TLBG voi vang p2

Th i gian nh dòng ch y không ng ng ngh... Nên “tu i tr nhân gian” không th “dài” thêm mãi.

PH N 2

TR NG TÂM KI N TH C:

1 Phân tích, c m nh n đ c bài th , các đo n th tiêu bi u

2 Tâm tr ng c a nhân v t tr tình qua bài th

3 Nh ng c m nh n tinh t , đ c đáo tr c thiên nhiên c a Xuân Di u (Chú ý so sánh v i cách c m nh n thiên nhiên c a các nhà th khác trong ây thôn V D , Tràng giang, T ng t )

4 Cái tôi c a Xuân Di u qua bài th (Chú ý so sánh v i cái tôi c a các nhà th khác trong ây thôn V D ,

Tràng giang, T ng t , T y)

5 Quan ni m nhân sinh và quan ni m th m m m i m c a Xuân Di u qua bài th

6 Nh ng đ c s c v t t ng và ngh thu t c a bài th

I VÀI NÉT V TÁC GI VÀ TÁC PH M

A VÀI NÉT V TÁC GI :

B VÀI NÉT V TÁC PH M:

II S T DUY V TÁC PH M: Xem bài gi ng

III PHÂN TÍCH:

1 V đ p thiên đ ng c a cu c s ng tr n gian:

2 N i lo ơu tr c th i gian trôi ch y và nh ng d c m v s tƠn phai r i r ng, chia li:

a “Xuân đ ng t i ngh a là xuân đ ng qua

Xuân còn non ngh a là xuân s già”

Con ng i th i trung đ i hình nh yên trí v i quan ni m th i gian tu n hoàn v i cái chu k b n mùa, c ng

nh cái chu kì ba v n sáu ngàn ngày c a ki p ng i Xuân Di u nhìn cu c đ i b ng con m t xanh non bi c

r n nh ng c ng không tránh kh i nh ng hoài nghi, m t mát i u thi s s nh t là tu i tr qua đi, tu i già mau t i b i th i gian là tuy n tính nên th i gian nh m t dòng ch y mà m i m t kho nh kh c qua là m t đi

v nh vi n Cách dùng c p t đ i l p trong hai câu th “T i – qua”, “non – già” đã cho ng i đ c th y đ c

s c m nh n r t đ i tinh t c a thi nhân v b c đi c a th i gian Th i gian nh dòng ch y không ng ng ngh Cái ta đang có c ng là cái ta đang m t, trong hi n t i đã có quá kh và hé m t ng lai

b Xuân Di u l y sinh m nh cá th c a mình làm th c đo th i gian T c là l y qu th i gian h u h n c a

cu c đ i mình ( sinh m nh cá th ) ra đ đo đ m th i gian trong v tr Th m chí thi s l y quãng ng n nh t, giàu ý ngh a nh t trong sinh m nh c a con ng i là tu i tr đ làm th c đo:

“Mà xuân h t ngh a là tôi c ng m t Lòng tôi r ng nh ng l ng tr i c ch t

V I VÀNG (PH N 2) Giáo viên: PH M H U C NG TÀI LI U BÀI GI NG

ây là tài li u đi kèm v i bài gi ng V i vàng (Ph n 2) thu c khóa h c Luy n thi THPT qu c gia PEN-C: Môn Ng v n

(Th y Ph m H u C ng) t i website Hocmai.vn

Không cho dài tu i tr c a nhân gian Nói làm chi r ng xuân v n tu n hoàn

N u tu i tr ch ng hai l n th m l i Còn tr i đ t nh ng ch ng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi ti c c đ t tr i ”

Ch “Xuân” đ c đi p đi đi p l i c n m đ n sáu l n (trong ba câu đ u đã có t i n m l n) “Xuân” y v a

là xuân c a đ t tr i v a là “xuân” c a cu c đ i, c a tu i tr M i l n nh c l i là m i l n ta b t g p cái ng m ngùi c a thi nhân Xuân c a thiên nhiên thì còn mãi mà “xuân” c a đ i ng i đã “h t” thì “tôi c ng m t”

Dù lòng yêu có “r ng” đ n bao nhiêu thì “l ng tr i” v n c ch t Nên “tu i tr nhân gian” không th “dài” thêm mãi đây, h th ng t ng , hình nh đ c đ t trong th t ng ph n đ i l p cao đ (t i – qua, non – già, r ng – ch t, xuân tu n hoàn, – tu i tr ch ng hai l n, còn – ch ng còn) đ làm n i b t tâm tr ng nu i

ti c th i gian, cu c đ i V tr có th v nh vi n, mùa xuân r i c ng tu n hoàn nh ng tu i xuân c a con

ng i ch có m t l n, đã qua là qua mãi Cho nên Xuân Di u đã n ng nhi t ph đ nh:

“Nói làm chi r ng xuân v n tu n hoàn,

N u tu i tr ch ng hai l n th m l i !”

