Đổi mới phương pháp dạy học là đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục mà tính hiệu quả là lấy học sinh làm trung tâm. Học sinh tiểu học là lứa tuổi rất hiếu động, hay tìm tòi, khám phá. Các em sẽ tham gia vào các hoạt động do giáo viên thiết kế một cách chủ động, linh hoạt và sáng tạo.
Trang 1PHẦN MỘT:
MỞ ĐẦU
I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Là giáo viên dạy mỹ thuật ngoài công tác giảng dạy tôi thấy mình cần phải có một trách nhiệm lòng yêu nghề mến trẻ, cần phát hiện tìm tòi những năng lực năng khiếu tư chất tốt của học sinh tạo điều kiện để các em phát triển toàn diện trên mọi lĩnh vực Do
đó người giáo viên phải nắm bắt được đặc điểm phát triển tâm lý của học sinh, những khả năng, năng lực Lựa chon những nội dung,phương pháp dạy phù hợp kích thích các em phát huy khả năng trí tưởng tượng niềm hứng thú cuối cùng là để tạo ra những bức tranh hoàn hảo trong mọi lĩnh vực
Trong quá trình giáo dục muốn con người phát triển về mọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt Vì thế giáo viên phái hiểu được học sinh của mình nắm bắt được đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh
Cụ thể đối với môn mỹ thuật trong nhà trường phổ thông người giáo viên ngoài việc nắm bắt về đặc điểm tâm lý ra thì giáo viên cần nắm bắt được rõ và cụ thể hơn về những nhu cầu hứng thú trong học tập nắm bắt sự phát triển, ghi nhớ tư duy tưởng tượng của các em, kích thích làm cho tư duy sáng tạo trí tưởng tượng, phát triển tốt có hiệu quả trọng môn mỹ thuật
Điều 2 luật phổ cập giáo dục tiểu học qui định giáo dục tiểu học là bậc tiểu học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tính nhân văn được thể hiện rõ trước hết ở mục tiêu phổ cập và phát triển ở bậc học từ năm 1994 Phần lớn giáo viên chính thức thừa nhận quan điểm coi học sinh là trung tâm, cũng từ đó nhiều cuộc hội thảo, nhiều bài giảng, bài viết về đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học được ra đời
Đổi mới phương pháp dạy học là đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục mà tính hiệu quả là lấy học sinh làm trung tâm Học sinh tiểu học là lứa tuổi rất hiếu động, hay tìm tòi, khám phá Các em sẽ tham gia vào các hoạt động do giáo viên thiết kế một cách chủ động, linh hoạt và sáng tạo
Song song với việc học tập các môn học ở bậc tiểu học thì môn “Mỹ thuật” là môn học hết sức quan trọng Nó rèn luyện cho các em một tâm hồn thẩm mỹ về bản chất con người sáng tạo theo quy luật cái đẹp nó luôn gắn liền với giác quan thẫm mỹ thông qua
đó các em biểu hiện thái độ đánh giá nhận xét các hiện thực trong xã hội góp phần làm phong phú hiện thực cuộc sống Trau dồi và phát huy nghệ thuật mĩ thuật một cách khoa học
Việc dạy tốt môn mỹ thuật ở bậc tiểu học là biết chăm bón vườn hoa muôn hình muôn vẽ trở thành một màu sắc chung là cùng khoe cái đẹp mang lại cái có ích cho xã hội phục vụ nền văn minh của loài người trong thời đại mới của thế kỉ XXI về sau
Học mỹ thuật là mang lại cho các em niềm vui, trí tuệ ngày càng sâu rộng cách nhìn nhận cuộc sống của nền văn minh nhân loại toàn cầu Giúp các em nhận thức hiện thực khách quan trong tự nhiên, trong xã hội biến cái đẹp ấy thành cái chủ quan qua các giác quan thẫm mỹ để học sinh chúng ta theo kịp sự phát triễn của những nước mạnh có nền mỹ thuật lâu đời làm cho các em say mê hứng thú đón nhận cái đẹp từ bên ngoài lẫn bên trong
Tự rèn luyện cho bản thân một tâm hồn thẩm mỹ xây dựng một tương lai thật sự là
“ mỹ thuật”
Trang 2Trên đây là những lý do thôi thúc tôi lựa chọn đề tài này.
