Một số biện pháp khắc phục khó khăn dạy tốt PPMT Đan Mạch ở Tiểu học

Đề tài: “ Một số giải pháp khắc phục khó khăn nhằm dạy tốt phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch ở Tiểu học” là đề tài thiết thực thể hiện được tính mới, tính khoa học, có khả năng áp dụng rộng rãi trong quận, giúp cho giáo viên dạy Mĩ thuật nói riêng và Tiểu học nói chung. Góp phần việc nâng cao chất lượng dạy và học là một trong những biện pháp mà không thể thiếu trong công tác giảng day, nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giảng dạy và tiếp thu bài của học sinh.

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Dạy học là một nghề khó, vì đó là dạy học con người Con người vốn có những diễn biến tâm lí phức tạp: khi vui vẻ, phấn khởi, tĩnh tâm thì tiếp thu hào hứng, dễ dàng và có hiệu quả hơn khi bực bội, thiếu hứng thú, tư tưởng phân tán

Bản thân tôi là giáo viên dạy môn mĩ thuật ở trường tiểu học nhận thấy tầm quan trọng của bộ môn mĩ thuật trong hệ thống giáo dục Tôi thấy mình cần có trách nhiệm làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học môn Mĩ thuật Tiểu học Khi Mỹ thuật

là môn tạo ra cái đẹp, muốn có cái đẹp phải có kiến thức, phải nghĩ, phải thích thú Đặc biệt ở môn học này, không cần học sinh phải hiểu biết một cách rập khuôn mà phụ thuộc vào khả năng biết truyền tải sự hiểu biết của mình vào trong sản phẩm hay xấu phụ thuộc vào trạng thái tâm lí của học sinh Do đó phải làm cho học sinh cảm thấy có sự phấn khởi, thích thú, tâm trạng thoải mái, say mê, hứng thú với môn học Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Mĩ thuật là một vấn đề đã được đề cập và bàn luận từ nhiều năm qua, tất cả các giáo viên chúng ta, nhà biên soạn nghiên cứu, đã không ngừng nghiên cứu biên soạn tiếp thu những thành tựu mới và hiện đại để đưa nền giáo dục nước nhà ngày càng phát triển và hiện đại Trong đó dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch là phương pháp mới được chú trọng trong giai đoạn hiện nay Đây là phương pháp dạy học phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh, lấy học sinh làm trung tâm; Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức Từ đó các em có thể hình thành và phát triển ba năng lực cốt lõi: Thứ nhất là sáng tạo mĩ thuật và qua đó biểu đạt bản thân qua suy nghĩ, tình cảm, mong muốn,…hai là hiểu cảm nhận và phản ánh được hình ảnh của sản phẩm/tác phẩm mĩ thuật (phân tích,đánh giá được sản phẩm/tác phẩm) Thứ ba là giao tiếp, trao đổi, tiếp nhận ý tưởng và ý nghĩa thông qua sản phẩm/tác phẩm mĩ thuật

Qua thời gian giảng dạy bộ môn mĩ thuật áp dụng phương pháp Đan Mạch thì học sinh say mê học tập hơn, hứng thú với môn Mĩ thuật hơn và không bị áp lực nhiều về mặt thời gian hoặc sợ mình không làm được Nhưng bên cạnh đó khi áp dụng phương pháp này học sinh, giáo viên còn nhiều bỡ ngỡ và gặp nhiều vấn đề khó khăn về cơ sở vật chất, về việc lồng ghép với chương trình hiện hành, đề tài còn xa rời thực tế, quen cách vẽ thật giống mẫu khiến cho quá trình dạy và học của học sinh và giáo viên còn

vấp phải nhiều khó khăn Chính vì thế tôi đã chọn đề tài: “ Một số giải pháp khắc phục khó khăn nhằm dạy tốt phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch ở Tiểu học”

PHẦN II: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề cần nghiên cứu:

1 Cơ sở lý luận của vấn đề cần nghiên cứu

Phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch là phương pháp nhắm đến mục tiêu hình thành năng lực và phát triển trí tuệ Chính vì thế người Giáo viên có trách nhiệm đặc biệt là tổ chức các quy trình dạy - học mĩ thuật nhằm phát triển Trí tuệ thị giác – không gian và ngôn ngữ thẩm mỹ

Giáo dục mĩ thuật khuyến khích học sinh phát triển các năng lực:

+ Trải nghiệm và trình bày kinh nghiệm của mình thông qua tác phẩm mĩ thuật + Tạo ra những sản phẩm mĩ thuật, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trên kênh thông tin đã được lựa chọn

+ Biểu đạt ý kiến, ấn tượng và cảm giác của các em

+ Phân tích và diễn giải sự lựa chọn của mình trong suốt quy trình

+ Giao tiếp và đánh giá quy trình, kết quả, tác phẩm mĩ thuật đạt được từ nghệ thuật thị giác

Bên cạnh đó người giáo viên phải biết :

- Cách lập kế hoạch và tổ chức thực hiện những quy trình dạy - học hiệu quả và tích cực tại những môi trường học tập được bố trí hợp lý và tạo cảm hứng học tập tích cực cho học sinh, bao gồm cả trong và ngoài lớp học

- Có thể tổ chức và dạy mĩ thuật một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với đối tượng học sinh và thực tế văn hóa, cơ sở vật chất tại địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung

- Thực hiện và hỗ trợ hoạt động mĩ thuật theo chủ đề và có sự tích hợp dựa trên các nội dung của chương trình hiện hành

- Biết cách tổ chức và đánh giá liên tục quá trình học mĩ thuật để phát triển các năng lực học tập, khả năng sáng tạo và kĩ năng sống cho mỗi học sinh

- Phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp khi xây dựng kế hoạch giảng dạy và thực hiện bằng cách kết hợp nhuần nhuyễn các quy trình, cũng như kết hợp các yếu tố liên quan từ việc tích hợp với các môn học khác

- Chia sẻ và giúp cha mẹ học sinh, cộng đồng xã hội nhận thấy được tầm quan trọng của mĩ thuật và hoạt động giáo dục mĩ thuật trong nhà trường, trong cuộc sống hiện tại và tương lai

Trong xã hội phát triển nhu cầu thẩm mĩ ngày càng cao, do vậy việc đào tạo con người biết nhận thức, cảm thụ cái đẹp ngày càng quan trọng Những năm qua giáo dục thẩm mĩ đã trở thành môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, là một môn học độc lập Môn Mĩ thuật có mục tiêu chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, thiết

bị riêng cho dạy và học, Giáo viên được đào tạo, kết quả học tập của học sinh được theo dõi và kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc Việc giảng dạy môn Mĩ thuật Tiểu học nhằm đảm bảo cho các em có thể giải quyết được các bài tập hàng ngày và hiểu về cái đẹp, của nền mĩ thuật truyền thống, ngoài ra nó còn tạo điều kiện cho học sinh học

có hiệu quả cao hơn các môn học khác

2 Cơ sở thực tiễn của vấn đề cần nghiên cứu

2.1 Thuận lợi :

- BGH nhà trường luôn luôn tạo điều kiện, khuyến khích, động viên giáo viên

áp dụng phương pháp mới của Đan Mạch vào dạy môn Mĩ Thuật

- Giáo viên nhiệt tình, tâm huyết với nghề

- Học sinh rất hứng thú với phương pháp mới

- Giáo viên biết cách lập kế hoạch và tổ chức những quy trình dạy học linh hoạt phù hợp với điều kiện của địa phương Tổ chức đánh giá liên tục quá trình học mĩ thuật để phát triển các năng lực học tập, khả năng sáng tạo và kĩ năng sống cho mỗi học sinh Phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp

- Học sinh say mê học tập hơn, không bị áp lực nhiều về mặt thời gian hoặc sợ mình không làm được

- Đối với học sinh cá biệt, ít quan tâm đến việc học lại trở nên hứng thú hơn, ham thích hoạt động thể hiện rõ ở việc làm việc theo nhóm

- Đối với học sinh có năng khiếu thì được bộc lộ khả năng của mình, qua đó tinh thần hợp tác nhóm trong môn Mĩ thuật và các môn học khác được nâng cao

Bên cạnh những thuận lợi thì dạy- học theo phương pháp Đan mạch gây không

ít khó khăn và bỡ ngỡ cho giáo viên và học sinh :

