Kĩ năng: Học sinh nắm vững những phơng pháp thuyết minh và điều kiện vận dụng chúng vào trong việc viết đoạn văn, lập dàn ý và hình thành văn bản thuyết minh.. ?Trong văn bản thuyết min
Trang 1Tuần 20
Tiết 20 Tập làm văn
Phơng pháp thuyết minh
A Mục tiêu bài học : Giúp H/S:
1 Kiến thức: Củng cố và nâng cao những kiến thức chung về phơng pháp thuyết minh.
2 Kĩ năng: Học sinh nắm vững những phơng pháp thuyết minh và điều kiện vận dụng chúng vào
trong việc viết đoạn văn, lập dàn ý và hình thành văn bản thuyết minh
3 Thái độ: Giáo dục tinh thần tự giác học tập đối với mỗi học sinh.
B.Chuẩn bị.
-Thầy: - Giáo án
- Bảng phụ
- H/S : Đọc , soạn bài và chuẩn bị bài trớc ở nhà
C: Ph ơng pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở, phân tích, tổng hợp…
D:Tiến trình dạy - học.
1.Tổ chức: 8A: … … … / / : Sĩ số: … / Vắng:…
8B: … … … / / : Sĩ số: ……/Vắng:…
2.Kiểm tra bài cũ :? ? Hãy nêu khái niệm văn bản thuyết minh và các đặc điểm chính của văn
thuyết minh
3 Bà i mới :
Hoạt động thầy - trò Nội dung cần đạt
?Thế nào là phơng pháp
thuyết minh?
?Muốn làm tốt một văn
bản thuyết minh,ngời
viết cần phải làm gì?
?Trong văn bản thuyết
minh cần sử dụng
những phơng pháp nào?
?Nêu định nghĩa và tác
dụng của từng phơng
pháp?
I.Phơng pháp thuyết minh:
-Phơng pháp thuyết minh là vấn đề then chốt của bài văn thuyết minh để biết lựa chọn thông tin nào, lựa chọn số liệu nào để thuyết minh về vật,hiện tợng
-Ngời viết cần quan sát và tìm hiểu kĩ sự vật,hiện tợng cần đợc thuyế minh, nhất là phải nắm đợc bản chất,đặc trng của chúng để tránh sa vào trình bày những biểu hiện không tiêu biểu
-Để bài văn thuyết minh có tính thuyết phục,dễ hiểu,sáng rõ,ngời ta có thể sử dụng các phơng pháp thuyết minh nh: định nghĩa,giải thích,dùng
số liệu,so sánh…
a.Phơng pháp định nghĩa, giải thích:
-Vị trí: Phần lớn ở đầu bài,đầu đoạn văn, nó thờng giữ vai trò giới thiệu -Quy sự vật đợc định nghĩa vào loại của nó, và chỉ ra đặc điểm,công dụng riêng, khi định nghĩa ta thờng sử dụng đến hệ từ “là”
VD: Sách là một đồ dùng học tập thiết yếu của học sinh
b.Phơng pháp liệt kê:
Liệt kê bằng cách chỉ ra các đặc điểm,tính chất của sự vật, hiện tợng theo một trình tự hợp lí nào đó
Vai trò:Giúp ngời đọc hiểu sâu sắc, toàn diện,ấn tợng về nội dung đợc thuyết minh
c.Phơng pháp nêu ví dụ:
Là nêu ví dụ cụ thể để ngời đọc tin vào những nội dung đợc thuyết minh
d.Phơng pháp dùng số liệu:
Là phơng pháp dùng số liệu chính xác để khẳng định độ tin cậy của các tri thức đợc cung cấp.Phơng pháp nêu số liệu giúp ngời đọc tin tởng vào vấn đề thuyết minh,khẳng định ngời viết không suy diễn
e.Phơng pháp so sánh:
So sánh hai đối tợng cùng loại hoặc khác loại nhằm làm nổi bật các đặc
điểm, tính chất của đối tợng cần thuyết minh
g.Phơng pháp phân loại, phân tích:
-Nghĩa là ta chia đối tợng thuyết minh ra từng mặt,từng khía cạnh,từng
bộ phận,từng vấn đề dể thuyết minh
-Tác dụng: Giúp ngời đọc hiểu đợc từng mặt của đối tợng một cách có
hệ thống,có cơ sở để hiểu đối tợng một cách đầy đủ, toàn diện
II Luyện tập:
Bài tập 1
Đọc các đoạn văn sau và xác định phơng pháp chủ yếu tác giả sử dụng
để thuyết minh
Bảng phụ:
a Với cảnh trí nên thơ nh vậy, Hàm Rồng là nơi dừng chân lý tởng của biết bao tao nhân mặc khách: Lý Thờng Kiệt, Lê Quát, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Nguyễn Thợng Hiền, Tản Đà…
b So với thủy điện trên sông, điện thủy triều có một số điểm u việt Điện sông có mùa khô, mùa cạn, thời tiết tác động nên sản lợng điện không đều Trong khi đó, thủy triều cho ta một điện năng tơng đối ổn định
c Ta đến bệnh viện K sẽ rõ: Bác sĩ viện trởng cho biết trên 80% ung th vòm họng và ung th phổi là
do thuốc lá
a Liệt kê
Trang 2b So sánh
c Nêu ví dụ:
- Đoạn văn trên là văn bản thuyết
minh bởi nó cung cấp tri thức về
một món ăn nổi tiếng: yến sào
PP chủ yếu: liệt kê, so sánh, định
nghĩa, phân tích, nêu ví dụ
Bài tập 2: Đọc đoạn văn sau:
Yến sào là sản phẩm quý hiếm của nớc ta và trên thế giới Yến sào là món ăn ngon, bổ dỡng làm tăng thêm sức khỏe cho cơ thể, nhất là ngời yếu và ngời cao tuổi Đồng thời cũng là một dợc phẩm chữa trị nhiều bệnh Yến sào đều có ở các vùng biển Việt Nam, nhng so với cả nớc thì yến sào có nhiều ở vùng vịnh Nha Trang có chất lợng tốt nhất Hiện nay,
ở Khánh Hòa, sản lợng yến sào khai thác đợc trung bình hằng năm vào khoảng ba tấn và là sản lợng cao nhất ở Việt Nam Phần lớn lợng yến sào là nguồn thu ngoại tệ mạnh của tỉnh Vì thế, ngời ta thờng ví yến sào là “vàng trắng” của Khánh Hòa
(Kim Duy - Đảo yến)
- Đoạn văn trên có phải là đoạn văn TM không? Vì sao?
- Phơng pháp TM chủ yếu?
Bài tập 3: Hãy viết một đoạn văn giới thiệu về một thứ đồ dùng quen thuộc:
a Có sử dụng phơng pháp định nghĩa
b Có sử dụng phơng pháp nêu ví dụ
c Có sử dụng phơng pháp liệt kê
4 Củng cố:
- Khi tạo lập văn bản, ta thờng sử dụng những phơng pháp thuyết minh nào? - Trình bày những đặc
điểm chung của kiểu văn bản TM so với văn bản miêu tả?
- Khi sử dụng các phơng pháp đó, ta phải chú ý điều gì? (phù hợp với đối tợng và nội dung thuyết minh)
5 H ớng dẫn:
- Học bài
- Chuẩn bị tiết sau: Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
Ngày tháng năm 2011
Kí duyệt
Nguyễn Thị Thu Thuỷ