II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Dựa trn việc tìm hiểu thực trạng của việc giảng dạy v học tập mơn Mĩ thuật hiện nay, người viết có một số đề xuất về việc giảng dạy, để giờ Mĩ thuật thực sự hấp dẫn, có tính nghệ thuật nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh thông qua việc tổ chức dạy v học của học sinh Giáo dục và rèn luyện cho trẻ yêu thích học môn mỹ thuật nhằm cho trẻ phát triển hoàn thiện các kiến thức về tài, đức, mĩ, dục Trong đó “Mỹ” là môn học trừu tượng không phải ai cũng cảm nhận đúng cái đẹp Cho nên việc trang bị cho các
em hiểu đúng nghĩa về môn Mỹ thuật là phải rèn luyện cho mình một kiến thức thẩm mỹ
III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Chương trình Mĩ thuật, phương pháp dạy Mĩ thuật
- Giáo viên , học sinh của một số trường tiểu học trong địa bàn
- Giáo viên, học sinh Trường Tiểu học Lam Sơn, Quận Gò Vấp
VI NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận của đề tài:
Khái niệm mĩ thuật là gì, vai trò đặc điểm hứng thú, các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến môn học
Khảo sát thực trạng học môn Mĩ thuật của học sinh các lớp trong Trường tiểu học Lam Sơn - Quận Gò Vấp – Tp Hồ Chí Minh
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao tính sáng tạo trong dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng cho môn học Mĩ thuật nâng cao tính thẩm mĩ cho học sinh
V PHƯƠNG PHÁP NGHIN CỨU
1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Đọc tài liệu và sách tham khảo có liên quan và phục vụ cho việc nghiên cứu Phương pháp này được thực hiện nhằm nghiên cứu lý thuyết, làm cơ sở cho phần
lý luận
2 Phương pháp khảo sát thực tiễn
Khảo sát điều tra thực tế dạy Mĩ thuật ở một số trường tiểu học
Dự giờ phỏng vấn giáo viên, học sinh
Phương phương pháp này nhằm nghiên cứu thực trạng dạy Mĩ thuật ở trường tiểu học
VI NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Một số phương pháp để dạy tốt môn học Mĩ thuật ở bậc Tiểu học
Trang 3PHẦN HAI:
NỘI DUNG ĐỀ TÀI CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
I CƠ SỞ PHÁP LÍ
Nghị quyết TW4 ( khoá VII) của Đảng Cộng Sản Việt Nam về “ Tiếp tục đổi mới
sự nghiệp giáo dục và đào tạo”( 14.01.1993) và gần đây nhất là nghị quyết TW8 (khoá XI) khẳng định “ trong thời gian qua, mặt dù có nhiều khó khăn, sự nghiệp giáo dục có nhiều tiến bộ và phát triển nhưng cũng có một số mặt quan trọng bị giảm sút so với trước
“ Con người được đào tạo thường thiếu năng động , chậm thích nghi với nền kinh tế – xã hội đang đổi mới Nghị quyết đang đề ra nhằm xác định lại mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng học sinh năng lực
tư duy, sáng tạo, năng động khi giải quyết vấn đề”
Mĩ thuật là bộ môn rất cần thiết đối với học sinh bậc tiểu học, nó cung cấp cho các em hiểu những hiểu biết cơ bản về cái đẹp trong cuộc sống mà con người có thể tác động đến và điều khiển chúng phục vụ lợi ích cho mình Ngoài ra các em còn trang bị những kiến thức cơ bản nhất về nghệ thuật tạo hình Trên cơ sở đó biết vận dụng vào cuộc sống hàng ngày, góp phần vào mục tiêu đào tạo con người trong thời đại mới
II CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Tính giáo dục:
Giáo dục và rèn luyện cho trẻ yêu thích học môn mỹ thuật nhằm cho trẻ phát triển hoàn thiện các kiến thức về tài, đức, mĩ, dục Trong đó “Mỹ” là môn học trừu tượng không phải ai cũng cảm nhận đúng cái đẹp Cho nên việc trang bị cho các em hiểu đúng nghĩa về môn Mỹ thuật là phải rèn luyện cho mình một kiến thức thẩm mỹ
2 Vai trò:
Vai trò của môn mỹ thuật trong đời sống hết sức quan trọng thế hệ trẻ phải nắm bắt mục đích ý nghĩa của nó, thì biết sử dụng nó để phục vụ cho bản thân cho xã hội Nếu một đất nước văn minh thì cái đẹp là cái nhìn đầu tiên đòi hỏi là cái đẹp đưa vào mọi lĩnh vực kiến trúc, hội họa, điêu khắc và ngay cả cách ăn mặc trang trí mọi phương diện từ ngoài xã hội đến trong gia đình cũng phải thật sự thẫm mỹ
Muốn cho xã hội ta giàu mạnh vươn lên ngang tầm với thế giới là người đầu tiên chúng
ta cần quan tâm đó là các học sinh ở bậc tiểu học Trau dồi cho các em kiến thức mỹ thuật là làm cho tâm hồn trong sáng của các em đón nhận tinh hoa của nhân loại
Người giáo viên giúp vẽ vào tâm hồn chúng bằng nhiều hình ảnh lâu dài, bông hoa muôn màu muôn sắc, các em sẽ nhận ra trên thế giới loài người này cái đẹp đã thâm nhập trong mỗi lĩnh vực từng giờ từng phút Công nghiệp, nông, lâm, ngư, thủ công, mỹ nghệ
từ thời xưa người nguyên thủy đã biết khắc vào đá những biểu tượng sống động bằng hình ảnh để ghi lại kết quả trong quá trình lao động Xã hội loài người càng phát triển con người biết làm đồ trang sức làm thủ công gốm sứ hình chim, hình thú trên dụng cụ của mình để giải trí trong những giờ làm việc mệt nhọc.Tập cho các em làm quen và tiếp nhận môn mỹ thuật xuất sắc vào bộ óc các em hiện nay là vấn đề quan trọng Nhưng làm thế nào để các em hiểu đúng và có cách nhìn cụ thể về môn học đó là vấn đề càng quan trọng hơn
Bộ giáo dục đào tạo đã xuất bản môn mỹ thuật và phương pháp dạy học môn mỹ thuật ở bậc tiểu học sách bồi dưỡng thường xuyên 1997- 2000 cho giáo viên tiểu học và những dự thảo về dự án hỗ trợ giáo dục mĩ thuật tiểu học (SAEPS) Thì giáo viên tiểu học (GVCN) là giáo viên đa năng phải nghiên cứu nhiều môn học ngay cả tình cảm đạo đức của các em nên việc chú trọng nghiên cứu sách kĩ càng tỉ mỉ thì vẫn còn hạn chế
Trang 4Cộng vào đó cuốn sách phương pháp dạy học môn mỹ thuật ở bậc tiểu học sách bồi dưỡng thường xuyên dày khoảng 85 trang thì nội dung phương pháp chứa đựng còn quá đơn điệu Chính vì vậy việc dạy Mỹ thuật cũng như những môn năng khiếu khác là một môn học đòi hỏi không ít năng khiếu độc lập của giáo viên và học sinh cần có một giáo viên chuyên thì việc nghiên cứu tìm hiểu có lẽ sẽ sâu hơn và hiệu quả hơn
3 Nhu cầu thị hiếu:
Thị hiếu thẫm mỹ cũng là một trong những yếu tố hợp thành tính đa dạng hóa, giúp trẻ có cách nhìn chính xác nhận biết một sự vật, hiện tượng khách quan chủ thể bằng nhiều tác động kép thông qua đó tạo chất xám cho não bộ hình thành phát triển rèn cho mình tính tỉ mỉ, cần cù, sáng tạo nhận xét đánh giá màu sắc thiên nhiên qua không gian thời gian phù hợp với chức năng thẫm mỹ
Nhu cầu thị hiếu còn giúp các em nhìn sâu trạng thái của mọi vật thường xuyên
và hướng chúng theo ý riêng của mình
III CƠ SỞ THỰC TIỄN
Xuất phát từ sự say mê cái đẹp trong hội họa cái đẹp trong tâm hồn của mỗi con người, trong tự nhiên ngoài xã hội Như từng vị ngọt của quả, vị thơm của hoa, vị men nồng say của muôn vàng cái đẹp Của những nghệ thuật độc đáo của các nước có nền văn minh sớm từ lâu đời trên thế giới đã trở thành thần tượng ăn sâu vào tiềm thức của tôi như các bức tượng được truyền từ đời này sang đời khác về tên tuổi của các nhà mỹ thuật lừng danh “chân dung nàng Mô-na li - da”của LêôNađơVanh -xi từ năm 1452-1520”
Và chưa kể đến một số nhà điêu khắc vĩ đại tên tuổi sáng chói muôn đời “ tượng
