Chương 6 thuế thu nhập cá nhân

Đối tượng nộp thuế Đối tượng nộp thuế được xác định theo hai tiêu thức : Cư trú và nguồn phát sinh thu nhập • 1.1.Theo tiêu thức cư trú thì người cư trú phải nộp thuế cho các khoản nhập

Thuế thu nhập cá nhân

A Lý luận chung về thuế thu nhập

cá nhân

B Thuế thu nhập cá nhân tại Việt

nam

A.Lý luận chung về thuế thu

nhập cá nhân

• I.Khái niệm và vai trò của thuế TNCN

• 1 Khái niệm

• Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu,

đánh vào thu nhập nhận được từ các nguồn khác nhau của các cá nhân trong xã hội, trong một thời kỳ nhất định ( thường là một năm) hoặc từng lần phát sinh.

I.Khái niệm và vai trò của thuế

TNCN

• 2 Lịch sử hình thành và phát triển

• Thuế TNCN xuất hiện đầu tiên tại nước Anh

vào năm 1789

• Thuế TNCN lan rộng sang một số quốc gia có

nền công nghiệp phát triển như : Nhât Bản (1887), Mỹ (1913), Pháp (1914),Trung Quốc (1936), Hàn Quốc (1974)…

• Ngày nay thuế TNCN là sắc thuế sử dụng

rộng rãi ở tất cả các nước có nền kinh tế thị trường

• 3.Đặc điểm và vai trò của thuế TNCN

• Thuế TNCN là loại thuế trực thu, tác dụng điều

tiết thu nhập rất mạnh, do vậy nó có vai trò quan trọng trong việc thực hiện công bằng xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo

• Thuế thu nhập cá nhân có diện chịu thuế rất

rộng, do vậy nó tạo ra nguồn thu quan trọng cho Ngân sách Nhà Nước , đặc biệt là các nước phát triển

• Thuế thu nhập cá nhân là công cụ để quản lý

thu nhập của cá nhân, giúp Nhà nước phát hiện được các thu nhập ngầm và chống hiện tượng rửa tiền

Thuế TNCN ở Việt Nam

• II Các yếu tố cơ bản của thuế TNCN

• 1 Đối tượng nộp thuế

Đối tượng nộp thuế được xác định theo hai tiêu thức : Cư trú và nguồn phát sinh thu nhập

• 1.1.Theo tiêu thức cư trú thì người cư trú phải nộp thuế cho các khoản nhập phát sinh cả ở trong và ngoài lãnh thổ, người không cư trú chỉ phải nộp thuế cho thu nhập phát sinh trong lãnh thổ

Tiêu thức cư trú được xác định theo nhiều cách khác nhau :

• Ví dụ: tại Anh người cư trú là người sống tại Anh từ 183 ngày trở lên trong năm tài chính

• Tại Áo : Người cư trú là người có nhà ở cố định và hợp pháp tại Áo hoặc có thời gian sống ở Áo từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế

• Tại Nhật bản : Người cư trú là người có nhà

ở Nhật bản hoặc sinh sống ở Nhật Bản nhiều hơn một năm kể từ khi có mặt tại Nhật Bản

• 1.2 Theo tiêu thức nguồn phát sinh thu nhập,

cá nhân phải nộp thuế cho mọi khoản thu nhập phát sinh tại nước đó ( Hồng Công), tiêu thức này thích hợp với quốc gia có nhiều người nước ngoài đến làm việc và đầu tư

2.Đối tượng chịu thuế

Đối tượng chịu thuế TNCN là thu nhập của cá nhân,

để thuận lợi cho việc tính thuế, thu nhập của cá nhân được phân loại theo các tiêu thức khác nhau:

• Căn cứ vào nguồn hình thành:Thu nhập được phân

loại thành các loại sau : Thu nhập từ lao động, thu nhập từ kinh doanh, thu nhập từ tài sản, thu nhập từ đầu tư

• Căn cứ vào tính đều đặn của việc phát sinh, thu nhập

được phân loại thành : Thu nhập thường xuyên và thu nhập không thường xuyên

• Căn cứ theo phạm vi lãnh thổ, thu nhập phân loại

thành: Thu nhập trong nước và thu nhập từ nước ngoài

• 3 Phương pháp tính thuế và thuế suất :

3.1.Phương pháp tính thuế

Có 2 phương pháp tính thuế:

• Thuế tính trên tổng thu nhập hàng năm của

cá nhân không phân biệt nguồn gốc tính chất hay địa điểm phát sinh thu nhập (Các nước

EU, Mỹ ….)

