ôn thi phát triển cộng đồng

ôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồngôn thi phát triển cộng đồng

1 Thuận lợi và khó khăn của phát triển cộng đồng trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay.

* Những thuận lợi

Yếu tố văn hóa của người Việt Nam với truyền thống làng xã, tính cố kết cộng đồng cao, tinh thần trọng tình, trọng ái, “tương thân tương ái”, “tình làng nghĩa xóm”, “lá lành đùm lá rách”, … đã tạo ra sự đoàn kết gắn bó chặt chẽ những người dân trong cộng đồng với nhau, đó là sức mạnh lớn lao để có thể chiến thắng mọi khó khăn, rủi ro trong cộng đồng

Đảng và Nhà nước Việt Nam lấy tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho chiến lược phát triển kinh tế- xã hội của quốc gia: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Nó nhấn mạnh triệt để vai trò của người dân trong cộng đồng , phát huy cơ chế “dân chủ cơ sở” phù hợp với các nguyên tắc hành động trong phát triển cộng đồng

Đặc điểm tổ chức của Việt Nam, ngoài tổ chức Đảng và chính quyền các cấp, còn có các tổ chức chính trị xã hội (như Hội Phụ nữ, Hội nông dân, Hội cựu chiến binh, Đoàn thanh niên,…) với mạng lưới rộng khắp từ trung ương tới địa phương với số lượng thành viên rất lớn Các tổ chức đoàn thể đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường thông tin liên lạc giữa Đảng, Nhà nước và người dân ở

cơ sở Ngoài ra, cơ cấu tổ chức xã hội Việt Nam hết sức thuận lợi, các đoàn thể có

“chân rết” tới tận cơ sở Tổ dân phố là đơn vị gần dân nhất, giữ vai trò liên lạc giữa người dân và chính quyền địa phương Các tổ chức chính trị, xã hội được Đảng lãnh đạo đã hướng về các mục tiêu của phát triển cộng đồng để hành động Đó là các mục tiêu" dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, bình đẳng dân chủ và văn minh" Các hình thức tổ chức hoạt động cộng đồng đã rất đa dạng, phong phú và không ngừng mở rộng mối quan hệ hợp tác quốc tế với tất cả các quốc gia trên toàn cầu

Việt Nam có nguồn tài nguyên dồi dào cả về vật chất lẫn con người Người dân Việt nam cần cù, thông minh, năng động, không ngại khổ, ngại khó

Từ thập kỷ 90 của thế kỷ 20 các tổ chức Chính phủ và Phi chính phủ Việt Nam đã mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức Quốc tế trong lĩnh vực phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá với các mục tiêu xoá đói, giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chăm sóc y tế, giáo dục, chăm sóc trẻ em đặc biệt khó khăn… nhằm hỗ trợ, giúp đỡ các cộng đồng nghèo thuộc các khu vực có nhiều rủi ro, khó khăn (nông thôn, miền núi, ven biển) khắc phục từng bước các khó khăn của họ

Từ cuối thập kỷ 90 đến nay, các chương trình, dự án phát triển đã chú trọng đến việc cung cấp các kiến thức, kỹ năng và tài nguyên cho người dân thuộc nhóm đối tượng ít có cơ hội tiếp xúc với các nguồn lực của xã hội trong cộng đồng như người nghèo, phụ nữ, trẻ em, những người sống trong vùng có nhiều thiên tai… phương pháp phát triển cộng đồng còn được trang bị toàn diện cả về lý thuyết và thực hành cho các lực lượng cán bộ chủ chốt trong các cộng đồng hưởng lợi để họ lãnh đạo và giúp đỡ cộng đồng của họ vượt qua khó khăn theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, phát huy “quyền dân chủ cơ sở, các năng lực tự quản” trong cộng đồng Bước đầu đã đem lại những thành công đáng kể về việc cải thiện đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội cho một số cộng đồng xã hội thuộc khu vực nông thôn, miền núi, dân tộc ít người Hiện tại phương pháp phát triển cộng đồng