đá Đa-vít của Mi-ken-lăng-giơ”và nền văn minh của nền văn minh Đại Việt thời Lý,Trần Chùa một cột thời Lý đánh dấu một bước lớn về nền hội họa của dân tộc ta sau trống đồng Đồng Sơn Để tiếp bước và phát huy những gì đã có tôi ước mơ học trò mình sẽ là những nhà mỹ thuật Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài này Nhằm định hướng sâu hơn môn mỹ thuật trong trường tiểu học giúp các em đam mê với nghệ thuật để có kiến thức song song với các môn khoa học khác trong nhà trường
Nói đến “Mỹ thuật” là nói đến nghệ thuật của nhân loại từ lâu loài người trên trái đất đã biết dùng hình vẽ lên đất đá tặng nhau những bông hoa đỏ rực như mặt trời, như ánh lửa Họ đã tiếp nhận cái đẹp vào tâm hồn từ một khách quan Từ khi loài người biết
ăn chín, biết lao động chinh phục thiên nhiên là đã có được tầm nhìn đưa mỹ thuật vào trong ăn mặc, trong lao động, làm nhà ở biết đưa cái đẹp từ khách quan vào chủ quan nói lên ước mơ tình cảm tâm tư nguyện vọng của mình Những lúc ấy họ chỉ nghĩ cái đẹp này nhằm phục vụ cho chính bản thân họ cách nghĩ đơn giản tự phát Mãi đến khi nhu cầu cuộc sống ngày càng cao hơn thì nền văn minh cộng đồng người lại phát triển thành một bước nhảy vọt Các khuynh hướng nghệ thuật bắt đầu ra đời trên một số đất nước qua các giai đoạn cổ điển giai đoạn phục hưng Một số nghệ sĩ tài hoa đã làm nên kì tích trong lịch sử những đường nét trong nghệ thuật đã lên tiếng mạnh mẽ phản ánh hiện thực và tâm trạng của người lao động của từng giai cấp trong chế độ phong kiến
Việt Nam ta từ các đồ cổ đã cho ta thấy được bề dày của mỹ thuật nước ta thời ông cha ta từ khi nướcÂu Lạc tiếp nối nền văn minh Văn Lang cộng đồng người Việt đã
để lại đồ đá, đồ đồng và nét điêu khắc trên chúng Trống đồng Đông Sơn đánh giá một dấu ấn nền văn minh của nước ta trong lịch sử Dưới thời Lý kiến trúc chùa “ Một Cột”là tiêu biểu nghệ thuật độc đáo của nước ta thời bấy giờ Thời Trần phát huy và nối tiếp thời
Lý phát triễn mỹ thuật tạo hình trên phật di đà khoáng đạt về phong cách khỏe khoắn về đường nét Yếu tố tạo nên nét đặt trưng là sự giao lưu văn hóa rộng rãi
Trang 5Kiến trúc cung đình thành “Thăng Long”, cung điện hay tháp chùa “ Phổ Minh”ở Nam Định Thời nhà Nguyễn xây dựng cố đô Huế với kiến trúc, điêu khắc nghệ thuật thật tinh xảo độc đáo do bàn tay người Việt làm ra
Ngay cả các công trình, cung đình, khách sạn, biệt thự cũng như ngành hội họa, trang trí mang đậm nét nghệ thuật đã tô luyện mở ra một trang sử mới của thời đại mới Thời đại mỹ thuật kết hợp với mỹ học “di zai”đã thâm nhập vào cuộc sống mọi người mọi nhà
Phát huy nền mỹ thuật nước nhà và tìm hiểu tinh hoa thế giới mục đích đưa nền
mỹ thuật nước ta ngày càng lớn mạnh đáp ứng được sự quan tâm và mong muốn của Đảng nhà nước và nguyện vọng của Bác Hồ kính yêu
I.KHÁI QUÁT PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Chương trình Mĩ thuật, phương pháp dạy Mĩ Thuật, cách thức tổ chức giờ học Mĩ thuật
- Giáo viên, học sinh của một trường tiểu học Lam Sơn
- Dự giờ thăm lớp các tiết chuyên đề về mĩ thuật của Quận
- Giáo viên, học sinh Trường Tiểu học Lam Sơn
II THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI
Hiện nay môn Mỹ thuật trong các nhà trường phổ thông chỉ dạy một tiết trên tuần
đó là phần thời gian qúa ít không đủ cho các em tìm tòi tiếp thu và phát huy được khả năng vẽ sáng tạo của mình Phần lớn trong các tiết mỹ thuật là sự sao chép theo mẫu vẽ sẵn bên cạnh trang sách đã được in sẵn một cách máy móc mà không cần qua các bước ước lượng, phát thảo…
Các em không nắm kĩ và phân biệt thế nào là Tranh đề tài, Vẽ tranh, Thường thức
mỹ thuật hoặc Trang trí
Các em còn lạ lẫm với các thuật ngữ hội họa, điêu khắc
Cách vẽ : Có em chưa sử dụng các bước của bài vẽ một cách rõ ràng làm cho các
hình vẽ thiếu cân đối hoặc vẽ theo tùy thích, ngẫu hứng dẫn đến đồ vật,họa tiết trang trí không chính xác
Vẽ màu: Màu sắc là một trong những phần quan trọng nhất của bài vẽ các em học
tiểu học để thực hiện được bức tranh có khỏe khoắn sinh động hay buồn tẻ thì các em phải biết thể hiện màu sắc đậm nhạt, nóng lạnh trên bài, dựa vào vòng thuần sắc để pha chế màu chi cho phù hợp.Các em phần lớn chưa nhận thấy tối sáng, đậm nhạt chỉ tô theo
sở trường là thích màu nóng đỏ, hoặc tím đậm, xanh, vàng Thực trạng trên là vì giáo viên dạy tiểu học còn xem nhẹ về màu sắc chưa trang bị kiến thức sâu, kỹ như giáo viên chuyên trách Mà nhà trường còn một số nơi chưa có giáo viên dạy chuyên để đảm bảo tốt hơn về môn học Mỹ thuật:
+ Thời gian cả một bài vẽ chỉ thể hiện khoảng 35 -40 phút chưa đảm bảo để các
em phát huy hết tính sáng tạo tích cực của mình cụ thể Cần phải có các lớp ngoại khóa ngoài giờ
+ Hầu hết các giáo viên thường ít chú trọng việc thảo luận nhóm cho bộ môn này + Tự học và tự rèn thêm ở nhà giúp các em sẽ nâng cao kiến thức
Hầu như số nhiều các trường Hạn chế về cơ sở vật chất, cụ thể hơn là phòng học năng khiếu chưa có
III NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG
Qua thăm dò ý kiến của một số giáo viên thì nhiều giáo viên chưa chú trọng dạy
Mĩ thuật vì môn học này chưa được đưa vào nội dung các đề kiểm tra, đánh giá
Qua việc tìm hiểu giáo án, dự giờ môn Mĩ thuật của một số đồng nghiệp chúng tôi thấy nhiều giáo viên chưa chuyên sâu nắm chắc phương pháp dạy Trong Mĩ thuật giờ
Trang 6nhiều giáo viên chỉ chú trọng cho học sinh tự tìm hiểu và tự thực hành là chính mà ít chú
ý đến việc rèn luyện cho học sinh kỹ năng của mơn học
Khâu chuẩn bị của giáo viên khơng được chu đáo Giáo viên khơng nghiên cứu kĩ các thể loại trong mơn Mĩ thuật
Những nguyên nhân trên đã ảnh hưởng tốt hơn tới chất lượng giờ Mĩ thuật ở tiểu học, khơng kích thích được hứng thú học tập của học sinh
Bên cạnh đĩ khá nhiều phụ huynh cịn cĩ suy nghĩ Mĩ thuật chỉ là vẽ là mơn học khơng quan trọng
CHƯƠNG III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
I.CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
Để giúp học sinh cĩ hứng thú học tập trong Mĩ thuật , gĩp phần nâng cao chất lượng giờ học ở Mĩ thuật tiểu học, tơi xin đề xuất một số biện pháp sau:
Người giáo viên cần xác định vị trí, nhiệm vụ của mơn Mĩ thuật cũng như tác dụng của việc dạy học Mĩ thuật
Xây dựng kế hoạch bài dạy theo những phương pháp mới, áp dụng nhiều giáo án điện tử để kích thích sự sáng tạo hay tiếp thu bài dễ dàng hơn
Người giáo viên cần phải chuẩn bị đồ dùng trực quan cho các dạng bài vẽ Tranh ảnh phù hợp với từng dạng bài Ví dụ như tranh vẽ đề tài, tranh trang trí ……Với bài vẽ theo mẫu cần chuẩn bị vật mẫu thật
Tổ chức tiết học ngoại khố ngồi trời để giải trí và các em trau dồi kiến thức ở thiên nhiên
Tạo điều kiện về cơ sở vật chất như lớp học năng khiếu
Đối với một số bài vẽ tranh đề tài giáo viên cĩ thể tổ chức cho học sinh vẽ theo tổ nhĩm để thành viên trong nhĩm cĩ dip thể hiện năng lực cá nhân trước bạn bè, thầy cơ giáo
Các bài thực hành của học sinh phải được đánh giá thường xuyên để kích thích chăm chỉ học tập của các em
II CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
Đây là biện pháp cấp bách cần làm ngay trong nhà trường hiện nay để chúng ta kịp cĩ cơ hội mở mang những bộ ĩc vàng theo kịp sự phát triển hiện đại hĩa, hiện đại hĩa của nền cơng nghiệp kĩ thuật trong thời đại mới Bên cạnh phát triển kinh tế xã hội khoa học đi lên thì nền nghệ thuật phải phát triển theo xu hướng chung đáp ứng được nhu cầu trong nước và tồn cầu
Nội dung cải tiến các mơn học là tình hình chung hiện nay và đặc biệt mơn “ Mỹ thuật” nĩi riêng Thể hiện được tính đặc trưng của mơn học
a/
Vẽ theo mẫu :
Giúp các em vẽ theo một chủ đề cho trước địi hỏi các em phải cĩ trí tưởng tượng phong phú để tái tạo lại những hình ảnh Vậy tranh vẽ theo đề tài là sự phản ánh cái đẹp của hiện thực khách quan thơng qua lăng kính chủ quan của người vẽ
Khi vẽ các em cần chú ý đtập trung mắt vao vật mẫu để cảm nhận vẻ đẹp của mẫu, hình thành cảm xúc hứng thú khi vẽ
b
/ Vẽ tranh :
Vẽ tranh là người vẽ được hồn tồn chọn lựa phong cảnh, đề tài, thắng cảnh hay một gĩc được kí họa khơng theo rập khuơn sẵn cĩ nào cả Ở lứa tuổi các em bài vẽ tự do
là bài thể hiện ước mơ của các em Cĩ em thì đơn giản cĩ em thì phức tạp, đường nét phĩng khống khơng bị một sự ràng buộc nào, chính vì vậy đây là bài vẽ mà các em cĩ dịp thể hiện tài năng của mình bằng tình cảm riêng biệt phong phú đa dạng Cĩ thể cho các em đi một số nơi để tìm cái đẹp thiên nhiên để vẽ
Trang 7c / Thường thức mỹ thuật:
Khi vẽ tranh đề tài và tự do các em đã khẳng định được mình có năng khiếu hay không nhưng không vì vậy mà đâm ra tự ti, chán nản mà phải tự rèn luyện và nghĩ rằng
“Cần cù bù thông minh”, dù khó nhưng với sự cần cù mày mò tìm kiếm và rèn luyện thì
sẽ có tiến bộ.Qua một bức tranh vẽ của các họa sĩ như: “Em Thúy”, “Thôn nữ” của Nguyễn Đức Hùng các em thấy sự sáng tạo của nó không chỉ ở những nhân tài Những người có năng khiếu đặc biệt mà là tìm ẩn trong mỗi cá nhân khi gặp thuận lợi sẽ bộc lộ
và phát triển Xem tranh giúp các em nhìn nhận bức tranh của các họa sĩ về bố cục đường nét phong cách của nhân vật qua thời gian không gian về tối sáng đậm nhạt của chúng tạo cho người xem một cảm giác hồn nhiên tươi trẻ, yêu đời lãng mạn trong cuộc sống.Từ đó các em có cơ sở tích luỹ thêm kinh nghiệm cho mình
d/ Vẽ trang trí:
Ở bậc tiểu học trang trí là phần học nhiều và được quan tâm nhất, một số bài trang trí như: trang trí hình tròn, hình vuông, đường diềm…
Trang trí là sự sắp xếp các đường nét hình mảng họa tiết trong hình vẽ màu sắc theo nguyên tắc trong trang trí thì mới tạo được những sản phẩm đẹp Trang trí hay nghệ thuật làm đẹp là một nhu cầu thiết yếu của con người là nói lên mong muốn thuộc về tình cảm ý thức tâm lý của con người sau những buổi lao động mệt nhọc, được nghỉ ngơi thư giãn trong một căn phòng đẹp được trang trí hay là một bộ trang phục màu sắc hoa văn phù hợp Tất cả sự trang trí trong hội họa hay trong ăn mặc và nội thất đều được xếp đặt gọn gàng hài hòa màu sắc, vui mắt về nội dung Một số nguyên tắc trong trang trí:( cần giúp học sinh nắm)
− Nguyên tắc tương phản
− Nguyên tắc cân đối
+ Hình thức trong trang trí:
∗Hình thức nhắc lại
∗Hình thức xen kẽ
∗Hình thức cân đối ( đối xứng)
∗Hình thức phá thể
Nắm được các họa tiết trang trí trong tự nhiên nghệ thuật cổ dân tộc vẽ hoặc chép, đơn giản hay cách điệu
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Từ lâu các giáo viên đã biết sử dụng, vận dụng các phương pháp vào tiết dạy học nói chung tiết dạy mỹ thuật nói riêng nhưng sử dụng như thế nào để có hiệu qủa thì chưa được quan tâm
Trong bài dạy mỹ thuật ngoài phương pháp đặc trưng cần phối hợp các phương pháp một cách nhuần nhuyễn, nhịp nhàng và đồng bộ Người giáo viên phải luôn sáng tạo, linh hoạt, vận dụng các phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh
a / Phương pháp thảo luận nhóm:
