Thi,

tình huống nào có ẩn ý? Vậy ẩn ý mà Thi không nói ra là gì?

- > Đã mua được 3 vé, còn 2 vé không mua được

Một nhóm bạn có 5 người cùng đi xem phim, trong đó bạn An và Thi chuẩn bị vé cho cả nhóm

Mua được vé chưa ?

Mua được rồi

Mua được ba

vé

Mua được ba

vé

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

* Ví dụ 2: Biết con đang nấu cơm, bà

mẹ hỏi rằng:

Nghĩa tường minh:

Nghĩa hàm ý:

Sự việc nấu cơm hay nấu cháo

Có ý chê con nấu cơm

mà cho quá nhiều nước

“ Con nấu cơm hay nấu cháo đấy !”

Tiếng việt

đang nấu cơm

.Thấy con đi chơi về muộn, bà mẹ hỏi:

- “Mấy giờ rồi con?”

* Nghĩa tường minh: hỏi giờ

* Dựa vào tình huống -> ý mẹ

-> Sao đến giờ này con mới về?

-> Trách con ham chơi, về muộn

* Ví dụ 3:

về muộn

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

Tiếng việt

-Em tưởng nước giếng sâu, em nối sợi gàu dài

Ai ngờ giếng cạn, tiếc hoài sợi dây

nước giếng sâu , nố i sợi gàu dài

T ì nh yêu

sâu sắc

đáp lại

mối

Tình cảm

hời

-* Ví dụ 4:

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

Thế nào là nghĩa tường minh?

Nghĩa tường minh là phần thông báo được

diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

Nghĩa hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy

ra từ những từ ngữ ấy

2 Kết luận:

Thế nào là nghĩa hàm ý? Căn cứ để suy ra nghĩa hàm ý?

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng

đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

-Ô, Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chi ếc khăn và quay vội đi.

( Theo Nguy ễn Thành Long, lặng lẽ sa Pa)

II Luyện tập:

Tiếng việt

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều ấy?

II Luyện tập:

1/75 a Câu nào cho thấy nhà hoạ sĩ cũng chưa muốn chia tay anh thanh niên? a “Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.”

b.Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong câu cuối đoạn văn?

Thái độ ấy giúp em nhận ra điều gì liên quan tới chiếc mùi soa?

Mặt đỏ ửng

Nhận lại chiếc khăn

Quay vội đi (quá ngượng)

(không tránh được) (ngượng)

=> Bối rối vì ngượng Cô ngượng vì kín đáo để lại chiếc khăn làm vật kỉ niệm nhưng anh thanh niên quá thật thà, tưởng cô bỏ quên

tặc lưỡi

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

II Luyện tập:

BT 2/75: Tìm hàm ý của câu:

“Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá”

=> Nhà hoạ sĩ cần uống nước chè đấy”

BT3/75:

Tìm câu chứa hàm ý và cho biết nội dung của hàm ý?“ Cơm chín rồi” => “Ông vô ăn cơm đi !”

Tiếng việt

I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

II Luyện tập:

BT 4/76:

Đọc đoạn trích sgk và cho biết những câu

in đậm có phải là câu chứa hàm ý không?

a) - Hà, nắng gớm, về nào…

b) - Tôi thấy người ta đồn…

(Câu nói lảng)

Tiếng việt

•Thế nào là nghĩa tường minh?

• Thế nào là nghĩa hàm ý?

• Căn cứ để suy ra nghĩa hàm ý?

Nghệ thuật về một đoan thơ, bài thơ.

- Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK

Tiếng việt

Phân tích nghĩa tường minh và nghĩa hàm ý trong bài ca dao sau:

“Bao giờ chạch đẻ ngọn đa

Sáo để dưới nước thì ta lấy mình”

(Ca dao)