PH N 2:
TR NG TÂM KI N TH C:
1 Tình hu ng kch và xung đ t k ch c b n trong đo n trích v k ch H n Tr ng Ba, da hàng th t c a L u
Quang V
2 Các cu c đ i tho i: cu c đ i tho i gi a h n Tr ng Ba và xác hàng th t ("Cu c đ i tho i gi a H n và
Xác"), cu c đ i tho i gi a h n Tr ng Ba v i nh ng ng i thân, đ i tho i gi a h n Tr ng Ba và Thích
3 Nh ng quan ni m s ng mà L u Quang V g i g m trong đo n trích
4 o n k t v k ch H n Tr ng Ba, da hàng th t c a L u Quang V
5 Các nhân v t: Tr ng Ba, hàng th t, Thích trong đo n trích
6 Ý ngh a t t ng và ngh thu t c a đo n trích
I VÀI NÉT V TÁC GI VÀ TÁC PH M
II S T DUY V TÁC PH M: Xem bài gi ng
III PHÂN TÍCH:
A CU C I THO I GI A H N VÀ XÁC
1 Tình ti t d n đ n cu c đ i tho i:
Do đã quá th m thía n i đau kh vô h n khi ph i s ng nh , s ng g i trong xác Hàng Th t nên h n Tr ng
Ba c ao đ c tách ra kh i xác Hàng Th t đ t n t i đ c l p ây là tình ti t c t lõi d n đ n tình hu ng đ i tho i gi a H n và Xác Cu c đ i tho i này th c ch t là phân tranh lu n gi a H n và Xác c a 1 con ng i, là
cu c đ c tho i n i tâm c a chính nhân v t Tr ng Ba Tài n ng và s sáng t o đ c đáo c a L u Quang V
là ch đã b trí thêm nhân v t, đã s d ng nhu n nhuy n y u t kì o đ H n đ c tách ra kh i xác, bi n
cu c đ c tho i n i tâm thành 1 cu c đ i tho i sinh đ ng, h p d n
2 N i dung cu c đ i tho i:
- H n Tr ng Ba ao c: “N u cái h n c a ta có hình thù riêng nh , đ nó đ c tách ra kh i cái xác này, dù
ch m t lát!”
- Xác hàng th t không ch ch gi u cái linh h n c a Tr ng Ba là “m nh t”, “khuôn kh ” mà còn kh ng
đ nh nh ng c g ng c a h n Tr ng Ba trong vi c tách ra kh i Xác đ t n t i đ c l p, ch là nh ng n l c
“vô ích”, vì “hai ta đụ hòa vào nhau làm m t”, “chúng ta tuy 2 mà 1”
- H n Tr ng Ba khinh mi t: “Mày ko th bi t nói! Mày ko có ti ng nói, mà ch là xác th t âm u đui mù…”,
“Mày ch là cái v bên ngoài, ko có ý ngh a gì h t, ko có t t ng, ko có c m xúc!”
- Xác công khai tuyên b v s c m nh đ i v i H n “chính vì âm u, đui mù mà tôi có s c m nh ghê g m,
l m khi át c linh h n cao khi t c a ông đ y” “Tôi là cái hoàn c nh mà ông bu c ph i quy ph c”, “tôi là cái bình đ ch a đ ng linh h n” “Tôi đụ cho ông s c m nh Ông có nh hôm ông tát th ng con ông tóe
máu m m máu m i ko? C n gi n c a ông l i có thêm s c m nh c a tôi… Ha ha!”
