GA VL 10 THPT DAI TU HK1

Quãng đường đi được trong chuyển đợng thẳng đều... Viết được công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động trong chuyển động thẳngnhanh dần đều, c

Trang 1

Tiết 1 Ngày soạn: 25/08/2008

Phần I: CƠ HỌC Chương I: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM Bài 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ

I Mục tiêu.

a Về kiến thức

Trình bày được các khái niệm: chuyển động, quỹ đạo của chuyển động

Nêu được những ví dụ cụ thể về: chất điểm, vật làm mốc, mốc thời gian

Phân biệt được hệ toạ độ, hệ qui chiếu; thời điểm và thời gian (khoảng thời gian)

b Về kĩ năng

Trình bày được cách xác định vị trí của chất điểm trên đường cong và trên một mặt phẳng; làm được cácbài toán về hệ qui chiếu, đổi mốc thời gian

II Chuẩn bị.

Gv: Chuẩn bị một số ví dụ thực tế về xác định vị trí của một điểm để cho hs thảo luận

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định lớp

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm chuyển động cơ, chất điểm,

quỹ đạo

- Chúng ta phải dựa vào một vật nào đó (vật mốc) đứng

yên bên đường

- Hs tự lấy ví dụ

- HS phát biểu khái niệm chuyển động cơ Cho ví dụ

- Từng em suy nghĩ trả lời câu hỏi của gv

- Cá nhân hs trả lời (dựa vào khái niệm SGK)

- Tự cho ví dụ theo suy nghĩ của bản thân

- Hs hoàn thành theo yêu cầu C1

- Hs tìm hiểu khái niệm quỹ đạo chuyển động

Hoạt động 3: Tìm hiểu cách xác định vị trí của vật

trong không gian

- Vật mốc dùng để xác định vị trí ở một thời điểm nào đó

của một chất điểm trên quỹ đạo của chuyển động

- Hs nghiên cứu SGK

- Hs trả lời theo cách hiểu của mình (vật mốc có thể là bất

kì một vật nào đường yên ở trên bờ hoặc dưới sông)

- Hs trả lời

- Hs nghiên cứu SGK, trả lời câu hỏi của gv?

- Chọn chiều dương cho các trục Ox và Oy; chiếu vuôn góc

điểm M xuống 2 trục toạ độ (Ox và Oy) ta được điểm các

điểm (H và I)

- Vị trí của điểm M được xác định bằng 2 toạ độ x OH 

và y OI 

- Chiếu vuông góc điểm M xuống 2 trục toạ độ ta được M

(2,5; 2)

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách xác định thời gian trong

I Chuyển động cơ Chất điểm.

1 Chuyển động cơ.

Chuyển của một vật (gọi tắt là chuyển động) là sựthay đổi vị trí của vật đó so với các vật khác theo thờigian

II Cách xác định vị trí của vật trong không gian.

1 Vật làm mốc và thước đo.

Nếu biết đường đi (quỹ đạo) của vật, ta chỉ cần chọnmột vật làm mốc và một chiều dương trên đường đó làcó thể xác định được chính xác vị trí của vật bằng cáchdùng một cái thước đo chiều dài đoạn đường từ vật làmmốc đến vật (+) M

O

2 Hệ toạ độ.

Gồm 2 trục: Ox; Oy vuông góc nhau tạo thành hệ trụctoạ độ vuông góc, điểm O là gốc toạ độ

x

y

O

M

Trang 2

chuyển động

- Cá nhân suy nghĩ trả lời

- Chỉ rõ mốc thời gian để mô tả chuyển động của vật ở các

thời điểm khác nhau Dùng đồng hồ để đo thời gian

- Hiểu mốc thời gian được chọn là lúc xe bắt đầu chuyển

bánh

- Bảng giờ tàu cho biết thời điểm tau bắt đầu chạy & thời

điểm tau đến ga

- Hs tự tính (lấy hiệu số thời gian đến với thời gian bắt đầu

đi)

- Vật làm mốc, hệ toạ độ gắn với vật làm mốc, mốc thời

gian & một đồng hồ

- Hệ toạ độ chỉ cho phép xác định vị trí của vật Hệ quy

chiếu cho phép không những xác định được toạ độ mà còn

xác định được thời gian chuyển động của vật, hoặc thời

điểm tại một vị trí bất kì

III Cách xác định thời gian trong chuyển động.

1 Mốc thời gian và đồng hồ.

Mốc thời gian (hoặc gốc thời gian) là thời điểm mà tabắt đầu đo thời gian Để đo thời gian trôi đi kể từ mốcthời gian bằng một chiếc đồng hồ

2 Thời điểm và thời gian.

IV Hệ quy chiếu.

HQC bao gồm vật làm mốc, hệ toạ độ, mốc thời gian

& đồng hồ

Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò

- Gv tóm lại nội dung chính của bài, đặc biệt là khái niệm hệ toạ độ & mốc thời gian Chú ý cách chọn hệ quy chiếu, khichọn HQC nhớ nói rõ HTĐ & mốc thời gian cụ thể

- Về nhà làm bài tập, học kĩ phần ghi nhớ và chuẩn bị bài tiếp theo (ôn lại kiến thức về chuyển động đều)

IV Rút kinh nghiệm.

Bài 2: CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU

I Mục tiêu.

a Về kiến thức

Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng đều Vận dụng được công thức tính quãng đường và phươngtrình chuyển động để giải các bài tập

b Về kĩ năng

Giải được các bài toán về chuyển động thẳng đều ở các dạng khác nhau Vẽ được đồ thị toạ độ – thời giancủa chuyển động thẳng đều, biết cách thu thập thông tin từ đồ thị

Nhận biết được chuyển động thẳng đều trong thực tế nếu gặp phải

Hình vẽ 2.2, 2.3 trên giấy lớn

Một số bài tập về chuyển động thẳng đều

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Kiểm tra bài cũ (3’)

Chất điểm là gì? nêu cách xác định vị trí của một ô tô trên một quốc lộ?

Phân biệt hệ toạ độ và hệ qui chiếu?

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Ôn lại khái niệm về vận tốc trung bình

của chuyển động.

- Hs nhớ lại kiến thức cũ, để trả lời câu hỏi của gv

I Chuyển động thẳng đều.

1 Tốc độ trung bình

2

Trang 3

- Chú ý theo dõi gv hướng dẫn để làm quen với khái

niệm tớc đợ trung bình

- Tiến hành TN cùng với gv (bánh xe maxwell lăn trên

mợt máng nghiêng, máy gõ nhịp) Ghi lại quãng đường

đi được sau những khoảng t bằng nhau (ta được bảng

kêt qủa TN)

- Hs tiến hành tính tớc đợ trung bình, rời nhận xét

- CT tính tớc đợ TB: tb s

v t

 (1)

Hoạt đợng 2: Tìm hiểu khái niệm chuyển đợng thẳng

đều và quãng đường đi được của chuyển đợng thẳng

đều.

- Chú ý lắng nghe thơng tin để trả lời câu hỏi

- Hs suy nghĩ trả lời (chuyển đợng thẳng đều)

- TL nhóm để trả lời các câu hỏi của gv

+ Chuyển đợng thẳng đều là chuyển đợng có tớc đợ

khơng đởi

+ Chuyển đợng thẳng đều là chuyển đợng trên đường

thẳng có tớc đợ khơng đởi

- Ghi nhận khái niệm

- Tự cho ví dụ

- Từ (1) suy ra: s v t v t  tb 

- Trong chuyển đợng thẳng đều, quãng đường đi được s

tỉ lệ thuận với thời gian chuyển đợng t

Hoạt đợng 3: Tìm hiểu phương trình chuyển đợng và

đờ thị toạ đợ – thời gian của chuyển đờng thẳng đều.