Phương pháp này rất tối ưu mà lâu nay trong nhà trường chỉ chú trọng trong các môn tự nhiên xã hội, sức khỏe, đạo đức…
Môn mỹ thuật nếu chúng ta hướng cho học sinh thảo luận nhóm thì điều thú vị bất ngờ sẽ đem đến cho chúng ta n Có thể cho các em tổ chức nhóm 2, nhóm 4, 8…theo sự hướng dẫn của giáo viên, phần chủ đạo tìm hiểu sẽ là học sinh nhận xét không phải đại diện nhóm mà là trả lời cá nhân Các em sẽ học tập lẫn nhau trong lúc thảo luận vì mỗi bộ óc
có một chủ quan khách thể riêng, nên sự nhận xét của các em sẽ có nhiều điều bất ngờ
Và chính sự bất ngờ ấy là sự sáng tạo của các em
Trang 8b / Phương pháp quan sát :
Nhằm tập cho các em thói quen quan sát làm giàu vốn biểu tượng kinh nghiệm sống của các em đó là tiền đề của tranh đề tài, tranh tự do được phong phú đa dạng và sinh động từ những yêu cầu thường xuyên giúp các em có thói quen quan sát hình thành trong trí nhớ vốn kiến thức giúp học sinh nhìn thấy cái hiện thực trong thiên nhiên, trong
xã hội sau đó thể hiện chung trong bài vẽ của mình mang vẻ độc đáo riêng biệt
Phương pháp này có thể tổ chức cho lớp tham quan, dã ngoại, ngắm cảnh (nếu có điều kiện thì đưa hoạt động này vào những tiết ngoại khóa)
c / Phương pháp trực quan:
Trong tiết dạy phương pháp trực quan là phương pháp thường xuyên, là nghệ thuật thị giác giúp các em cảm thụ cái đẹp bằng mắt Do đó người dạy mỹ thuật không thể thiếu đồ dùng trực quan Có thể là tranh ảnh mẫu thực hoặc đồ vật thật
Chính vì vậy mà phương pháp quan sát và phương pháp trực quan là hành trình song song luôn hỗ trợ cho nhau giúp các em bồi dưỡng thêm vốn thẩm mĩ
d / Phương pháp đàm thoại gợi mở:
Giáo viên sử dụng phương pháp này một cách khéo léo thì sẽ tạo cho các em sự đam mê hứng thú và sáng tạo Hướng các em phối hợp hành động bên ngoài và hành động bên trong chặt chẽ với nhau Giúp các em thể hiện được bài vẽ và khả năng sáng tạo trong mọi tình huống
e / Phương pháp luyện tập thực hành:
Bất cứ bài vẽ nào thì phương pháp này đều được áp dụng sau khi đã nắm được các kiến thức một cách cụ thể về lý thuyết thì sẽ vận dụng và thể hiện bằng kỹ năng của mình qua bước thực hành Nếu nắm lý thuyết mà không thực hành thì không biết kết quả đạt được của mình tới đâu Ta biết rằng môn mỹ thuật ở tiểu học nói riêng và ở phổ thông nói chung không phải nhằm tạo cho các em trở thành họa sĩ mà giúp các em nắm được kỹ năng kỹ xảo thể hiện qua bức vẽ giáo viên luôn giúp đỡ các em trong bài thực hành Nhằm để các em thể hiện hết khả năng tình cảm của mình vào bức vẽ sinh động sáng tạo hơn
Phương pháp này đều được áp dụng trong mỗi tiết học(trừ xem tranh)từ vẽ theo mẫu đến vẽ tranh hoặc vẽ trang trí thì phương pháp thực hành được áp dụng chủ yếu Đó
là thông tin hai chiều mà ta có thể nói là thông tin ngược vì nó giúp cho người học thể hiện tài năng và sự tiếp thu của mình trong quá trình học Người dạy cũng từ đó mà rút kinh nghiệm về bài dạy có hiệu quả hơn qua quá trình đánh giá chấm bài của các em
đ/ Phương pháp mĩ thuật Đan mạch
Phương pháp mĩ thuật Đan mạch là phương pháp nhằm hướng tới hình thành và phát triển năng lực học sinh
Năng lực trải nghiệm
Năng lực kỹ năng kỹ luật
Năng lực biểu đạt
Năng lực giao tiếp
và đánh giá
Năng lực biểu đạt
Trang 9Sự tiếp nối các hoạt động theo một chủ đề
Khi giáo viên lập kế hoạch và tổ chức một quy trình dạy - học mĩ thuật, thầy/cô có
thể lập kế hoạch cho từng hoạt động hoặc cho toàn quy trình – có thể ngắn hoặc dài Thầy/ cô sẽ kết nối các quy trình với nhau tạo ý nghĩa như một dải các “hạt ngọc” được xâu vào một sợi dây Trong đó, kết thúc hoạt động này sẽ là mở đầu cho các hoạt động tiếp theo
Mục đích lớn nhất là học sinh học được cách làm thế nào để tự học Thước đo cho
sự thành công của giáo viên là học sinh có thể phát triển khả năng tự học
Trong quy trình dạy - học mĩ thuật tích hợp giáo viên và học sinh cùng nhau tạo ra
mô hình học tập khi họ:
- Bắt đầu từ những cái đã biết
- Thiết kế và tìm câu trả lời cho những câu hỏi mở
- Tạo ra những cảm xúc mới trong điều kiện học tập thực tế
- Lấy nguồn cảm hứng và kiến thức từ nhiều nguồn
- Điều chỉnh linh hoạt những hình thức thể hiện phù hợp với kiến thức và trải nghiệm mới
- Tổng kết và đánh giá những gì học sinh vừa làm tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học
Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm được làm sáng tỏ trong từng bước: Những gì học sinh sẽ có thể nhớ, hiểu, sử dụng, phân tích, đánh giá hoặc tạo ra sau từng bước của quy trình? Giáo viên khi chuẩn bị kế hoạch dạy học sẽ điều chỉnh mục tiêu theo điều kiện thực tế tại địa phương cũng như khả năng của học sinh
Mỗi kế hoạch giảng dạy mô tả quá trình học tập được thiết kế thực hiện như thế nào để học sinh có khả năng phát triển các năng lực:
• Sáng tạo mĩ thuật
• Hiểu mĩ thuật
• Giao tiếp thông qua mĩ thuật một cách tự nhiên
Quá trình sáng tạo mĩ thuật là sự vận động đan xen nhau của các hoạt động vẽ theo TRÍ NHỚ, vẽ qua TƯỞNG TƯỢ NG hay QUA N SÁ T Ba yếu tố này có mối quan
hệ không thể tách rời trong sáng tạo mĩ thuật
3 / Nghệ thuật dạy môn mỹ thuật:
Nghệ thuật trong giảng dạy là tính sáng tạo của giáo viên Nghệ thuật dạy mỹ thuật bao hàm rộng hơn vì vậy nó không thể thiếu được trong các bài dạy: trang trí, tự do, xem tranh… Nghệ thuật trang trí nói chung, tạo hình nói riêng đối với người dạy học phải nghiên cứu kỹ càng nắm vững những kiến thức cơ bản phát huy và nâng cao năng lực sáng tạo phù hợp với tính dân tộc, hiện đại với tình cảm nguyện vọng quần chúng thưởng thức
Nghệ thuật được áp dụng trong các bài dạy ở bậc tiểu học là trau dồi cho các em vốn kiến thức sơ đẳng nhằm làm quen với cái đẹp trong nghệ thuật
Tùy từng tình huống mà ta có thể áp dụng theo đối tượng cho phù hợp với sự nhận biết của lứa tuổi
− Màu sắc: Nghệ thuật màu sắc trong hội họa của lứa tuổi tiểu học là ưa màu, vì vậy trong các bài ve của các em đều mang đậm tính màu sắc, màu rực rỡ, màu tươi
− Giáo viên cần giúp các em sử dụng màu như thế nào cho phù hợp Thông qua màu sắc còn thể hiện tình cảm nội tâm tư tưởng tình cảm của mỗi người
Cho các em biết cách sử dụng màu sẵn
Trang 10− Hướng các em làm quen với cách pha màu dựa vào vòng màu( NEWTON) thông qua bài pha màu lớp 4
− Giáo viên cần cập nhật cho các em các kiến thức về màu:
+ Màu gốc
+ Màu phụ
+ Màu bổ túc− tương phản
+ Màu trung tính
+ Màu nóng khác màu lạnh
⇒ Màu sắc là yếu tố tạo hình trong trang trí dùng màu sắc biểu lộ không gian thời gian
sự rung cảm của con người trong cuộc sống và thị hiếu của mỗi người xem nghệ thuật
4 Trò chơi mỹ thuật:
Trong môn học mỹ thuật có trò chơi dân gian Trò chơi dân gian bắt nguồn từ cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của nhân dân lao động Nó tạo ra những sảng khoái vui chơi giải trí của con người
Các trò chơi dân gian được tổ chức theo nhiều hình thức và các trò chơi thường là hình thức thể thao một số trò chơi tiêu biểu: chơi bi, chơi ô, đánh đáo…
Trò chơi mỹ thuật cũng nhằm tạo sự hứng thú kích thích học sinh tích cực hoạt động, giáo viên phải tổ chức nhiều trò chơi, mỗi tiết dạy có một đặc thù riêng nên các trò chơi cũng luôn biến dạng cho phù hợp