Giáo án sinh 9 tiết 1,2,3

TT: phương pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen 2 Kỹ năng: + Rèn kỹ năng quan sát và kỹ năng phân tích kênh hình để giải thích được các kết quả thí nghiệm theo qua điểm của Men Đen.. N

Ngày soạn: 19/8/2017

Ngày dạy: 21/8/2017

Chương I: Các thí nghiệm của MenĐen.

Tiết 1 BÀI 1: MEN ĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: + HS nêu được nhiệm vụ, nội dung và vai trò của di truyền

học

+ Giới thiệu được Menđen là người đặt nền móng cho di tuyền

học

+ Nêu được phương pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen

+ Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyên

học

TT: phương pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen

2 Kỹ năng: + Rèn kỹ năng quan sát và kỹ năng phân tích kênh hình để giải

thích được các kết quả thí nghiệm theo qua điểm của

Men Đen

+Phát triển tư duy phân tích so sánh

3.Thái độ: xây dựng ý thức tự giác và thói quen tìm kiến thức trong học

tập

4 Năng lực hướng tới:NLtự học, tư duy sáng tạo, NLhợp tác NL giao tiếp,

NL tri thức sinh học

II CHUẨN BỊ:

*GV: Tranh phóng to: các cặp tính trạng trong thí nghiệm của

Menđen

*HS: Tìm hiểu trước bài

*Gợi ý ứng dụng CNTT :

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Tổ chức :1’ Kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ2’ : Kiểm tra sách vở.

3 Bài mới:

ĐVĐ(2’): Tại sao gà chỉ đẻ ra gà mà không đẻ ra vịt? Hiện tượng đó

gọi là gỡ? Ngành khoa học nào nghiờn cứu những hiện tượng đó?

* Tiến hành:

Hoạt động của giáo viên và HS TG Nội dung

Hoạt động 1: Di truyền học

GV: yêu cầu học sinh làm bài tập / sgk.5

? Liên hệ thực tế bản thân mình có những điểm

10

’

1 Di truyền học:

 Đối tượng:

-Di truyền là hiện tượng

nào giống và khác với Bố Mẹ ?

? Hãy dự doán và giải thích hiện tượng ?

HS: Trình bày những đặc điểm của bản thân giống

và khác với bố mẹ: chiều cao, màu mắt, hình dạng

tai…

GV: giải thích

- Đặc điểm giống bố mẹ  hiện tượng di

truyền

- Đặc điểm khác bố mẹ  hiện tượng biến

dị

GV: cho lớp trao đổi tiếp

? Vậy thế nào là di truyền ? biến dị ?

? Trình bày nội dung và ý nghĩa thực tiễn của di

truyên học

HS: trả lời câu hỏi yêu cầu nêu được:

-Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng

của bố mẹ tổ tiên cho các thế hệ con cháu

- Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ

và khác nhau về nhiều chi tiết

=>Đại diện các nhóm nhận xét bổ xung

HS: tự tổng kết mục 1

GV: giải thích rõ ý “Biến dị và di truyền là hai

hiện tượng song song, gắn liền với nhau trong quá

trình sinh sản.”

GV: yêu cầu học sinh tổng kết rút ra kết luận

chung mục 1

Hoạt động2 : Menđen người đặt nền móng cho

di truyền học

HS: gọi 1 học sinh đọc tiểu sử của Menđen cả

lớp theo dõi

GV: giới thiệu tiểu sử của Menđen

GV: giới thiệu tình hình nghiên cứu di truyền học

ở thế kỷ XX và phương pháp nghiên cứu của

Menđen

GV: yêu cầu hs quan sát hình 1.2  trao đổi nhóm

trả lời câu hỏi:

? Nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp tính

trạng đem lai ?

? Nêu phương pháp nghiên cứu của Menđen ?