- Nghiên cứu SGK để hiểu cách xây dựng pt của chuyển

đợng thẳng đều

x x    s x  v t (2)

- Hs thảo luận để hoàn thành các câu hỏi của gv

- Tương tự hàm sớ: y = ax + b

- Từng em áp dụng kiến thức toán học để hoàn thành

+ Xác định toạ đợ các điểm khác nhau thoả mãn pt đã

cho (điểm đặc biệt), lập bảng (x, t)

+ Vẽ hệ trục toạ đợ xOy, xác định vị trí của các điểm

trên hệ trục toạ đợ đó Nới các điểm đó với nhau

- Cho ta biết sự phụ thuợc của toạ đợ của vật chuyển

đợng vào thời gian

- Hai chuyển đợng này sẽ gặp nhau

- Chiếu lên hai trục toạ đợ sẽ xác định được toạ đợ và

Quãngđườngđiđược Tốcđộtrungbình

2 Chuyển đợng thẳng đều.

Chuyển đợng thẳng đều là chuyển đợng có quỹ đạo làđường thẳng & có tớc đợ trung bình như nhau trên mọiquãng đường

3 Quãng đường đi được trong chuyển đợng thẳng đều.

Trang 4

thời điểm của 2 chuyển động gặp nhau

Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò.

- Gv tóm lại nội dung toàn bài

- Chuyển động thẳng đều là gì? Nêu công thức tính quãng đường đi được và pt chuyển động của chuyển động thẳng đều?

- Về nhà học bài, làm bài tập trong SGK + SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 3: CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Viết được công thức định nghĩa và vẽ được vectơ biểu diễn vận tốc tức thời, nêu được ý nghĩ của các đạilượng vật lí trong công thức

Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng biến đổi đều, nhanh dần đều, chậm dần đều

Viết được công thức tính vận tốc, vẽ được đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng, nhanh dầnđều và chậm dần đều

Viết được công thức tính và nêu được đặc điểm về phương, chiều và độ lớn của gia tốc trong chuyển độngthẳng nhanh dần đều, chậm dần đều

Viết được công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động trong chuyển động thẳngnhanh dần đều, chậm dần đều

b Về kĩ năng:

Giải được bài toán đơn giản về chuyển động thẳng biến đổi đều

Bộ TN (1 máng nghiêng dài khoảng 1m, 1 hòn bi đường kính khoảng 1cm, 1 đồng hồ bấm giây)

III Tiến trình giảng dạy.

1 Ổn định:

Viết công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều?

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập.

- Chú ý lắng nghe, suy nghĩ

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm vận tốc tức thời.

Chuyển động thẳng biến đổi đều.

- Nghiên cứu SGK để trả lời:

+ Trong khoảng thời gian rất ngắn,  tkể từ lúc ở M, xe

dời được một đoạn đường  slà bao nhiêu

- Như thế để vận tốc thay đổi không đáng kể, có thể dùng

công thức tính vận tốc trong chuyển động thẳng đều

I Vận tốc tức thời Chuyển động thẳng biến đổi đều.

1 Độ lớn của vận tốc tức thời.

s v t

2 Vectơ vận t ốc tức thời.

Vectơ vận t ốc tức thời của 1 vật tịa một điểm là mộtvectơ có gốc tại vật chuyển động, có hướng của chuyểnđộng và có độ dại tỉ lệ với độ lớn của VTTT theo một tỉxích nào đó

3 Chuyển động thẳng biến đổi đều.

- Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, độ lớn của vậntốc tức thời hoặc tăng đều, hoặc giảm đều theo thời gian

- Chuyển động có độ lớn của vận tốc tức thời tăng đềutheo thời gian gọi là chuyển động thẳng nhanh dần đều

4

Trang 5

- Có phụ thuộc

- Cá nhân hoàn thành C1

- Hs đọc SGK rồi trả lời câu hỏi của gv

- Cá nhân hs làm C2

- Nghiên cứu SGK để trả lời các câu hỏi của gv

- Có thể phân chuyển động thẳng biến đổi đều thành

chuyển động thẳng nhanh dần đều và chuyển động thẳng

chậm dần đều

Hoạt động 3: Nghiên cứu khái niệm gia tốc trong

chuyển động thẳng nhanh dần đều.

- Quan sát Gv tiến hành TN, ghi lại kết quả

- Tiến hành tính vận tốc tức thời từng thời điểm trên

máng nghiêng

- Vận tốc tức thời luôn tăng

- Khác nhau

- Không; Vì vận tốc luôn thay đổi

- Hs thảo luận để xây dựng biểu thức của gia tốc

v v v

 (2)Gia tốc của chuyển động là đại lượng

xác định bằng thương số giữa độ biến thiện vận tốc và

khoảng thời gian vận tốc biến thiên Có đơn vị là m/s2

- TL nhóm: Vì gia tốc phụ thuộc vào vận tốc Nên gia

tốc là đại lượng vectơ

- Vì v>v0 nên  v  cùng phương, chiều với vvàv0

Vectơ acùng phương, chiều với v , nên nó cùng

phương, chiều với vectơ vận tốc

0 0

- HS thảo luận rồi trả lời

Hoạt động 4: Nghiên cứu khái niệm vận tốc trong

- TL nhóm:

- Chuyển động có độ lớn của vận tốc tức thời giảm đềutheo thời gian gọi là chuyển động thẳng chậm dần đều

* Chú ý: Khi nói vận tốc của vật tại vị trí hoặc thời điểm

nào đó, ta hiểu là vận tốc tức thời.

II Chuyển động thẳng nhanh dần đều.

1 Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều.

a Khái niệm gia tốc:

v a t





 (2) Gia tốc của chuyển động là đại lượng xácđịnh bằng thương số giữa độ biến thiện vận tốc và khoảngthời gian vận tốc biến thiên

b Vectơ gia tốc.

Vì vận tốc là đại lượng vectơ nên gia tốc cũng là đạilượng vectơ

0 0

2 Vận tốc của CĐTNDĐ.

a Công thức tính vận tốc.

Từ biểu thức gia tốc

0 0

v v v

Trang 6

+ Từ biểu thức gia tốc

0 0

v v v

v v at   (3) gọi là công thức tính vận tốc Cho ta

biết vận tốc của vật ở những thời điểm khác nhau

- Sử dụng hệ trục toạ độ có trục tung là vận tốc, trục

hoành là thời gian

- Từng em hoàn thành C3

Hoạt động 5: Xây dựng công thức tính quãng đường đi

trong CĐTNDĐ và mối quan hệ a, v, v 0 , s

tb

s v t



02

2

s v t   at (4) gọi là công thức tính quãng

đường đi được của CĐTNDĐ

- Từng em hoàn thành C4, 5

- Hs tự tìm mối quang hệ:

b Đồ thị vận tốc – thời gian.

3 Công thức tính quãng đường đi được của CĐTNDĐ.

Từ công thức tính tốc độ trung bình của chuyển độngthẳng đều

tb

s v t



Đối với CĐTNDĐ, vì độ lớn vận tốc tăng đều theo thờigian, nên người ta chứng minh được công thức tính tốc độtrung bình:

02

Hoạt động :Củng cố, dặn dò.

- Viết công thức vận tốc tức thời của vật chuyển động tại 1 điểm trên quỹ đạo? Vectơ VTTT tại 1 điểm trong chuyểnđộng thẳng được xác định như thế nào?

- Cho biết khái niệm của chuyển động thẳng biến đổi? CĐTNDĐ?

- Viết công thức tính vận tốc, gia tốc, quãng đường đi được và mối quan hệ giữa chúng trong CĐTNDĐ?

- Về nhà làm BT và chuẩn bị tiếp phần còn lại của bài

Bài 3: CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Viết được công thức định nghĩa và vẽ được vectơ biểu diễn vận tốc tức thời, nêu được ý nghĩ của các đạilượng vật lí trong công thức

Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng biến đổi đều, nhanh dần đều, chậm dần đều

Viết được công thức tính vận tốc, vẽ được đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng, nhanh dầnđều và chậm dần đều

6

Trang 7

Viết được công thức tính và nêu được đặc điểm về phương, chiều và độ lớn của gia tốc trong chuyển độngthẳng nhanh dần đều, chậm dần đều.

Viết được công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động trong chuyển động thẳngnhanh dần đều, chậm dần đều

b Về kĩ năng:

Giải được bài toán đơn giản về chuyển động thẳng biến đổi đều

Bộ TN (1 máng nghiêng dài khoảng 1m, 1 hòn bi đường kính khoảng 1cm, 1 đồng hồ bấm giây)

Cho biết khái niệm của chuyển động thẳng biến đổi? CĐTNDĐ?

Viết công thức tính vận tốc, gia tốc, quãng đường đi được và mối quan hệ giữa chúng trong CĐTNDĐ?

Chiều của vectơ gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều như thế nào với các vectơ vận tốc?

3 Bài mới (tt)

Hoạt động 1: thiết lập PTCĐ của chuyển động thẳng

nhanh dần đều.

- Hs làm việc cá nhân, để tìm ra pt chuyển động

Vậy pt chuyển động của chất điểm M là: x = x0 + s

Mà công thức tính quãng đường đi trong CĐTNDĐ

Hoạt động 2: Tìm hiểu các đặc điểm của chuyển động

thẳng chậm dần đều.

- Hs tự nghiên cứu SGK

- Vectơ gia tốc trong CĐTCDĐ cùng phương, ngược chiều

với các vectơ vận tốc

- Là đường thẳng xiên xuống

- Gia tốc sẽ ngược dấu với v0

Hoạt động 3: Nghiên cứu thực nghiệm một chuyển

động thẳng nhanh dần đều

- Từng cá nhân suy nghĩ tìm phương án

- Chọn x0 = 0 và v0 = 0

- Đo quãng đường (dùng thước); đo khoảng thời gian để đi

hết quãng đường đó

- Đo và thu thập số liệu để tính toán

- Cá nhân hs hoàn thành

Gia tốc của chuyển động: a = 0,1m/s2

Quãng đường mà xe đi được:

5 Phương trình chuyển động của chuyển động thẳng nhanh dần đều

Chất điểm M xuất phát từ một điểm có toạ độ x 0 trênđường thẳng Ox, chuyển động thẳng nhanh dần đều vớivận tốc đầu v0 và với gia tốc a, thì toạ độ của điểm m sauthời gian t là:x=x0 + s

Mà công thức tính quãng đường đi trong CĐTNDĐ

III Chuyển động thẳng chậm dần đều.

1 Gia tốc của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a Công thức tính gia tốc

0 0

v v v

2 Vận tốc của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a Công thức tính vận tốc.

0

v v at  Trong đó: a ngược dấu với v0

b Đồ thị vận tốc thời gian

3 Công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a Công thức tính quãng đường đi được.

2 0

1 2

Trang 8

- Trong chuyển động thẳng chậm dần đều vectơ gia tốc như thế nào với các vectơ vận tốc? Đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng chậm dầ đều có dạng như thế nào?

- Về nhà làm tất cả các bài tập trong SGK - SBT (từ bài 1- bài 3) tiết sau chúng ta chữa bài tập

BÀI TẬP

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Củng cố lại kiến thức về chất điểm, hệ qui chiếu, chuyển động thẳng đều, chuyển động thẳng biến đổiđều

b Về kĩ năng:

Có kĩ năng giải bài tập vật lí về chuyển động thẳng đều và chuyển động thẳng biến đổi đều

c Thái độ:

Ham thích ứng dụng kiến thức vật lí vào việc giải bài tập, và các trường họp có trong thực tế

* Học sinh: Ôn lại toàn bộ kiến thức từ bài 1 đến bài 3 làm tất cả các bài tập (không nhất thiết phải đúng

tất cả)

2 Bài tập.

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan.

- Hs độc lập suy nghĩ để trả lời

v v at   trong chuyển động thẳng chậm dần đều thì gia

tốc a ngược dấu với vận tốc v0

2

0

1

2

s v t   at trong chuyển động thẳng chậm dần đều thì

gia tốc a ngược dấu với vận tốc v0 Đồ thị vận tốc – thời

gian có dạng khác nhau

x x   v t  at

Hoạt động 2: Vận dụng để giải một số bài toán đặc

trưng cho từng loại chuyển động.

- Cá nhân hs đọc

Trang 9

b Đồ thị của 2 xe:

c Vị trí và thời điểm để 2 xe gặp nhau

Khi 2 xe gặp nhau thì chúng có cùng toạ độ: xA = xB

60 10 40 t   t  t  0,5 ( ) h sau 30 phút kể từ lúc

a Gia tốc của đoàn tàu

Gọi thời điểm lúc xuất phát t0 (t0 =0)

0

2 0

11,11 0,15860

Áp dụng công thức tính vận tốc trong chuyển động thẳng

nhanh dần đều

0 0

60 ( ) 10 40 ( )

t (h)

O 0,5

c Vị trí và thời điểm để 2 xe gặp nhau

Khi 2 xe gặp nhau thì chúng có cùng toạ độ: xA = xB

60 10 40 t   t  t  0,5 ( ) h sau 30 phút kể từ lúcxuất phát

t = 1phút; v = 40km/h; v0 = 0

a = ?; s = ? t =? Để v’ = 60km/h

Giải

40.1000 40

a Gia tốc của đoàn tàu

Gọi thời điểm lúc xuất phát t0 (t0 =0)

0

2 0

11,11 0,15860

- Các em về nhà là tiếp các bài tập còn lại và chuẩn bị tiếp bài tiếp theo

Trang 10

Tiết 6 Ngày soạn: 30/08/2008

Bài 4: SỰ RƠI TỰ DO

I Mục tiêu.

Trình bày, nêu được ví dụ và phân tích được khái niệm về sự rơi tự do

Nêu được những đặc điểm của sự rơi tự do và gia tốc rơi tự do

Giải được một số dạng bài tập đơn giản về sự rơi tự do

Phân tích được hiện tương xảy ra trong các TN về sự rơi tự do (tiến hành được các TN đó ở nhà) Phântích được hình ảnh hoạt nghiệm để rút ra đặc điểm của sự rơi tự do

GV: Dụng cụ TN.

- Sỏi với nhiều kích cỡ khác nhau, giấy phẳng nhỏ, bìa phẳng có khối lượng lớn hơn hòn sỏi nhỏ

- Sợi dây dọi và một vòng kim loại, tranh vẽ ảnh hoạt nghiệm

Chuyển động như thế nào được gọi là chuyển động thẳng nhanh dần đều?

Hãy cho biết khái niệm gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều?

3 Bài mới.

- Hs lắng nghe

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự rơi tự do của các vật trong

không khí.

- Chú ý quan sát TN từ đó rút ra kết luận

+ Sỏi rơi xuống đất trước

+ Rơi xuống đất cùng một lúc

+ Tờ giấy vo tròn rơi xuống đất trước

+ Bi rơi xuống đất trước

- Thảo luận nhóm

+ TN 1

+ TN 4

+ TN 3

+ TN 2

- Trong không khí thì không phải lúc nào vật nặng cũng rơi

nhanh hơn vật nhẹ

- Hs thảo luận (nếu bỏ qua ảnh hưởng của không khí thì

các vật sẽ rơi nhanh như nhau)

I Sự rơi trong không khí & sự rơi tự do

1 Sự rơi của các vật trong không khí.

Trong không khí không phải lúc nào vật nặng cũng rơinhanh hơn vật nhẹ Không khí là yếu tố ảnh hưởng đến sựrơi của các vật trong không khí

10

Trang 11

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự rơi của các vật trong chân

không.

- Hs nghiên cứu SGK

- Khi hút hết không khí trong ống ra thì bi chì & lông chim

rơi nhanh như nhau

- Không mâu thuẫn

- Nếu loại bỏ được ảnh hưởng của không khí thì mọi vật sẽ

rơi nhanh như nhau

- Sự rơi của hòn sỏi, giấy nén chặt, hòn bi xe đạp được coi

là sự rơi tự do

2 Sự rơi của các vật trong chân không (sự rơi tự do)

a Ống Niu-tơn.

b Kết luận.

Sự rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực

- Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự rơi nhanh, chậm của các vật khác nhau trong không khí? Sự rơi tự do là gì?

- Về nhà chuẩn bị tiếp phần còn lại của bài, xem trước các bài tập

Bài 4: SỰ RƠI TỰ DO

I Mục tiêu.

Trình bày, nêu được ví dụ và phân tích được khái niệm về sự rơi tự do

Nêu được những đặc điểm của sự rơi tự do và gia tốc rơi tự do

Giải được một số dạng bài tập đơn giản về sự rơi tự do

Phân tích được hiện tương xảy ra trong các TN về sự rơi tự do (tiến hành được các TN đó ở nhà) Phântích được hình ảnh hoạt nghiệm để rút ra đặc điểm của sự rơi tự do

GV: Dụng cụ TN.

- Sỏi với nhiều kích cỡ khác nhau, giấy phẳng nhỏ, bìa phẳng có khối lượng lớn hơn hòn sỏi nhỏ

- Sợi dây dọi và một vòng kim loại, tranh vẽ ảnh hoạt nghiệm

Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự rơi nhanh, chậm của các vật trong không khí? Sự rơi tự do là gì?

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Nghiên cứu đặc điểm của chuyển động rơi

tự do.

- Hs thảo luận để tìm ra phương án thí nghiệm

- Cùng tiến hành TN với Gv

- Kết luận: Phương của chuyển động rơi tự do là phương

thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới

- Chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần

đều

Hoạt động 2: Chứng minh chuyển động rơi tự do là

- Từng các nhân đọc SGK

II Nghiên cứu sự rơi tự do của các vật.

1 Những đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

- Phương của chuyển động rơi tự do là phương thẳngđứng (phương của dây dọi)

- Chiều của chuyển động rơi tự do là chiều từ trên xuốngdưới

- Chuyển động rơi tự do là chuyển động TNDĐ

- Công thức tính vận tốc:

Trang 12

- Chuyển động của viên bị không phải là chuyển động

thẳng đều Vì trong cùng 1 khoảng thời gian mà quãng

đường đi được của nó khác nhau

- Đó là chuyển động TNDĐ Vì quãng đường đi được của viên bị

trong những khoảng thời gian bằng nhau là khác nhau (tăng dần)

Hoạt động 3: Tìm hiểu các công thức tính vận tốc,

quãng đường đi và gia tốc rơi tự do.

- Từng hs suy nghĩ trả lời:

0

v v at  

2 0

1 2

s  gt

- g: gọi là gia tốc rơi tự do (m/s2)

- g và v cùng dấu

- Hs quan sát SGK để biết gia tốc rơi tự do tại một số nơi

v gt 

g: gọi là gia tốc rơi tự do

- Công thức tính quãng đường đi được của sự rơi tự do:

2

1 2

s  gt

2 Gia tốc rơi tự do.

- Tại một nơi nhất định trên Trái Đất & ở gần mặt đất, cácvật đều rơi tự do với cùng một gia tốc g

- Tại những nơi khác nhau gia tốc đó sẽ khác nhau

- Nếu không đòi hỏi độ chính xác cao chúng ta có thể lấyg=9,8m/s2 hoặc g = 10 m/s2

- Nêu các đặc điểm của sự rơi tự do?

- Viết công thức tính vận tốc & quãng đường đi được của sự rơi tự do?

- Các em về nhà là bài tập trong SGK, SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 5: CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU

I Mục tiêu.

Phát biểu được định nghĩa của chuyển động tròn đều Viết được công thức tính độ lớn của tốc độ dài vàtrình bày được hướng của vectơ vận tốc của chuyển động tròn đều

Phát biểu được định nghĩa, viết được công thức và nêu được đơn vị của tốc độ góc, chu kì, tần số trongchuyển động tròn đều

Viết được công thức liên hệ giữa tốc độ dài và tốc độ góc

Nêu được hướng của gia tốc trogn chuyển động tròn đều và viết được công thức của gia tốc hướng tâm

Chứng minh được các công thức (5.4; 5.5; 5.6; 5.7) cũng như sự hướng tâm của vectơ gia tốc

Nêu được một số ví dụ về chuyển động tròn đều Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động tròn đều

c Thái độ:

GV: Đồng hồ (kim quay); quạt bàn; đĩa quay;…

12

Trang 13

- Nêu các đặc điểm của sự rơi tự do? Viết cơng thức tính vận tớc & quãng đường đi được của sự rơi tựdo?

3 Bài mới.

Hoạt đợng 1: Tở chức tình huớng học tập.

- Từng cá nhân suy nghĩ trả lời các câu hỏi của gv

- Hs lăng nghe để nhận thức được vấn đề bài học

Hoạt đợng 2: Tìm hiểu khái niệm chuyển đợng tròn

đều.

- Từng cá nhân đọc SGK rời trả lời: Chuyển đợng tròn là

chuyển đợng có quỹ đoạ là mợt đường tròn

- VD: 1 điểm trên đầu cánh quạt,…

- Hs đọc SGK rời trả lời

- HS nghiên cứu SGK rời trả lời: Chuyển đợng tròn đều

là chuyển đợng có quỹ đạo tròn & có tớc đợ trung bình

trên mọi cung tròn là như nhau

- VD: chuyển đợng của đầu kim đờng hờ, 1 điểm trên đĩa

tròn khi quay ởn định,…

Hoạt đợng 3: Tìm hiểu khái niệm tớc đợ dài.

- Tớc đợ trung bình: v s

t

 trong đó s là mợt đoạn thẳng

- Hs nghiên cứu SGK để tìm phương án: “chọn khoảng

thời gian rất ngắn để đoạn đường đi được trong thời

gian đó như mợt đoạn thẳng”

s v t





Trong đó  slà đợ dài cung tròn mà vật đi được trong

khoảng thời gian  t

- Có phương tiếp tuyến với đường tròn qũy đạo

Hoạt đợng 4: Tìm hiểu khái niệm tớc đợ góc, chu kì,

tần sớ.