Th c đo th i gian c a thi s là tu i tr Tu i tr m t đi không tr l i “ch ng hai l n th m l i” thì làm chi có

s tu n hoàn ! Trong cái mênh mông c a đ t tr i, cái vô t n c a th i gian, s có m t c a con ng i th t là

ng n ng i, h u h n Ngh v tính h n ch c a ki p ng i, Xuân Di u đã đem đ n m t n i ng m ngùi th t

m i m :

“Còn tr i đ t, nh ng ch ng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi ti c c đ t tr i”

c hai câu th , ta c m nghe r t rõ ti ng th dài b t l c c a thi nhân Ta nghe rõ c cái bâng khuâng, nu i

ti c c a nhà th ph vào đ t tr i D ng nh tr c m t ng i đ c là c m t tr i ti c nu i Tâm tr ng y c a Xuân Di u ta c ng b t g p trong bài th “Gi c giã”:

“ i trôi ch y lòng ta không v nh vi n

V a x ch g i ch n m ng vàng tan bi n Dung nhan xê đ ng s c đ p tan tành Vàng son đang l ng l y bu i chi u xanh

V a ngo nh l i c l u chi u đã v ”

Ph i ch ng vì quá yêu m n tu i tr mà t s nu i ti c y, thi nhân đã “th c nh n giác quan” đ s ng “toàn tâm, toàn ý, s ng toàn h n” mà “say”, “thâu”, “hôn”, “c n” cho k h t nh ng h ng n ng c a tu i tr ?

c C m nh n v th i gian c a Xuân Di u là c m nh n đ y tính m t mát M i kho nh kh c trôi qua là m t s

m t mát l n lao S tàn phai không ch đ n “kh p sông núi” mà còn t ng cá th Và th i gian trôi đi s khi n cho cái nhan s c thiên nhiên di u k này b c vào đ tàn phai M t s tàn phai không th nào tránh kh i:

“Mùi tháng n m đ u r m v chia phôi

Kh p sông núi v n than th m ti n bi t”

ây là hai câu th th hi n r t rõ cách c m nh n tinh vi v th i gian c a Xuân Di u C m nh n y không ch

b ng th giác mà còn c m nh n b ng c kh u giác “mùi tháng n m”, c v giác “v chia phôi” M i kho nh

kh c đang r i b hi n t i đ tr thành quá kh đ c hình dung nh m t cu c chia lìa Kho nh kh c nào

c ng là m t chia lìa, m t m t mát Và dòng th i gian đ c nhìn nh m t chu i vô t n c a nh ng m t mát,

chia phôi Cho nên, th i gian th m đ m h ng v c a s chia lìa D y lên đó đây kh p không gian là l i than

th ti n bi t “kh p sông núi v n than th m ti n bi t” Nó là l i th than c a v n v t, là không gian đang ti n

bi t th i gian, mà sâu xa h n là m i s v t th i gian đang ng m ngùi ti n bi t m t ph n đ i c a chính nó

Nh ng ph n đ i c a sinh m nh cá th đang ra đi không th nào c ng l i, nó t o nên s trôi ch y không

ng ng, t o nên s phôi pha, phai tàn c a t ng cá th :

“Con gió xinh thì thào trong lá bi c

Ph i ch ng h n vì n i ph i bay đi?

Chim r n ràng b ng đ t ti ng reo thi

Ph i ch ng s đ phai tàn s p s a?”

Gió đùa trong lá không ph i là nh ng âm thanh c a thiên nhiên t i vui c a mùa xuân, mà là l i “thì thào”

v n i h n gi n, bu n th ng Gió ph i chia tay v i cây lá mà bay đi; chim chóc trên cây đang ca hát r n ràng chào xuân b ng ng ng b t, ch ng ph i có s đe d a nguy hi m nào, mà ch vì chúng bu n ti c cho mùa xuân s p trôi qua Th là ch ng riêng gì Xuân Di u mà c v n v t trong thiên nhiên c ng th c nh n v cái quy lu t nghi t ngã, cái m t đi không bao gi tr l i c a th i gian y Có ph i v y mà Xuân Di u đ a ra m t quy t đ nh h p lí cho mình và cho t t c m i ng i “Tôi không ch n ng h m i hoài xuân”

d K t thúc đo n th là m t ti ng th t:

“Ch ng bao gi ôi! ch ng bao gi n a Mau đi thôi mùa ch a ng chi u hôm”

Thi s b ng th t lên l i than Ti c nu i, lo l ng và ch t t nh vì “mùa ch a ng chi u hôm”, ngh a là v n còn

tr trung, ch a già Lên đ ng! Ph i v i vàng, ph i h i h “Mau đi thôi” Câu c m thán v i cách ng t nh p

bi n hóa làm n i b t n i lòng v a lo l ng b n kho n v a lu ng cu ng ti c r , bâng khuâng Th đ y, không

th “bu c gió”, không th “t t n ng”, c ng không th c m gi đ c th i gian, thì ch có cách th c t nh t là

ch y đua v i th i gian, là ph i tranh th s ng X a kia, Nguy n Trãi vi t trong chùm “Th ti c c nh”:

“Xuân xanh ch a d hai phen l i

Th y c nh càng thêm ti c thi u niên”

