Đề cương môn học công pháp quốc tế

TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC Công pháp quốc tế luật quốc tế là môn khoa học pháp lí chuyênngành, cung cấp những kiến thức lí luận cơ bản về hệ thống pháp luậtquốc tế.. Bên cạnh đó, môn học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

HÀ NỘI - 2017

Giảng viên Giảng viên chính

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân Luật thương mại quốc tế Tên môn học: Công pháp quốc tế

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Bắt buộc

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1 TS Chu Mạnh Hùng - GV, Phó Hiệu trưởng

Văn phòng Bộ môn công pháp quốc tế

Phòng 310 nhà A tầng 3, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, Đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04.38352631

E-mail: congphapquocte.hlu@gmail.com

Giờ làm việc: 8h00 - 16h30 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Công pháp quốc tế (luật quốc tế) là môn khoa học pháp lí chuyênngành, cung cấp những kiến thức lí luận cơ bản về hệ thống pháp luậtquốc tế Bên cạnh đó, môn học còn mang đến cho sinh viên kiến thức

về các ngành, chế định và những vấn đề pháp lí cụ thể của hệ thốngpháp luật quốc tế như luật điều ước quốc tế, giải quyết tranh chấp quốctế

3 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Khái niệm, lịch sử hình thành và phát triển của luật quốc tế

1.1 Khái niệm luật quốc tế

1.1.1 Định nghĩa luật quốc tế

1.1.2 Đặc điểm của luật quốc tế

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của luật quốc tế

1.2.1 Luật quốc tế cổ đại

1.2.2 Luật quốc tế trung đại

1.2.3 Luật quốc tế cận đại

1.2.4 Luật quốc tế hiện đại

1.3 Mối quan hệ giữa luật quốc tế và luật quốc gia

1.3.1 Cơ sở của mối quan hệ

1.3.2 Tính chất và nội dung của mối quan hệ

Vấn đề 2 Nguồn của luật quốc tế

2.1 Khái niệm nguồn của luật quốc tế

2.1.1 Định nghĩa

2.1.2 Cơ sở xác định

2.1.3 Phân loại

2.2 Điều ước quốc tế

2.2.1 Định nghĩa điều ước quốc tế

2.2.2 Đặc điểm của điều ước quốc tế

2.2.3 Phân loại điều ước quốc tế

2.3 Tập quán quốc tế

2.3.1 Khái niệm tập quán quốc tế

2.3.2 Cách thức hình thành tập quán quốc tế

2.4 Các nguồn bổ trợ của luật quốc tế

2.4.1 Nguyên tắc pháp luật chung

2.4.2 Phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế

2.4.3 Nghị quyết của tổ chức quốc tế liên chính phủ

2.4.4 Học thuyết của các luật gia nổi tiếng

2.4.5 Hành vi pháp lí đơn phương

2.5 Mối quan hệ giữa các loại nguồn của luật quốc tế

2.5.1 Mối quan hệ giữa điều ước quốc tế và tập quán quốc tế

2.5.2 Mối quan hệ giữa điều ước quốc tế, tập quán quốc tế và nguồn

bổ trợ

Vấn đề 3 Các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế

3.1 Khái niệm nguyên tắc cơ bản

3.3.2 Nguyên tắc giải quyết hoà bình các tranh chấp quốc tế

3.3.3 Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia3.3.4 Nguyên tắc dân tộc tự quyết

3.3.5 Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác

Vấn đề 4 Kí kết và thực hiện điều ước quốc tế

4.1 Kí kết điều ước quốc tế

4.1.1 Thẩm quyền kí kết điều ước quốc tế

4.1.2 Trình tự kí kết điều ước quốc tế

4.2 Hiệu lực của điều ước quốc tế

4.2.1 Điều kiện có hiệu lực của điều ước quốc tế

4.2.2 Hiệu lực của điều ước quốc tế theo không gian và thời gian4.2.3 Hiệu lực của điều ước quốc tế đối với bên thứ ba

4.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu lực của điều ước quốc tế