- Hs đọc SGK & quan sát hình 5.4

- Lắng nghe để thấy sự cần thiết phải đưa ra khái niệm

tớc đợ góc

- Đưa ra biểu thức tính tớc đợ góc

- Tớc đợ góc cho biết góc mà bán kính OM quét được

trong 1 đơn vị thời gian

- Trong thời gian  t quay được 1góc  

- Trong mợt đơn vị thời gian quay được mợt góc 

1 Chuyển đợng tròn

Chuyển đợng tròn là chuyển đợng có quỹ đạo là đường 1đường tròn

2 Tớc đợ trung bình trong chuyển đợng tròn

Tốc độ TB Độ dài cung tròn mà vật đi được Thời gian chuyển động

II Tớc đợ dài và tớc đợ góc

1 Tớc đợ dài

Gọi  s là đợ dài cung tròn mà vật đi được từ điểm M đếnM’ trong khoảng thời gian rất ngắn t

s v t

3 Tớc đợ góc Chu kì Tần sớ

a Định nghĩa

Gọi O là tâm & r là bán kính của đường tròn quỹ đoạ M làvị trí tức thời của vật chuyển đợng Khi vật đi được 1cung   s trong khoảng thời gian  t thì bán kính OM quétđược góc  

b Đơn vị:

Nếu   đo bằng rađian (rad), thời gian đo bằng giây (s)thì tớc đợ góc có đơn vị là (rad/s)

c Chu kỳ:

Trang 14

 Đơn vị Hec (Hz)

- Độ dài cung trong = bán kính x góc ở tâm chắn cung

Đơn vị của chu kỳ là (s)

d Tần số: Là số vòng mà vật đi được trong 1giây

1

f T



Đơn vị là Hec (hz)

e Công thức liên hệ giữa tốc độ dài và tốc độ góc.

v r 

- Chuyển động tròn đều là gì? tốc độ góc là gì? tốc độ góc được xác định ntn?

- Chu kì chuyển động tròn đều là gì? viết công thức liên hệ giữa chu kỳ và tốc độ góc

- Về nhà học bài, làm bài tập và chuẩn bị phần tiếp theo của bài

Bài 5: CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU

I Mục tiêu.

Phát biểu được định nghĩa của chuyển động tròn đều Viết được công thức tính độ lớn của tốc độ dài vàtrình bày được hướng của vectơ vận tốc của chuyển động tròn đều

Phát biểu được định nghĩa, viết được công thức và nêu được đơn vị của tốc độ góc, chu kì, tần số trongchuyển động tròn đều

Viết được công thức liên hệ giữa tốc độ dài và tốc độ góc

Nêu được hướng của gia tốc trogn chuyển động tròn đều và viết được công thức của gia tốc hướng tâm

Chứng minh được các công thức (5.4; 5.5; 5.6; 5.7) cũng như sự hướng tâm của vectơ gia tốc

Nêu được một số ví dụ về chuyển động tròn đều Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động tròn đều

c Thái độ:

GV: Hình 5.5 và 5.6 SGK (vẽ trên giấy lớn)

- Chuyển động tròn đều là gì? tốc độ góc là gì? tốc độ góc được xác định ntn?

- Chu kì chuyển động tròn đều là gì? viết công thức liên hệ giữa chu kỳ và tốc độ góc?

3 Bài mới.

14

Trang 15

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức cũ

- Từng hs chú ý để trả lời các câu hỏi ôn tập của Gv

Hoạt động 2: Tìm hiểu hướng của vectơ gia tốc trong

chuyển động tròn đều

- Từng em có thể dựa vào SGK (chữ in nghiêng) để

chứng minh được

- Hs kết luận: Trong CĐTĐ, tuy vận tốc có độ lớn khôgn

đổi, nhưng có hướng luôn thay đổi, nên chuyển động

CĐTĐ luôn hướng vào tâm của quỹ đạo nên gọi là gia

tốc hướng tâm

Hoạt động 3: Tìm hiểu độ lớn của gia tốc hướng tâm.

- Tự hs chứng minh

- Đơn vị là m/s2

- Từng cá nhân đọc lại ví dụ & làm lại vào tập theo yêu

câu của gv

- Để xét gia tốc của vật tại điểm I, ta khảo sát sự biến đổivectơ vận tốc v của vật khi nó chuyển động trongkhoảng thời gian rất ngắn  ttừ điểm M1 đến điểm M2

trên đường cong có trugn điểm là I độ lớn của 2 vectơvận tốc là bằng nhau (hình 5.5)

- Tịnh tiến 2 vectơ vận tốc ta sẽ tìm được vectơ  v  biểudiễn sự thay đổi hướng của vận tốc

v     v v   hay   v v v  2 1

v a t

Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò

- Nêu những đặc điểm và công thức tính độ lớn của vectơ gia tốc hướng tâm?

- Về nhà học bài, làm bài tập và chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 6: TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG - CÔNG THỨC

CỘNG VẬN TỐC

I Mục tiêu.

Trả lời được câu hỏi thế nào là tính tương đối của chuyển động?

Trong những trường hợp cụ thể chỉ ra đâu là hệ qui chiếu (HQC) đứng yên, đâu là HQC chuyển động.Viết được công thức cộng vận tốc cho từng trường hợp cụ thể của các chuyển động cùng phương

Giải được một số bài toán cộng vận tốc cùng phương

Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến tính tương đối của chuyển động

c Thái độ:

GV: Chuẩn bị một TN về tính tương đối của chuyển động (nếu được)

Trang 16

Nêu những đặc điểm và viết công thức tính gia tốc trong chuyển động trong đều?

3 Bài mới.

- Hs nhắc lại và cho ví dụ theo yêu cầu của gv

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính tương đối của chuyển

động.

- Hs đọc SGK, thảo luận để trả lời

+ Vật mốc không cho biết vị trí của vật tại thời điểm bất

kì

+ Không cho phép xác định chính xác tốc độ của vật

- Hình dạng qũy đạo của chuyển động trong các HQC

khác nhau là khác nhau

- Từng hs hoàn thành C1:

+ Đầu van chuyển động theo quỹ đạo tròn quanh trục

bánh xe HQC trong trường hợp này gắn với trục bánh

xe

- Không, Ví dụ:……

- Cá nhân hs nêu VD

Hoạt động 3: Tìm iểu hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui

chiếu chuyển động.

- Hs chú ý VD của gv để phân biệt được hqc đứng yên &

hqc chuyển động

- hqc gắn với vật mốc đứng yên là hqc đứng yên

- hqc gắn với vật mốc chuyển động gọi là hqc chuyển

động

- Hs tự cho ví dụ:

Hoạt động 4: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc trong

trường hợp vận tốc cùng phương, cùng chiều.

- Hs thảo luận nhóm:

+ Hqc gắn với dòng nước chảy

+ Hqc gắn với mặt đất

- VT của thuyền đối với bờ là vt tuyệt đối (vtb)

- Vt của thuyền đối với dòng nước là VT tương đối (vtn)

- VT của dòng nước đối với bờ sông là vận tốc kéo theo

Hoạt động 5: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc trong

trường hợp vận tốc cùng phương, ngược chiều.

I Tính tương đối của chuyển động

1 Tính tương đối của quỹ đạo

Hình dạng quỹ đạo của chuyển động trong các HQCkhác nhau thì khác nhau – quỹ đạo có tính tương đối

2 Tính tương đối của vận tốc

Vận tốc của vật chuyển động đối với các hqc khác nhauthì khác nhau Vận tốc có tính tương đối

II Công thức cộng vận tốc

1 Hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động.

2 Công thức cộng vận tốc.

- Gọi vận tốc của vật so với hqc đứng yên là vận tốc tuyệt đối.

