2014 DVCK DC

Moỏi lieõn heọ naứy bao goàm ẹVCK thuự y gaõy taực haùi ủeỏn sửực khoỷe ngửụứi Nghieõn cửựu ẹVCK caàn keỏt hụùp vụựi caực ngaứnh khaực nhử sinh thaựi hoùc, khớ tửụùng-thuỷy vaờn, ủũa

ẹũnh nghúa

ẹVCK Y hoùc laứ khoa hoùc nghieõn cửựu caực moỏi lieõn

heọ giửừa ẹVCK ủeỏn sửực khhoỷe cuỷa ngửụứi Moỏi

lieõn heọ naứy bao goàm ẹVCK thuự y gaõy taực haùi

ủeỏn sửực khoỷe ngửụứi

Nghieõn cửựu ẹVCK caàn keỏt hụùp vụựi caực ngaứnh

khaực nhử sinh thaựi hoùc, khớ tửụùng-thuỷy vaờn, ủũa

lyự, hoựa hoùc, thoỏng keõ, dũch teó, vi sinh y hoùc,

virus hoùc, kyự sinh hoùc, sinh hoùc, thuự y, noõng

nghieọp, ủoọng vaọt hoùc v.v

Chân khớp = Chân đốt = Tiết túc = Arthropoda

PHÂN LOẠI

Ngành:

Lớp:

ARTHROPODA = Độâng Vật Chân Khớp

INSECTA = Côn trùng ARACHNIDA = Nhện CRUSTACEA = Giáp xác CHILOPODA = Đa túc, nhiều chân PENTASTOMIDA = Giun lưỡi, miệng móc

INSECTA = Coân truøng

ARACHNIDA = Nheän

CRUSTACEA = Giáp xác

CHILOPODA = Đa túc, nhiều chân

PENTASTOMIDA = Giun lưỡi, miệng móc

 Đối xứng

 Không xương sống

 Chân có khớp

 Chức năng của da

 Lớp vỏ bằng chitin

 Chức năng của xương

ĐẶC ĐIỂM CƠ THỂ HỌC

- Dựng hình

- Chống đở cơ thể

- Nơi bám của cơ

Bộ xương ngoài (Exoskeleton)

Cơ thể chia 3 phần rõ rệt: đầu, ngực bụng

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

Cơ quan nội tạng

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

Hệ hô hấp

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

Cụ quan sinh duùc

Cễ THEÅ HOẽC LễÙP COÂN TRUỉNG

CQSD đực CQSD cái

SINH HỌC

CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN

Tr ëng thµnh

Trøng

Êu trïng Nhéng

Êu trïng

KÐn

Chu tr×nh ph¸t triÓn

Biến thái hoàn toàn

 BiÕn th¸i kh«ng hoµn toµn

CHU TRÌNH PHÁT

TRIỂN

SINH HỌC

Trứng

Trưởng thành

Nhộng

VAI TRÒ TRONG Y HỌC

ChiÕm ®o¹t m¸u: gißi ruåi, ve, ruåi tr©u

i G©y bÖnh

penetrans

i G©y bÖnh

scabiei

i G©y bÖnh

Ký sinh Pediculus humanus > Pediculus

capitis

i G©y bÖnh

Ký sinh Phthirus pubis

(inguinalis)

i G©y bÖnh

Ngo¹i ký sinh RỆP GIƯỜNG Cimex lectularius

Vai trß G¢Y BƯNH: BƯNH GIßI RUåI

B BƯnh gißi hĩt m¸u: Auchmeromyia luteola

A Gißi vÕt th ¬ng: Lucilia sericata

C BƯnh gißi da vµ d íi da: Cordylobia, Dermatobia, Hyoderma, Gastrophilus

D BƯnh gißi xoang mỈt: Mịi-hÇu; m¾t; tai

E BƯnh gißi ® êng tiªu hãa - NiƯu sinh dơc

i G©y bƯnh GIÒI RUỒI

Gây độc, dị ứng: ong, bọ cạp, rết, mạt, kiến,

nhện

i Gây bệnh

G©y sî h·i

i G©y bÖnh

ii TruyỊn bƯnh

 Ký chđ trung gian

 VËn chuyĨn mÇm bƯnh

 Ruåi

 Cyclops, cua, Ctenocephalides canis

VAI TRÒ TRONG Y HỌC

Musca domestica Sarcophaga sp Lucilia sp

RUOÀIchu tr×nh ph¸t triÓn

4-5ng

I Vai trß VËN CHUYÓN MÇM BÖNH

VÊy nhiÔm mÇm bÖnh dÝnh ë ch©n, c¸nh khi ¨n

MÇm bÖnh cã trong diÒu ® îc ùa ra trong khi ¨n

Phãng uÕ trong khi ¨n

TruyÒn bÖnh THô §éng c¸c mÇm bÖnh qua ® êng ¨n, uèng

ĐVCK hút máu và truyền tích cực tác nhân gây bệnh từ

động vật này sang động vật khác

 Vector

ii Truyền bệnh

Vi trïng, virus

Giun chØ

KST sèt rÐt

BỌ CHÉT

I H×nh th¸I - sinh häc

1 tuÇn

2 - 6 ngµy

1 - 2 tuÇn

BỌ CHÉT

Ii Ph©n lo¹i

X astia

X brasiliensis

Yersinia pestis

BỌ CHÉTIii Vai trß trong y häc

Rickettsia prowazeki

BỆNH CHÍ

BỆNH SỐT PHÁT BAN

Rochalimaea quintana

BỆNH SỐT CHIẾN HÀO

Borrelia recurrentis

BỆNH SỐT HỒI QUI

CHÍ

Ii Vai trß trong y häc

Líp nhÖn (arachnida)

 Bé ve, m¹t (Acarina)

Hä ve cøng (Ixodiae) vµ hä ve mÒm (Argasidae)

VE

Líp nhÖn (arachnida)

 Bé NhÖn (Araneae)

Latrodectus mactans Loxoceles reclusa

Haplopelma schmidti (Von Wirth

1991, Viet Nam

Líp nhÖn (arachnida)

 Bé Bä c¹p (Scorpionida)

BIỆN PHÁP MÔI-SINH

BIỆN PHÁP HÓA HỌC

BIỆN PHÁP SINH HỌC

KIỂM SOÁT ĐVCK Y HỌC

Làm mất cân bằng sinh thái và duy trì sự mất cân bằng bất lợi cho ĐVCK có hại

Dập dịch nhanh – Phòng ngừa ngắn do độ tồn lưu kém

Permethrine: đang sử dụng tốt

Sự dụng thiên địch: mầm bệnh, kẻ

thù

BIỆN PHÁP DI TRUYỀN

Vô sinh con đực

Paederus sp

§iÒu trÞ: uèng kh¸ng viªm + kh¸ng histamine

+ kh¸ng sinh nÕu cÇn

TRIATOMA SPp Rhodnius SPP.

Bọ xít (Reduviidae)

TruyÒn Trypanosoma cruzi g©y bÖnh Chagas ë ch©u Mü

Phô hä Triatominae: Rhodnius, Triatoma, Panstrongylus

ChÝch hót m¸u g©y dÞ øng, viªm ë ViÖt Nam

Trypanosoma spp.

Trypanosoma cruzi