2.2 Khó khăn.

- Cơ sở vật chất: nhà trường chưa có phòng chức năng riêng nênGiáo viên phải chuẩn bị bố trí, sắp xếp lại không gian lớp học rất vất vả và mất khá nhiều thời gian Đặc biệt là không có phòng để lưu trữ, trang trí sản phẩm kích thích thị giác, gây hứng thú cho học sinh trong tiết học

- Thời gian điều tiết chương trình phải phụ thuộc vào thời gian hoạt động chung của toàn trường đối với những môn học khác nên tiết học chưa liền mạch khoảng cách các tiết cách nhau quá xa nên học sinh bị gián đoạn, giảm hứng thú

- Dạy học theo phương pháp mới có những khó khăn nhất định đòi hỏi người giáo viên phải nổ lực thực sự tìm tòi, chuẩn bị chu đáo, chủ động vận dụng linh hoạt vào từng bài học khác nhau, nhằm thu hút sự tham gia của tất cả các em học sinh Giáo viên dạy mĩ thuật phải có nhiều thời gian đầu tư vào tiết học sao cho phù hợp với đối tượng hoc sinh

- Học sinh bước đầu thực hiện phương pháp học mới sẽ gặp lúng túng trong việc trao đổi nội dung để thống nhất chủ đề vẽ tranh phác họa bố cục các mảng chính trước khi vẽ họa tiết

- Trong suy nghĩ học sinh luôn hình thành quan điểm suy nghĩ khi vẽ phải đạt đến sự hoàn chỉnh, đẹp trong nét vẽ và màu sắc Hình ảnh khi vẽ phải thật sự giống mẫu chứ không chú trọng về cảm xúc

- Một số đề tài vẽ tranh xa rời thực tế của các em, do đặc điểm vùng miền như :

lễ hội, họa tiết trang trí dân tộc…dẫn đến học sinh khó hình dung đề tài, nội dung bài học và hình thành cảm xúc và giáo viên khó xây dựng tiết học khi phối hợp giữa bài dạy chương trình hiện hành với phương pháp Đan mạch

- Việc chuẩn bị đồ dùng học tập thiếu thốn của các em cũng là một vấn đề gây cản trở cho việc giáo viên truyền tải nội dung thực hành

II Mô tả, giới thiệu các nội dung, biện pháp thực hiện

1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Tìm ra một số giải pháp tốt nhất góp phần khắc phục khó khăn nhằm nâng cao chất lượng dạy Phương pháp mĩ thuật Đan Mạch cho học sinh trường Tiểu học Lam Sơn riêng và cho toàn ngành nói chung

- Tạo hứng thú cho các em giúp các em yêu thích môn học theo phương pháp mới

Nâng cao

- Truyền đạt kinh nghiệm cho đồng nghiệp trong trường và ngoài trường

2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu thực tế việc áp dụng phương pháp dạy học mĩ thuật của Đan Mạch của học sinh lớp 1 đến lớp 5 Trường Tiểu học Lam Sơn

- Tìm ra kinh nghiệm dạy và học tốt phương pháp dạy học mĩ thuật của Đan Mạch

- Phổ biến kinh nghiệm để áp dụng nâng cao hiệu quả trong giảng dạy

3 Phương pháp nghiên cứu đề tài

a) Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết (Nghiên cứu qua các văn bản, chương trình, giáo trình, tài liệu sách báo về phương pháp Mĩ thuật.)

b) Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Điều tra phỏng vấn tình hình học sinh

- Dự dự giờ, rút kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy môn Mĩ thuật

- Thực hành giảng dạy theo phương pháp mới

- Tìm giải pháp rút kinh nghiệm

- Cho học sinh hoạt động ngoài trời, tham quan, toạ đàm

- Phương pháp thực nghiệm dạy thí điểm ở một số lớp bằng phương pháp mà mình đề ra

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh từ khối 1 đến khối 5 của Trường Tiểu học Lam Sơn, Quận Gò Vấp

- Phạm vi nghiên cứu: Trong nhà trường từ tháng năm 2014 đến tháng 5 năm 2016

5 Những đóng góp mới của đề tài

- Đối với giáo viên: Cần nhận thức sâu sắc hơn về việc đổi mới phương pháp

dạy học Mĩ thuật Đan Mạch, có kế hoạch bài dạy phối hợp với chương trình hiện hành linh hoạt hơn