• Thuế tính trên từng khoản thu nhập và sử dụng các quy tắc khác nhau để xác định số thuế phải nộp, việc nộp thuế có thể theo từng lần hoặc theo kỳ tính thuế ( Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam …)

3.2 Thuế suất: Thuế suất thuế TNCN là thuế suất tương đối cố định, hoặc thuế suất tương đối lũy tiến từng phần hoặc toàn phần

B Thuế TNCN tại Việt Nam

• I Đối tượng nộp thuế

• Ở Việt Nam đối tượng nộp thuế được xác định theo

tiêu thức cư trú

Đối tượng nộp thuế là các cá nhân cư trú có thu nhập trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam, cá nhân không cư trú có thu nhập trên lãnh thổ Việt Nam

Cá nhân cư trú là người đáp ứng một trong các điều kiện sau :

• 1 Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một

năm dương lịch hoặc tính trong 12 tháng liên tục kể

từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt nam

• 2 Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam ( Có nơi ở

đăng ký thường trú hoặc nhà thuê để ở theo hợp đồng thuê dài hạn ( từ 90 ngày trở lên trong năm tính thuế )

B Thuế TNCN tại Việt Nam

• II Đối tượng chịu thuế ( Thu nhập chịu thuế)

Thu nhập chịu thuế gồm 10 khoản

1 Thu nhập từ kinh doanh

Thu nhập từ kinh doanh là thu nhập có được

từ việc sản xuất, kinh doanh hàng hóa và cung ứng dịch vụ của các cá nhân ( gồm hộ kinh doanh cá thể, cá nhân hành nghề độc lập)

2 Thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, trợ cấp, tiền thù lao, tiền thưởng, trừ một số khoản sau :

II Đối tượng chịu thuế

• Phụ cấp đối với người có công với cách

mạng, phụ cấp an ninh, quốc phòng, phụ cấp độc hại, phụ cấp vùng sâu, vùng xa, trợ cấp đột xuất, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí trả một lần, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm

* Các khoản tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng, tiền thưởng kèm theo các giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế, tiền thưởng cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được Nhà nước công nhận, tiền thưởng về việc phát hiện, khai báo các hành vi vi phạm pháp luật

3 Thu nhập từ đầu tư vốn

Bao gồm: Lãi được chia từ vốn góp, lãi cho vay, lãi trái phiếu ( trừ lãi từ trái phiếu Chính phủ), lãi tín phiếu, cổ tức

4 Thu nhập từ chuyển nhượng vốn

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn là các khoản lãi nhận được từ việc chuyển nhượng vốn trong các trường hợp :

+ Chuyển nhượng phần vốn góp trong các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, công ty cổ phần, các hợp đồng hợp tác kinh doanh, hợp tác xã + Chuyển nhương chứng khoán ( chuyển nhượng

cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quĩ và các loại chứng khoán khác theo qui định của luật chứng khoán

+ Chuyển nhương vốn dưới các hính thức khác

II Đối tượng chịu thuế

• 5 Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Thu nhập chuyển nhượng bất động sản là

các khoản lãi mà cá nhân nhận được từ việc chuyển nhượng bất động sản, bao gồm:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển

nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn

liền với đất ( bao gồm : nhà ở, kết cấu hạ

tầng và công trình xây dựng gắn liền với đất, các tài sản khác gắn liền với đất ( sản phẩm

II Đối tượng chịu thuế

6 Thu nhập từ trúng thưởng

Thu nhập từ trúng thưởng bao gồm:

+ Trúng thưởng xổ số do các công ty xổ số thực hiện

+ Trúng thưởng trong các hình thức khuyến mãi khi tham gia mua hàng hóa, dịch vụ

+ Trúng thưởng trong các hình thức cá cược, đặt cược được pháp luật cho phép

+ Trúng thưởng trong các casino được pháp luật cho phép

+ Trúng thưởng trong các trò chơi, cuộc thi có thưởng và các hình thức trúng thưởng khác