4.3 Thực hiện điều ước quốc tế

4.3.1 Trật tự áp dụng các điều ước quốc tế

4.3.2 Thực hiện điều ước quốc tế trong lãnh thổ quốc gia

Vấn đề 5 Giải quyết tranh chấp quốc tế

5.1 Khái niệm tranh chấp quốc tế

5.1.1 Định nghĩa

5.1.2 Đặc điểm

5.1.3 Phân loại

5.2.1 Đàm phán trực tiếp

5.2.2 Thông qua bên thứ ba

5.2.3 Thông qua các tổ chức quốc tế

5.2.4 Thông qua các cơ quan tài phán quốc tế

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

4.1 Mục tiêu nhận thức

 Về kiến thức

- Nắm được khái niệm, đặc điểm, lịch sử phát triển của luật quốc tế;

- Nắm được cơ sở, tính chất và nội dung của mối quan hệ giữa luậtquốc tế và luật quốc gia;

- Nắm được định nghĩa, cơ sở xác định và mối quan hệ giữa các loạinguồn của luật quốc tế;

- Trình bày được nội dung và thực tiễn thực hiện các nguyên tắc cơbản của luật quốc tế;

- Nắm được thẩm quyền, trình tự kí kết, hiệu lực và vấn đề thực hiệnđiều ước quốc tế;

- Trình bày được khái niệm, các nguyên tắc, biện pháp giải quyếthòa bình các tranh chấp quốc tế và vận dụng vào một số tìnhhuống pháp lí cụ thể;

- Hiểu được về thực tiễn hoạt động của một số cơ quan tài phánquốc tế như: Toà án công lí quốc tế, Toà án luật biển

 Về kĩ năng

- Hình thành và phát triển kĩ năng tổng hợp, so sánh, phân tích, đánhgiá và xây dựng lập luận để giải quyết các tình huống cụ thể củaluật quốc tế;

- Thành thạo năng lực thu thập, xử lí thông tin, sử dụng phương tiệnhiện đại để truy cập thông tin tư liệu điện tử của quốc tế

 Về thái độ

- Hình thành sự chủ động trong bổ sung, củng cố và nâng cao trình

độ nhận thức về các vấn đề quốc tế trong bối cảnh hội nhập;

- Chủ động vận dụng các kiến thức đã học trong phân tích và giải

quyết các vấn đề hội nhập của Việt Nam;

- Hình thành tính tự tin, bản lĩnh cho sinh viên

4.2 Các mục tiêu khác

- Phát triển kĩ năng cộng tác, LVN;

- Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi;

- Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá;

- Phát triển kĩ năng bình luận, diễn đạt, thuyết trình trước công chúng;

- Phát triển kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, điều khiển,theo dõi, kiểm tra hoạt động, LVN, lập mục tiêu, phân tíchchương trình

5 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1B2 Phân tích

được vấn đề chủquyền quốc giađối với các yếu

tố dân cư và lãnhthổ

1C1 Bình luận

được về sự khácbiệt giữa luậtquốc tế và luậtquốc gia

1C2 Đánh giá

được vai trò củaquốc gia trong

hệ thống phápluật quốc tế

1C3 Căn cứ vào

mức độ gia tăng

về số lượng vàtính chất của cácquan hệ quốc tế,

1A4 Trình bày

được các học thuyết

về mối quan hệ

giữa luật quốc tế và

luật quốc gia

1A5 Nêu được cơ

sở, tính chất và nội

dung của mối quan

hệ giữa luật quốc tế

và luật quốc gia

các chủ thể kháccủa luật quốc tế

1B4 Phân tích để

thấy được sựphát triển vượtbậc của luật quốc

tế hiện đại so vớiluật quốc tế trongcác giai đoạntrước đó

1B5 Phân tích

được cơ sở, tínhchất và nội dungcủa mối quan hệgiữa luật quốc tế

và luật quốc gia

đưa ra được dựbáo về xu hướngphát triển trongtương lai củaluật quốc tế

1C4 Đánh giá

được những tácđộng của luậtquốc tế đối vớiquá trình hoànthiện và pháttriển của hệthống pháp luậtViệt Nam