…vận tốc của vật so với hqc chuyển động là vận tốc

tương đối

…vận tốc của hqc chuyển động so với hqc đứng yên là

vận tốc kéo theo.

a Vận tốc cùng phương, cùng chiều.

Trang 17

13 12 23

v  v  v

- Trình bày côgn thức cộng vận tốc trong trường hợp các chuyển động cùng phương, cùng chiều (ngược chiều)?

- Về nhà làm BT trong SGK, SBT và chuẩn bị bài tiếp theo

BÀI TẬP

I Mục tiêu.

Giúp hs ôn lại kiến thức về sự rơi tự do, chuyển động tròn, tinhd tương đối của chuyển động

Có khả năng giải một số bài tập đơn giản có liên quan

c Thái độ:

Trugn thực trong khi giải bài bập

Hs: Ôn lại toàn bộ kiến thức của các bài để phục vụ cho việc giải bài tập, là trước các bài tập ở nhà

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan.

- Hs tham gia trả lời các câu hỏi của gv

v = g.t

2

1 2

s  gt

Trong đó g gọi là gia tốc rơi tự do (m/s2)

s v t

 (Hz)

v r  2 2

Trang 18

Hoạt động 2: Giải một số bài tập.

- Hs đọc đề bài và nêu tốm tắt

-Giải pt bậc 2 ta tìm được s

- Hs đọc đề bài và nêu tóm tắt:

va = 40km/h; vB = 60km/h; vBA =?; vAB = ?

Áp dụng công thức cộng vận tốc ta được:

Vận tốc của xe B đối với xe A

Áp dụng công thức cộng vận tốc ta được:

Vận tốc của xe B đối với xe A

- Các em về nhà làm tiếp các bài tập còn lại, và chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 7: SAI SỐ CỦA PHÉP ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG VẬT LÍ

I Mục tiêu.

Phát biểu được định nghĩa về phép đo các đại lượng vật lí Phân biệt phép đo trực tiếp và phép đo giántiếp

18

Trang 19

Hiểu được các khái niệm cơ bản về sai số của phép đo các địa lượng vật lí và cách xác định sai số củaphép đo.

Phát biểu được thế nào là sai số của phép đo, biết cách xác định 2 loại sai số: sai số ngẫu nhiên và sai sốhệ thống

Biết cách tính sai số của 2 loại phép đo: phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp Viết đúng kết quả phép đovới các chữ số có nghĩa cần thiết

Vận dụng cách tính sai số vào từng trương fhợp cụ thể

c Thái độ:

Một vài dụng cụ đo đơn giản (thước đo độ dài, ampe kế,…)

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan và đặt

vấn đề bài học.

- Hs chú ý trả lời các câu h

ỏi của GV

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm về phép đo các

đại lượng vật lí Hệ SI.

- Hs làm theo yêu cầu gv

- Trong 2 TN trên thức thẳng và cân là những dụng cụ

đo

- Phép đo 1 đại lượng vật lí là phép so sánh nó với đại

lượng cùng loại được qui ước làm đơn vị

- Ta đo lần lượt 2 cạnh, sau đó sử dụng công thức S =

a.b

- Hs trả lời:

- Hs trả lời (khối lượng (m), chiều dài (l),…)

- Đọc SGK:

Hoạt động 3: Tìm hiểu các khái niệm sai số, giá trị

trung bình của phép đo.

- Chú ý vấn đề đặt ra

- HS suy nghĩ trả lời

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách xác định sai số của

phép đo, cách viết kết quả đo và khái niệm sai số tỉ

I Phép đo các đại lượng vật lí Hệ đơn vị SI.

1 Phép đo các đại lượng vật lí

Phép đo 1 đại lượng vật lí là phép so sánh nó với đại lượngcùng loại được qui ước làm đơn vị

Phép so sánh trực tiếp nhờ dụng cụ đo gọi là phép đo trựctiếp

Phép xác định 1 địa lượng vật lí thông qua 1 công thức liênhệ với các đại lượng đo trực tiếp, gọi là phép đo gián tiếp

2 Đơn vị đo

II Sai số phép đo

1 Sai số hệ thống

2 Sai số ngẫu nhiên

3 Giá trị trung bình

Sai số ngẫu nhiên làm cho kết quả phép đơ trở nên kém tincậy Để khắc phục người ta lặp lại phép đo nhiều lần Khi đo nlần cùng một đại lượng A, ta được các giá trị khác nhau: A1,

4 Cách xác định sai số của phép đo

a Trị tuyệt đối của hiệu số giữa giá trị trung bình và giá trị củamỗi lần đo gọi là sai số tuyệt đối ứng với lần đo đó

Trang 20

Trong đó:  A 'là sai số dụng cụ, thông thường có thể

lấy bằng nửa hoặc 1độ chia nhỏ nhất trên dụng cụ

A A   A

.100%

A A A

Vậy phép đó thứ 2 chính xác hơn phép đo thứ nhất

Hoạt động 5: Tìm hiểu cách xác định sai số phép đo

Trong đó  Alà tổng của sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ

6 Sai số tỉ đối

Sai số tỉ đối của phép đo là tỉ số giữa sai số thuyệt đối và giátrị trung bình của đại lượng cần đo

.100%

A A A

Sai số tỉ đối càng nhỏ phép đo càng chính xác

7 Cách xác định sai số của phép đo gián tiếp.

- Sai số thuyệt đối của 1 tổng hay hiệu, thì bằng tổng các saisố thuyệt đối của các số hạng

- Sai số tuyệt đối của một tích hay một thương, thì bằng tổngcác sai số tỉ đối của các thừa số

- Các em về nhà là các bài tập trong SGK, chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 8: Thực Hành: KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO - XÁC

ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO

I Mục tiêu.

Nắm được tính năng và nguyên tắc hoạt động của đồng hồ đo thời gian hiện số sử dụng công tắc đóngngắt và cổng quang điện

Khắc sâu kiến thức về chuyển động nhanh dần đều và sự rơi tự do

Nghiệm lại đặc điểm của sự rơi tự do để thấy được đồ thị biểu diễn quan hệ giữa s và t2

Xác định được gia tốc rơi tự do từ kết quả thí nghiệm

Biết thao tác chính xác với bộ TN để đo được thời gian rơi t của một vật trên những quãng đường khácnhau

Vẽ được đồ thị mô tả sự thay đổi vận tốc rơi của vật theo thời gian t, và quãng đường đi s theo thời gian t2.Từ đó rút ra kết luận về tính chất của chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều

20

Trang 21

Vận dụng công thức tính được gia tốc g và sai số của phép đo g.

Thế nào là phép đo một đại lượng vật lí? Các loại phép đo và các loại sai số? Cách xác định sai số vàcách viết kết quả đo được

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan đến bài thực

hành.

- Từng hs suy nghĩ trả lời các câu hỏi của gv

- Mục đích: Nghiên cứu chuyển động rơi tự do và đo gia tốc

rơi tự do

- Phương pháp tiến hành: Đo được thời gian rơi tự do giữa 2

điểm trong không gian & khoảng cách giữa 2 điểm đó, sau đó

vận dụng công thức tính gia tốc để xác định gia tốc rơi tự do

Hoạt động 2: Tìm hiểu các dụng cụ đo.

- Từng em lắng nghe

- Dựa vào dụng cụ để trả lời: Khi nút nhấn trên hộp công tắc

ở trạng thái nhả

Hoạt động 3: Tiến hành thí nghiệm.

- B1: Hs các nhóm lắp ráp TN, kiểm tra điều chỉnh thông số

các thiết bị theo yêu cầu

- B2: Dịch cổng quang điện E để có các quãng đường (s1 =

0,200m) và đo thời gian rơi tương ứng Động tác này tiến

hành 3 lần Ghi lại kết quả đo được

- B3: Tiếp theo với các quãng đường s2 = 0,300m; s3 =

0,400m; s4 = 0,500m; s5 = 0,600m

- B4: Nhấn khoá K, tắt điện đồng hồ đo hiện số để kết thúc

TN

Hoạt động 4: Tổng kết thí nghiệm

- Nghe GV tổng kết giờ học

- Thu gom dụng cụ, để lại đúng vị trí

Giáo viên hướng dẫn

Hoạt động : Dặn dò.

- Các em về nhà xem lại bài để buổi sau thực hành lấy kết quả

Trang 22

Bài 8: Thực Hành: KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO - XÁC

ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO

I Mục tiêu.

Nắm được tính năng và nguyên tắc hoạt động của đồng hồ đo thời gian hiện số sử dụng công tắc đóngngắt và cổng quang điện

Khắc sâu kiến thức về chuyển động nhanh dần đều và sự rơi tự do

Nghiệm lại đặc điểm của sự rơi tự do để thấy được đồ thị biểu diễn quan hệ giữa s và t2

Xác định được gia tốc rơi tự do từ kết quả thí nghiệm

Biết thao tác chính xác với bộ TN để đo được thời gian rơi t của một vật trên những quãng đường khácnhau

Vẽ được đồ thị mô tả sự thay đổi vận tốc rơi của vật theo thời gian t, và quãng đường đi s theo thời gian t2.Từ đó rút ra kết luận về tính chất của chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều

Vận dụng công thức tính được gia tốc g và sai số của phép đo g

Thế nào là phép đo một đại lượng vật lí? Các loại phép đo và các loại sai số? Cách xác định sai số vàcách viết kết quả đo được

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Nghe GV nhắc lại các bước tiến hành thí

nghiệm

Hoạt động 2: Tiến hành thí nghiệm.

- B1: Hs các nhóm lắp ráp TN, kiểm tra điều chỉnh thông số

các thiết bị theo yêu cầu

- B2: Dịch cổng quang điện E để có các quãng đường (s1 =

0,200m) và đo thời gian rơi tương ứng Động tác này tiến

hành 3 lần Ghi lại kết quả đo được

- B3: Tiếp theo với các quãng đường s2 = 0,300m; s3 =

0,400m; s4 = 0,500m; s5 = 0,600m

- B4: Nhấn khoá K, tắt điện đồng hồ đo hiện số để kết thúc

TN

Hoạt động 4: Tổng kết thí nghiệm

- Hs báo cáo kết quả TN

- Thu gom dụng cụ, để lại đúng vị trí

Theo dõi học sinh tiến hành thí nghiệm

Hoạt động : Dặn dò.

- Các em về nhà chuẩn bị tất cả từ đầu năm (cả chương I) để chúng ta chuẩn bị kiểm tra 1 tiết

22

Trang 23

Tiết 15 Ngày soạn: 11/09/2008

KIỂM TRA 1 TIẾT

I Mục tiêu.

Củng cố và khắc sâu kiến thức của chương I:

+ Chuyển động cơ; chuyển động thẳng đều; chuyển động thẳng biến đổi đều; sự rơi tự do; chuyển độgntròn đều; tính tương đối của chuyển động

Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, khoa học, phát huy khả năng làm việc trung thực của hs

c Thái độ:

Trung thực trong khi làm kiểm tra

GV: Đề kiểm tra; HS: Ôn lại toàn bộ kiến thức của chương để làm bài cho tốt

III Nội dung kiểm tra (Đề kiểm tra)

A Trắc nghiệm (7đ)

1 Chuyển động của vật nào dưới đây có thể là chuyển động thẳng đều?

A Một hoàn bị lăn trên một máng nghiêng B Một hòn đá được ném thẳng đứng lên cao

C Xe đạp đang đi trên đoạn đường thẳng nằm ngang D Một cái pittông chuyển động trong xi lanh

2 Điều khẳng định nào dưới đây chỉ đúng cho chuyển động thẳng nhanh dần đều?

A Gia tốc của chuyển động không đổi

B Chuyển động có vectơ gia tốc không đổi

C Vận tốc của chuyển động là một hàm bậc nhất của thời gian

D Vận tốc của chuyển động tăng đều theo thời gian

3 Một chiếc xe đang chuyển động với vận tốc 12 km/h bỗng hãm phanh chuyển động thẳng chậm dần đều, sau 1 phút thì dừng lại Gia tốc của xe bằng bao nhiêu?

4 Trong đồ thị vận tốc ở hình 1, đoạn nào ứng với chuyển động thẳng chậm dần đều?

5 Một giọt nước rơi tự do từ độ cao 45m xuống Cho g = 10 m/s 2 Thời gian vật rơi tới mặt đất bằng bao nhiêu?

10 Khoảng thời gian để chất điểm chuyển động tròn đều đi hết 1 vòng trên quỹ đạo của nó gọi là:

A Tốc độ góc B Tần số C Chu kỳ D Gia tốc hướng tâm

11 Trong chuyển động tròn đều gia tốc hướng tâm đặc trưng cho:

A sự thay đổi hướng của tốc độ dài C sự thay đổi về độ lớn của tốc độ dài

B tốc độ góc không đổi D vectơ gia tốc không đổi v

12 Vận tốc của vật đối với hệ quy chiếu đứng yên gọi là:

A vận tốc tương đối C vận tốc kéo theo

B vận tốc tuyệt đối D vận tốc trung bình

13 Chuyển động thẳng trong đó có độ lớn của vận tốc tức thời tăng đều hoặc giảm đều theo thời gian gọi là:

A chuyển động thẳng đều C chuyển động thẳng biến đổi đều

B chuyển động thẳng nhanh dần đều D chuyển động thẳng chậm dần đều

14 Tại sao trạng thái đứng yên hay chuyển động của một chiếc ô tô có tính tương đối?

Trang 24

A Vì chuyển động của ô tô được quan sát ở các thời điểm khác nhau.

B Vì chuyển động của ô tô được xác định bởi những người quan sát khác nhau đứng bên lề đường

C Vì chuyển động của ô tô không ổn định : lúc đứng yên, lúc chuyển động

D Vì chuyển động của ô tô được quan sát trong các hệ quy chiếu khác nhau (gắn với đường và gắn với

ô tô)

B Tự luận: (3đ)

Bài toán: Hai xe máy cùng xuất phát tại hai địa điểm A và B cách nhau 398 m và cùng chạy theo hướng

AB trên đoạn đường thẳng đi qua A và B Xe máy xuất phát từ A chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 4,0.10-2 m/s2 Xe máy xuất phát từ B chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 3,0.10-2 m/s2 Chọn A làm mốc, chọn thời điểm xuất phát của hai xe máy làm mốc thời gian và chọn chiều từ A đến B làm chiều dương

a Viết phương trình chuyển động của mỗi xe máy

b Xác định vị trí và thời điểm hai xe máy đuổi kịp nhau kể từ lúc xuất phát

a Phương trình chuyển động của mỗi xe là:

Chọn chiều (+) là chiều chuyển động của 2 xe, gốc tọa độ tại A

b Vị trí và thời gian để 2 xe gặp nhau:

Hai xe gặp nhau: x1 x2

282,13 ( ) 282,13 ( )

Trang 25

Tiết 16 Ngày soạn: 12/09/2008

Chương II: ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM Bài 9: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC - ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG

CỦA CHẤT ĐIỂM

I Mục tiêu.