H N TR NG BA, DA HÀNG TH T (PH N 2)
TÀI LI U BÀI GI NG
ây là tài li u đi kèm v i bài gi ng H n Tr ng Ba, da hàng th t (Ph n 2) thu c khóa h c Luy n thi THPT qu c gia PEN-C: Môn Ng v n (Th y Ph m H u C ng) t i website Hocmai.vn
Trang 2- H n Tr ng Ba: nh ng b , th a nh n Xác c ng có ti ng nói riêng nh ng v n cho r ng ti ng nói c a Xác
là t m th ng th p kém “Ho c n u có, thì ch là nh ng th th p kém, mà b t c con thú nào c ng có đ c:
thèm n ngon, thèm r u th t…”
- Xác kh ng đ nh H n ko th ko tham d vào nh ng ham mu n t m th ng c a Xác: “Ch ng l ông không
xao xuy n chút gì?”, “ th a mãn tôi, ch ng l ông không tham d vào chút đ nh gì?” “Ta nên thành th t
v i nhau”, “hụy thành th t tr l i”, “rõ ràng là ông không dám tr l i”, “hụy công b ng h n, ông Tr ng
Ba ”
- H n Tr ng Ba: b ng b nh kh ng đ nh đ i s ng riêng nguyên v n, trong s ch c a mình: “Ta v n có m t
đ i s ng riêng: nguyên ven, trong s ch, th ng th n…”
- Xác ch ng t cho h n th y cái g i là trong s ch, th ng th n c a H n ch là o t ng, là b p b m: “N c
c i th t! Khi ông ph i t n t i nh tôi, chi u theo nh ng đòi h i c a tôi, mà còn nh n là nguyên v n, trong
s ch, th ng th n!”
Xác còn khéo léo ch di u, nh o báng thói s di n r m c a H n, c a nh ng k “l m ch nhi u sách nh các
ông là hay vin vào c tâm h n là quý, khuyên con ng i ta s ng vì ph n h n, đ r i b bê cho thân xác h
mãi kh s , nh ch nhác…”
- Xác còn ranh mãnh đòi h i quy n đ c tôn tr ng: “Sao ông có v khinh th ng tôi th nh ? Tôi c ng đáng
đ c quý tr ng ch !”
=> Trong quan ni m c a nhà v n, c ph n h n l n ph n xác c a con ng i đ u đáng đ c quý tr ng, đ u
đáng đ c quan tâm, ch m chút, nâng niu
- Xác d d , thuy t ph c H n: “Thôi, đ ng cãi c nhau n a! Ch ng còn cách nào khác đâu! Ph i s ng hòa
thu n v i nhau thôi!”
- H n ch còn bi t c t lên ti ng kêu đau đ n, tuy t v ng, b n th n nh p l i vào xác hàng th t
IV TÀI LI U THAM KH O:
A CHUY N I NH M NH…( H a s Doƣn Chơu k )
B M T S V N V K CH
C Cu c đ i tho i gi a H n và Xác (V trích đo n v "H n Tr ng Ba da hàng th t" trong SGK l p
12) - PGS.TS L u Khánh Th T p chí Nghiên c Ố ố n h c
L u Quang V đ c đánh giá là nhà vi t k ch xu t s c trong th i k hi n đ i ng th i khi còn s ng,
k ch c a anh luôn có m t trên sàn di n c a nhi u đoàn ngh thu t trong c n c Trong l ch s sân kh u
n c ta, th i k k ch c a L u Quang V có l là th i k sôi đ ng, giàu s c s ng nh t Nh ng n m 80,
k ch c a L u Quang V xu t hi n đã làm thay đ i t duy c a ng i bi u di n c ng nh c a công chúng yêu sân kh u Nhi u bài vi t c a các nhà nghiên c u phê bình đã đánh giá cao tài n ng, tâm huy t và
nh ng đóng góp c a L u Quang V đ i v i n n sân kh u nói riêng và v i n n v n h c nói chung Anh
c ng là m t trong nh ng "ng i đi tr c” trong phong trào đ i m i v n hoá v n ngh , dùng ngòi bút c a mình góp ph n đem l i nh ng đi u t t đ p cho con ng i và xã h i
K ch b n c a L u Quang V dù đ c sáng tác nhanh v i m t s l ng l n: h n 50 v k ch trong kho ng
th i gian ch a đ y 10 n m, nh ng h u h t đ u đ t đ n m t ch t l ng ngh thu t nh t đ nh Ngay c
nh ng v đ c coi là không thành công khi đã lên sàn di n c ng có m t giá tr v n h c không th ph
nh n Chúng ta đ u bi t r ng v di n n u tách r i kh i ho t đ ng sân kh u s m t đi ph n “đ ng" ch còn
l i ph n “t nh” Sân kh u đem đ n cho k ch m t đ i s ng th hai, s ng đ ng, h p d n và sân kh u c ng quy đ nh cho k ch nh ng đ c tính nh t đ nh, nên k ch có nh ng đ c tr ng riêng khác h n v i th và ti u thuy t Tr c khi đ n v i sân kh u L u Quang V đã là ng i làm th , vi t v n có phong cách riêng Anh
đã k t h p và phát huy đ c nh ng th m nh c a mình khi đ n v i lo i hình ngh thu t có ý ngh a t ng
Trang 3h p nh sân kh u T th và ch t th trong v n xuôi, r i t ch t v n xuôi c a đ i s ng, L u Quang V đã chuy n sang vi t kch và đã g t hái đ c nh ng thành công r c r đó v n ti p t c nh ng ngu n m ch
đ c khai m t khá s m nh ng L u Quang V đã chín ch n, t nh táo h n K ch là n i L u Quang V có
th b c l tr c ti p h n nh ng khám phá và nh n th c c a anh, là n i anh có th đóng góp tích c c h n cho đ i s ng L u Quang V đã nói lên nh ng suy ngh c a mình trong l i t b ch, tr c khi m t: “Trong quan ni m c a tôi, th và k ch r t g n nhau ó là hai th lo i l n c a v n h c, là cu c s ng và th gi i tinh th n c a con ng i đ c bi u hi n d ng tinh ch t nh t, m nh m nh t, tuy ngôn ng ngh thu t c a chúng có nh ng đi m khác bi t Tôi say mê sân kh u t nh và làm th c ng t nh , nh ng ch mãi đ n khi h n ba m i tu i, tôi m i dám c m bút vi t v k ch đ u tiên Tôi cho r ng ngh vi t k ch đòi h i
ng i ta ph i có s t ng tr i khá dày d n v đ i s ng và m t s am t ng nh t đ nh v sân kh u ã có khá nhi u thi s thành đ t t thu thi u niên nh ng hình nh khó có ai thành công v vi t k ch khi ch a
đ n 30 tu i… ng l c xui gi c tôi vi t k ch c ng là nh ng đ ng l c khi n tôi làm th , đó là khát v ng
mu n đ c bày t , mu n đ c th hi n tâm h n mình và th gi i xung quanh, mu n đ c tham d vào dòng ch y mãnh li t c a đ i s ng, đ c trao g i và dâng hi n”(1)
K ch c a L u Quang V khai thác nhi u đ tài, đi vào khám phá m i m t c a đ i s ng xã h i và con
ng i Có th phân chia, s p x p k ch L u Quang V ra làm nhi u lo i c n c vào c t truy n c a k ch
b n Cha ông ta có câu “có tích m i d ch nên trò” Có th hi u nôm na “tích” chính là c t truy n, ph i
có c t truy n m i t o d ng thành tác ph m, sân kh u m i có kch đ di n K ch c a L u Quang V
th ng đ c xây d ng trên m t c t truy n ch c ch n, ch y u t p trung vào các v n đ , các s ki n quan tr ng trong đ i s ng Vi c khai thác các mô típ dân gian, d a vào đó đ vi t k ch b n mang đ m
d u n cá nhân và phong cách c a mình đã t o cho k ch L u Quang V m t chi u sâu đáng k Nó t o cho k ch c a anh s phong phú v đ tài, h p d n c t truy n, lôi cu n ngh thu t xây d ng nhân v t
Trong s k ch b n c a L u Quang V , kh i l ng nh ng v khai thác tr c ti p t c t truy n dân gian không nhi u, nh ng h u h t nh ng v k ch đó đ u đ t t i hi u qu ngh thu t t ng đ i cao Tiêu bi u
nh t là v H n Tr ng Ba, da hàng th t V k ch này đ c vi t t n m 1984, nh ng cho đ n n m 1987,
trong không khí đ i m i dân ch , m i đ c ra m t công chúng Gi i nghiên c u phê bình cho r ng đây là
m t trong nh ng v k ch hay nh t c a L u Quang V Ngay khi m i công di n, v k ch đã gây ch n đ ng
d lu n, t o ra m t không khí tranh lu n sôi n i trên báo chí và trong gi i sân kh u V i s dàn d ng c a
đ o di n Nguy n ình Nghi và l p di n xu t có ngh c a Nhà hát K ch Vi t Nam, v di n đã th hi n sâu
s c tính đa ngh a c a m t k ch b n có c u trúc ch t ch , giàu trí tu M t c t truy n dân gian quen thu c,
ch ng m y ai tranh lu n v ý ngh a c a truy n, v y mà khi L u Quang V đ a lên sân kh u, v k ch không ch d ng l i nh ng giá tr ban đ u mà nó còn đ t ra nhi u v n đ m i m V k ch không ch nói
đ n s hoà h p và ý th c đ o lý v ph n h n và ph n xác con ng i mà còn đ cao cu c đ u tranh cho s hoàn thi n nhân cách con ng i Qua nh ng l i đ i tho i ng n g n, súc tích, các nhân v t trong th gi i dân gian x a c tr nên g n g i, quen thu c, nh đang cùng tham d v i cu c s ng đ ng đ i c a chúng
ta V k ch không ch đ c p đ n chuy n c a m t th i mà còn đ c p đ n chuy n c a muôn đ i ó là tri t lý nhân sinh v l s ng, l làm ng i Nh ng r c r i đ v b t ngu n t s s ng vay m n c a
Tr ng Ba trong xác anh hàng th t đã khi n cho chúng ta th y: Cu c s ng th t là đáng quý nh ng không
ph i s ng th nào c ng đ c S ng vay m n, ch p vá, không có s hài hoà gi a h n và xác ch đem l i
bi kch cho con ng i Cu c s ng ch có giá tr khi con ng i đ c s ng đúng là mình, đ c s ng trong
m t th th ng nh t V k ch H n Tr ng Ba da hàng th t không ch đ c p đ n đ i s ng m t cá nhân mà
còn đ t ra nh ng v n đ c a xã h i Thói quan liêu, vô trách nhi m c a Nam Tào B c u đã t c đi
m ng s ng c a ng i dân vô t i và gây nên bao nhiêu chuy n r c r i S s a sai ch p vá c a Thích l i
Trang 4là ti n đ b t h nh cho cu c đ i h n n xác kia không hoàn ch nh c a ông Tr ng Ba M i s s a sai không đúng ch đ u ch a trong nó nhi u bi k ch h n là ni m vui Quy t đ nh v nh vi n t b cu c s ng
vay m n gi t o c a Tr ng Ba ph n k t là m t s ph n kháng mãnh li t và đau đ n
Trích đo n H n Tr ng Ba da hàng th t đ a vào d y trong SGK Ng v n l p 12 là m t ph n thu c C nh
VII – c ng là c nh cu i cùng c a v k ch, đ c đ t tên là Thoát ra ngh ch c nh(2)
Tr ng tâm c a l p k ch
là cu c đ i tho i gi a H n và Xác Tr ng Ba Do đó l i tho i đây v a có th coi là đ c tho i v a có th coi là đ i tho i Nó là m t l i tho i đ c bi t, v a ch a đ ng mâu thu n v a mang tính hành đ ng, thúc
đ y tình hu ng k ch phát tri n đ n m c cao nh t Cu c đ i tho i gi a H n và Xác là đ nh cao t t ng tri t lý c a v k ch Cu c đ i tho i đó cùng v i thái đ và nh ng l i đ i tho i c a nh ng ng i ru t th t thân yêu nh t đã d n đ n hành đ ng quy t li t - kiên quy t ch i t m t cu c s ng ch p vá h n n xác kia
c a Tr ng Ba L u Quang V đã đ cho nhân v t c a mình ch n m t con đ ng t ng nh tiêu c c
nh ng h t s c c n thi t và đúng đ n: R i b cõi đ i này đ đ c đúng là mình, đ gi trong ký c nh ng
ng i thân k ni m t t đ p v mình Có nhà nghiên c u cho r ng “cu c v t l n gi a “H n Tr ng Ba” và
“Da Hàng th t” th c ch t là cu c giao tranh gi a hai linh h n trong m t thân xác”(3)