12

’

truyền đạt các tính trạng của

bố mẹ tổ tiên cho các thế hệ con cháu

-Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết

- Biến dị và di truyền là hai hiện tượng song song, gắn liền với nhau trong quá trình sinh sản

 ND: Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện tượng

di truyền và biến dị

ý nghĩa DTH có ý nghĩa thực tiễn cho khoa học chon giống, y hoc và công nghệ sinh học hiện đại

II.Menđen người đặt nền móng cho di truyền học: + Grêgo Menđen (1822 -

1884) : đặt nền móng cho di truyền học

+ Phương pháp nghiên cứu:pp phân tích các thế hệ lai

- Lai cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản

…

- Dùng toán thống kê để phân tích kêt quả lai quy luật di truyền các tính trạng

…

- Phương pháp lai phân tích độc đáo trong phương pháp

HS: quan sát hình 1.2 kết hợp với thông tin sgk 

trao đổi nhóm trả lời câu hỏi, yêu cầu nêu được:

-Sự tương phản của từng cặp tính trạng

-Nội dung cơ bản của phương pháp lai phân tích

các thế hệ

=> Đại diện các nhóm phát biểu, lớp nhận xét bổ

sung

GV: nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo trong

phương pháp nghiên cứu di truyền của Menđen

chọn đậu Hà Lan là đối hiện tượng nghiên cứu

Hoạt động 3:Một số thuật ngữ và ký hiệu trong

di truyền học:

GV: hướng dẫn học sinh nghiên cứu một số thuật

ngữ

GV: yêu cầu học sinh lấy ví dụ cho từng thuật

ngữ

GV: nhận xét sửa chữa nếu có

GV: giới thiệu một số ký hiệu cho học sinh

VD: P Bố x Mẹ

HS: tự thu nhận thông tin => ghi nhớ kiến thức

HS: lấy ví dụ cụ thể

HS: đọc kết luận chung => ghi nhớ kiến thức

8’

nghiên cứu của Men Đen: tách riêng từng cặp tính trạng

để nghiên cứu- làm đơn giản tính di truyền phức tạp của sinh vật cho dễ nghiên cứu: Tạo dòng thuần chủng: dùng toán thống kê phân tích để rút

ra các quy luật di truyền

III.Một số thuật ngữ và ký hiệu trong di truyền học:

*Thuật ngữ : + Tính trạng + Cặp tính trạng tương phản + Nhân tố di truyền

+ Giống (dòng) thuần chủng

=>SGK Trang6

* Ký hiệu: - P cặp bố mẹ xuất phát

- x phép lai

- F thế hệ con

- G Giao tử

Giống đực Giống cái

* Kết luận chung: SGK/7

4 Củng cố(5’)

GV: sử dụng câu hỏi

1) Trình bày nội dung, đối tượng và ý nghĩa của di truyền học ?

2) Tại sao Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản để thực hiện

phép lai ?

3) Lấy ví dụ về tính trạng ở người để minh hoạ cho khái niệm “cặp

tính trạng tương phản” ?

5 Hướng dẫn về nhà(5’):

+ Học bài theo nội dung SGK và vở ghi

+ Trả lời câu hỏi 1,2,3,4 (SGK)

+ Đọc mục “em có biết”

+Kẻ bảng 2/8 vào vở bài tập

Ngày soạn: 23/8/2017 Tiết 2

Ngày dạy: 26/8/2017

BÀI 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

+ HS trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

+ Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp và thể dị hợp

+ Hiểu và phát biểu được nội dung quy luật phân li

+ Giải thích kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

TT: phát biểu được nội dung quy luật phân li

2.Kỹ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình để giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen

- Rèn kĩ năng phân tích số liệu, tư duy lôgic

3 Thái độ: củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của

hiện tượng sinh học

4 Năng lực hướng tới:NLtự học, tư duy sáng tạo, NLhợp tác NL giao tiếp,

NL tri thức sinh học

II CHUẨN BỊ:

*GV: + Tranh phóng to: - Sơ đồ thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà Lan

- Sơ đồ sự di truyền màu hoa ở đậu Hà Lan

- Sơ đồ giải thích kết quả thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

+ Bảng phụ ghi nội dung bảng 2/sgk.8

*HS: Tìm hiểu trước bài

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :

1 Tổ chức: (1’)Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

1)Trình bày, nội dung, ý nghĩa của hiện tượng di truyền học ?

