Bài giảng độc tố học môi trường bài 5 - ths trần thị mai phương

CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ MẠCH VÒNGNGUỒN GỐC Được đưa vào môi trường một cách gián tiếp qua:  Các họat động công nghiệp... Hydrocacbua Polycyclic Aromatic – PAHs PAHs không được tổng hợp do

ĐỘC HỌC CÁC

HỢP CHẤT HỮU CƠ

CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ MẠCH VÒNG

NGUỒN GỐC

Được đưa vào môi trường một cách gián tiếp qua:

 Các họat động công nghiệp

Hydrocacbua Polycyclic Aromatic – PAHs

 PAHs không được tổng hợp do con người

Nguồn gốc:

 Khi đốt cháy các sản phẩm dầu khí.

 50% số đó được sinh ra từ quá trình đốt nhiên liệu dầu phục vụ công nghiệp điện và nhiệt, quá trình đốt chất thải và luyện cốc

 Khỏang 30% có nguồn gốc từ họat động giao thông

Phân lọai PAHs

 Hiện có khỏang 16 loại PAHs được sinh ra gây

ô nhiễm hàng đầu

 Tiêu biểu có Naphthalene, Acenaphthene,

Fluorene, Anthracene, Pyrene, Phenanthren,

Fluoranthen, Benzopyrene…

 Pyrene

Tác hại của PAHs

Hợp chất này được biết đến như những nguyên nhân gây biến dị hay ung thư cho con người

Các dung môi thơm

Quá trình chuyển hóa Benzen và Toluen

Quá trình chuyển hóa Benzyl alcohol

Hợp chất thơm chứa gốc amin

 Thường thì các hợp chất này ít có cơ hội xuất hiện trong môi trường chỉ trừ trường hợp chất thải từ các nhà máy hóa chất trực tiếp sản xuất chúng

 Tiêu biểu có Benzidine, 2-Naphthylamin, 2- Fluorenmin

 Chúng đều là các hợp chất có khả năng gây

ung thư cao

Benzidine và 4-metalbezidine

Quá trình clo hóa hợp chất

 DEHP (DiEthylHexylPhtalate) là một chất độc hại

đáng lưu ý nhất.

Công thức cấu tạo

Các hợp chất chống cháy

Các hợp chất chóng cháy thường có mặt trong các sản phẩm vật liệu xây dựng Có hai lọai hợp chất chính:

 Các hợp chất hữu cơ ester phospho: như

Triphenilphosphat

 Các hợp chất chống cháy chứa brome: như

Hexabromobenzen

Các chất tẩy rửa

 Các hợp chất tẩy rửa dân dụng và công nghiệp

chiếm khỏang 40-70% tổng sản phẩm chất tẩy rửa

 Có hai nhóm hợp chất tẩy rửa gây ô nhiễm môi

CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ CHỨA CHLOR

“Các sản phẩm tổng hợp dẫn xuất chứa Chlor được tổng hợp rất nhiều phục vụ cho sản xuất

công nghiệp và nông nghiệp tòan cầu”

Polychlorbiphenyl (PCBs)

Polychlorbiphenyl

(PCBs): gồm có nhiều

đồng phân PCB dùng

trong công nghiệp điện,

kỹ thuật điện, tụ điện,

công nghiệp sơn và

công nghiệp nhựa.

Độ độc của PCBs phụ thuộc vào cấu trúc

không gian của phân tử

Polychlorbiphenyl (PCBs)

Hầu hết 209 lọai PCBs được biết không tan

trong nước, chúng tan trong mỡ và không bị

phân hủy sinh học, không phân hủy hoa học PCB là nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng trong môi trường vì chúng rất ổn định, tích tụ mô

động vật và khuyếch đại trong chuỗi dinh

dưỡng…

Polychlorbiphenyl (PCBs)

 PCBs làm ô nhiễm môi trường nước và gây ảnh hưởng đến sự sinh sản của cá và các động vật có xương sống trên cạn

 Quan sát trứng chim bị nhiễm PCB thì chúng

dễ rạn, vỡ …và vì thế mà ảnh hưởng đến số lượng quần thể trong thời gian dài

Sự khuyếch đại sinh học PCBs

Pentachlorophenol (PCP)

 Hay có trong các lọai thuốc trừ nấm, chất bảo quản gỗ trong ngành xây dựng, gỗ trong ngành đường sắt

 Lọai hóa chất này gây độc qua đường hô hấp

và qua da, miệng…

 Hiện nay đã bị cấm sử dụng ở nhiều nước trên thế giới

 DDT tồn tại lâu dài trong môi trường, không phân

hủy sinh học và khả năng khuyếch đại sinh học cao

 DDT tích tụ trong các mô mỡ, sữa mẹ và có khả năng gây vô sinh cho động vật có vú, chim

ChloroFluoroCacbua (CFC)-Freon

 Được đưa vào sử dụng vào những năm 1930.

 Có rất nhiều ưu điểm: bền vững về cấu trúc hóa học, không mùi, không cháy, không ăn mòn và quan trọng nhất là giá rẻ

 CFC được dùng rất nhiều trong công nghiệp nhựa, hỗn hợp chất lỏng sinh hàn trong công nghiệp lạnh, máy điều hòa nhiệt

độ, tủ lạnh…

 Người ta phát hiện ra CFC là một nguyên nhân làm thủng tầng ozon và gây ảnh hưởng giám tiếp lên sức khỏe con người: ung thư da…

 Hiện nay đã hạn chế sử dụng.

 Trước kia dược sử dụng như một loại hóa chất diệt cỏ

 Khi đốt ở nhiệt độ > 1100 độ C trong 2 phút thì

có thể phân hủy được hợp chất này

Các sản phẩm của quá trình đốt cháy