Phát biểu được khái niệm đầy đủ về lực và tác dụng của 2 lực cân bằng lên cùng một vật dựa vào kháiniệm gia tốc

Phát biểu được định nghĩa tổng hợp lực, phân tích lực và quy tắc hình bình hành Biết được điều kiện cóthể áp dụng phân tích lực

Phát biểu được điều kiện cân bằng của chất điểm

Biết phân tích kết quả thí nghiệm, biểu diễn các lực và rút ra quy tắc hình bình hành

Vận dụng quy tắc hình bình hành để tìm hợp lực của 2 lực đồng quy hoặc để phân tích một lực thành 2 lực đồngquy theo các phương cho trước Giải được một số bài tập đơn giản về tổng hợp lực và phân tích lực

c Thái độ:

- GV: Dụng cụ TN (như hình 9.5 SGK)

2 Bài mới.

Hoạt động 1: Nhắc lại về lực và cân bằng lực

- Hs suy nghĩ, kết hợp với SGK để trả lời các câu hỏi

- Hs thảo luận hoàn thành C1, C2

Hoạt động 2: Tìm hiểu quy tắc tổng hợp lực.

- Hs quan sát TN

- Lên bảng biểu diễn lực F F  1; 2

- Hs lên bảng vẽ lực F cân bằng với lực F 3

- Lực là một đại lượng vec tơ

- Có thể nêu nhận xét của cá nhân mình

I Lực Cân bằng lực.

1 Lực là đại lượng vec tơ đặc trưng cho tác dụng của vật này

lên vật khác mà kết quả là gây ra gia tốc cho vật hoặc làm chovật biến dạng

2 Các lực cân bằng là các lực khi tác dụng đồng thời vào cùng

một vật thì không gây ra gia tốc cho vật

3 Đường thẳng mang vec tơ lực gọi là giá của lực Hai lực cân

bằng là 2 lực cùng tác dụng lên cùng 1 vật, cùng giá, cùng độlớn và ngược chiều

II Tổng hợp lực

1 Thí nghiệm

2 Định nghĩa

Tổng hợp lực là thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng

1 vật bằng 1 lực có tác dụng giống hệt như các lực ấy

3 Quy tắc hình bình hành

Nếu 2 lực đồng quy làm thành 2 cạnh của 1 hình bình hành,thì đường chéo kể từ điểm đồng quy biểu diễn hợp lực củachúng

F 1 F 

O F 2

III Điều kiện cân bằng của chất điểm

Muốn cho một chất điểm đứng cân bằng thì hợp của các lựctác dụng lên nó phải bằng không

Trang 26

- Hs nhận xét (hình bình hành)

- Hs phát biểu quy tắc HBH

- Làm C4 theo hướng dẫn

Hoạt động 3: Tìm điều kiện cân bằng của chất

điểm.

- Đó là 3 lực F F F   1; ;2 3

- Hs vận dụng C4 để tìm (hợp lực của F F  1; 2 trực đối

với lực F 3 nên hợp lực của 3 lực đó bằng 0)

Hoạt động 4: Tìm hiểu phép phân tích lực

- Làm 2 dây căng ra

- Hs nêu định nghĩa

- Nếu nối các điểm ngọn của 3 vec tơ lực đó lại chúng

2 Chú ý: Để phân tích lực chúng ta cũng dùng quy tắc HBH.

Nhưng chỉ khi biết một lực có tác dụng cụ thể theo 2 phươngnào đó thì ta mới phân tích lực đó theo 2 phương ấy

- Phát biểu định nghĩa của lực? Tổng hợp lực là gì? Nêu quy tắc HBH?Phân tích lực là gì?

Bài 10: BA ĐỊNH LUẬT NIU-TƠN

I Mục tiêu.

Định nghĩa quán tính; Định luật I, định luật II và định luật III Niu-tơn (Newton); Định nghĩa khối lượngvà các tính chất của khối lượng

Viết được hệ thức của định luật II, định luật III Niu-tơn và công thức tính của trọng lực

Nêu được đắc điểm của cặp “lực và phản lực”

Nêu được ý nghĩa của từng định luật

Vận dụng được định luật I và khái niệm quán tính để giải thích một số hiện tượng đơn giản và giải một sốbài tập

Chỉ ra được đặc điểm của cặp “lực và phản lực” Phân biệt cặp lực này với cặp lực cân bằng

Vận dụng phối hợp định luật II và III để giải các bài tập

c Thái độ:

Gv: Chuẩn bị thêm một số ví dụ về các định luật của Niu-tơn, nhằm tăng niềm tin cho học sinh vào tínhđúng đắng của định luật

26

Trang 27

2 Bài mới.

- Hs nhớ lại kiến thức cũ rồi trả lời

- (Lực cần thiết để duy trì chuyển động)

- Quan sát hiện tượng rồi trả lời (do có lực ma sát)

- Hs lắng nghe vấn đề

Hoạt động 2: Tìm hiểu định luật I Niu-tơn.

- Hs nghiên cứu SGK, sau đó mô tả lại TN của Ga-li-lê

(làm việc cá nhân)

- Do có ma sát giữa viên bị và máng nghiêng

- Viên bi đi được đoạn đường xa hơn

- Suy luận cá nhân hoặc trao đổi nhóm để trả lời: (sẽ

dài hơn lúc đầu)

- Lăn mãi mãi

- Không

- Hs phát biểu & ghi nhận định luật I

- Hs nhắc lại (nếu được)

- Xu hướng bảo toàn vận tốc cả về hướng và độ lớn

- TL để trả lời: Do xe có quán tính nên nó có xu hướng

bảo toàn vận tốc mặc dù ta ngừng đạp

- TL: Do có quán tính nên thân người tiếp tục chuyển

động xuống nên chân bị co lại

- HS TL rồi trả lời: …

Hoạt động 3: Tìm hiểu định luật II Niu-tơn.

- TL rồi phát biểu: F càng lớn thì a càng lớn

+ m càng lớn thì a càng nhỏ

+ a và F cùng hướng

- HS phát biểu: gia tốc của vật tỉ lệ thuận với lực tác

dụng và tỉ lệ nghịch với khối lượng của vật

F a m





hay F ma   

- Trong đó: a: là gia tốc của vật (m/s2)

+ F: là lực tác dụng (N)

+ m: khối lượng của vật (kg)

- F lúc này là hợp lực

F F F F        

Hoạt động 4: Tìm hiểu định nghĩa và tính chất của

khối lượng.

I Định luật I Niu-tơn

1 Thí nghiệm lịch sử của Ga-li-lê (1) (2)

(1) (2)

* Nếu không có ma sát và nếu máng (2) nằm ngang thì hòn bisẽ lăn với vận tốc không đổi mãi mãi

2 Định luật I Niu-tơn

Nếu một vật không chịu tác dụng của lực nào hoặc chịu tácdụng của các lực có hợp lực bằng không, thì vật đang đứngyên sẽ tiếp tục đứng yên, đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyểnđộng thẳng đều

II Định luật II Niu-tơn

1 Định luật II Niu-tơn

Gia tốc của một vật cùng hướng với lực tác dụng lên vật Độlớn của gia tốc tỉ lệ thuận với độ lớn của lực và tỉ lệ nghịch vớikhối lượng của vật

F a m

1 2 3

F F F F        

2 Khối lượng và mức quán tính

a Định nghĩa

Tiêu đề	Động Học Chất Điểm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông Đại Từ
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Bài Giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Đại Từ

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	1,6 MB