đã và đang phát huy hiệu quả trong các dự án phát triển đô thị ở Việt Nam với các mục tiêu phát triển kinh tế, cải thiện vệ sinh môi trường, phòng chống tệ nạn xã hội…

Các nhà nghiên cứu và thực hành về phát triển cộng đồng đã có nhiều cơ hội

để học tập, nghiên cứu, ứng dụng các lý thuyết và kinh nghiệm của mình vào trong thực tế cuộc sống mang tính chất chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn Các trường đào tạo thuộc khối xã hội và nhân văn đã chú trọng đưa môn học phát triển cộng đồng vào giảng dạy cho học sinh, sinh viên từ bậc trung cấp đến bậc đại học Một số cán

bộ nghiên cứu, giảng dạy đã được cử đi học ở nước ngoài bậc trên đại học

• Khó khăn

Phát triển cộng đồng là một khoa học còn rất mới mẻ ở Việt nam Cán bộ làm công tác phát triển cộng đồng chủ yếu là các nhà thực tế, họ chưa được đào tạo

cơ bản Đội ngũ cán sự xã hội chuyên nghiệp còn rất ít và chưa có nhiều cơ hội để

tham gia vào các chương trình phát triển cộng đồng ở các địa phương Họ rất thiếu kinh nghiệm thực tiễn và xa lạ với phương pháp cùng tham gia Chính các tác viên cộng đồng còn áp đặt, làm thay, chưa tin tưởng thật sự vào khả năng của người dân, của cộng đồng

Việc trang bị các kiến thức và phương pháp tiếp cận của khoa học về phát triển cộng đồng mới chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết cho các sinh viên thuộc một

số trường như Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Công đoàn, Đại học

Mở TP Hồ Chí Minh, Đại học Lao động Xã hội, Đại học Đồng Tháp và một số cán

bộ làm dự án về phát triển cộng đồng

Các hoạt động cải thiện đời sống cho người dân thông qua một số dự án của chính quyền thường mang tính chỉ đạo từ trên xuống nên tính hiệu quả chưa cao Người dân có thói quen ngại sự thay đổi, trông chờ, ỷ lại cho xã hội về các lĩnh vực giải quyết an sinh xã hội cho cộng đồng

Cơ chế vận hành của các thể chế xã hội ở Việt nam vẫn còn ảnh hưởng nhiều của cơ chế bao cấp vì vậy phần đông đội ngũ cán bộ làm công tác phát triển còn ngại tiếp cận với cái mới, ngại sự thay đổi Vì vậy tính thụ động của các cấp có thẩm quyền còn phổ biến

Dân số Việt Nam phần đông sống ở nông thôn, tính gia trưởng, tư tưởng phụ quyền, trình độ dân trí còn thấp, văn hoá, lối sống còn mang nặng tính tiểu nông, , khó khăn trong việc tiếp thu các kiến thức mới cũng làm hạn chế nhiều đến việc áp dụng phương pháp phát triển cộng đồng vào các khu vực này

2 Mục đích, ý nghĩa của phát triển cộng đồng.

a Mục đích:

Trọng tâm của phát triển cộng đồng là phát triển con người, vì con người trong cộng đồng Đây là thước đo được hiểu theo nghĩa rộng chứ không chỉ là tăng trưởng kinh tế hay những tiến bộ về vật chất Mục tiêu chiến lược của phát triển cộng đồng là góp phần mở rộng và phát triển các nhận thức và hành động có tính

chất hợp tác trong cộng đồng, phát triển năng lực tự quản cộng đồng, phát triển khả năng của con người và định chế của xã hội Nó được thể hiện là:

- Hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân trong cộng đồng với sự cân bằng về vật chất và tinh thần

- Tạo sự bình đẳng trong tham gia của mọi nhóm xã hội, kể cả nhóm xã hội

bị thiệt thòi, qua đó đẩy mạnh sự công bằng xã hội

- Củng cố các thiết chế xã hội, tổ chức xã hội để tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển biến xã hội và sự tăng trưởng

-Thu hút sự tham gia tối đa của người dân vào tiến trình phát triển cộng đồng

b Ý nghĩa của phát triển cộng đồng

- Giúp người dân nhận thức được các vấn đề của cộng đồng cũng chính là những vấn đề của họ.

- Người dân được tham gia vào các hoạt động phát triển một cách tích cực, giúp họ nhận thức được các giá trị, niềm tin vào khả năng của họ.

- Huy động được tiềm năng của mọi cơ quan tổ chức, người dân, tài nguyên trong cộng đồng để cải thiện đời sống mọi mặt của họ.

- Tăng cường mối liên kết, đoàn kết trong cộng đồng vì mục đích của phát triển cộng đồng.

- Là cơ sở để thu hút nguồn hỗ trợ từ bên ngoài và góp phần cải thiện các chính sách xã hội, an sinh xã hội cho phù hợp với điều kiện thực tế của cộng đồng.

3 Các nguyên tắc trong phát triển cộng đồng.

Để làm tốt vai trò trách nhiệm của người tác viên cộng đồng, trên cơ sở các nguyên

lý, quan điểm, mục tiêu của phát triển cộng đồng, người tác viên cộng đồng và các chương trình, dự án phát triển cộng đồng phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Bắt đầu từ nhu cầu, tài nguyên và khả năng của người dân

Hoạt động phát triển phải xuất phát từ yếu tố “nội tại”, từ những gì người dân có, từ những mong muốn, nhu cầu, từ sáng kiến, kinh nghiệm và sức lực của

họ Từ đó giúp cho họ dễ tham gia và có khả năng thực hiện một cách thuận lợi

Khi tham gia vào tiến trình phát triển cộng đồng, động cơ ban đầu của người dân có thể rất khác nhau, có người tham gia vì động cơ thích đươc tụ tập, hội họp, kết bạn mới; người khác tham gia để tỏ ra mình là người gắn bó, cũng có trách nhiệm với cộng đồng Nếu chỉ với những động cơ đó, khi gặp khó khăn, người dân sẵn sàng

“bỏ cuộc” giữa chừng Người dân chỉ tham gia vào tiến trình “phát triển cộng đồng” một cách trung thành nếu như họ “giác ngộ” thực sự về vấn đề của cộng đồng, về hoàn cảnh sống hiện tại của họ, họ không chấp nhận được, không thỏa mãn với điều kiện đó, cần thiết phải thay đổi, cần phải có môi trường sống tốt hơn, bình đẳng hơn Nói cách khác, sự giác ngộ phải chuyển thành nhu cầu, lúc đó người dân mới có động lực thực sự để tham gia vào tiến trình phát triển cộng đồng Và điều quan trọng là tác viên cộng đồng khi làm việc với cộng đồng cần nắm bắt, khai thác và phát hiện và chỉ

ra được những nhu cầu đó của người dân để tiến trình phát triển cộng đồng được bắt đầu diễn ra thuận lợi, đúng mục đích và ý nghĩa

Cần chú ý đôi khi nhu cầu của người dân rất khác với nhu cầu của nhà tài trợ, hoặc của chính quyền địa phương Chẳng hạn cộng đồng đang cần nước sạch, nhưng dự án chỉ xây dựng các trụ sở hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng Đồng thời nên vận dụng những gì có sẵn trong cộng đồng thí dụ các vật liệu như gỗ, tranh, tre, và tay nghề của người dân trong cộng đồng để dựng một lớp học, đào giếng

Bên cạnh đó, tác viên cộng đồng cũng cần lưu ý, phát triển cộng đồng chỉ có thể là nội sinh, nghĩa là xuất phát từ khả năng, ý chí, và nội lực bên trong Hỗ trợ bên ngoài (chuyên môn, kỹ thuật, tài chính ) là rất cần thiết nhưng chỉ là chất xúc tác Nội lực của một cộng đồng ở đâu? đấy là một câu hỏi thường được đặt ra đối với nhiều người khi làm việc với cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng nghèo Mà cái nghèo, cái khó, theo lô gích thông thường là “bó cái khôn” Nội lực ở đây không phải và không bao giờ chỉ là nguồn lực tài chính Trong phát triển cộng đồng, nội lực mà cộng đồng có thể tiếp cận được bao gồm:

