bài 8: XENLULOZƠ

I.TÍNH CHẤT VẬT LÍ & TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN1.Tính chất vật lí  chất rắn hình sợi, màu trắng  không mùi, không vị  không tan trong nước,ete, rượu, benzen...,tan trong dung dịch [CuNH34]OH

BÀI 8

I.TÍNH CHẤT VẬT LÍ & TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN

1.Tính chất vật lí

 chất rắn hình sợi, màu trắng

 không mùi, không vị

 không tan trong nước,ete, rượu, benzen ,tan trong dung dịch [Cu(NH3)4](OH)2

2.Trạng thái tự nhiên

 Xenlulozơ là thành phần chính tạo nên lớp màng tế bào thực vật,là bộ khung của cây cối

 Xenlulozơ có nhiều trong bông, đay, gai, tre, nứa, gỗ

Trạng thái tự nhiên

Bông

Tre Đay

II.CẤU TRÚC PHÂN TỬ

Xenlulozơ, (C6H10O5)n,có phân tử khối rất lớn (khoảng

1000000 – 2400000)

Xenlulozơ là một polime hợp thành từ các mắt xích β-glucozơ nối với nhau bởi các liên kết β-1,4-glicozit,phân tử

xenlulozơ không phân nhánh, không xoắn

Mỗi mắt xích C6H10O5 có 3 nhóm OH tự do, nên có thể viết công thức cấu tạo của xenlulozơ là [C6H7O2(OH)3]n

1

1

1

1

4

4

4 4

III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC

2 tính chất hóa học

phản ứng

của

polisaccarit

phản ứng

của

ancol

đa chức

1 Phản ứng của polisaccarit

Xenlulozơ bị thủy phân trong dung dịch axit nóng tạo ra glucozơ

(C6H10O5)n + nH2O H 2 SO 4 ,t o

nC6H12O6

Phản ứng thủy phân cũng xảy ra ở trong dạ dày động vật nhai lại nhờ enzimxenlulaza

2.Phản ứng của ancol đa chức

 Xenlulozơ phản ứng với HNO3 đặc có H2SO4

đặc làm xúc tác

nH2O

+

[C6H7O2(ONO2)3]n

H 2 SO 4 ,t o

+

[C6H7O2(OH)3]n

[C6H7O2(OH)3]n

[C6H7O2(OH)3]n

[C6H7O2(OH)(ONO2)2]n

[C6H7O2(OH)2ONO2 ]n

+

+

3nHONO2

2nHONO2

3nH2O

2nH2O

H 2 SO 4 ,t o

H 2 SO 4 ,t o

+

+

Các chất xenlulozo mono,đi hoặc trinitrat là những chất dễ cháy và nổ mạnh nên thường được dùng làm thuốc súng)

xenlulozơ mononitrat

xenlulozơ đinitrat

xenlulozơ trinitrat

2.Phản ứng của ancol đa chức

[C6H7O2(OH)3]n

[C6H7O2(OCOCH3)3]n

3n (CH3CO)2O

2n (CH3CO)2O +

[C6H7O2(OH)3]n

H 2 SO 4 ,t o

H 2 SO 4 ,t o

2n CH3COOH [C6H7O2(OH)(OCOCH3)2]n

3n CH3COOH

xenlulozơ điaxetat

xenlulozơ triaxetat

H2SO4 đặc làm xúc tác

Xenlulozơ điaxetat, xenlulozơ triaxetat là chất dẻo dễ kéo thành tơ sợi

+

+

+

2.Phản ứng của ancol đa chức

nhớt gọi là visco

Khi bơm dd nhớt này qua những lỗ rất nhỏ

(đường kính 0,1 mm ) và ngâm trong dd

H2SO4 loãng, xenlulozo được giải phóng ra

dưới dạng những sợi dài và mảnh, óng mượt

như tơ gọi là tơ visco.

tan trong dung dịch [Cu(NH3)4](OH)2

IV.ỨNG DỤNG

Tơ Bao bì

Vật liệu xây dựng

Chiếu

Vật dụng gia đình

Giấy

Xenlulozơ

1 Chọn câu đúng trong các câu sau:

A Xenlulozo và tinh bột có phân tử khối nhỏ

B Xenlulozo có phân tử khối nhỏ hơn tinh bột

C Xenlulozo và tinh bột có phân tử khối bằng nhau

D Xenlulozo và tinh bột đều có phân tử khối rất lớn, nhưng

phân tử khối của xenlulozo lớn hơn nhiều so với tinh bột

2 Tinh bột và xenlulozo khác nhau ở chỗ:

A Thành phần phân tử

B Phản ứng thủy phân

C Độ tan trong nước

D Cấu trúc mạch phân tử

3 Phát biểu nào sau đây là không đúng :

A Thủy phân (xúc tác H+, t°) saccarozo cũng như mantozơ

đều cho cùng một monosaccarit

B Sản phẩm thủy phân xenlulozo (xúc tác H+ , t°) có thể

tham gia phản ứng tráng gương

C Dung dịch fructozo hòa tan được Cu(OH)2

D Dung dịch Mantozo tác dụng với Cu(OH)2 khi đun nóng

cho kết tủa Cu2O

4 Lượng mùn cưa (chứa 50% là xenlulozo) cần để sản

xuát 1 tấn C 2 H 5 OH, biết hiệu suất của quá trình đạt 70%:

A 4,98 tấn

B 3,44 tấn

C 5,031 tấn

5 Tính thể tích axit nitric 99,67% có khối lượng riêng

là 1,52 g/ml cần để sản xuất 59,4g xenlulozơ

trinitrat nếu hiệu suất đạt 90%:

A 32,5 lít

B 26,5 lít

C 27,7 lít

D Kết quả khác

6 Phân tử khối trung bình của Xenlulozơ là 1620 000

đvC.Giá trị của n trong công thức (C6H10O5)n là:

A 7 000

B 8 000

C 9 000