Nh ng v n th c a Nguy n Trãi giúp ta c m nh n s c đi u tr tình trong “V i vàng” v màu th i gian, v

s c th i gian, v tu i tr C ng qua đó đ hi u thêm v lòng ham s ng đ n nhi t cu ng c a nhà th “m i

nh t trong các nhà th m i”

e Cách c m nh n v th i gian nh v y xét đ n cùng là xu t phát t ý th c sâu xa v giá tr c a s s ng cá

th M i kho nh kh c trong đ i m i ng i đ u vô cùng quý giá, chính vì m t khi đã m t đi là v nh vi n m t đi! Quan ni m y khi n cho con ng i bi t quý t ng giây phút c a đ i mình Và ng i ta bi t làm cho m i kho nh kh c c a đ i mình c n ph i tràn đ y ý ngh a Có nh th m i là bi t s ng ây là c s sâu xa c a thái đ s ng “V i Vàng”

Rõ ràng toàn b quan ni m, thái đ v “th i gian tuy n tính” ph i s ng “V i Vàng” cho cu c đ i tuy ng n

ng i nh ng tràn đ y ý ngh a, đã th hi n r t tích c c, r t đáng trân tr ng c a t t ng Xuân Di u

Tóm l i, đo n th th hi n tâm tr ng nu i ti c th i gian và cu c đ i c a m t nhà th v n khao khát s ng,

s ng mãnh li t h t mình Qua đo n th , ng i đ c thêm trân tr ng quan ni m nhân sinh m i m , tích c c,

c m xúc chân thành c a m t tâm h n ngh s luôn cháy b ng ni m yêu cu c s ng Nói nh Giáo S Nguy n

ng M nh: “ ây là ti ng nói c a m t tâm h n yêu đ i, yêu s ng đ n cu ng nhi t Nh ng đ ng sau nh ng tình c m y, có m t quan ni m nhân sinh m i m ch a th y trong th ca truy n th ng”

3 Nh ng n l c ch ng th i gian trôi ch y:

a M đ u bài th là c mu n táo b o l lùng và ni m ngây ng t c a tác gi tr c mùa xuân cu c đ i c

mu n táo b o l lùng c a thi s đ c di n t b ng th ng ngôn bình d mà g n g i:

Tôi mu n t t n ng đi Cho màu đ ng nh t m t Tôi mu n bu c gió l i Cho h ng đ ng bay đi

Th ng ngôn xét v ti t t u r t g n v i l i nói h ng ngày Có l vì v y Xuân Di u đã dùng th th này đ

th hi n tuyên ngôn s ng c a mình M t lo t các đi p ng “Tôi mu n”, “đ ng”, “cho” cùng k t c u l p đi

l p l i đã t o nên h i th dõng d c, hùng h n c a b n tuyên ngôn đây, cái tôi tr tình hi n lên đ y kiêu hãnh, t hào, mu n ch huy c n ng, gió ng t “bu c”, “t t” đ c s d ng r t tinh t di n t c mu n tham lam mà đáng yêu c a Xuân Di u c mu n táo b o, l lùng y có nguyên nhân sâu xa t cái nhìn c a nhà th v cu c đ i: V i ông, cu c đ i không ph i là b kh mà là s c th m, h ng n ng và ông mu n thu

h t vào cõi lòng đ t n h ng Vì quá yêu cu c đ i, ông tr nên ngây th nh m t đ a tr i p t c “d ng”

đ c l p l i hai l n trong kh th di n t s níu kéo, van nài Ch qua kh th đ u, ta có th th y quan ni m nhân sinh m i m c a Xuân Di u: ông mu n t n h ng cu c đ i

b o n th cu i là khao khát s ng v i vàng Ám nh s ng v i vàng đã thúc gi c nhà th s ng cao đ , m nh

m ngay trong nh ng giây phút c a tu i thanh xuân Câu th cu i đo n hai nh m t hi u l nh:

Mau đi thôi Mùa ch a ng chi u hôm

Gi a nh ng câu th dài, câu th đ u đo n ba l i là m t câu th ng n ch g m ba ch : “Ta mu n ôm”

th p ngay gi a bài th làm ta liên t ng đ n m t vòng tay l n nh mu n qu n quýt, níu gi c đ t tr i Cách x ng hô c a Xuân Di u c ng thay đ i t “tôi” sang “ta” Nhà th nh mu n b t ra kh i gi i h n c a cái tôi ch t ch i đ tr thành cái ta r ng l n sánh ngang cùng tr i đ t đ y kiêu hãnh, t hào Ti p theo là

nh ng câu th dài v i nh p g p gáp nh gi c giã nh ng khát v ng cháy b ng trong tâm h n nhà th V n là

c mu n s ng hòa nh p v i cu c đ i, t n h ng v đ p c a cu c đ i nh ng đây đó không ch là c

mu n c a cá nhân mà là c a c c ng đ ng N u nh đo n đ u bài th , đi p t “này đây” nh s chào m i,

v y g i, kh ng đ nh v đ p n i tr n gian là có th t thì đo n cu i bài th , đi p t “ta mu n” nh s h ng

ng đ y h m h , nhi t tình T “ta mu n” l i k t h p v i nh ng đ ng t ch tr ng thái yêu đ ng trong quan h t ng ti n: ôm, ri t, say, thâu, c n di n t s th h ng ngày càng đê mê, say đ m Trái tim nhà th

nh mu n m c ng ra đ thu h t vào đó c thiên nhiên, đ t tr i và nh th , ông tr thành m t tình nhân

c ng tráng c a cu c đ i V i nhà th Xuân Di u, cu c đ i không ch đ c đ nh ngh a b ng t c đ mà còn

