BÀI GIẢNG MÔ CƠ

Mô tả được cấu tạo vi thể của cơ trơn, cơ vân và cơ tim.. Phân biệt được 3 loại cơ.. Trình bày được sự thay đổi cấu trúc vi thể trong quá trình co hoặc giãn cơ vân... ĐẶC ĐIỂM CHUNGNguồn

Trường ĐH Y Dược Cần Thơ

Khoa Y

Bộ Môn Mô Phôi

MÔ CƠ

GV: Hồ Điền

Cần Thơ, ngày 08 tháng 09 năm 2015

MỤC TIÊU

1 Mô tả được cấu tạo vi thể của cơ trơn, cơ vân và

cơ tim

2 Phân biệt được 3 loại cơ

3 Trình bày được sự thay đổi cấu trúc vi thể trong quá trình co hoặc giãn cơ vân

ĐẶC ĐIỂM CHUNG

Nguồn gốc: trung bì phôi

Biệt hóa cao, đảm nhiệm chức năng co rút, vận động

Bào tương: ty thể rất phát triển

Có 3 loại: cơ trơn, cơ vận và cơ tim

CƠ VÂN

1 Tổ chức chung

Có 3 loại sợi cơ vân:

* Sợi cơ đỏ.

* Sợi cơ trắng.

* Sợi cơ trung gian.

2 Sợi cơ vân

- Hình trụ, kích thước lớn

- Cấu tạo:

+ Màng sợi cơ

+ Nhân: nhiều nhân, nằm ở rìa sợi cơ

+ Cơ tương: myoglobin, glycogen, ty thể, lưới nội bào + Tế bào cơ kèm: kích thước nhỏ, hình thoi

+ Hệ thống ống T: ống ngang thông môi trường xung quanh, nằm giữa 2 ống túi ngang tạo bộ ba

Hệ thống ống T và bộ ba (triad)

3 Vi sợi cơ

KHV Quang học

4 Siêu cấu trúc sarcomer

5 Sự co cơ vân

Sự biến đổi sarcomer:

Cơ chế phân tử

Trạng thái nghỉ: tropomyosin phong bế điểm hoạt động của actin  actin không kết hợp được với myosin

Khi co cơ: Ca2+ làm biến đổi tropomyosin

 actin kết hợp với myosin  co cơ.

CƠ TIM

- Loại cơ vân đặc biệt

- Cấu tạo có vân ngang sáng tối

- Co bóp không theo ý muốn

- Mô cơ tim = lưới tế bào + mao mạch, bạch mạch

- Ngoài ra, còn có tế bào mô nút, tế bào trung gian

và tế bào chế tiết

1 Tế bào cơ tim

☺ Hình trụ, phân nhánh, có 1-2 nhân nằm ở trung tâm bào tương

☺ Vạch bậc thang

☺ Bào tương: ty thể dài phân bố theo từng cột

☺ Túi ống ngang của lưới nội bào không hạt kém phát triển hơn cơ vân…

☺ Kích thước ống T lớn hơn ở cơ vân

☺ Triad không rõ rệt như cơ vân

Yếu tố natriuretic: có tác dụng điều hòa huyết áp.

Cơ chế tác động:

® Thận: tốc độ bài tiết Na+, K+, nước

® Thành mạch: co cơ trơn

® Tuyến thượng thận: tốc độ chế tiết aldosteron ® Não: huyết áp, bài tiết nước/trung tâm

Chú ý:

Quan sát cơ tim dưới kính hiển vi quang học

2 Tế bào mô nút

(tự học)

CƠ TRƠN

- Không có vân ngang

sáng tối

- Co rút không theo ý

muốn

- Chịu sự chi phối của

hệ thần kinh thực vật

1 Tế bào cơ trơn

- Hình thoi dài, một nhân nằm ở trung tâm

- Bào tương: các bào quan tập trung ở hai đầu

nhân, vùng gần màng có nhiều túi ẩm bào chứa ca2+

- Chứa actin, myosin nhưng không tạo sarcomer

2 Sự co cơ trơn

Điều hòa bởi Ca2+ , sự kết hợp của actin, myosin và thể đặc làm cho các tế bào cơ trơn co ngắn và có

hình thù đặc biệt

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trịnh Bình (2007), Mô Phôi - Phần mô học, tr 71 –

84, NXB Y học.

2 Phan Chiến Thắng, Trần Công Toại (2012), Mô

học, tr.67 – 73, NXB Hồng Đức.

3 Anthony L Mescher (2010), Junqueira’s Basis

Histology, 12th edition, Mc Graw Hill.

Cám ơn các bạn đã chú ý lắng nghe!