- Đối với học sinh: Giúp các em biết tự khám phá những điều mới lạ trong bài học, theo cách nghĩ và cách hiểu của mình một cách độc lập tích cực, biết cảm nhận được những cái hay, cái đẹp và biết thể hiện cảm xúc thật từ những bài học cụ thể mà các em được học, được làm quen

III Các giải pháp:

1 Điều tra cơ bản

Trong những năm học vừa qua, tôi được tiếp cận và thực hiện giảng dạy phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch tại trường Tiểu học Lam Sơn, tôi thấy hầu hết các

em học sinh nhút nhát, rụt rè chưa mạnh tham gia nói lên những suy nghĩ của mình và hạn chế về cơ sở vật chất, ý thức Tất cả những vấn đề trên rất đáng lo ngại, ảnh hưởng lớn đến việc học Mĩ thuật của học sinh cho nên tôi đã tiến hành điều tra một số lớp ở điểm trường tiểu học Lam Sơn từ cuối năm học 2014 - 2015, xem có bao nhiêu

em thích học phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch và không thích học phương pháp này

để từ đó tìm ra biện pháp khắc phục và kết quả như sau:

kết quả khảo sát đầu năm học 2015 - 2016

Khối

lớp

Tổng số học sinh

Thích học PPĐM Không thích học PPĐM

Từ thực tế giảng dạy ở giai đoạn đầu, phần đông học sinh yêu thích hình thức, cách học phương pháp Mĩ thuật Đan Mạch Nhưng những hạn chế gây bất cập cho giáo viên và các em học sinh không thoải mái sáng tạo, thể hiện hết mọi khả năng của mình Các tiết học cản trở bởi thời gian gây mất hứng thú cho học sinh và đặc biệt cảm nhận của học sinh chưa thoát hẳn cái nhìn đánh giá “ hoàn mỹ” cho một tác phẩm…

2 Dạy học dựa vào tâm lí học sinh:

Phương pháp Đan Mạch là phương pháp chơi mà học nhưng để khai thác tốt thì yếu tố tâm lí học sinh rất quan trọng Chính vì vậy ngoài vững kiến thức giáo viên Mĩ thuật cung cấp thì GV phải là một người làm nghệ thuật, vừa phải hiền như mẹ, tận tụy như cha, vui vẻ như bạn bè Đó chính là 3 yếu tố cần thiết để tạo nên môi trường giáo dục tốt và nâng cao nguồn cảm hứng học tập của trẻ Đồng thời giải pháp “Thầy cô phải thật là vui tính” là một trong giải pháp góp phần tạo cho Phương pháp Mĩ thuật

Đan Mạch càng nâng cao hiệu quả hơn, Như ông cha ta vẫn thường nói “Của cho không bằng cách cho”, điều này thật đúng khi so sánh với việc dạy và học Dù giáo viên có giỏi đến đâu nhưng không biết cách truyền đạt kiến thức thì vẫn xem như thất bại trong nghề nghiệp Theo các chuyên gia nhận xét, bậc Tiểu học đứng về kiến thức khoa học thì không nhiều nhưng rất khó thành công Để truyền đạt được kiến thức và giúp trẻ say mê học tập giáo viên tiểu học phải có kỹ năng sư phạm vững chắc, cách dạy khéo léo, truyền cảm Đồng nghĩa với việc giáo viên tiểu học phải trang bị cho mình phương pháp dạy học linh hoạt, đặc biệt phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ thật tốt Sự vui vẻ, hài hước là liều thuốc tốt nhất cho giáo dục

Ngoài năng khiếu, có thể nói tính cách của thầy cô là nguồn cảm hứng, tác động lớn nhất đến việc học của trẻ Thầy cô phải là người hiểu tâm lý học sinh, có cách giảng bài một cách ngắn gọn, súc tích để bài học dễ đi sâu vào trí nhớ Giáo viên càng hài hước, dí dỏm học sinh càng thích học môn đó hơn

Người giáo viên có trách nhiệm tạo ra môi trường an toàn và tự tin, ở đó học sinh muốn tự mình tham gia vào quá trình học tập, qua đó các em có được những hiểu biết và kỹ năng mới mà trước đó chưa có

Giáo viên là nhà thiết kế sáng tạo và linh hoạt các hoạt động dạy, vì họ chính là người điều khiển cách thức học tập Giáo viên lựa chọn và bao quát được toàn bộ hoạt động trên lớp dựa trên những kiến thức nền tảng cũng như những gì phát sinh trong quá trình học

Giáo viên phải chính là một bao quát trong các quá trình học tập với nhiều lựa chọn:

• Mục tiêu tổng thể nào cần đạt?