đ nh ngh a b ng c ng đ , m t c ng đ h ng h c ch t Xuân Di u Trong cái nhìn xanh non, bi c r n c a nhà th , cu c đ i nh m t thi u n tr trung v i đôi môi, đôi má h ng xinh x n mà nhà th không nén n i lòng yêu:

H i xuân h ng! Ta mu n c n vào ng i

T c n đ c dùng h t s c táo b o, m i m di n t s th h ng đ n tuy t đ i Nhà th đã chi m l nh đ c cái đ p trong ngây ng t, đ m say

Xuân Di u là nhà th m i nh t trong nh ng nhà th m i Ông đã đ l i cho kho tàng v n h c Vi t Nam nhi u tác ph m hay, có giá tr “V i vàng” là m t thành công đ c s c trong toàn b s nghi p c a ông Qua tác ph m, ta th y đ c quan ni m nhân sinh m i m và ti n b c a Xuân Di u do s b ng t nh c a cái tôi cá

nhân V i bài th “V i vàng”, Xuân Di u mu n g i m t thông đi p đ n ng i đ c: Hãy s ng v i vàng,

s ng h t mình trong nh ng kho nh kh c tuy t đ p nh ng l i mong manh c a tu i thanh xuân b i th i gian trôi đi s kéo theo mùa xuân và tu i tr , c nh ng c m , khát v ng Không có gì b n v ng tr c th i gian

v y nên m i ng i hãy bi t trân tr ng nh ng phút giây qúi giá c a s s ng và ý th c đ c s có m t c a mình trong cu c đ i t i đ p này

IV TÀI LI U THAM KH O:

A M T VÀI NH N NH V TH XUÂN DI U TR C CÁCH M NG:

B V BẨI TH V I VÀNG C A XUÂN DI U:

C PHÂN TÍCH “V I VÀNG” (T.s Chu V n S n) (In trong Phân tích và bình gi ng tác ph m v n h c

l p 11, nhi u tác gi , NXB GD, 2007)

D GIÁ TR TH M M ÍCH TH C C A “V I VẨNG” (PHAN HUY D NG) (In trong Phân tích

và bình gi ng tác ph m v n h c l p 12, GS Tr n ình S -Phan Huy D ng, NXB Giáo D c 1996.)

XUÂN DI U có vi t nh ng truy n mà ông t g i là “truy n ý t ng” Ch c trong v n xuôi, trong th ông

c ng có nh ng bài th ý t ng, lu n đ V i vàng là m t trong s đó

Bài th đã đ c c u t trên “lu n đ ” này: ph i t n h ng g p g p nh ng l c thú cu c đ i, b i đ i ng i

h u h n, tu i tr có k mà th i gian trôi nh n c xi t Có bao nhiêu đo n th là có ch ng y lu n đi m

kh ng đ nh c s c a hành đ ng “v i vàng” Gi a chúng, t ng có th đ t thêm nh ng quan h t nh “b i

l ” (sau b n câu đ u), “nh ng” (sau chín câu ti p đó), “vì v y” (tr c câu Mau đi thôi! ) ây là m t gi

đ nh có c s , b i chính trong bài th , n u không có nh ng quan h t v a k thì các d ng câu và l p t r t

đ c tr ng c a m t v n b n đòi h i ph i có s l p lu n lô-gích đã xu t hi n khá dày r i (các câu “Mu n cho ” “Nói làm chi n u ”; các t “ngh a là”, “nên”, “ph i ch ng”, “cho” )

Tuy nhiên, không nên t đ t đi m khá n i b t này mà đánh đ ng giá tr th m m cá bi t đích th c c a bài

th v i giá tr lu n đ đ c nó ch ng minh Lu n đ đó tuy có nét m i m so v i th ca truy n th ng nh ng

ch ng ph i là m t “phát minh” c a tác gi Th th ; mà nó v n là con đ c a ý th c v cái tôi cá nhân - t

s n trong v n h c ph ng Tây th k XIX, nó c ng có quan h xa g n v i nh ng ni m bâng khuâng ta t ng

b t g p trong th ca c đi n ph ng ông c a Lý B ch (C nhân b nh chúc d du - Ng i x a c m đu c

ch i đêm), c a Tô Th c (Ch kh ng d thâm hoa th y kh - C thiêu hoa chúc chi u h ng trang -Canh khuya nh ng s r i hoa ng - Khêu ng n đèn cao ng m v h ng), c a Nguy n Trãi (C m đu c ch i đêm b i

ti c xuân) Nh v y, có th th y h ng phân tích bài th mà sách V n 11 (dành cho giáo viên)Ph n V n

h c Vi t Nam (Nxb Giáo d c, 1991) đã đ ngh là h ng phân tích d khi n ta b r i m t đ i t ng th m

m đích th c c a mình Cho dù h c sinh (theo s ch d n c a giáo viên) gi i đáp đ c m t cách đ y đ các câu h i trong ph n H ng d n h c bài trong sách giáo khoa, ki u nh : “ i v i nhà th s s ng quen thu c quanh ta tr nên h p d n nh th nào? âu là thiên đ ng tuy t di u đ i v i Xuân Di u?”; “Khía

c nh tích c c trong quan ni m s ng c a tác gi qua bài th ?” v.v , thì nh ng vi c làm đó c ng ch a đ kh

n ng giúp h c sinh thâm nh p th gi i ngh thu t cá bi t c a bài th

Th c ra, có l trong ý th c sáng t o, Xuân Di u luôn ngh mình phát ngôn theo s c hút c a b n thân lu n đ