II Đối tượng chịu thuế

7 Thu nhập từ bản quyền

Là thu nhập nhận được khi chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng của quyền sở hữu trí tuệ theo qui định của luật

sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ theo qui định của luật chuyển giao công nghệ

8 Thu nhập từ nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyên cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch

vụ theo các điều kiện của bên nhượng quyền, khoản thu nhập cá nhân nhận được từ hợp đồng chuyển nhượng cũng là thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN

II Đối tượng chịu thuế

9 Thu nhập từ nhận thừa kế

Thu nhập từ thừa kế là các khoản thu nhập mà

cá nhân nhận được theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật về tài sản thừa kế, tài sản thừa kế bao gồm: Chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quĩ ), vốn góp, bất động sản

và các tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu

10 Thu nhập từ quà tặng

Thu nhập từ quà tặng là các khoản thu nhập

mà cá nhân nhận được từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, Tài sản là quà tặng bao gồm các loại tài sản như tài sản trong mục 9

Thu nhập được miễn thuế

Thu nhập được miễn thuê bao gồm :

1 Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa vợ với chồng; cha, mẹ đẻ với con đẻ; cha, mẹ nuôi với con nuôi; cha, mẹ vợ với con rể; cha, mẹ chồng với con dâu

2 Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền

sử dụng đất ở và tài sản gắn liền trên đất ở của cá nhân trong trường hợp người chuyển nhượng chỉ có một nhà duy nhất

3 Thu nhập từ giá trị quyền sử dụng đất của

cá nhân được Nhà nước giao đất không phải trả quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật

4.Thu nhập từ thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa những ngưới có quan hệ như trong khoản 1

5 Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản chưa qua chế biến hoặc mới sơ chế thông thường

6 Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp của

hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất

để sản xuất

Thu nhập được miễn thuế

7 Thu nhập từ lãi tiền gửi tại ngân hàng, tổ chức tín

dụng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ

8 Thu nhập từ kiều hối

9 Phần trả cao hơn của tiền lương, tiền công làm đêm

làm thêm giờ so với tiền lương tiền công làm ban ngày, làm trong giờ theo quy định của pháp luật

10 Tiền lương hưu do bảo hiểm xã hội chi trả

• Giảm thuế TNDN

Các cá nhân là đối tượng nộp thuế được xem xét giảm thuế trong các trường hợp gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo, mức thuế được giảm tương ứng với mức thiệt hại nhưng không vượt quá số thuế phải nộp

III Phương pháp tính thuế

Ở Việt Nam thuế thu nhập cá nhân được tính

trên từng khoản thu nhập của cá nhân mà không tính trên tổng thu nhập của cá nhân trong kỳ tính thuế, số thuế phải nộp cho từng khoản thu nhập được xác định căn cứ vào thu nhập chịu thuế và thuế suất

1.Xác định thu nhập chịu thuế

1.1 Thu nhập chịu thuế từ sản xuât, kinh

doanh

-Các khoản chi phí hợp lý được khấu trừ

+

Thu nhập chịu thuế khác

-Giảm trừ gia cảnh

1.2 Thu nhập chịu thuế là tiền lương,

lương, tiền công

và CK có tính chất tiền

lương

-Một số khoản trợ cấp, phụ câp được

miễn thuế và giảm trừ gia cảnh

1.3 Thu nhập chịu thuế từ đầu

tư vốn dưới mọi hình thức

1.4 Thu nhập từ chuyển nhượng

-Giá mua hay giá vốn và các CP liên quan

1.5 Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng bất động sản

-Giá mua bất động sản và

các CP liên quan

1.6 Thu nhập chịu thuế từ trúng

1.7 Thu nhập chịu thuế từ bản

chuyển quyền

1.8 Thu nhập chịu thuế từ

nhượng quyền thương mại

triệu đồng theo từng hợp đồng nhượng quyền thương mại

1.9 Thu nhập chịu thuế từ thừa

và quà tặng vượt trên 10 triệu đồng theo từng lần

phát sinh

Giảm trừ gia cảnh

• Giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu

nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh hoặc thu nhập từ tiền lương, tiền công của đối tượng nộp thuế là cá nhân cư trú ( các khoản thu nhập khác và cá nhân không

cư trú đều không được tính giảm trừ gia cảnh)

Giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện,

nhân đạo, khuyến học

• Các khoản được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế

bao gồm : các khoản đóng góp của cá nhân cho các

tổ chức, cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, người tàn tật, người già không có nơi nương tựa; các khoản đóng góp vào quỹ từ thiện, quỹ nhân đạo,quỹ khuyến học Điều kiện để khấu trừ là các cơ sở và tổ chức nhận khoản đóng góp phải được thành lập và hoạt động theo quy định của Nhà nước

• Chú ý khoản giảm trừ này chỉ được khấu trừ vào

thu nhập chịu thuế từ sản xuât, kinh doanh hoặc thu nhập từ tiền lương , tiền công ( Thu nhập thường xuyên)

2 Thuế suất thuế TNDN

• 2 Thuế suất thuế TNDN

• 2.1 Thuế suất lũy tiến từng phần:

• Biểu thuế suất lũy tiến từng phần được áp

dụng để tính thuế phải nộp cho thu nhập thường xuyên của đối tượng nộp thuế , bao gồm : Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền thưởng

• Mức thuế phải nộp được xác định và quyết

toán theo từng năm và tạm thu theo tháng

• Biểu thuế suất này áp dụng cho cả người cư

trú và không cư trú ( người Việt Nam và người nước ngoài)

Biểu thuế suất lũy tiến từng

Biểu thuế suất tương đối cố định

• Biểu thuế suất này áp dụng để xác định thuế

phải nộp cho các loại thu nhập không thường xuyên, bao gồm: Thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản và các khoản thu nhập khác (thu nhập từ bản quyền, từ nhượng quyền thương mại,từ thừa kế, từ quà tặng, từ tiền thưởng)

Biểu thuế suất tương đối cố định

1 Thu nhập từ đầu tư vốn 5%

2 Thu nhập từ bản quyền và

3.Thu nhập từ trúng thưởng 10%

4.Thu nhập từ thừa kế, quà tặng 10%

5 Thu nhập từ chuyển nhượng vốn 20%

6 Thu nhập từ chuyển nhượng bất

Thuế suất thuế TNDN

• Chú ý :

1.Đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán cá nhân được chọn phương pháp tính thuế theo 2 mức thuế suất khác nhau

+ Tính trên lợi nhuận thu được

( Giá bán chứng khoán – Giá mua hay giá vôn chứng khoán và chi phí chuyển nhượng) * 20% + Tính trên giá chuyển nhượng:

Giá bán chứng khoán * 0,1 %

Nếu tính thuế trên lợi nhuận, thuế phải nộp được tính và quyết toán theo năm, nếu tính trên giá bán sẽ tính và thu thuế theo từng lần bán

Thuế suất thuế TNCN

2 Đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản thuế thu nhập phải nộp được xác định theo 2 phương pháp

+ Tính trên lợi nhuận thu được

(Giá chuyển nhượng – giá mua và các chi phí liên quan) * 25%

Chi phí liên quan bao gồm : các loại phí

và lệ phí mà người bán đã nộp, chi phí cải tạo đất,chi phí san lấp mặt bằng ( nếu có), chi phí xây dựng , cải tạo , nâng cấp các công trình trên đất ( nếu có), lãi tiền vay, các chi phí khác liên quan trực tiếp tới chuyển nhượng

Thuế suất thuế TNCN

• Tính trên giá chuyển nhượng :

Phương pháp này được áp dụng trong trường hợp không xác định được giá vốn của bất động sản chuyển nhượng

Thuế phải nộp = Giá chuyển nhượng * 2%

3 Đối với cá nhân không cư trú

Thuế TNCN phải nộp cho từng khoản thu nhập được tính giống như cá nhân cư trú, tuy vậy có một số điểm khác biệt cần lưu ý

Thuế TNCN đối với cá nhân không cư trú

• 3.1 Thuế phải nộp cho thu nhập từ sản xuất,

doanh

x Thuế suât 1%,

2% hoặc 5%

Thuế TNDN đối với cá nhân không cư trú

• 3.2 Thuế phải nộp cho thu nhập là tiền

lương tiền công

từ tiền lương, tiền công

x

Thuế suất

20 %