• Các nguồn tài sán thiên nhiên

• Các nguồn tài sán vật lý

• Các nguồn tài sán về con người

• Các nguồn tài sán về xã hội

• Các nguồn tài sán về tài chính

- Tin tưởng vào dân, vào khả năng thay đổi và phát triển của cộng đồng

Xuất phát từ triết lý của công tác xã hội, tác viên cộng đồng phải luôn tin tưởng vào khả năng và năng lực của người dân Luôn tin tưởng rằng người dân dù nghèo hoặc khó khăn nhưng họ đều có óc sáng tạo và tính gắn bó, mong muốn thay đổi cuộc sống cộng đồng tốt hơn Có như thế mới tránh được tư tưởng làm thay, làm hộ rất thường xảy ra trong phát triển cộng đồng Tác viên cộng đồng luôn tin tưởng rằng người dân hoàn toàn có khả năng quản lý cuộc sống và các vấn đề của mình ngoại trừ khi họ bị đè nặng bởi mối lo âu để sinh sống Tác viên cộng đồng cần luôn tin tưởng rằng, khi người dân đã có động lực xuất phát từ việc đáp ứng đúng nhu cầu của mình và khi đã được huy động, họ sẽ tìm thấy sức mạnh tinh thần và sức mạnh vật chất cần thiết để hành động Khả năng của người dân ở đây không chỉ là khả năng về kinh tê, về vật chất mà còn là khả năng suy tính cho phù hợp với hoàn cảnh, khả năng đóng góp kinh nghiệm, tài lực, trí lực vào triến trình phát triển cộng đồng Khả năng ở đây không phải là khả năng của một hai cá nhân cá thể mà là của cả một tập thể, một cộng đồng, đó là sức mạnh rất lớn

Lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã cho thấy khả năng của dân, nếu biết khai thác, phát huy thì đó là sức mạnh vô địch Một dân tộc tuy nhỏ

bé nhưng với niềm tin, với ý chí và nghị lực, với tinh thần đoàn kết và phát huy nội lực, chúng ta đã chiến thắng biết bao kẻ thù hùng mạnh, giành được độc lập tự do và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, “sánh ngang với các cường quốc năm châu”

Thực hiện nguyên tắc này, tác viên cộng đồng hay những người lãnh đạo cộng đồng phải biết phát huy cao độ sức mạnh “dời non, lấp biển”, sức mạnh “một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Những thành công nhỏ là niềm khuyến khích lớn để người dân tiếp tục đi lên Không nên làm thay, làm hộ mà cùng sống, cùng làm với người dân và khuyến khích họ một cách kịp thời

- Khuyến khích người dân cùng tham gia và dành quyền tự quyết cho người dân

Nhu cầu muốn thay đổi khi đã được đông đảo người dân nhận thức, được giác ngộ một cách rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân thì nó sẽ trở thành động lực

để người dân đoàn kết lại, tổ chức lại, cùng chung lưng đấu cật, cùng hành động Trong quá trình tổ chức lại, thành lập các nhóm, các tổ chức đại diện của mình sẽ

là một nhu cầu thực tế Mỗi tổ chức, mỗi nhóm phải khuyến khích người dân tham gia đầy đủ vào các hoạt động Người lãnh đạo, người tác viên cộng đồng chỉ hành động trên cơ sở ý kiến của người dân Giống như khi làm việc với cá nhân và nhóm, ở đây tác viên cộng đồng luôn khích lệ và tạo điều kiện để người dân tham gia vào các hoạt động Người dân phải được tham gia cùng làm, kết hợp với các tổ chức nguồn lực bên ngoài để giải quyết vấn đề của chính họ Trong các cuộc họp, tác viên cộng đồng chỉ là người điều phối còn người dân mới là người đưa ra các quyết định cuối cùng cho các vấn đề của họ Khi người dân được cùng thảo luận, bàn bạc, quyết định chọn lựa các nhu cầu ưu tiên, các giải pháp thì họ sẽ làm đến cùng vì do chính họ chon lựa và quyết định Họ làm vì họ thấy đó là của họ và họ cảm thấy có trách nhiệm với nó Điều này nhằm xây dựng, củng cố năng lực cộng đồng, đồng thời giúp cộng đồng làm chủ những hoạt động của mình ngay từ đầu tiến trình giải quyết vấn đề

- Bắt đầu từ những hoạt động nhỏ

Đối tượng mà chúng ta nhắm đến là những người nghèo, những người yếu thế còn hạn chế về kiến thức và kỹ năng cho nên muốn họ tự tin và hoàn thành tốt công việc thì phải bắt đầu từ những hoạt động nhỏ, đơn giản

Với những hoạt động nhỏ, người dân được tập dần cách điều hành và quản

lý các hoạt động để đạt được thành công Qua đó năng lực của họ được bồi dưỡng, giúp họ tự tin hơn và sẽ có khả năng đảm nhận những công việc lớn hơn, khó hơn

mà vẫn có khả năng hoàn thành

- Tạo nhiều cơ hội để người dân tương trợ lẫn nhau và chú ý ưu tiên các nhóm người yếu thế trong cộng đồng

Với truyền thống “tương thân, tương ái”, “lá lành đùm lá rách”, thông qua việc tương trợ lẫn nhau và qua các hoạt động chung, các thành viêntrong cộng đồng vừa đạt được cảm xúc tự hoàn thành nhiệm vụ vừa góp phần cải thiện an sinh cho nhóm, giúp nhau cùng phát triển Ưu tiên nhóm người yếu thế trong cộng đồng, tạo điều kiện để họ được tham gia, được tôn trọng và được hỗ trợ trong mọi hoạt động của cộng đồng Cả hai điều này đều quan trọng như nhau Ví dụ phân công những người có tay nghề sẽ hướng dẫn những người học nghề trong một nhóm, hoặc tổ chức các buổi họp để người dân cùng bàn cách giúp đỡ những người già neo đơn, hoặc phụ nữ đơn thân trong cộng đồng

- Mở rộng các hình thức liên kết trong và ngoài cộng đồng

Phương pháp này được gọi là “tạo mạng lưới” (networking), thí dụ liên kết giữa những nhóm trong cộng đồng như nhóm giáo dục xoá mù chữ; nhóm truyền thông môi trường; nhóm chăn nuôi, trồng trọt; nhóm thể thao, văn nghệ Hoặc liên kết với các nhóm khác ngoài cộng đồng như các nhóm tiết kiệm-tín dụng của cộng đồng X sẽ liên kết với cộng đồng Y để tạo thành các cụm hoặc trung tâm Việc liên kết này sẽ tạo thêm hiệu quả, sức mạnh vì các nhóm có thể trao đổi, sử dụng nguồn lực của nhau Đồng thời tăng thêm tiếng nói cho các cộng đồng, nếu có vấn đề cần

đề xuất, ngay cả chính sách

- Tuân thủ theo tiến trình và các phương pháp tiếp cận đặc thù

Bất kì một dự án phát triển cộng đồng nào cũng cần có một tiến trình tuần tự các bước Nếu không thực hiện theo lộ trình đã định thì mọi việc sẽ trở nên lộn xộn, mất phương hướng và sẽ khó đi đến việc giải quyết đúng mục tiêu đã đề ra VD: Để giúp một cộng đồng từ yếu kém trở thành tự lực phải qua các bước để cộng đồng phát triển từ cộng đồng yếu kém trở thành cộng đồng thức tỉnh sau đó đến cộng đông đã được tăng năng lực rồi trở thành tự lực…