2)Cặp tính trạng tương phản ? lấy ví dụ ở người để minh hoạ cho khái

niệm cặp tính trạng tương phản ?

3)Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của

Menđen

3 Bài mới:

ĐVĐ:(1’) Vừa rồi các em đã được nghe bạn A nhắc lại nội dung cơ bản của

phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen Vậy sự di truyền các tính

trạng của bố mẹ cho con cháu như thế nào? bài hôm nay sẽ trả lời cho chúng

ta biết điều đó

*Ti n h nh: ến hành: ành:

Hoạt động của giáo viên và học sinh TG Nội dung

Hoạt động1: Thí nghiệm của Menđen

GV: hướng dẫn hs quan sát tranh hình 2.1 =>

giới thiệu sự thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu

Hà Lan

HS: quan sát tranh, theo dõi và ghi nhớ cách

tiến hành

GV: sử dụng bảng 2 để phân tích khái niệm:

kiểu hình, tính trạng trội, tính trạng lặn

HS: ghi nhớ các khái niệm

GV: yêu cầu học sinh nghiên cứu bảng

2/sgk.8 => thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

? Nhận xét kiểu hình ở F 1 ?

? Xác định tỉ lệ kiểu hình ở F 2 trong t ng ừng

tr ường hợp: ng h p: ợp:

Hoa trắng

-18’ I.Thí nghiệm của Men Đen:

a, Thí nghiệm: Lai hai giống đậu Hà

Lan khác nhau về một cặp trạng thuần chủng tương phản

VD: P Hoa đỏ x Hoa trắng

F1 hoa đỏ

F2 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng ( Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội : 1 lặn )

b, Các khái niệm:

+ Kiểu hình: là tổ hợp các tính trạng của cơ thể

Ví dụ:Ruồi giấm có kiểu hình thân xám cánh dài hay thân đen cánh cụt + Tính trạng trội: là tính trạng biểu

Thân cao _

Thân lùn

Quả vàng

-? Từ kết quả đã tính toán hãy rút ra tỉ lệ kiểu

hình ở F 2 ?

? Trình bày thí nghiệm của Menđen ?

HS: phân tích bảng số liệu, thảo luận trong

nhóm => yêu cầu nêu được:

+ Kiểu hình F1 mang tính trạng trội (của bố

hoặc mẹ)

+ Tỉ lệ kiều hình ở F2 là:

~

~

3

Thân cao _ 487 ~

~

~

3

Quả lục _ 428 ~

~

~

3

+ Nội dung thí nghiệm

HS: đại diện nhóm rút ra nhận xét, các nhóm

khác nhận xét bổ sung

GV: nhấn mạnh về sự thay đổi giống làm mẹ

thì kết quả thu được khong thay đổi

 Vai trò như nhau của bố và mẹ

GV: yêu cầu hs làm bài tập điền từ sgk.9

HS: lựa chọn những cụm từ thích hợp điền

vào chỗ trống: 1 đồng tính ; 2 3trội ; 3

1lặn.

HS: 12 hs đọc lại nội dung ghi nhớ kết

quả

Hoạt động2: Menđen giải thích kết quả thí

nghiệm

GV: giải thích quan điểm đương thời của

Menđen về di truyền hoà hợp

HS: ghi nhớ kiến thức

? Nêu quan niệm của Menđen về giao tử

thuần khiết

GV: yêu cầu hs thảo luận nhóm làm bài tập

/sgk.9

? Cho biết tỉ lệ các loại giao tử ở F 1 và tỉ lệ

15’

hiện ở F1 + Tính trạng lặn: là tính trạng đến F2

được biểu hiện

C, Kêt luận:

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính còn F2 có sự Phân ly tính trạng theo tỷ lệ trung bình 3 trội:

1 lặn

II.Men đen giải thích kết quả thí nghiệm:

- Theo Menđen : + Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quy định

+ Quy ước: Hoa đỏ: AA Hoa trắng: aa

- Sơ đồ minh hoạ:

P Hoa đỏ x Hoa trắng

AA aa

Gp A a

F1 hoa đỏ Aa

F1 X F1 : Hoa đỏ Aa x Hoa đỏ

Aa GF1 A, a A, a

F2 1AA ;2Aa; 1aa

3 hoa đỏ : 1 hoa trắng

=>Giải thích kết quả thí nghiệm: Bằng

sự phân li của cặp NTDT(gen) trong quá trình phát sinh giao tử và sự tổ hợp lại của chúnh trong thụ tinh

các loại hợp tử ở F 2 ?