• Bắt đầu quy trình thế nào?

• Tài liệu nào phù hợp?

• Làm thế nào có thể kết nối các hoạt động lại với nhau một cách logic?

• Đánh giá thế nào?

Giáo viên lập kế hoạch cho từng hoạt động Các thầy cô là người điều khiển quá trình và tạo điều kiện cho học sinh phát triển nội dung bằng các câu hỏi mở và khuyến khích các em chia sẻ những kinh nghiệm sẵn có của mình Điều này tạo ra nền tảng cần thiết để giúp các em kiến tạo được quy trình học tập của mình bằng cách liên

hệ những điều đã biết với những điều sẽ học Học sinh chuẩn bị những câu trả lời các

câu hỏi liên quan đến các nội dung và ngôn ngữ mĩ thuật của tác phẩm để tham gia và làm chủ câu chuyện theo nội dung tác phẩm Giáo viên có trách nhiệm giáo dục nghệ thuật cũng như giáo dục qua nghệ thuật cho học sinh Các thầy cô biết được mục tiêu tổng thể và con đường chính thống phải theo, trong khi ấy học sinh thật tự tin vì các hoạt động phù hợp Giáo viên có thể thực hiện giảng dạy theo chức năng trong giáo dục mĩ thuật – có thể một mình đơn lẻ hoặc hợp tác với các thầy cô khác

Một môi trường học tập hứng khởi sẽ tạo ra một quá trình dạy hiệu quả giúp cho việc học tập của các em thành công Giáo viên có thể sử dụng các hình thức khác nhau như: bản đồ tư duy, giải quyết vấn đề, học tập theo chức năng, kể chuyện, hoạt động tích hợp nhiều môn học, đi thực tế hoặc hoạt động dự án

3 Tổ chức hoạt động ngoài trời

Với số lượng học sinh đông như hiện nay thì việc áp dụng qui trình vẽ theo nhạc hay qui trình vẽ cùng nhau sáng tác câu chuyện thì không gian lớp học hạn hẹp gây khó khó khăn và nan giải cho giáo viên sắp xếp vị trí hoạt động nhóm Học sinh khó quan sát vật mẫu toàn diện hoặc khó di chuyển theo nhạc quanh bàn hay va chạm vào bàn gây tiếng động lớn gây mất hứng thú cho học sinh Do đó với các qui trình này tôi chọn phương án tổ chức hoạt động ngoài trời Học sinh có thể chọn vị trí tốt để

vẽ tranh hay di chuyển thoải mái quanh bàn Mặt khác không gian ngoài trời còn thoáng mát góp phần tăng sự hứng thú học sinh nhưng cũng rất khó khăn khi xảy ra trình trạng một số học sinh vui đùa, nghịch ngợm, nói chuyện và gây mất trật tự Chính vì vậy trước khi đưa học sinh ra sân trường tập hợp tôi hướng dẫn học sinh phân chia nhóm cũng như phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong nhóm đồng thời đánh giá cao về điểm ý thức tổ chức kỷ luật trong thang điểm thi đua Kết thúc tiết học luôn tổ chức cho học sinh cùng nhau đánh giá, nhận xét ý thức nhóm, so sánh các kết quả, chỉ ra nguyên nhân và rút kinh nghiệm cho tiết học sau

QUY TRÌNH VẼ THEO NHẠC

CÙNG NHAU THẢO LUẬN TÌM HÌNH ẢNH TƯỞNG TƯỢNG

QUY TRÌNH VẼ CÙNG NHAU VÀ SÁNG TÁC CÂU CHUYỆN

MỘT SỐ ĐIỂM LƯU Ý CỦA GIÁO VIÊN KHI HƯỚNG DẪN VẼ KÍ HOẠ

4 Kiểm tra chuẩn bị đồ dùng học tập: