Kiến thức: Ôn tập lại khái niệm, các đặc điểm văn bản tự sự; khái niệm văn bản miêu tả và biểu cảm.. Hãy nêu các sự việc chính trong văn bản “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”?. Bố cục: Học sinh nêu
Trang 1Tuần 6
Chủ đề 3: Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với
yếu tố miêu tả - biểu cảm Tiết:6
Ôn tập khái niệm văn tự sự, miêu tả, biểu cảm
A: Mục tiêu
1 Kiến thức: Ôn tập lại khái niệm, các đặc điểm văn bản tự sự;
khái niệm văn bản miêu tả và biểu cảm
Nhận diện các đặc điểm chính và tác dụng của các kiểu văn bản trên trong đời sống
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận diện văn bản và tạo lập văn bản.
3 Thái độ: Giáo dục ý thức tự giác học tập.
B: Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo
- Học sinh: Ôn lại kiến thức trong chơng trình Ngữ văn6, 7, 8; các khái niệm về kiểu văn bản TS, MT, BC
Soạn bài trớc ở nhà
C: Phơnh pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở, phân tích, tổng hợp… D:Tiến trình dạy - học.
1.Tổ chức: 8A: … /… /… : Sĩ số: … / Vắng:…
8B: … /… /… : Sĩ số: ……/Vắng:…
2 Kiểm tra bài cũ: Đặc điểm giống nhau giữa 4 văn bản: “Tôi đi học”;
“Trong lòng mẹ”; “Tức nớc vỡ bờ”; “Lão Hạc”?
- Đều là các văn bản tự sự Có nhân vật, sự kiện và ngôi kể
- Đều sử dụng phơng thức biểu đạt chính là tự sự có miêu tả và biểu cảm
3 Bài mới
*Giới thiệu bài
Hoạt động của thày
? Thế nào là văn bản tự
sự? Đa ra các ví dụ:
Học sinh trình bày và
nêu các ví dụ
? Hãy nêu các sự việc
chính trong văn bản
“Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”
Học sinh thảo luận và
nêu các sự việc
Yêu cầu tìm sự việc
nguyên nhân, sự việc
diễn biến và kết thúc
- Nguyên nhân:
(1)-Vua Hùng kén rể
- Đỉnh điểm: (5)-Thuỷ
Tinh đến sau không
lấy đợc Mị Nơng, tức
I Khaựi nieọm tửù sửù – mieõu taỷ – bieồu caỷm:
1 văn bản tự sự
a Khaựi nieọm:
- Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa
Ví dụ:Truyện Sơn Tinh,Thuỷ Tinh:Có 7 sự việc
chính,sự vịêc này nối tiếp sự việc kia:
(1)-Vua Hùng kén rể (2)-Sơn Tinh-Thuỷ Tinh đến cầu hôn (3)-Vua Hùng ra điều kiện chọn rể (4)-Sơn Tinh đến trớc lấy đợc Mị Nơng (5)-Thuỷ Tinh đến sau không lấy đợc Mị Nơng,tức giận dâng nớc đánh ST.
(6)-Hai bên đánh nhau,cuối cùng TT thua.
Trang 2giận dâng nớc đánh
ST.
Kết thúc:(7)-Hàng
năm TT lại dâng nớc
đánh ST,nhng lần nào
cũng bị thua trận.
? Mục đích của văn bản
tự sự là gì? Giải thích ý
nghĩa truyện “Sơn Tinh,
Thuỷ Tinh”?
? Bố cục:
Học sinh nêu bố cục, ba
phần và nhiệm vụ của
từng phần trong văn bản
tự sự
? Nêu các yếu tố chính
trong bài văn tự sự?
?Những yếu tố chính
? Có những ngôi kể nào
trong văn bản tự sự? Đặc
điểm từng ngôi kể? Lẫy
ví dụ và nêu tác dụng?
? lời kể, ngôn ngữ kể
chuyện phải đảm bảo
điều gì?
Đối thoại và độc thoại
nhằm thể hịên tâm
t-,tình cảm,tính cách của
nhân vật,thgáI độ,tình
cảm của tác giả…
Đối thoại góp
phần làm cho lời kể,cách
kể thêm sống động,diễn
biến câu chuyện đợc tô
đậm và cụ thể
Độc thoại biểu
lộ nội tâm nhân vật
Dấu hiệu nhận biết lời
đối thoại? Lấy ví dụ sách
giáo khoa
Ví dụ:
? Nhận xét gì về thứ tự
(7)-Hàng năm TT lại dâng nớc đánh
ST,nh-ng lần nào cũST,nh-ng bị thua trận.