Bên cạnh việc tuân thủ theo tiến trình , để giúp người dân cộng đồng tham gia và hợp tác thì rất cần đến những phương pháp đặc thù để có thể huy động được người dân và hoàn thành tôt mục tiêu đề ra

Cộng đồng yếu kém Cộng đồng thức tỉnh CĐ tăng năng lực Cộng đồng tự lực

Tìm hiểu, nhận diện và phân tích cộng đồngPhát huy tiềm năngHuấn luyệnHình thành các nhóm liên kếtTăng cường năng lực tự quản

Hành động chung có sự lượng giá

(từ thấp đến cao)

Việc vận dụng các nguyên tắc trên cần linh hoạt, mền dẻo, tuỳ vào đặc điểm, tình hình và điều kiện ở mỗi cộng đồng khác nhau, các cơ hội khác nhau

4 Đặc điểm của cộng đồng kém phát triển

Bài tải trang 21-22

5 Vẽ sơ đồ tiến trình phát tri ển cộng đồng và giải thích.

Tiến trình phát triển cộng đồng đi từ cộng đồng yếu kém đến cộng đồng tự lực qua các bước sau:

SƠ ĐỒ TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỘNG

Giải thích:

a Cộng đồng yếu kém:

“Cộng đồng yếu kém” ở đây muốn chỉ cộng đồng đang có vấn đề hay cộng đồng đang có những nhu cầu nào đó cần thỏa mãn nhưng vấn đề đó chưa được nhận thức đầy đủ hoặc chỉ một vài người nào đó nhận thức được mà chưa phải cả cộng đồng nhận ra

Một cộng đồng cần phát triển phải đưa ra được các tiêu chí của sự kém phát triển: Tỷ lệ nghèo đói, tình trạng ô nhiễm môi trường, tỷ lệ trẻ em thất học, tình trạng hạ tầng cơ sở xuống cấp, phương thức sản xuất lạc hậu…

Muốn tìm hiểu và phân tích cộng đồng phải áp dụng một số phương pháp điều tra nghiên cứu theo nhiều cách thức tiếp cận khác nhau như: Điều tra xã hội học, tổ chức các cuộc họp trong dân, phỏng vấn sâu các cấp lãnh đạo và người dân,

tổ chức các cuộc hội thảo trong cộng đồng…để tìm ra các vấn đề bức xúc của cộng đồng Muốn giải quyết vấn đề hiệu quả cần phải có quá trình thức tỉnh cộng đồng

b Cộng đồng thức tỉnh

“Cộng đồng thức tỉnh”, đó là việc cộng đồng nhận ra vấn đề của mình, hay người dân đã được “mở mắt”, nhận ra vấn đề, biến nó thành nhu cầu thực sự cho sự thay đổi Có thể ví giai đoạn này giống như một người thường xuyên đau ốm, sau khi được bác sỹ thăm khám đã phát hiện ra căn bệnh của mình và kiếm tìm các phương thức chữa trị

Muốn thức tỉnh cộng đồng để giúp họ nhận thức được các vấn đề của họ đòi hỏi có sự hợp tác tích cực giữa người làm công tác phát triển và người dân

Các hoạt động thức tỉnh cộng đồng gồm:

- Tuyên truyền , vận động để người dân nhận thức được phương thức phát triển cộng đồng;

- Tổ chức tham quan, học tập các mô hình phát triển cộng đồng có hiệu quả trong thực tiễn;

- Tổ chức hội nghị, hội thảo trao đổi kinh nghiệm về các hoạt động trong phát triển cộng đồng giữa các cá nhân và tổ chức có cùng mục đích, nhu cầu bức xúc giống nhau, điều kiện, hoàn cảnh xã hội gần giống nhau;

- Tập huấn theo phương pháp cùng tham gia là một hình thức giúp người dân ý thức được các vấn đề của họ và cùng nhau đưa ra các giải pháp hợp lý nhất giúp cộng đồng thức tỉnh nhanh hơn