điểm và phân loại

điều ước quốc tế

2A3 Nêu được

lí xác định nguồncủa luật quốc tế

2B2.So sánh

được hệ thốngnguồn của luậtquốc tế và luậtquốc gia

2B3 Phân tích

được đặc điểmcủa điều ước

2C1 Bình luận được vai trò của

điều ước quốc tếtrong quá trìnhđiều chỉnh cácquan hệ quốc tế

2C2 Đưa ra

được quan điểm

cá nhân về vai

trò của tập quánquốc tế trongquá trình điềuchỉnh quan hệ

2A4 Nêu được nội

dung của mối quan

hệ giữa điều ước

2A6 Nêu được nội

dung của mối quan

hệ giữa nguồn cơ

bản và các phương

tiện bổ trợ của luật

quốc tế

quốc tế và phânbiệt điều ướcquốc tế và cáchình thức thoảthuận quốc tếkhác (các thoảthuận quốc tếđược điều chỉnhbởi Pháp lệnh kíkết và thực hiệnthoả thuận quốc

tế số 33 ngày20/4/2007, cáctuyên bố chính trị

và các hợp đồng

có yếu tố nướcngoài)

2B4 Phân tích

được các cáchthức hình thànhtập quán quốc tế

2B5 Phân tích

được các nộidung của mốiquan hệ giữa điềuước quốc tế - tậpquán quốc tế

và tập quánquốc tế

2C4 Đánh giá

được vai trò củacác phương tiện

bổ trợ nguồntrong xu thế hộinhập

các phương tiện

bổ trợ nguồn đốivới quá trìnhhình thành vàviện dẫn áp dụngđiều ước quốc tế,tập quán quốc tế

của luật quốc tế

3A2 Nêu được nội

dung của 2 nguyên

tắc truyền thống

của luật quốc tế

3A3 Nêu được nội

dung của 5 nguyên

3B2 Phân tích

được quá trìnhhình thành, nộidung và ngoại lệcủa 2 nguyên tắctruyền thống

3B3 Phân tích

được quá trìnhhình thành, nộidung và ngoại lệcủa 5 nguyên tắchình thành trong

3C1 Đánh giá

về sự phát triểncủa các nguyêntắc cơ bản quacác giai đoạnphát triển khácnhau của luậtquốc tế

3C2 Đánh giá

được vai trò củacác nguyên tắc

cơ bản trongviệc điều chỉnhcác quan hệquốc tế

3C3 Đưa ra

được ý kiến cánhân về việcthực hiện cácnguyên tắc nàytrong thực tiễnquan hệ quốc tế

giai đoạn luậtquốc tế hiện đại.

4A3 Nêu được

điều kiện có hiệu

lực, hiệu lực theo

không gian, thời

gian của điều ước

quốc tế

4A4 Nêu được các

trường hợp điều

ước quốc tế có hiệu

lực đối với bên thứ

4B2 Phân tích

được nội dungcủa các điều kiện

có hiệu lực củađiều ước quốc tế

4B3 Chỉ ra được

hệ quả pháp líkhi điều ướcquốc tế vi phạmcác điều kiện cóhiệu lực

4B4 Phân tích

được các trườnghợp điều ướcquốc tế có hiệulực đối với bênthứ ba và cho vídụ

4C1 Bình luận

được sự tươngthích giữa phápluật quốc tế vàpháp luật ViệtNam về thẩmquyền kí kếtđiều ước quốctế

4C2 Bình luận

về sự tương

thích giữa cácquy định về kíkết điều ướcquốc tế theoCông ước Viênnăm 1969 vềLuật điều ướcquốc tế và Luật

kí kết, gia nhập

và thực hiệnđiều ước quốc tếnăm 2005 củaViệt Nam

4C3 Bình luận

được nhữngtrường hợp điều

tố khách quan vàchủ quan tới hiệulực của điều ướcquốc tế.

4B6 Phân tích

được cách thứcgiải quyết mốiquan hệ giữa cácđiều ước quốc tếtrong quá trìnhviện dẫn áp dụngloại nguồn này

4B7 Phân tích

được các cáchthức thực hiệnđiều ước quốc tế

và xác định vị trícủa điều ướcquốc tế trong hệthống pháp luậtquốc gia

ước có hiệu lựcđối với bên thứ

ba trong mốiquan hệ với bảnchất của luậtquốc tế

4C4 Bình luận

được những tácđộng của cácyếu tố kháchquan và chủquan tới hiệu lựccủa điều ướcquốc tế trongmối quan hệ với

servanda

Pacta-sunt-4C5 Đánh giá

được quá trìnhviện dẫn, ápdụng các điềuước quốc tế củaViệt Nam trongthực tiễn

4C6 Bình luận

được vị trí củađiều ước quốc tếtrong hệ thốngpháp luật Việt

điểm và phân loại

cơ quan tài pháp

và tranh chấp cóyếu tố quốc tế

5B2 Chỉ ra được

sự khác biệt giữabiện pháp đàmphán trực tiếp vàbiện pháp giảiquyết tranh chấpthông qua bênthứ ba

5B3 Chỉ ra được

những điểm khácbiệt giữa cơ quantài phán quốc tế

và cơ quan tàiphán quốc gia

5B4 So sánh

được điểm giống

và khác nhaugiữa 2 mô hìnhToà án công líquốc tế và Toà ánluật biển

5C1 Đánh giá

được hiệu quả

áp dụng các biệnpháp giải quyếttranh chấp trongthực tiễn quan

hệ quốc tế

5C2 Bình luận

về hiệu quả giảiquyết tranh chấpquốc tế thôngqua các cơ quantài phán quốc tế

5C3 Bình luận

được về thựctiễn giải quyếttranh chấp vànhững đóng gópcủa Toà án công

lí quốc tế đốivới sự phát triểncủa luật quốc tế

5B5 Phân tích

được điểm khácbiệt giữa 2 cơ chếgiải quyết tranhchấp tại toà ánquốc tế và trọngtài quốc tế

luật quốc tế, Nxb CAND, Hà Nội, 2015.

2 TS Nguyễn Thị Kim Ngân, TS Chu

Mạnh Hùng (đồng chủ biên), Giáo trình Luật quốc tế (dùng trong

các trường đại học chuyên ngành luật và ngoại giao), Nxb Giáodục Việt Nam, Hà Nội, 2012

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Sách

Trần Văn Thắng, Luật quốc tế - Lí luận và thực tiễn, Nxb Giáo

dục, Hà Nội, 2001

Luật biển quốc tế hiện đại, Nxb Lao động, Hà Nội, 2005.

2 Chuyên đề “Kỉ niệm 40 năm thành lập Hiệp hội các quốc gia Đông

Nam Á - ASEAN, Tạp chí luật học, số 9/2007.

3 Chuyên đề “Hiến chương ASEAN”, Tạp chí luật học, số 9/2008.

4 Đặc san “Luật biển”, Tạp chí luật học, số 11/2013.

* Đề tài khoa học, kỉ yếu hội thảo

1 Các vấn đề pháp lí cơ bản trong Công ước Viên năm 1969 về luật điều ước quốc tế kí kết giữa các quốc gia và việc thực hiện Công ước này ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở,

5 Vấn đề phân định biển trong luật quốc tế và thực tiễn phân định biển giữa Việt Nam với các nước trong khu vực, Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp cơ sở, Hà Nội, 2012

6 Trường Đại học Luật Hà Nội,Chức năng bảo vệ của Luật quốc Những vấn đề pháp lý và thực tiễn,Đề tài nghiên cứu khoa học cấp

tế-cơ sở, Hà Nội, 2016

* Điều ước quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật

1 Công ước của Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển

2 Công ước Viên năm 1969 về luật điều ước quốc tế ký kết giữa cácquốc gia

3 Hiến chương Liên hợp quốc

4 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013

5 Luật điều ước quốc tế năm 2016

6 Luật biên giới năm 2003

7 Pháp lệnh kí kết và thực hiện thoả thuận quốc tế năm 2007

8 Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về cácnguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia

B TÀI LIỆU THAM KHẢO TỰ CHỌN

* Sách, đề tài khoa học, kỉ yếu hội thảo

1 Bộ ngoại giao, Tổ chức thương mại thế giới, Nxb CTQG, Hà Nội, 2000.

2 Các vấn đề pháp lí cơ bản về tổ chức và hoạt động của WTO và vấn đề gia nhập của Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ

5 Học viện quan hệ quốc tế, Luật quốc tế, Hà Nội, 2007.

6 Nguyễn Thị Thuận, Luật hình sự quốc tế, Nxb CAND, Hà Nội, 2007.

7 Tự do hoá thương mại trong ASEAN, APEC, WTO và thực tiễn hội nhập của Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Hà

Nội, 2009

8 Trung tâm luật biển và hàng hải quốc tế - Khoa luật - Đại học quốc

gia Hà Nội, Toà hình sự quốc tế và việc gia nhập của Việt Nam, Kỉ

yếu hội thảo khoa học, 2007

9 Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế, Tìm hiểu Tổ chức thương mại thế giới, Hà Nội, 2006.

10 Malcolm D Evans, International Law, Oxford University Press,

New York, 2006

11 Akehurst’s, Modern Introduction to International Law, Peter

Malanczuk, Routledge, 1997

12 Ian Brownlie, Principles of Public International Law, Oxford

University Press, New York, 1998

13 I.A Shearer, Starke’s International Law, Butterworths, 1994

14 Malcolm N.Shaw, International Law, A Grotius Publication,

Cambridge University Press, 1997

15 Oxford University, A Dictionary of Law, Oxford University Press,

New York, 1994

16 Dominique Carreau, Droit international public, Paris, Pedone, 2004.

17 Dominique Carreau & Patrick Juillard, Droit international économique, Paris, Dalloz, 2005.

18 Jean Combacau, Droit international public, Paris, Montchrestien, 2001.

19 Nguyen Quoc Dinh, Droit international public, Paris, LGDJ, 2002.

20 Jean Salmon, Manuel de droit diplomatique, Bruxelles, Bruylant,

- Đặc điểm về chủ thểcủa luật quốc tế:

+ Quốc gia: Các yếu tốcấu thành, thuộc tínhchính trị pháp lí vàquyền năng chủ thể luậtquốc tế của quốc gia

+ Các chủ thể khác : Tổchức quốc tế liên chínhphủ, dân tộc đang đấutranh giành quyền tựquyết, chủ thể đặc biệt

- Đặc điểm về sự hìnhthành các nguyên tắc,quy phạm luật quốc tế

- Đặc điểm về cơ chếcưỡng chế

- Mối quan hệ giữa luậtquốc tế và luật quốc gia

Nội, 2015, tr 5 - 20; tr

34 - 38; tr 57 - 82

- Chương 1 và 3 Luậtquốc tế - Lí luận và thựctiễn, Lê Mai Anh &Trần Văn Thắng, Nxb.Giáo dục, Hà Nội, 2001

- Giáo trình luật quốc tế,Nguyễn Thị Kim Ngân

& Chu Mạnh Hùng,Nxb Giáo dục, Hà Nội,2010

Serminar

1

1 giờ

TC

- Thảo luận các nội dung

thuộc vấn đề 1 Sinh viên nghiên cứu tài

liệu và chuẩn bị các nộidung thảo luận

Các nhóm tự tìm hiểu và thảo luận về:

- Lịch sử hình thành và phát triển của luật quốc tế;

- Các tổ chức quốc tế: WTO, UN

LVN 1 giờ

TC

Sinh viên làm việc nhóm phân công nhiệm vụ thựchiện các nội dung của BT nhóm số 1