b.Mục đích:
Tự sự giúp ngời kể giải thích sự việc,tìm hiểu con ngời, nêu vấn đề và bày tỏ tháI độ khen chê
VD: Truyện ST-TT là để giải thích các hiện tợng
thiên nhiên lũ lụt hàng năm, đồng thời phản ánh
ý thức bảo vệ và xây dựng đất nớc của cha ông
ta thời đại các vua Hùng
c.Bố cục của một văn bản tự sự: Gồm 3 phần:
-MB : Có thể giới thiệu nhân vật và tình
huống xảy ra câu chuyện…Cũng có lúc ngời at bắt đầu từ một sự cố nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngợc lên kể lại
từ đầu
-TB: Kể các tình tiết, sự việc làm nên câu
chuyện Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện
-KB: Câu chuyện kể đi vào kết cục,tình
trạng và số phận nhân vật đợc nhận diện khá
rõ Thể hiện suy nghĩ của ngời viết đối với việc
đợc kể
d.Các yếu tố cơ bản của bài văn tự sự:
-Cốt truyện,các tình huống truyện
-Nhân vật
-Các tình tiết của truyện
e.NgôI kể, lời kể và lời thoại trong văn tự sự:
-Gồm ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba:
+Kể theo ngôi thứ nhất +Kể theo ngôi thứ ba
+Kết hợp kể theo ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba
(Vd;Truyện ngắn Lão Hạc or Chiến lợc ngà,Cố
h-ơng…) -Lời kể,cách kể,ngôn ngữ kể…cần phảI phù hợp với nội dung của truyện
-Lời thoại: Đối thoại ;Độc thoại
*Lúc làm văn kể chuyện cần biết dùng dấu gạch ngang đặt đầu lời thoại,hoặc dùng dấu hai chấm, ngoặc kép cho lời thoại.
g.Thứ tự kể trong văn tự sự:
-Kể theo trình tự thời gian,không gian…
-Kể theo mạch cảm xúc của nhân vật
2 Theỏ naứo laứ vaờn bieồu caỷm?
Trang 3? Thế nào là văn biểu
cảm? Yếu tố biểu cảm
đợc nhận biết nh thế
nào?
? Thế nào là văn bản
miêu tả?
Trong văn bản miêu tả,
điều gì là quan trọng
nhất?
a Khaựi nieọm:
- Laứ vaờn baỷn vieỏt ra nhaốm bieồu ủaùt tỡnh caỷm, caỷm xuực, sửù ủaựnh giaự con ngửụứi ủoỏi vụựi theỏ giụựi xung quanh vaứ kheõu gụùi loứng ủoàng caỷm vụựi ngửụứi ủoùc
b Caựch bieồu hieọn cuỷa vaờn bieồu caỷm:
- Ngoài caựch bieồu caỷm trửùc tieỏp nhử tieỏng keõu lụứi than Vaờn bieồu caỷm coứn sửỷ duùng caực bieọn phaựp tửù sửù, mieõu taỷ ủeồ kheõu gụùi tỡnh caỷm
3 Theỏ naứo laứ vaờn mieõu taỷ ?
a Khaựi nieọm:
Laứ loại văn bản giuựp ngửụứi ủoùc ngửụứi nghe hỡnh dung caực ủaởc ủieồm, tớnh chaỏt noồi baọt cuỷa 1 loài vật, con ngửụứi, phong caỷnh laứm cho nhửừng sự vật đó nhử hieọn leõn trửụực maởt ngửụứi ủoùc, ngửụứi nghe
b. Trong vaờn mieõu taỷ:-Naờng lửùc quan saựt cuỷa ngửụứi vieỏt, ngửụứi noựi thửụứng boọc loọ roừ nhaỏt
* Luyện tập:
1) Baứi taọp 1:
Phân tích các yếu tố tự
sự trong văn bản “Tức
n-ớc vỡ bờ”
2) Baứi taọp 2 :
Tỡm trong saựch giaựo
khoa Ngửừ vaờn 8
Moọt ủoaùn vaờn tửù sửù
Moọt ủoaùn vaờn mieõu
taỷ
Moọt ủoaùn vaờn bieồu
caỷm
3) Baứi taọp veà nhaứ:
- Tỡm moọt ủoaùn vaờn
tửù sửù coự xen laón yeỏu
toỏ mieõu taỷ, bieồu
caỷm Chổ ra caực yeỏu
toỏ mieõu taỷ, bieồu
caỷm trong ủoaùn
- Nhân vật: Nhân vật chính: Chị Dậu
Nhân vật phụ: Cai Lệ; ngời nhà LT; anh Dậu…
- Sự việc:
+ Anh Dậu thiếu tiền su lên bị trói lôi ra đình tởng chết mới về
+ Chị Dậu vay đợc gạo, nấu cháo cho chồng ăn + Cai Lệ và NNLT tiến vào đòi trói anh Dậu + Chị Dậu van xin nhng không đợc
+ Chị tức quá vùng lên phản kháng
- ngôi kể: ngôi 3
- lời kể: Phong phú, sinh động thể hiện rõ tính cách nhân vật:
+ CD: mềm mỏng, tha thiết -> quyết liệt…
+ CL: ngôn ngữ của một tên tay sai, chỉ biết thét lác, quát nạt
…
Các em lựa chọn trong các văn bản truyện
kí VN và truyện nớc ngoài
4 Củng cố:
? Thế nào là văn bản tự sự? Những yếu tố nào làm nên VBT?
? Dấu hiện nhận biết của văn bản biểu cảm?
? Văn bản miêu tả chỉ sử dụng với đối tợng nào?
5 Hớng dẫn:
Trang 4- Häc kÜ bµi thuéc lßng ba kh¸i niÖm.
- Lµm bµi tËp vÒ nhµ
- ChuÈn bÞ bµi häc tiÕt sau: YÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù