HCHO và CH3CHO.. CH3CHO và C2H5CHO.
Trang 1ThS LƯU HUỲNH V N LONG
(0986.616.225) ( Gi ng viên Tr ư ng ð H Th D u M t – Bì nh D ươ ng)
ðEHIT - XETON
!
"
LƯU HÀNH N I B
2/2014
Trang 2GIÁO KHOA
CÂU 1 (ðH A 2008): S ñ ng phân xeton ng v i công th c phân t C5H10O là:
CÂU 2 (ðH A 2007): Cho các ch t: HCN, H2, dung d ch KMnO4, dung d ch Br2 S ch t ph n
ng ñư c v i (CH3)2CO là:
CÂU 3 (ðH A 2009): Dãy g m các ch t ñ u ñi u ch tr c ti p (b ng m t ph n ng) t o ra anñehit
axetic là:
A CH3COOH, C2H2, C2H4 B C2H5OH, C2H2, CH3COOC2H5
C. C2H5OH, C2H4, C2H2 D. HCOOC2H3, C2H2, CH3COOH
CÂU 4 (Cð 2009): Quá trình nào sau ñây không t o ra anñehit axetic?
A CH2=CH2 + H2O (to, xúc tác HgSO4) B CH2=CH2 + O2 (to, xúc tác)
C CH3-CH2OH + CuO (to) D. CH3-COOCH=CH2 +dd NaOH (to)
CÂU 5 (Cð 2010): Anñehit no m ch h X có công th c ñơn gi n nh t C2H3O Công th c phân t c a
X là
A. C8H12O4 B. C6H9O3 C. C2H3O D.C4H6O2
HƯ NG D N GI I
CTPT c a X d ng: (C2H3O)n = C2nH3nOn = CnH2n(CHO)n
Cách 1: Tính theo s" liên k t ππππ:
Anñehit no nên s liên k t π b ng v i s nhóm CHO là n:
⇒ → C4H6O2
Cách 2: Tính theo ñi#u ki$n nhóm ch'c:
S" H + s" nhóm ch'c ≤ 2.C + 2
⇔ 2n + n = 2n + 2 → n = 2
ðÁP ÁN D
(ðây là d ng bài toán bi$n lu+n tìm CTPT h,p ch'c h-u cơ t/ công th'c th0c nghi$m Các em xem thêm chuyên ñ# Th1y vi t trên Website: hoahoc.edu.vn ñ n2m rõ thêm d ng bài t+p quen
thu5c này!)
CÂU 6 (ðH B 2008): Ba ch t h&u cơ m ch h X, Y, Z có cùng công th c phân t C3H6O và có các
tính ch t: X, Z ñ u ph n ng v i nư c brom; X, Y, Z ñ u ph n ng v i H2 nhưng ch' có Z không b thay ñ(i nhóm ch c; ch t Y ch' tác d)ng v i brom khi có m*t CH3COOH Các ch t X, Y, Z l n lư t là:
C C2H5CHO, (CH3)2CO, CH2=CH-CH2OH
CÂU 7 (ðH A 2011): X, Y, Z là các h p ch t m ch h , b n có cùng công th c phân t C3H6O X tác d)ng ñư c v i Na và không có ph n ng tráng b c Y không tác d)ng v i Na nhưng có ph n ng
Trang 3tráng b c, Z không tác d)ng ñư c v i Na và không có ph n ng tráng b c Các ch t X, Y, Z l n lư t là :
B. CH2=CH-CH2-OH, CH3-CO-CH3, CH3-CH2-CHO
C. CH3-CH2-CHO, CH3-CO-CH3, CH2=CH-CH2-OH
D. CH3-CO-CH3, CH3-CH2-CHO, CH2=CH-CH2-OH
CÂU 8 (ðH A 2011): Phát bi+u nào sau ñây v anñehit và xeton là sai ?
A. Hiñro xianua c ng vào nhóm cacbonyl t o thành s n ph,m không b n
B. Axeton không ph n ng ñư c v i nư c brom
C. Axetanñehit ph n ng ñư c v i nư c brom
D. Anñehit fomic tác d)ng v i H2O t o thành s n ph,m không b n
CÂU 9 (ðH B 2011): Cho các phát bi+u sau:
(a) Anñehit v-a có tính oxi hóa v-a có tính kh
(b) Phenol tham gia ph n ng th brom khó hơn benzen
(c) Anñehit tác d)ng v i H2 (dư) có xúc tác Ni ñun nóng, thu ñư c ancol b.c m t
(d) Dung d ch axit axetic tác d)ng ñư c v i Cu(OH)2
(e) Dung d ch phenol trong nư c làm quỳ tím hóa ñ0
(f) Trong công nghi1p, axeton ñư c s n xu t t- cumen
S phát bi+u ñúng là
ð6T CHÁY
CÂU 10 (ðH B 2007): ð t cháy hoàn toàn a mol m t anñehit X (m ch h ) t o ra b mol CO2 và c mol H2O
(bi t b = a + c) Trong ph n ng tráng gương, m t phân t X ch' cho 2 electron X thu c dãy ñ ng ñ2ng anñehit
C không no có m t n i ñôi, ñơn ch c D no, hai ch c
HƯ NG D N GI I
→
Theo ñ bài : ax = a + → y = 2x – 2 → Ch t X ch a 2 liên k t π
M t phân t X tham gia ph n ng tráng gương như ng 2e → X ch' ch a 1 nhóm CHO ( ch a
1 liên k t π) Do ñó g c hiñrocacbon s9 có 1 liên k t π
K t lu n: X là anñehit không no có m t n i ñôi, ñơn ch c
+ → X có 2 liên k t π→ Lo i A, B + 1 mol X cho 2e → X ch a 1 nhóm -CHO → Lo i D
Trang 4CÂU 11 ( ðH A 2011): ð t cháy hoàn toàn anñehit X, thu ñư c th+ tích khí CO2 b ng th+ tích hơi nư c (trong cùng ñi u ki1n nhi1t ñ , áp su t) Khi cho 0,01 mol X tác d)ng v i m t lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3 thì thu ñư c 0,04 mol Ag X là :
C. anñehit axetic D. anñehit không no, m ch h , hai ch c
HƯ NG D N GI I
• → X là anñehit no, ñơn, h CnH2nO → lo i B, D
• = = →X là HCHO (anñehit fomic)
ðÁP ÁN A
CÂU 12 (ðH B 2007): Khi oxi hóa hoàn toàn 2,2 gam m t anñehit ñơn ch c thu ñư c 3 gam axit
tương ng Công th c c a anñehit là (cho H = 1, C = 12, O = 16)
HƯ NG D N GI I
RCHO + O2 → RCOOH Dùng phương pháp tăng gi m kh i lư ng:
!
" =
# = =$ % → $ → CH3CHO
ðÁP ÁN D
CÂU 13 (ðH B 2009): ð t cháy hoàn toàn m t h p ch t h&u cơ X, thu ñư c 0,351 gam H2O và 0,4368 lít khí CO2 ( ñktc) Bi t X có ph n ng v i Cu(OH)2 trong môi trư ng ki m khi ñun nóng
Ch t X là
A. CH3COCH3 B. O=CH-CH=O
C CH2=CH-CH2-OH D C2H5CHO
HƯ NG D N GI I
• nCO2 = nH2O = 0,197 → X ch a 1 liên k t π → Lo i B (vì có 2π)
• X có ph n ng v i Cu(OH)2 trong môi trư ng ki m khi ñun nóng → X có nhóm -CHO →Lo i
A và C
ðÁP ÁN D
CÂU 14 (ðH B 2009): ð t cháy hoàn toàn 1 mol h p ch t h&u cơ X, thu ñư c 4 mol CO2 Ch t X tác d)ng ñư c v i Na, tham gia ph n ng tráng b c và ph n ng c ng Br2 theo t' l1 mol 1 : 1 Công th c
c u t o c a X là
A. HOOC-CH=CH-COOH B. HO-CH2-CH2-CH=CH-CHO
C. HO-CH2-CH2-CH2-CHO D. HO-CH2-CH=CH-CHO
HƯ NG D N GI I
• X ch a 4C→ Lo i B
• X tráng b c → X ch a CHO → Lo i A
Trang 5• X c ng Br2→ X ch a 1 n i ñôi C=C → Lo i C
ðÁP ÁN D
CÂU 15 (ðH B 2010): HAn h p M g m anñêhit X (no, ñơn ch c, m ch h ) và hiñrôcacbon Y, có t(ng
s mol là 0,2 (s mol c a X nh0 hơn c a Y) ð t cháy hoàn toàn M, thu ñư c 8,96 lít khí CO2 (ñktc)
và 7,2g H2O Hiñrôcacbon Y là
HƯ NG D N GI I
= 0,4 (mol)
• Do X là andehit no, ñơn, h CnH2nO khi cháy cho →Y là anken CmH2m (m ≥ 2)
S =
#
= =
• Có 2 trư ng h p:
TH 1: X là HCHO → Y là C3H6 → Khi ñó s mol c a X và Y b ng nhau → Lo i (do nX < nY)
TH 2: X là C2H4O và Y là C2H4
ðÁP ÁN D
CÂU 16 (ðH B 2012): ð t cháy hoàn toàn 20 ml hơi h p ch t h&u cơ X (ch' g m C, H, O) c n v-a ñ
110 ml khí O2 thu ñư c 160 ml hAn h p Y g m khí và hơi DGn Y qua dung d ch
H2SO4 ñ*c (dư), còn l i 80 ml khí Z Bi t các th+ tích khí và hơi ño cùng ñi u ki1n Công th c phân
t c a X là
HƯ NG D N GI I
& '(
! ! → " ! )→ * ! +
Nh.n th y: , =, =* ! →- Hi B và C (do là h p ch t NO)→ có d ng C4H8Ox
B o toàn nguyên t oxi: 20x + 110.2 = 80.2 + 80.1→ *
ðÁP ÁN D
CÂU 17 (ðH B 2011): HAn h p M g m m t anñehit và m t ankin (có cùng s nguyên t cacbon) ð t
cháy hoàn toàn x mol hAn h p M, thu ñư c 3x mol CO2 và 1,8x mol H2O Ph n trăm s mol c a anñehit trong hAn h p M là:
HƯ NG D N GI I
• Ctrung bình = 3 → Ankin là C3H4
• Htrung bình = 3,6 → Anñehit có 2H → C3H2O (CH ≡ C – CHO)
Áp d)ng sơ ñ dư ng chéo cho nguyên t H:
ðÁP ÁN A
" *
Trang 6
CÂU 18 (Cð 2013): HAn h p X g m hai anñehit no, ñơn ch c, m ch h (t' l1 s mol 3 : 1) ð t cháy hoàn toàn m t lư ng X c n v-a ñ 1,75 mol khí O2, thu ñư c 33,6 lít khí CO2 (ñktc) Công th c c a hai anñehit trong X là
A. HCHO và CH3CHO B. CH3CHO và C2H5CHO
HƯ NG D N GI I
→
• ð t anñehit no, ñơn, h có: = = !
• 0 o toàn nguyên t O: nX = nO(X) = = 1,5.3 – 1,75.2 = 1 (mol)
→ = = →trong ñó có HCHO → Lo i B, D
• M*t khác s mol 2 anñehit khác nhau ( t' l1 3 : 1) mà giá tr = nên lo i A
ðÁP ÁN C
TRÁNG GƯƠNG
CÂU 19 (Cð 2013): Cho 4,4 gam anñehit ñơn ch c X ph n ng hoàn toàn v i lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3, ñun nóng, thu ñư c 21,6 gam Ag Công th c c a X là
A. C2H3CHO B. HCHO C.CH3CHO D. C2H5CHO
HƯ NG D N GI I
Gi s X là anñehit thư ng (không ph i là HCHO ñ*c bi1t):
RCHO →1 21 2Ag
0,1 ← 0,2
→ MX = 44 → CH3CHO (phù h p)
ðÁP ÁN C
CÂU 20 (Cð 2009): Cho 0,1 mol hAn h p X g m hai anñehit no, ñơn ch c, m ch h , k ti p nhau trong dãy ñ ng ñ2ng tác d)ng v i lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3, ñun nóng thu ñư c 32,4 gam
Ag Hai anñehit trong X là
A. CH3CHO và C2H5CHO B. HCHO và CH3CHO
C. HCHO và C2H5CHO D C2H3CHO và C3H5CHO
HƯ NG D N GI I
• nAg =
* = 0,3 (mol)
• Do 2 anñehit là ñ ng ñ2ng k ti p nên anñehit còn l i là CH3CHO ðÁP ÁN B
Trang 7CÂU 21 (ðH A 2007): Cho 6,6 gam m t anñehit X ñơn ch c, m ch h ph n ng v i lư ng dư AgNO3
(ho*c Ag2O) trong dung d ch NH3, ñun nóng Lư ng Ag sinh ra cho ph n ng h t v i axit HNO3 loãng, thoát ra 2,24 lít khí NO (s n ph,m kh duy nh t, ño ñktc) Công th c c u t o thu gJn c a X là:
A CH3CHO B HCHO C CH3CH2CHO D CH2 = CHCHO
HƯ NG D N GI I
1
→
→
Theo (2): nAg = 3nNO = 0,3 (mol)
Theo (1): nRCHO = nAg = 0,15 (mol)
$
" "
ðÁP ÁN A
CÂU 22 (ðH A 2007): Cho 0,1 mol anñehit X tác d)ng v i lư ng dư AgNO3 (ho*c Ag2O) trong
dung d ch NH3, ñun nóng thu ñư c 43,2 gam Ag Hiñro hoá X thu ñư c Y, bi t 0,1 mol Y ph n
ng v-a ñ v i 4,6 gam Na Công th c c u t o thu gJn c a X là:
HƯ NG D N GI I
!
*
C 0,1 mol anñehit t o ra 0,4 mol Ag → X có 2 nhóm –CHO ho*c là HCHO ( Lo i B và D) Hiñro hóa X thu ancol Y mà:
S mol Na = 2 l n s mol ancol Y → Y có 2 nhóm -OH → anñehit X có 2 nhóm –CHO (Lo i A) ðÁP ÁN C
CÂU 23 (Cð 2007): Cho 2,9 gam m t anñehit ph n ng hoàn toàn v i lư ng dư AgNO3 (ho*c Ag2O)
trong dung d ch NH3 thu ñư c 21,6 gam Ag Công th c c u t o thu gJn c a anñehit là:
HƯ NG D N GI I
"
* =
1 21
!
→
→ # % = %
* Khi x = 1 → M = 29 (lo i vì anñehit nh0 nh t là HCHO có M = 30)
* Khi x = 2 → M = 58 → OHC-CHO
ðÁP ÁN C
Trang 8CÂU 24 (ðH A 2008): Cho 3,6 gam anñehit ñơn ch c X ph n ng hoàn toàn v i m t lư ng dư Ag2O (ho*c AgNO3) trong dung d ch NH3 ñun nóng, thu ñư c m gam Ag Hoà tan hoàn toàn m gam Ag b ng dung d ch HNO3 ñ*c, sinh ra 2,24 lít NO2 (s n ph,m kh duy nh t, ñktc) Công th c c a X là
HƯ NG D N GI I
+HNO 3
2,24 lit NO 2 X
Ag + 2HNO3 → AgNO3 + NO2 + H2O
Ta nh.n th y ñáp án toàn là anñehit ñơn, no → CnH2n+1CHO
Gi s X không ph i là HCHO:
CnH2n+1CHO → 2Ag 0,05 ← 0,1 (mol)
M = 14 n + 30 = " /
= → n = 3 → C3H7CHO
ðÁP ÁN A
CÂU 25 (ðH A 2013) : Kh i lư ng Ag thu ñư c khi cho 0,1 mol CH3CHO ph n ng hoàn toàn v i
lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3, ñun nóng là
A. 10,8 gam B. 43,2 gam C. 16,2 gam D. 21,6 gam
HƯ NG D N GI I
CH3CHO →1 21
0,1 → 0,2 (mol)
→ mAg = 0,2.108 = 21,6 (g)
ðÁP ÁN D
CÂU 26 (ðH A 2010): Cho m gam hAn h p etanal và propanal ph n ng hoàn toàn v i lư ng dư dung
d ch AgNO3 trong NH3, thu ñư c 43,2 gam k t t a và dung d ch ch a 17,5 gam mu i amoni c a hai axit h&u cơ Giá tr c a m là:
HƯ NG D N GI I
nAg = 0,4 mol
CH3CHO →CH3COONH4 + 2Ag
a a 2a
C2H5CHO →C2H5COONH4 + 2Ag
b b 2b
H1 phương trình: 3
ðÁP ÁN A
Trang 9CÂU 27 (Cð 2010): Hai ch t X và Y có cùng công th c phân t C2H4O2 Ch t X ph n ng ñư c v i kim lo i Na và tham gia ph n ng tráng b c Ch t Y ph n ng ñư c v i kim lo i Na và hoà tan ñư c CaCO3 Công th c c a X, Y l n lư t là
C. CH3COOH, HOCH2CHO D. HCOOCH3, CH3COOH
HƯ NG D N GI I
• X ph n ng ñư c v i kim lo i Na → Lo i B và D
• X tham gia ph n ng tráng b c → Lo i C
(Không s: d;ng d- ki$n v# Y)
ðÁP ÁN A
CÂU 28 (Cð 2008): ð t cháy hoàn toàn m t anñehit X, thu ñư c s mol CO2 b ng s mol H2O
N u cho X tác d)ng v i lư ng dư Ag2O (ho*c AgNO3) trong dung d ch NH3, sinh ra s mol Ag g p
b n l n s mol X ñã ph n ng Công th c c a X là:
A HCHO B CH3CHO C (CHO)2 D C2H5CHO
HƯ NG D N GI I
• ð t anñehit X thu s mol H2O b ng s mol CO2 → anñhit no, ñơn ch c → Lo i C
• 1 mol X tráng gương t o 4 mol Ag → X tráng gương 2 l n → Lo i B và D
ðÁP ÁN A
CÂU 29 (ðH B 2011): HAn h p X g m hai anñehit ñơn ch c Y và Z (bi t phân t kh i c a Y nh0 hơn
c a Z) Cho 1,89 gam X tác d)ng v i m t lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3, sau khi các ph n
ng k t thúc, thu ñư c 18,36 gam Ag và dung d ch E Cho toàn b E tác d)ng v i dung d ch HCl (dư), thu ñư c 0,784 lít CO2 (ñktc) Tên c a Z là:
A. anñehit propionic B. anñehit butiric
C. anñehit axetic D. anñehit acrylic
HƯ NG D N GI I
Vì cho HCl vào dung d ch E sau ph n ng tráng gương có CO2→ dung d ch E có (NH4)2CO3
→ HAn h p X có HCHO (Y)
HCHO →4Ag + (NH4)2CO3 → CO2
R’CHO → 2Ag
0,015 ← 0,03
→ (R’+29).0,015 + 0,035.30 = 1,89 → R’ = 27 (C2H3)→ Z là CH2 = CH – CHO
ðÁP ÁN D
CÂU 30 (ðH A 2013) : Cho 13,6 gam m t ch t h&u cơ X (có thành ph n nguyên t C, H, O) tác d)ng
v-a ñ v i dung d ch ch a 0,6 mol AgNO3 trong NH3, ñun nóng , thu ñư c 43,2 gam Ag Công th c
c u t o c a X là :
Trang 10HƯ NG D N GI I
Nh+n xét:
• 1 7 → X ngoài ch a nhóm CHO còn có n i ba C≡C ñ u m ch → Lo i A, B
CH≡C – R – CHO →1 21
0,2 ← 0,4
→ MX = " "*= → CH≡ −C CH2−CHO
ðÁP ÁN C
CÂU 31 (Cð 2008): Cho hAn h p g m 0,1 mol HCHO và 0,1 mol HCOOH tác d)ng v i lư ng dư
Ag2O (ho*c AgNO3) trong dung d ch NH3, ñun nóng Sau khi các ph n ng x y ra hoàn toàn, kh i
lư ng Ag t o thành là
HƯ NG D N GI I 0,1 mol HCHO
0,1 mol HCOOH
Ag2O
NH3
mAg = ?
HCHO → 4Ag HCOOH → 2Ag 0,1 0,4 (mol) 0,1 0,2 (mol)
mAg = (0,2 + 0,4)108 = 64,8 (g)
ðÁP ÁN C
CHÚ Ý:
• HCHO tráng gương 2 l n
• HCOOH cùng mu i c a nó và este d ng HCOOR ñ u tráng gương 1 l n
CÂU 32 (Cð 2013): Cho hAn h p g m 0,05 mol HCHO và 0,02 mol HCOOH vào lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3, ñun nóng Sau khi các ph n ng x y ra hoàn toàn, thu ñư c m gam Ag Giá tr c a
m là
A. 15,12 B. 21,60 C.25,92 D. 30,24
HƯ NG D N GI I
HCHO →1 21 4Ag HCOOH →1 21 2Ag
→ mAg = 108 (0,2 + 0,04) = 25,92 (g)
ðÁP ÁN C
CÂU 33 (ðH B 2011): ð+ hiñro hóa hoàn toàn 0,025 mol hAn h p X g m hai anñehit có kh i lư ng
1,64 gam, c n 1,12 lít H2 (ñktc) M*t khác, khi cho cũng lư ng X trên ph n ng v i m t lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3 thì thu ñư c 8,64 gam Ag Công th c c u t o c a hai anñehit trong X là:
A. OHC-CH2-CHO và OHC-CHO B. H-CHO và OHC-CH2-CHO
C. CH2=C(CH3)-CHO và OHC-CHO D. CH2=CH-CHO và OHC-CH2-CHO
HƯ NG D N GI I
Trang 11= = < →Lo i A và B ( vì cho tM l1 1:4)
Ph n ng tráng gương d ng:
R(CHO)2 → 4Ag R’CHO →2Ag
x + y = 0,025 và 4x + 2y = 0,08
→ x = 0,015 và y = 0,01→ Ch' có D th0a mãn
ðÁP ÁN D
CÂU 34 (ðH A 2009): Cho 0,25 mol m t anñehit m ch h X ph n ng v i lư ng dư dung d ch AgNO3 trong NH3 thu ñư c 54 gam Ag M*t khác, khi cho X ph n ng v i H2 dư (xúc tác Ni, t0) thì 0,125 mol X ph n ng h t v i 0,25 mol H2 Ch t X có công th c ng v i công th c chung là
C CnH2n(CHO)2 (n ≥ 0) D. CnH2n+1CHO (n ≥ 0)
HƯ NG D N GI I
• T- d& ki1n tráng gương ta th y t' l1 mol nX: nAg = 1:2 → X là anñehit ñơn ch c → Lo i C
• T- d& ki1n ph n ng hiñro hóa ta có t' l1 nX: = 1: 2→ X có 2 liên k t π, trong ñó 1 liên k t
π nhóm CHO → g c có 1 liên k t π
ðÁP ÁN A
CÂU 35 (ðH B 2012): Cho 0,125 mol anñehit m ch h X ph n ng v i lư ng dư dung d ch AgNO3
trong NH3 thu ñư c 27 gam Ag M*t khác, hiñro hóa hoàn toàn 0,25 mol X c n v-a ñ 0,5 mol H2 Dãy ñ ng ñ2ng c a X có công th c chung là
A CnH2n(CHO)2(n ≥0) B. CnH2n-3CHO (n ≥ 2)
C CnH2n+1CHO (n ≥ 0) D. CnH2n-1CHO (n ≥ 2)
HƯ NG D N GI I
• = → X là anñehit ñơn ch c
• = → X là anñehit có 2 liên k t π
→ X là anñehit ñơn ch c không no ch a 1 liên k t π→ công th c chung: CnH2n-1CHO (n ≥ 2)
ðÁP ÁN D
CÂU 36 (ðH B 2009): Hai h p ch t h&u cơ X và Y là ñ ng ñ2ng k ti p, ñ u tác d)ng v i Na và có
ph n ng tráng b c Bi t ph n trăm kh i lư ng oxi trong X, Y l n lư t là 53,33% và 43,24% Công
th c c u t o c a X và Y tương ng là
A. HO-CH2-CH2-CHO và HO-CH2-CH2-CH2-CHO
B. HO-CH(CH3)-CHO và HOOC-CH2-CHO
C HO-CH2-CHO và HO-CH2-CH2-CHO
D. HCOOCH3 và HCOOCH2-CH3
HƯ NG D N GI I
• Lo i D do không tác d)ng v i Na
• Lo i B do 2 ch t khác dãy ñ ng ñ2ng