L u Quang V đã k th a t t ng c a truy n c dân gian Anh c ng nh n m nh vai trò quan tr ng h n
c a linh h n so v i th xác Hàng lo t nhân v t ph đ c h c u đã phát ngôn cho t t ng đó c a tác gi Trong khi t t c nh ng ng i thân, k c ng i v , ph nh n, xa lánh Tr ng Ba trong xác anh hàng th t, thì cô con dâu l i càng thông c m v i ông h n M c dù cô c ng nh n ra bao nhiêu đi u ngang trái xu t
hi n n i con ng i Tr ng Ba B ng nh ng l i m c m c, gi n d , cô đã nói khá đúng, khá c b n v linh
h n: “Thày v n d y chúng con: cái b ngoài có quan tr ng gì, ch có t m lòng yêu th ng và trí tu cao sáng c a con ng i ta là đáng k ”; “ ã g i là h n làm sao có hình thù, b i nó không là vuông hay tròn,
mà là vui, bu n, m ng, gi n, yêu, ghét…”(4)
Qua hàng lo t l i tho i c a các nhân v t, nhà vi t kch đã th
hi n m t cái nhìn bi n ch ng đ i v i m i quan h H n - Xác Ng i s ng m n h n hay xác c a k khác thì c ng đ u b t n nh nhau, đ u không còn là mình n a M t linh h n dù t t đ p khi trú ng trong thân xác khác c ng s b bi n d ng, b i nó b chi ph i theo thói quen và b n n ng c a thân xác đó, h n n a nó luôn b d n v t trong m c c m gi d i và ích k Ch a k còn hàng lo t nh ng h lu , r c r i khác nh đã
x y ra các màn kch tr c Cu c đ u tranh này c ng c nh báo kh n ng l n át c a th xác, c a nh ng nhu c u t m th ng đ i v i khát v ng s ng cao đ p
Cu c s ng ch p vá h n n xác kia là m t bi k ch cho Tr ng Ba và càng đau đ n h n n a khi ông ý
th c đ c r ng s vay m n này còn đem l i bao đau kh cho nh ng ng i thân c a mình Nó còn đáng s h n c cái ch t H n Tr ng Ba đã nói v i cô con dâu: “Thày đã làm u kh Có l cái ngày u chôn xác thày xu ng đ t, t ng thày đã ch t h n, u c ng không kh b ng bây gi ”(5)
Có l đây c ng
là m t nguyên nhân khi n Tr ng Ba đi đ n ch p nh n cái ch t, tr l i xác anh hàng th t T t t ng tri t lý đúng v quan h gi a h n và xác, L u Quang V đã đi đ n m t quan ni m đ p v cách s ng:
s ng chân th t đúng là mình, s ng vì m i ng i, vì h nh phúc và s t t đ p c a con ng i Tr ng Ba
ch t nh ng ông v n s ng, s ng trong tình c m, trong “cõi nh ” c a m i ng òi, s ng trong S s ng, không c n ph i m n đ n thân xác c a ng i khác ó là suy ngh v a bi n ch ng v a l c quan và
cao th ng Ý t ng sâu s c đó, sau này l i đ c L u Quang V th hi n đ m nét trong v Ng i
trong cõi nh - m t v di n đ t Huy ch ng vàng H i di n Sân kh u chuyên nghi p toàn qu c n m
1985 K ch b n này có m t l i k t c u khá đ c đáo Các nhân v t xu t hi n đ ng th i theo các bình
di n không gian khác nhau Nh ng ng i đang s ng và nh ng ng i đã ch t ã ch t nh ch là m t
đi cái ph n thân xác, nh ng t t ng, tinh th n, nh ng khát v ng, c m cao đ p c a h v n s ng
S ng trong s nghi p, trong n i nh th ng ngày c a nh ng ng i đang s ng hôm nay Qua l i c a
Trang 5m t nhân v t kch, L u Quang V đã b c l quan ni m c a anh v s s ng ch t: Con ng i t n t i
ba cõi ó là th gi i c a nh ng ng i đang s ng và cõi l ng im Cõi th ba: Cõi c a nh ng ng i đang s ng TRONG TRÍ NH C A NG I KHÁC, nh ng ng i không b lãng quên Và có th nói
