BÀI GIẢNG ĐỘC CHẤT HỌC MÔI TRƯỜNG

• Toluen là chất lỏng trong suốt không màu, độ bay hơi cao, có mùi thơm nhẹ, không tan trong cồn, ether, acetone và hầu hết các dung môi hữu cơ khác, tan ít trong nước.. • Ứng dụng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠKHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Chuyên đề

BENZEN VÀ TOLUEN

TS Bùi Tấn Anh

Võ Nguyễn Thành Đôi 2102240Nguyễn Duy Long 2102261Nguyễn Thị Thu Ngân 2102273Nguyễn Hải Yến 2102318Nguyễn Thị Cẩm Loan 2102259

I/ Sơ lược lịch sử

Benzen

• 1825 Michael Faraday tìm ra khi ngưng tụ khí thắp sáng.

• 1833 Eilhard Mitscherlich điều chế từ kali benzoat

• Đây là 1 đồng đẳng của benzen

• Toluen có được từ chưng cất nhựa than đá hoặc cho benzen phản ứng với metylclorua có axit Lewis

II/ Khái quát về cấu trúc và

tính chất

• Benzen là chất lỏng dễ bay hơi,

không phân cực.

• Toluen là chất lỏng trong suốt

không màu, độ bay hơi cao, có

mùi thơm nhẹ, không tan trong

cồn, ether, acetone và hầu

hết  các dung môi hữu cơ khác,

tan ít trong nước.

• Benzen và Toluen là 2 dung môi

hoà tan nhiều chất hữu cơ và là

những chất có tính độc.

Chất dẻo Phẩm nhuộm Dược phẩm

• Ứng dụng của toluen.

+ Sơn bề mặt: Sơn tàu biển, sơn xe,

hòa tan một số thành phần trong

chất tẩy rửa…

+ Keo dán: keo dán cao su, xi măng

cao su

+ Phụ gia nhiên liệu làm tăng chỉ số

octane trong xăng dầu

+ Sản xuất thuốc nhuộm

+ Dùng  trong ngành Y khoa

+ Sản xuất Nước hoa, mực in… Thùng sơn toluen

IV/ Tác động

1/ Tác động môi trường

a) Tác động môi trường không khí

• Nguồn tự nhiên: sự rò rỉ dầu thô, cháy rừng.

• Nguồn nhân tạo: khí từ nhà máy thuốc lá, khói thải

từ xe cộ, nhiên liệu chạy động cơ, phát thải từ công nghiệp, lò luyện kim, các nhà máy nhiệt điện sử

dụng than cốc, nhà máy hoá dầu, các nhà máy xử lý nước thải, công nghiệp xăng dầu

Phản ứng giữa benzen và acid

nitric trong các lớp sương

được nghi ngờ liên quan sự tạo

thành sương mù quang hoá

Sản phẩm phản ứng của

benzen với NO là

nitrobenzen, o-và

p-nitrophenol; 2,4-và

2,6-dinitrophenol có thể gây hại

cho sức khoẻ con người

b) Tác động môi trường nước

+ Nước thải công nghiệp, từ bãi rác và từ những vùng đất nhiễm bẩn.

+ Sự rò rỉ dầu, sự cố đường ống dẫn dầu, tàu chở dầu

và các sự cố trong quá trình vận chuyển benzen.

+ Các loại tro, chất thải có chứa benzen có thể được nước mưa lôi cuốn vào các nguồn nước mặt hay

thấm dần vào đất đến tầng nước ngầm

+ Một phần trả lại không khí

+ Tác động đến quần thể vi sinh vật trong nước

+ Phân hủy thành các sản phẩm độc như: phenol,

xylene, toluen

c) Tác động môi trường đất

• Nguồn gốc:

+ Chất thải công nghiệp, thùng chứa benzen được thải

bỏ, rò rỉ dầu từ các bồn ngầm trong đất

+ Benzen thâm nhập vào môi trường đất chủ yếu

thông qua dạng dung dịch, dạng hoà tan trong nước hoặc các dung môi khác

Ở bang Virginia Mỹ xấp xỉ 200,000 gallon chất

hydrocacbon lỏng đã thải ra từ các thùng nhiên liệu

ở trong đất Toàn nước Mỹ, Benzen thải vào trong

đất là khoảng 364 pound chiếm tỉ lệ 3.6% (1993)

• Tác động: Do tính chất bay hơi và được vi sinh vật phân hủy  không tồn lưu lâu trong đất Tuy nhiên còn phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác (hàm lượng benzen và điều kiện cho vi sinh vật phân hủy…)

+ Nhiễm độc cấp tính: Gây đau đầu, chóng mặt, nặng thì

mê man, co giật…

+ Nhiễm độc mãn tính: Rối loạn tiêu hóa, rối loạn thần

kinh, rối loạn huyết học (thiếu máu nhẹ, có khuynh hướng xuất huyết, thời gian chảy máu kéo dài)

Quá trình biến đổi khi vào cơ thể của Benzen

Quá trình biến đổi khi vào cơ thể của Toluen

V/ Các dẫn xuất

Một số dẫn xuất

+Phẩm nhuộm, thuốc nổ (axit picric)

+Sát trùng, tẩy uế, chất diệt nấm mốc (ortho

+Công nghiệp tơ hóa học: tơ polyamide

Axit picric

Tạo thành khi cho benzen tác dụng với anhiđrit axetic hoặc axetyl clorua có nhôm clorua làm xúc tác; oxi hoá etyl benzen.

Ứng dụng + Sản xuất nước hoa.

+ Làm dung môi + Làm chất trung gian để tổng hợp dược phẩm.

+ Ngoài ra còn có tác dụng trợ ngủ

Anizol

Ứng dụng Sản xuất PU (poly ure)

AnilinAcid benzoic

Là chất lỏng không màu,

không tan trong nước,

dễ bay hơi và có vị hơi ngọt,

có thể tiến triển đến chết sau 5-6 ngày.

Styren Paracetamol ( acetaminophen)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• 1 LÊ HUY BÁ, Độc học môi trường, Nhà xuất bản

Đại học Quốc gia Tp.Hồ Chí Minh, 2002

• 2 NGUYỄN THỊ PHƯƠNG ANH, Độc học Môi trường, Đại học Bách khoa, 2007

• 3 TRỊNH THỊ THANH, Độc học Môi trường và sức

khỏe con người, Nhà xuất bản Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2003

• Các địa chỉ web truy cập:

• http://vi.wikipedia.org/wiki/Benzen#T.C3.ADnh_ch.E1 BA.A5t

• http://www.vnexpress.net