? Tại sao F 2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ : 1 hoa

trắng ?

HS: quan sát hình 2.3 thảo luận nhóm xác

định được:

+ G F1 là: 1A : 1a

Hợp tử F2 có tỉ lệ : 1AA : 2Aa : 1aa

+ Vì hợp tử Aa, biểu hiện kiểu hình trội

giống hợp tử AA

 GV nêu cách giải thích của Men đen

HS: ghi nhớ kiến thức

-GV: hoàn thiện kiến thức => yêu cầu hs nêu

nội dung của quy luật phân li

HS: ghi nhớ kiến thức

=>Nội dung quy luật phân li: Trong quỏ trỡnh phỏt sinh giao tử, mỗi nhõn

tố di truyền trong cặp nhõn tố di truyền phõn li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P

Kết luận chung: sgk.10

4 Củng cố: (3’)

GV sử dụng câu hỏi :

1) Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả thí

nghiệm theo Menđen ?

2) Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho ví dụ minh hoạ ?

5 Hướng dẫn về nhà: (1’)

* Học bài trả lời câu hỏi 1,2,3/sgk.10

* Làm bài tập 4 GV hướng dẫn cách quy ước gen và cách viết

sơ đồ lai (lớp 9a)

Ngày soạn : 20/8/2016 Tiết 3

Ngày dạy : /8/2016

BÀI 3:LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG(tiếp theo)

I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- HS hiểu được và trình bày nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

- Giải thích vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiện nhất định

- Nêu được ý nghĩa của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống

TT : nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

2 Kỹ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình để giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen

- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm

- Luyện kỹ năng viết sơ đồ lai

3 Thái độ: Lòng say mê môn học, yêu thích khám phá.Có niềm tin khoa

học về bản chất vật chất của các hiện tượng sống và khả năng nhận thức của con người

4 Năng lực hướng tới:NLtự học, tư duy sáng tạo, NLhợp tác NL giao tiếp,

NL tri thức sinh học

II CHUẨN BỊ:

*GV: tranh minh hoạ lai phân tích

-Tranh phóng to hình 3/sgk.12

*HS: sgk

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :

1 Tổ chức : (1’)Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

1) Nêu khái niệm kiểu hình và cho ví dụ minh hoạ ? 2) Phát biểu nội dung quy luật phân li ? giải thích kết quả thí nghiệm của Menđen trên đậu Hà Lan ?

3 Bài mới:

ĐVĐ:(1’) Trong phép lai của Menđen có phải lúc nào tính trạng trội cũng

được biểu hiện ở F1 ? có bao giờ trường hợp khác xảy ra ?

*Tiến hành:

Hoạt động của giáo viên &HS TG Nội dung

Hoạt động 1: Lai phân tích.

GV: yêu cầu hs nêu tỉ lệ các loại hợp

tử ở F2 trong thí nghiệm của Menđen

HS: nêu kết quả hợp tử ở F2 có tỉ lệ:

1AA : 2Aa : 1aa

GV: từ kết quả trên phân tích các khái

niệm kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị

hợp

HS: ghi nhớ khái niệm

GV: yêu cầu hs xác định kết quả của

các phép lai:

? P Hoa đỏ x Hoa trắng

AA aa

? P Hoa đỏ x Hoa trắng

Aa aa

HS: các nhóm thảo luận viết sơ đồ lai

của hai trường hợp và nêu kết quả của

từng trường hợp

 Đại diện hai nhóm nên viết sơ đồ

lai Các nhóm khác theo dõi hoàn

thiện đáp án

- GV: chốt lại kiến thức và nêu vấn đề:

hoa đỏ có hai kiểu gen AA và Aa

? Làm thế nào để xác định được kiểu

gen của cá thể mang tính trạng trội ?