quan ni m này đã chi ph i hàng lo t các v k ch khác c a anh.H n Tr ng Ba da hàng th t là m t tác
ph m đ nh cao trong s nghi p sáng tác c a L u Quang V N m 1990, t i Liên hoan Sân kh u Qu c
t l n I t ch c t i Mátxc va, l n đ u tiên xu t ngo i,
v di n đã đ c đánh giá xu t s c nh t Liên hoan N m 1998 v H n Tr ng Ba da hàng th t đã đi
l u di n t i M trong ch ng trình giao l u sân kh u Vi t - M (V.A.T.E.I) đ c đánh giá là s ki n
v n hoá l n Nhà v n H Anh Thái - ng i đ c ch ng ki n không khí sôi đ ng c a đêm di n trên
đ t M sau này đã tái hi n l i qua bài vi t êm không ng Seattle (m n tên m t b phim n i ti ng
c a đi n nh M )(6)
Tác gi Phan Ng c c ng đã có nh ng l i đánh giá cao đ i v i tác gi v di n này: “Theo tôi ngh , L u Quang V là nhà vi t k ch l n nh t th k này c a Vi t Nam, là m t nhà v n hóa Có m t Kch pháp L u Quang V mà c ông Nam Á có th ti p thu V là m t Prôtê, v th n
trong th n tho i có th thay hình đ i d ng tu theo s thích… Không ai b ng V trong bi t tài nêu lên cái muôn đ i trong cái bình th ng, bi n c tích, huy n tho i thành chuy n th i s , dùng cái h đ nói cái th c, dùng cái thô l đ kh ng đ nh cái cao quý”(7)
Chú thích:
(1) L u Quang V Tu i tr Ch nh t, s ra ngày 3/5/1987
(2) Ph n k t c a v H n Tr ng Ba da hàng th t có hai d b n, m t d b n vi t l n đ u đã in trong sách L u Quang V và Xuân Qu nh g i l i, Nxb à N ng, 1989 D b n th hai in trong K ch Vi t Nam ch n l c,
T p IV, Nxb Sân kh u, 2001 Ph n trích trong SGK d a vào d b n th hai
(3) Ph m V nh C : Th lo i bi k ch trong v n h c Vi t Nam, trong sách Sáng t o và giao l u, Nxb H i Nhà
v n, H, 2004, tr.120
(4), (5) L u Quang V : H n Tr ng Ba da hàng th t, trong sách Tuy n t p K ch, Nxb Sân kh u, H, 1994,
tr.301, 311, 336
(6) H Anh Thái: êm không ng Seattle, trong sách L u Quang V - v tác gia và tác ph m, Nxb Giáo
d c, H, 2007, tr.349
(7) Phan Ng c: Kch pháp L u Quang V , trong sách L u Quang V - v tác gia và tác ph m Sđd, tr.264
Giáo viên: Ph m H u C ng
Ngu n : Hocmai.vn
Trang 65 L I ÍCH C A H C TR C TUY N
Ng i h c t i nhà v i giáo viên n i ti ng
Ch đ ng l a ch n ch ng trình h c phù h p v i m c tiêu và n ng l c
H c m i lúc, m i n i
Ti t ki m th i gian đi l i
Chi phí ch b ng 20% so v i h c tr c ti p t i các trung tâm
Ch ng trình h c đ c xây d ng b i các chuyên gia giáo d c uy tín nh t
i ng giáo viên hàng đ u Vi t Nam
Thành tích n t ng nh t: đã có h n 300 th khoa, á khoa và h n 10.000 tân sinh viên
Cam k t t v n h c t p trong su t quá trình h c
Là các khoá h c trang b toàn
b ki n th c c b n theo
ch ng trình sách giáo khoa
(l p 10, 11, 12) T p trung
vào m t s ki n th c tr ng
tâm c a kì thi THPT qu c gia
Là các khóa h c trang b toàn
di n ki n th c theo c u trúc c a
kì thi THPT qu c gia Phù h p
v i h c sinh c n ôn luy n bài
b n
Là các khóa h c t p trung vào rèn ph ng pháp, luy n k
n ng tr c kì thi THPT qu c gia cho các h c sinh đã tr i qua quá trình ôn luy n t ng
th
Là nhóm các khóa h c t ng
ôn nh m t i u đi m s d a trên h c l c t i th i đi m
tr c kì thi THPT qu c gia
1, 2 tháng