Khi báo trớc lời dân trực tiếp hoặc lời đối thoại thì dấu hai chấm phải đi kèm những dấu câu nào?. + Khi báo trớc trong lời dẫn trực tiếp thờng đi kèm dấu hai chấm; khi báo trớc lời đối
Trang 1Tuần 16
Tiết 16 dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm
Dấu ngoặc kép A: Mục tiêu
1 Kiến thức: Củng cố và nâng cao kiến thức về vai trò, công dụng của dấu ngoặc đơn,
dấu hai chấm
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận diện và tìm hiểu công dụng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm.
3 Thái độ: Giáo dục tinh thần tự giác học tập
B: Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo
- Học sinh: Ôn lại kiến thức trong chơng trình Ngữ văn 8 Soạn bài trớc ở nhà
C: Phơng pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở, phân tích, tổng hợp…
D:Tiến trình dạy - học.
1.Tổ chức: 8A: … … … / / : Sĩ số: … / Vắng:…
8B: … … … / / : Sĩ số: ……/Vắng:…
2 Kiểm tra bài cũ: ? Phân tích tác dụng của biện pháp nói giảm nói tránh Lấy ví dụ và phân
tích ví dụ.
3 Bài mới
*Giới thiệu bài
? Thế nào là dấu ngoặc đơn, kí hiệu và công
dụng cơ bản?
Thế nào là dấu hai chấm? Công dụng của dấu
hai chấm trong việc hình thành văn bản?
Khi báo trớc lời dân trực tiếp hoặc lời đối
thoại thì dấu hai chấm phải đi kèm những dấu
câu nào?
Ngời ta căm hút thuốc ở tất cả những
nơi công cộng, phạt nặng những ngời vi phạm
(ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất)
Ngời ta căm hút thuốc ở tất cả những
nơi công cộng, phạt nặng những ngời vi phạm
(ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất)
I Lý thuyết:
1 Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm)
- Phần chú thích trong câu còn đợc đánh dấu bằng dấu gạch ngang và dấu phẩy
2 Dấu hai chấm đung để:
- Báo trớc về các ý tiếp theo mang nội dung thuyết minh, giải thích, cụ thể hoá ý nghĩa của phẩn câu đứng trớc
- Báo trớc lời dẫn trực tiếp hoặc lời đối thoại + Khi báo trớc trong lời dẫn trực tiếp thờng đi kèm dấu hai chấm; khi báo trớc lời đối thoại
đi kèm dấu gạch ngang
* Trong một số trờng hợp, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm dùng để đánh dấu phần thuyết minh, hoặc giải thích nên chúng có thể thay thế cho nhau:
Tuy nhiên, sự thay thế chỉ đối với trờng hợp
bộ phận đó không nằm trong thành phần của câu
3 Dấu ngoặc kép:
- Dùng đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn đợc dẫn trực tiếp
- Dùng đánh dấu những từ ngữ có hàm ý đặc biệt hoặc bộc lộ ý mỉa mai
- Đánh dấu tên tác phẩm, tạp chí
* Luyện tập:
- HS làm bài
- Gọi HS trình bày
- Thảo luận lớp:
+ Ưu điểm
+ Nhợc điểm trong bài làm của
bạn
=> Rút kinh nghiệm cho bài của
mình
- GV nhận xét, chốt lại kĩ năng
làm bài, cho điểm 1 số bài
Bài tập 1: Hớng dẫn: - Xác định từ
ngữ trong dấu ngoặc đơn và xác
định công dụng của chúng
a Bổ sung thông tin
b Giới thiệu
Bài tập 1: Nêu công dụng của dấu ngoặc đơn trong các trờng hợp sau:
a Ngô Tất Tố (1893 - 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện
Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội)
b “Trong lòng mẹ” (trích hồi kí “Những ngày thơ ấu”)
c Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum Tôi đắp thành nấm mộ to Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đờng đời đầu tiên
(Tô Hoài) Bài tập 2:
Trong các trờng hợp sau, trờng hợp nào có thể thay dấu gạch ngang bằng dấu ngoặc đơn
a Bà lão hàng xóm lật đật chạy sang:
- Bác trai đã khá rồi chứ?
b Vậy mày hỏi cô Thông – tên ngời đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày,
Trang 2c Giới thiệu.
d
Bài tập 2: Trờng hợp b,c
Bài tập 3:
a DHC - giải thích
b DHC - thuyết minh
c DHC - lời đối thoại
d DHC, DNK - lời dẫn trực
tiếp
Bài tập 4: Không thể bởi thành
phần sau dấu hai chấm là bộ phận
liệt kê, bộ phận chính của câu
Bài tập 5: Học sinh viết đoạn văn
và trình bày nội dung
Yêu cầu một hs trình bày trên
bảng, cả lớp nhận xét
Giáo viên kết luận khái quát lại
bảo dù sao cũng phải về
c Chồng chị – anh Nguyễn Văn Dởu – tuy mới 26 tuổi nhng đã học nghề làm ruộng tới mời bảy năm
Bài tập 3: Xác định công dụng của dấu hai chấm, dấu ngoặc kép trong trờng hợp sau:
a Thật ra lão tẩm ngẩm thế, nhng cũng ra phết chứ chả vừa đâu: lão vừa xin tôi một ít bả chó
(Nam Cao)
b Một luồng gió lạnh thổi qua: mấy chiếc lá rụng
(Hoài Thanh)
c Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi:
- Con có nhận ra con không?
(Tạ Duy Anh)
d Nó cứ làm in nh nó trách tôi; nó kêu ử, nhìn tôi, nh muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão
nh thế mà lão xử tôi nh thế này à?”
(Nam Cao) Bài tập 4: Trong trờng hợp sau, có thể thay thế dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn hay không?
“Nhiều bạn còn mang quà đến cho tôi nữa Tôi nhận đợc
nhiều thứ quá: nào cặp tóc, nào sổ, nào khăn, bao nhiêu thứ bày la liệt trên bàn.”
“Nhiều bạn còn mang quà đến cho tôi nữa Tôi nhận đợc
nhiều thứ quá (nào cặp tóc, nào sổ, nào khăn, bao nhiêu thứ bày la liệt trên bàn).”
Bài tập 5:Học sinh viết theo chủ đề tự chọn Có dùng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu ngoặc kép mang công dụng cụ thể
4 Củng cố:
? Thế nào là dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm, dấu ngoặc kép?
5 H ớng dẫn:
- Học kĩ bài
- Chuẩn bị bài tiếp theo: “Ôn luyện dấu câu”
Văn Đức, ngày 06 tháng 12 năm 2010.