HS: căn cứ vào hai sơ đồ thảo luận và

nêu được:

+ Muốn xác định kiểu gen của cá thể

mang tính trạng trội => đem lai với cá

thể mang tính trạng lặn

- GV: thông báo cho hs phép lai đó gọi

là phép lai phân tích Yêu cầu hs làm

tiếp bài tập điền từ sgk.11

HS: lần lượt điền vào các khoảng

trống theo thứ tự: 1 trội ; 2 Kiểu gen ;

3 Lặn ; 4 Đồng hợp ; 5 Dị hợp

23’

7’

III Lai phân tích:

a) Một số khái niệm :

+ Kiểu gen: là tổ hợp toàn bộ các gen trong tế bào của cơ thể

VD:Ruồi giấm có kiểu gen BBVV, hoặc bbvv

+ Thể đồng hợp: kiểu gen chứa cặp gen gồm 2 gen tương ứng giống nhau VD:

AA, BB, aa, bb

+ Thể dị hợp: kiểu gen chứa cặp gen gồm 2 gen tương ứng khác nhau.VD: Aa;Bb

b) Lai phân tích:

VD: P A A x

a a

Gp A a

FB tất cả là A a

P A a x

a a

Gp Aa a

FB 1 A a : 1aa

Lai phân tích là phép lai giữa

cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn

-Nếu kết quả phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trội

có kiểu gen đồng hợp

-Nếu kết quả phép lai phân tính theo tỉ lệ 1:1 thì cá thể

- GV: gọi một hs nhắc lại khái niệm

phép lai phân tích

- GV: đưa thêm thông tin để hs phân

biệt được khái niệm lai phân tích và lai

phân tính là nhằm xác định kiểu gen

của cá thể mang tính trạng trội

HS: 1  2 đọc lại khái niệm lai phân

tích

Hoạt động 2: ý nghĩa tương quan trội

– lặn

GV: yêu cầu hs nghiên cứu thông tin

sgk trao đổi nhóm trả lời câu hỏi:

? Nêu tương quan trội lặn trong tự

nhiên ?

? Xác định trạng trội và tính trạng lặn

nhằm mục đích gì ?

? Việc xác định độ thuần chủng của

giống có ý nghĩa gì trong sản xuất ?

HS: tự thu nhận và xử lí thông tin

Thảo luận nhóm và thống nhất đáp án

Đại diện nhóm trình bày đáp án

các nhóm khác nhận xét bổ sung

? Muốn xác định giống có thuần chủng

hay không cần thực hiện phép lai nào ?

HS: xác định được cần sử dụng phép

lai phân tích và nêu nội dung phương

pháp

GV: yêu cầu hs tự rút ra kết luận về ý

nghĩa của tương quan trội lặn

 Hoạt động 3: Tỡm hiểu và phõn

biệt di truyền trội khụng hoàn

toàn với trội hoàn toàn.

(khụng dạy giới thiệu (lớp 9a ))

mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp

*Ý nghĩa của lai phân tích:Lai phân tích được sử dụng trong chọn giống để kiểm tra giống

có thuần chủng hay không

IV Ý nghĩa của tương quan trội lặn:

+ Trong tự nhiên mối tương quan trội lặn là phổ biến + Tính trạng trội thường là tính trạng tốt  cần xác định tính trạng trội và tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gen tạo giống có ý nghĩa kinh tế

+ Trong chọn giống để tránh

sự phân li tính trạng phải kiểm tra độ thuần chủng của giống

III/Trội khụng hoàn toàn

4 Củng cố: (5’)

GV sử dụng phiếu học tập có nội dung như sau:

Hãy khoanh tròn vào chữ cái (a,b,c…) chỉ ý trả lời đúng

1) Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích Kết quả thu được:

a Toàn quả vàng c 1 quả đỏ : 1 quả vàng