Ngày soạn : 19/9/2008SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ ĐẠI LƯỢNG VẬT LÍ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC I.MỤC ĐÍCH –YÊU CẦU: 1 Kiến thức: - HS hiểu được khái niệm và quy luật biến đổi tuần hoàn của bán kính
Trang 1Ngày soạn : 19/9/2008
SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ ĐẠI LƯỢNG VẬT LÍ CỦA CÁC NGUYÊN
TỐ HOÁ HỌC I.MỤC ĐÍCH –YÊU CẦU:
1) Kiến thức:
- HS hiểu được khái niệm và quy luật biến đổi tuần hoàn của bán kính nguyên tử, năng lượng ion hoá, độ âm điện nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm
2) Kĩ năng :
- Dựa vào quy luật chung suy đoán được sự biến thiên tính chất cơ bản trong chu kì( nhóm A)cụ thể : độ âm điện, năng lượng ion hoá thứ nhất,bán kính nguyên tử
II.CHUẨN BỊ:
- HS nắm vững kiến thức các bài trước và đọc bài mới
- GV chuẩn bị hệ thống câu hỏi thích hợp và tranh ảnh
III.PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:
- Đàm thoại kết hợp với vận dụng kiến thức cũ khi giảng dạy
IV.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
a) Nguyên nhân nào làm cho tính chất các nguyên tố biến đổi tuần hoàn?
b) Ion X3+ có phân lớp ngoài cùng là 3d2.Hãy:
- Viết cấu hình electron của nguyên tử X và ion X3+
- Xác định vị trí X trong BTH
3 Nội dung
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Hoạt động 1: Bán kính nguyên tử
- GV yêu cầu HS quan sát hình 2.1 SGK và cho
biết bán kính nguyên tử thay đổi thế nào trong:
+ Một chu kì?
+ Một nhóm?
- GV hướng dẫn HS dựa vào cấu tạo của các
nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm để
giải thích quy luật biến đổi của bán kính nguyên
tử theo chu kì và theo nhóm
- GV kết luận cho HS : Bán kính nguyên tử của
các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo
chiều tăng điện tích hạt nhân.
Hoạt động 2: Năng lượng ion hoá
- GV gợi ý: Khi nói đến khả năng tách electron ra
khỏi nguyên tử người ta thường dùng khái niệm
năng lượng ion hoá
- GV yêu cầu HS cho biết khái niệm thế nào là
năng lượng ion hoá?
- GV cho biết năng lượng ion hoá có kí hiệu là I
và được tính bằng kJ/mol
- GV bổ sung năng lượng ion hoá nói trên là năng
I.BÁN KÍNH NGUYÊN TỬ:
- Trong một chu kì( từ trái qua phải): bán kính
nguyên tử giảm dần.
- Trong một nhóm( từ trên xuống): bán kính nguyên tử tăng dần.
Giải thích:
- Trong một chu kì ( từ trái qua phải):
Các nguyên tử có cùng số lớp electron, khi Z+ tăng → lực hút giữa hạt nhân với các electron lớp ngoài cùng tăng→ bán kính nguyên tử giảm dần
- Trong một nhóm A( từ trên xuống dưới)
Đi từ trên xuống, Z+ tăng nhưng chậm hơn so với
sự tăng số lớp electron → bán kính nguyên tử tăng
II.NĂNG LƯỢNG ION HOÁ:
1) Khái niệm:
Năng lượng ion hoá thứ nhất( I1) của nguyên tử
là năng lượng tối thiểu cần để tách electron thứ nhất ra khỏi nguyên tử ở trạng thái cơ bản
Kí hiệu : I1 Đơn vị : kJ/mol
Trang 2lượng ion hoá thứ nhất( I1) Ngoài ra còn có
I2,I3…có được khi tách các electron thứ 2,thứ 3
tạo thành các ion mang điện tích 1,2,3 …điện tích
(+) tương ứng I càng nhỏ thì khả năng tách
electron càng dễ và ngược lại
- GV gợi ý: Trong nguyên tử electron nào dễ tách
ra khỏi nguyên tử?
- GV yêu cầu HS dựa vào quy luật biến đổi bán
kính nguyên tử hãy cho biết:
+ Trong một chu kì, nguyên tử của nguyên tố nào
dễ tách electron nhất?nguyên tử nào khó tách
electron nhất? Giải thích và rút ra quy luật biến
đổi năng lượng ion hoá trong chu kì?
+ Trong một nhóm chính,nguyên tử nguyên tử
nguyên tố nào dễ tách electron nhất?Nguyên tử
nào khó tách electron nhất?Giải thích và rút ra
quy luật biến đổi năng lượng ion hoá trong một
phân nhóm chính?
- GV có thể mở rộng cho HS biết thêm về khái
niệm Ái lực electron nguyên tử: là năng lượng toả
ra hay thu vào khi nguyên tử kết hợp thêm
electron để tạo ion âm
+ Trong chu kì: ái lực electron tăng dần
+ Trong nhóm A: ái lực electron giảm dần
Hoạt động 3: Độ âm điện
- GV nêu ra khái niệm độ âm điện
- GV mở rộng cho HS:
+ Khi độ âm điện càng lớn thì tính phi kim của
nguyên tử càng mạnh
+ Khi độ âm điện nhỏ thì tính kim loại càng
mạnh
- GV lưu ý người ta lấy F2 (Flo) là phi kim mạnh
nhất để xác định độ âm điện của các nguyên tố
khác
- GV yêu cầu HS kết luận nội dung vừa nghiên
cứu
Hoạt động 4: Củng cố dặn dò
- GV yêu cầu HS về làm các bài tập trong SGK
- GV lưu ý một số dạng bài tập so sánh bán kính
nguyên tử , độ âm điện, năng lượng ion hoá
- Năng lượng ion hoá càng nhỏ thì khả năng tách electron càng dễ.
- HS trả lời: Các electron liên kết hạt nhân càng yếu thì càng dễ tách ra khỏi nguyên tử
2) Quy luật biến đổi năng lượng ion hoá thứ nhất:
- Trong một chu kì,năng lượng ion hoá tăng dần
từ trái qua phải.
Giải thích:
Z+ tăng→ lực liên kết giữa hạt nhân và lớp electron ngoài cùng tăng→ I1 tăng
- Trong một phân nhóm chính(từ trên xuống), năng lượng ion hoá giảm dần.
Giải thích:
Z+ tăng , nhưng khoảng cách giữa electron lớp ngoài cùng với hạt nhân tăng → lực liên kết giữa hạt nhân với electron lớp ngoài cùng giảm→ I1 giảm
III ĐỘ ÂM ĐIỆN:
1) Khái niệm:
Độ âm điện của một nguyên tố đặc trưng cho khả
năng hút electron của nguyên tử khi tạo thành liên kết hoá học.
2) Quy luật biến đổi độ âm điện:
- Trong một chu kì, độ âm điện tăng dần từ trái qua phải.
- Trong một phân nhóm chính, độ âm điện giảm dần từ trên xuống dưới.
Kết luận: Độ âm điện của các nguyên tố nhóm A biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân
V.NHẬN XÉT –RÚT KINH NGHIỆM: