VTG man baigiang y5 dr luan

CẬN LÂM SÀNG  CTM: BC tăng, đa số N khi có biến chứng  Vi trùng học:  điều trị thường không cần dựa vào Kq cấy VK,  Khi quyết định dùng kháng sinh toàn thân nên cây mủ làm kháng sinh

VIÊM TAI GIỮA MẠN MỦ

Chronic Suppurative Otitis Media

TS.BS Trần Viết Luân

Dịch tể học

 Lỗ thủng màng nhĩ càng lớn càng dễ bịVTGMM

 Mỹ: tần suất 39 TH/100.000 TE <15 tuổi mỗinăm Anh 0,9% TE , 0,5% NL

 Một số dân tộc nguy cơ cao: người Mỹ da đỏ8%, Eskimo 12% VTGMM: do vòi nhĩ rộng hơn

và mở nhiều hơn dễ trào ngược chất tiết vàovòm mũi họng

 Trẻ bất thường về sọ mặt, chẻ vòm…

Eustachian tube

 Protection from nasopharyngeal sound and secretions

 clearance of middle ear secretions

 ventilation (pressure regulation) of middle ear

 VK đi ngược từ vòi nhĩ khi BN bị

viêm mui, VMX, nhất là khi hỉ mũi

Thủng nhĩ

Chẩn đoán

1. Bệnh sử & TCCN :

 Thường có tiền căn chảy mủ tai kéo dài, từng

đợt, TC VTG cấp tái phát, thủng nhĩ do chấnthương

 BN thường không đau tai

 Nghe kém ở tai chảy mủ

 Có thể sốt, chóng mặt, đau tai  biến chứng

Cán búa Rốn nhĩ Tam giác sáng Màng căng

Mấu ngoài xương búa Màng chùng

2 TCTT:

 Có thể phù nề ống tai ngoài, thường không đau

 Dịch tai: mủ, hay giống phô mai, mủ nhầy, trong

loãng

 Lỗ thủng màng nhĩ: cần đánh giá vị trí, kích

thước Lỗ thủng nguy hiểm: ở góc sau trên,

măng chùng, thủng rộng sát rìa

 Niêm mạc hòm nhĩ: có thể phù nề, hoặc polyp,

nhợt nhạt, viêm đỏ, mô hạt viêm,…

Chẩn đoán

CẬN LÂM SÀNG

 CTM: BC tăng, đa số N khi có biến chứng

 Vi trùng học:

 điều trị thường không cần dựa vào Kq cấy VK,

 Khi quyết định dùng kháng sinh toàn thân nên cây mủ làm kháng sinh đồ, nhất là khi có biến chứng

 Đo thính lực:

 Thường điếc dẫn truyền

 HL> 30 dB có thể tổn thương chuỗi xương con.

 Nếu điếc hỗn hợp hay tiếp nhận cần nghĩ bệnh lan vào tai trong, có nguy cơ biến chứng: dò ống bán khuyên, viêm mê nhĩ.

CẬN LÂM SÀNG

 Hình ảnh học:

a XQ Schuller: xương chũm thường ngà đặc, thông bào kém phát triển, có thế thấy hình ảnh huỷ xương nếu khối cholesteatoma lớn.

- CT xương thái dương lát cắt mỏng: phát hiện huỷ

xương, tổn thương chuỗi xương con, ống bánkhuyên, dây VII, viêm xương chũm, nghi ngờcholesteatome, dị vật

b MRI: chụp MRI khi nghi ngờ có biến chứng

thuyên tắc xoang tĩnh mạch bên hay BC nội sọ

ĐIỀU TRỊ

Nội khoa:

 Điều trị tại chỗ: VTGMM đa số đáp ứng tốt.

 3 điểm quan trọng:

 Lựa chọn thuốc nhỏ tai thích hợp

 Chăm sóc làm vệ sinh tai tích cực

 Kiểm soát mô hạt viêm

ĐIỀU TRỊ

Nội khoa:

1 Thuốc KS nhỏ tai:

 Kháng sinh nhỏ tai phải diệt cả VK gram (-)

(Pseudomonas) và gram (+) (S aureus):

aminoglycosides (gentamycine, tobramycine) vàfluroquinolones

 Aminoglycosides có thể độc ốc tai hay tiền đình

 Kết hợp tobramycine + dexamethasone: khi cónhiều mô hạt viêm ở hòm nhĩ

ĐIỀU TRỊ

2 Chăm sóc tai:

 Đóng vai trò quan trọng: hút bỏ dịch mủ, thượng bì bong tróc ở ống tai giúp thuốc nhỏ tai thâm nhập tốt vào hòm nhĩ

 Rửa tai cũng là chọn lựa có hiệu quả, dễ chịu đ/v BN: dung dịch 50% oxy già (hoặc acid acetic) và 50% nước vô trùng.

ĐIỀU TRỊ

3 Giải quyết mô hạt viêm:

 Thuốc nhỏ tai có steroid

 Đôt điện lưỡng cực hoặc

nitrate bạc

 Hoặc lấy bỏ dưới kính hiển vi

ĐIỀU TRỊ

Kháng sinh toàn thân:

 Khi KS nhỏ tai không hiệu quả do không thâmnhập đươc vào ổ nhiễm trùng

 Cần dùng liên tục 3-4 tuần, và nên tiếp tục 3-4 ngày sau khi ngưng chảy mủ tai

ĐIỀU TRỊ

Kháng sinh toàn thân:

 Kháng sinh có hiệu quả tốt với Pseudomonas làpiperacillin và ceftazidime (đường chích)

 Fluoroquinolones: Ciprofloxacin rất hiệu quả

trong VTGMM (Pseudomonas), đường uống

cũng được hấp thu tốt như đường chích Thíchhợp cho điều trị ngoại trú

B Phẫu thuật: nếu điều trị nội thất bại

 Mổ xương chũm kỹ thuật kín (canal wall-up

C Phòng ngừa tránh tái phát:

 BN cần giữ tai sạch, khô, tránh vô nước, bơi lội

 Phẫu thuật đóng kín màng nhĩ khi tai khô,

ổn định giúp ngăn ngừa VK xâm nhập và cải thiện thính lực

ĐIỀU TRỊ

 Kháng sinh mạnh tiêm mạch và phẫu thuật

 Liệt mặt (ngoại biên): BN phải được phẫu

thuật sớm, lấy bỏ mô bệnh, giải áp dây VII

Biến chứng

1 Biến chứng trong xương thái dương:

 Viêm mê nhĩ:

 Do nhiễm trùng lan vào tai trong qua cửa sổ

tròn, cửa sổ bầu dục hay qua lỗ dò ống bán

 Cholesteatoma: gây huỷ xương, huỷ chuỗixương con, dẫn đến các biến chứng khác

 Cần phẫu thuật sớm

Biến chứng

2 Biến chứng nội sọ:

 Viêm tắc xoang TM bên:

 Khi nhiễm trùng lan qua xương vào xoang TM bên Cục máu đông có thể gây thuyên tắc ở

nơi xa như phổi,…

 Sốt cao, lạnh run, hội chứng nhiễm trùng

 Cấy máu (+) trong 50% TH

 MRI

 Kháng sinh phải qua màng não tốt, liều cao

 Khi tình trạng bệnh ổn định sẽ phẫu thuật làmsạch bệnh tích

2 Biến chứng nội sọ:

 Abces nội sọ: abces ngoài màng cứng, dưới

màng cứng, abces não, tiểu não

 Hội chứng nhiễm trùng và HC tăng áp lực nội sọ

 HC thần kinh định vị xuất hiện muộn và không

hằng định

 Chụp CT não có cản quang, MRI

 Thường phối hợp phẫu thuật với ngoại thần

kinh

TIÊN LƯỢNG

 BN VTGMM thường có tiên lượng khá nếu xét

về mặt kiểm soát nhiễm trùng

 Mục đích chính của điều trị là mang lại cho BN “ tai an toàn” (safe ear)

 Khi có biến chứng, nhất là BC nội sọ, tiên lượngthường nặng