Nh ng th c t là: lu n đ tr nên h p d n, tr nên “m i m ” chính là nh ph n thi t , thi c m “cá bi t hoá” thêm vào c a Xuân Di u

Tho t đ u, s xu t hi n c a hai “nhân v t” chính c a bài th là tôi và cu c đ i (hay th i gian) có v gi ng

nh s hình t ng hóa c a lu n đ Nh ng do Xuân Di u là m t nhà th c a c m giác, tác gi V i Vàng đã không b ng lòng v i s xu t hi n nh t nh t c a “nhân v t”, và ông đã tìm m i cách làm cho nó s ng d y

Cu c đ i (hay th i gian) không ph i hi n ra nh m t khái ni m khô c ng mà nh m t th c th s ng đ ng mang nhi u tính danh Nó v a là n ng, gió, v a là tu n tháng m t, đ ng n i xanh rì, cành t ph ph t, khúc tình si, ánh sáng ch p hàng mi, c p môi g n, v a là xuân, l ng đ i, tr i đ t, tháng n m, sông núi, mùa

V i nó, ta có th t t (Tôi mu n t t n ng đi), bu c (Tôi mu n bu c gió l i), hôn (Tháng giêng ngon nh m t

c p môi g n), c n (H i xuân h ng ta mu n c n vào ng i), ôm (Ta mu n ôm), ri t (Ta mu n ri t mây đ a

và gió l n), say (Ta mu n say cánh b m v i tình yêu), thâu (Ta mu n thâu trong m t cái hôn nhi u)

C ng vì nó, lòng ta d y lên bao th tình c m, v a bâng khuâng ti c nu i (Nên bâng khuâng tôi ti c c đ t

tr i), vùa h n gi n (Ph i ch ng h n vì n i ph i bay đi?), v a s hãi (Ph i ch ng s đ phai tàn s p s a?)

T t c nh ng hành đ ng và tình c m đó đ u có c s , b i cu c đ i t n t i r t c th b ng màu, h ng b ng

âm thanh v i cái ngon, v ng t riêng c a nó Vi c nhân hóa, hình t ng hóa cu c đ i đ c tác gi th c hi n

đ t đ n n i chính ông c ng đâm ra tin ch c có s hi n hình c th c a đ i t ng ngay tr c m t mình, và trong c n t k ám th , nhà th h i h níu gi các s c màu, h ng v , tham lam v c bàn ti c cu c đ i vào vòng tay, mu n c t ti ng van v th i gian hãy d ng l i, giãy lên trong d c m tuy t v ng (Ch ng bao gi , ôi!

Ch ng bao gi n a ), r i s c t nh và qu t lên trong cu c chay thi v i th i gian(Mau đi thôi! Mùa ch a ng chi u hôm) n l t đ c gi , ch ng ki n cu c “gi ng gi t” đ s c gi a hai nhân v t, ta b ng b tác gi ám

th , b nhp đi u c a bài th chi ph i, c ng th g p theo làn roi qu t c a kh th n m ch v i cách di n t đanh, g n, c ng choáng ng p v i đi p ng “này đây” m i m c gi a s chuy n đi u b t ng c a bài th (t câu 5 ch sang câu 8 ch khai m c m xúc), c ng có m t c m giác“ngon”, r t v t ch t v i câu: “Tháng giêng ngon nh m t c p môi g n” mà s b trí t “ngon” r i đúng vào ch ng t nh p đã t o nên m t hi u

qu ngh thu t tuy t v i ; sau h t, ng i ta mu n reo vang cùng nhà th cùng l i phán đ nh cu i cùng t

m t t th kh ng đ nh b n ngã đ y quy n uy c a m t uy quy n x ng đáng: “H i xuân h ng, ta mu n c n vào ng i” Nh v y, s “minh h a” c a Xuân Di u bài V i vàng đã không d n đ n cái ch t c a th ca,

mà ng c l i, nó làm cho ti ng nói c a th ca tr nên say đ m h n, vì ti ng nói y c t lên t v đài chi n

th ng c a m t cá tính sáng t o đ c đáo đ i v i cái xác t t ng Không nghi ng gì n a, Xuân Di u đã bi n cái lu n đ chung chung kia thành cái lu n đ c a riêng mình, thành s chiêm nghi m, thành đi u tâm huy t

c a m t cá th , m t cá nhân say đ m s s ng Ngoài nh ng đi u đã phân tích trên, có th th y thêm ngay trong cái khung l p lu n lôgich có v c ng ng c c a k t c u bài th , b n s c Xuân Di u c ng th hi n rõ nét “minh h a” lu n đ , đi u c n thi t là nêu các lu n đi m Nh ng đ i v i Xuân Di u, s v n t t c a

lu n đi m d ng nh không th ch a đ ng h t, hay đúng h n là bu c trói nh ng n i ni m, nh ng say s a,

ch nh choáng c a ông Nh m t c i trói bu c, ông t n d ng tri t đ th pháp li t kê, coi tr ng ch t l ng

nh ng l i tham c s l ng Nhà th nào đó có th t m b ng lòng v i m t câu: “C a ông b m này đây tu n tháng m t”, nh ng Xuân Di u thì không, tác gi V i vàng ph i nói n a, nói mãi, nói cho th a Ví nh v t

th trên, ngay đo n này, ông đã kéo dôi bài th ra b n câu n khi không th không d ng l i, ông v n

ti c, v n còn c nói v i thêm đ c m t câu n a: “Và này đây ánh sáng ch p hàng mi” Chính câu th có liên t “và” này và m t câu khác n a: “và non n c, và cây, và c r ng” đã ph n ánh h t s c sinh đ ng cá tính th Xuân Di u: mu n giãy bày, mu n k l không thôi tình yêu cu c s ng c toàn b th Xuân Di u,

ta s thú v nh n ra m t đi u: t n s xu t hi n c a liên t “và” r t cao - k c khi nó không hi n di n tr c

ti p, ta v n th y bóng dáng liên t này th p thoáng kh p n i, nh m t ám nh

“Và” “và” “và” đó là bàn tay m nóng c a tác gi Th th , G i h ng cho gió chìa ra v m i h ng trong m t ni m khao khát giao c m vô biên

E QUAN NI M C A XUÂN DI U TRONG V I VÀNG (Tr n Hà Nam):

Nhà th Th L , trong l i T a cho t p Th Th c a Xuân Di u, đã có nh n xét khá tinh t : “Xuân Di u là

m t ng i c a đ i, m t ng i gi a loài ng i L u th c a ông xây d ng trên đ t c a m t t m lòng tr n gian” ã h n hai m i n m Xuân Di u giã t chúng ta vào cõi h vô, nh ng “t m lòng tr n gian” c a ông

d ng nh v n còn l i C m i l n xuân t i, nh ng trái tim non tr c a các th h h c sinh l i rung lên

nh ng c m xúc mãnh li t tr c tâm tình c a Xuân Di u g i g m v i đ i trong bài th V i vàng, g n v i

ni m khát khao giao c m v i đ t tr i, con ng i tràn mê đ m c a thi nhân, trong mùa xuân di u kì!

Làm th xuân v n là m t truy n th ng c a thi ca Vi t Nam, bao nét xuân đi vào thi ca đ u mang m t d u

n c m xúc riêng c bi t, trong th lãng m n Vi t Nam 1932 – 1945, mùa xuân còn g n v i cái tôi cá nhân cá th giàu c m xúc c a các nhà th m i Có th k đ n m t Hàn M c T v i “khách xa g p lúc mùa xuân chín…”, m t Nguy n Bính v i “mùa xuân là c m t mùa xanh…” Nh ng có l Xuân Di u chính là

ng i đã đem vào trong c m xúc mùa xuân t t c cái r o r c đ m say c a tình yêu V i vàng là l i tâm tình

v i mùa xuân c a trái tim th tu i hai m i c ng nh a s ng

Bài th m đ u b ng nh ng c mu n th t kì l :

Tôi mu n t t n ng đi Cho màu đ ng nh t m t Tôi mu n bu c gió l i Cho h ng đ ng bay đi Con ng i gi a không gian c a “n ng” và “h ng” này th t l ! Anh ta có nh ng c mu n và đòi h i

th t vô lí, mu n v t ra kh i qui lu t bình th ng c a t o hóa Nh ng qui lu t th i gian v n l nh lùng nghi t ngã, n ng v n ch m ch m trôi v cu i ngày, gió v n lang thang hoài không ngh , báo hi u cho tàn phai và phôi pha s p s a b t đ u Xu t phát t đi m nhìn c a m t cái tôi ch quan, ch ng qua Xuân Di u ch mu n

di n gi i đ y đ h n s có lí c a tâm h n: gi tr n v n h n nh ng v đ p cu c đ i, h ng th t n cùng màu

s c và h ng v c a s s ng

i u nhà th “mu n” trong m t không gian ng p đ y n ng gió đã nói lên ý th c v th i gian trong tâm

t ng con ng i: n i lo s tr c vi n c nh chia li, nh có l n Xuân Di u đã t ng ch ng ki n:

ng lúc hoàng hôn xu ng

Là gi vi n khách đi

N c đ m màu li bi t

Tr i v ng h ng bi t li (Vi n khách)

Ý ni m v th i gian y còn là n i lo s cho t ng lai “ i trôi ch y lòng ta không v nh vi n” nên trái tim

“gi c giã” nhà th bày t n i ni m tha thi t v i mùa xuân

Mùa xuân đ n, trong s mong đ i c a nhà th , cùng v i h ng và s c, làm b ng lên s c s ng c a không gian:

C a ong b m này đây tu n tháng m t Này đây hoa c a đ ng n i xanh rì Này đây lá c a cành t ph ph t

C a y n anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng ch p hàng mi

M i sáng s m th n Vui h ng gõ c a

Ch a bao gi , trong thi ca Vi t Nam, mùa xuân l i hi n ra xôn xao nh th Xuân không còn là bóng dáng

mà đã hi n hình c th đ n t ng chi ti t: v đ p ng t ngào trong “tu n tháng m t” “c a ong b m”, r c r trong “hoa c a đ ng n i xanh rì”, m n m n trong “lá c a cành t ph ph t”, mê đ m trong “khúc tình si”

“c a y n anh” và ngây ng t ni m vui “gõ c a” cho m i tâm h n b ng lên “ánh sáng”! S c s ng c a mùa xuân làm v n v t có linh h n, qu n quít giao c m đ n đ cu ng nhi t B ng nh ng ti ng “này đây” v v p, linh ho t gi a nh ng hàng th , t o nên đi p khúc, Xuân Di u háo h c nh mu n s t n tay, ch m m t mùa xuân B c chuy n c a mùa xuân nh v y c ng rõ r t h n, bay lên cùng cái náo n c r n rã, mê m i trong lòng tác gi , n ng nàn và tinh t

Tuy t đ nh c a mê say là m t ni m h nh phúc:

Tháng Giêng ngon nh m t c p môi g n Mùa xuân không còn riêng c a đ t tr i v n v t mà đã hòa vào h n ng i Mùa xuân đ n v i con ng i

nh m t ng i yêu, góp h t s s ng c a muôn loài lên “c p môi g n” hi n dâng, đ y ham mu n c a con

ng i Qua cách c m c a Xuân Di u, cu i cùng cái đích c a s s ng v n là con ng i, chu n m c c a m i

v đ p cu c s ng v n là con ng i v i t t c khát khao v h nh phúc H nh phúc cùng mùa xuân, t n h ng

v “ngon” c a c m t không gian xuân, nhà th đã bi u l c m xúc c c đi m c a s sung s ng Ni m h nh phúc tr n th y đ ng ngh a v i s s ng!

Mùa xuân đem đ n cho chàng trai Xuân Di u m t ni m ham s ng và men say c a tình yêu Nh ng nh p hoan ca b ng kh ng l i gi a ch ng trong m t câu th tách ra hai thái c c:

Tôi sung s ng Nh ng v i vàng m t n a

Nhà th c t ngh a cái v i vàng y b ng nh ng d c m c a tâm h n Tr c m t ni m khoái l c vô biên khi n con ng i nh b ng b nh chao đ o trong c m giác ng t ngây, linh c m v m t cu c chia li đã hi n hình rõ nét:

Xuân đang t i ngh a là xuân đang qua Xuân còn non ngh a là xuân s già

Mà xuân h t, ngh a là tôi c ng m t

Nh ng cái “ngh a là” y g n li n v i tri t lí v s s ng đã có t ngàn x a, không ph i là m t ý` ni m m i

m Cách Xuân Di u m t ngàn n m, trong th gi i c a th ng, ta đã g p n i lòng c a m t Tr n T Ngang tr c v tr bao la:

Ai ng i tr c đã qua

Ai ng i sau ch a l i

Ng m tr i đ t th t vô cùng Riêng lòng đau mà l ch y (B n dch ng U Châu đài ca)

Suy t y có liên quan đ n thân ph n con ng i: cái h u h n c a đ i ng i – cái vô h n c a đ t tr i V i Xuân Di u, khi mùa xuân đ ng ngh a v i tu i tr , s s ng, tình yêu, g n bó v i cái tôi yêu đ i c a nhà th , thì chia li đ ng ngh a v i cái ch t

Trong khi đ ng nh t hóa mùa xuân v i con ng i, Xuân Di u đã s ng đ n t n cùng c m giác, yêu đ n t n cùng mê say và g i c vào mùa xuân khát v ng c a m t tâm h n mu n v n t i cõi vô biên Nh ng khi ý

th c v th i gian đi li n v i tàn phai và h y di t, nhà th đã c m nh n sâu s c bi k ch c a con ng i ph i

ch u s chi ph i c a qui lu t khách quan ó c ng là n i ni m chung c a con ng i khi chôn vùi tu i tr trong m t cu c s ng đã m t ý ngh a “Ngán n i xuân đi, xuân l i l i – M nh tình san s tí con con”, H Xuân H ng đã ch ng t ng than th đó sao? i u đ c bi t là Xuân Di u không thu g n c m xúc trong n i

ni m ngao ngán cho riêng b n thân Thi nhân đã dành h n m t ni m “bâng khuân”, “ti c c đ t tr i” đ làm nên m t cu c chia li bi tráng v i mùa xuân:

Mùi tháng n m đ u r m v chia phôi

Kh p sông núi đ u than th m ti n bi t

C n gió xinh thì thào trong lá bi c

Ph i ch ng h n vì n i ph i bay đi Chim v i vàng b ng đ t ti ng reo thi

Ph i ch ng s đ phai tàn s p s a?

Ch ng bao gi , ôi, ch ng bao gi n a?

Nh ng cu c chia li n i ti ng trong l ch s v n ch ng c kim có l c ng ch bùi ngùi đ n v y N c sông

D ch l nh theo n i ni m thái t an đ a ti n Kinh Kha sang sông hành thích b o chúa, ng i chinh ph đ a

ch ng ra chi n tr n “nh r i nh l i c m tay- b c đi m t b c giây giây l i d ng” (Chinh ph ngâm), t t c

đ u c m đ ng l u luy n nh ng đó là c nh chia li gi a ng i v i ng i T n à m n l i “th non n c”,

“t ng bi t”, “c m thu, ti n thu” c ng ch là m n c nh nói ng i, c m xúc man mác l ng l Còn Xuân Di u

đã di n t đ y đ đ n t ng chi ti t c th không khí c a cu c chia li, t th i gian “tháng n m”, không gian

“sông núi than” đ n “c n gió xinh h n t i”, chim “đ t ti ng”… C m quan lãng m n cùng hòa v i suy t v

b n thân đã kh c h a đ c đáo c m giác tinh t c a nhà th Khung c nh “r m v chia phôi” nh san s n i

ni m c a thi nhân, b t thành ti ng than não nu t “ch ng bao gi , ôi, ch ng bao gi n a”, ti c th ng cho v

đ p mùa xuân, tu i tr , s s ng m t đi không tr l i

T c nh “trong g p g đã có m m li bi t” này, tr c n i lo âu, linh c m v s tàn phai cùng dòng ch y

th i gian, có m t giao đi m h i t tình c m và lí trí c a nhà th , tr thành m t ni m thôi thúc cháy b ng:

ó là l i kêu g i c a tình yêu, c a đam mê và khát khao v t ra th c t i đáng bu n đ tìm đ n mùa xuân Chính vào lúc t ng nh r n ng p trong s hoang mang, nhà th đã v t lên đ th hi n rõ ch t Ng i cao

đ p – tìm v ý ngh a c a s s ng

Không quay v quá kh đ hoài ni m, không tìm ki m m t ngày mai vô v ng, con ng i đây s ng cùng

th c t i mãnh li t, d ng nh cùng v i các đ ng tác v i vàng cu ng quít kia là s cu ng nhi t v i đ i:

Ta mu n ôm

C s s ng m i b t đ u m n m n

Ta mu n ri t mây đ a và gió l n

Ta mu n say cánh b m v i tình yêu

Ta mu n thâu trong m t cái hôn nhi u

Và non n c và mây và c r ng Cho ch nh choáng mùi h ng cho đã đ y ánh sáng Cho no nê thanh s c c a th i t i

- H i Xuân h ng, ta mu n c n vào ng i!

T ng ch ng nh ng cái “ta mu n” là s l p l i c m xúc đ u bài th Nh ng đi li n v i các c m giác và hành đ ng ôm, ri t, say, thâu, hôn, ch nh choáng, đã đ y, no nê, c n, c m xúc đã phát tri n đ y đ , tr trung trong tr ng thái ngây ng t T thái đ ban đ u còn có chút e dè đ n thái đ v v p v i vàng, có chút tham lam là c m t s chuy n h ng c a suy t Xuân Di u không ch đ i mà mu n chi m l nh s s ng, thâu vào đ y đ v đ p cu c s ng, s ng thành th t v i chính mình, s ng h t mình

Thái đ s ng y đã đ c nhà th tuân th su t cu c đ i mình và ông đã tìm ra ý ngh a c a s s ng tr c ranh gi i c a m t mát, tàn phai và cái ch t, chi n th ng n i s hãi h vô Khát khao đ c s ng, đ c yêu,

đ c giao c m cùng v tr và cu c đ i, Xuân Di u đã chi n th ng th i gian, v n v n nguyên s c s ng d i dào c a tu i hai m i:

Trong h i th chót dâng tr i đ t

C ng v n si tình đ n ng t ng (Không đ - 1983) Bài th V i vàng đã th hi n tinh t nh ng giác quan bén nh y c a h n th Xuân Di u tr c mùa xuân,

g n v i quan ni m s ng c a ông v ý ngh a s s ng đ i ng i Con Ng i, v i nh ng tính cách và c m xúc

đ c đáo hi n di n trong t ng câu ch , mang nét đ c tr ng c a c m quan lãng m n Bài th còn đ a ra m t quan ni m s ng tích c c: ph i bi t t n h ng v đ p cu c đ i Hi u m t cách đúng đ n quan ni m này có ngh a là m i ng i c n ph i s ng h t mình v i cu c s ng hôm nay, sôi n i chân thành và thi t tha v i đ i Chính v đ p c a con ng i s làm nên v đ p b t t cho cu c đ i L i nh n nh trong V i vàng c ng là tâm ni m su t đ i c a nhà th , đã làm ta hi u h n v “t m lòng tr n gian” c a m t ng i th yêu đ i mê

đ m./

Giáo viên: Ph m H u C ng Ngu n : Hocmai.vn