BÀI GIẢNG VIÊM CƠ NHIỄM KHUẨN

Nắm được khái niệm về viêm cơ nhiễm khuẩn, các yếu tố nguy cơ của viêm cơ nhiễm khuẩn.. Biết được các biểu hiện lâm sàng của viêm cơ nhiễm khuẩn... Khái niệm Viêm cơ nhiễm khuẩn là các

VIÊM CƠ NHIỄM KHUẨN

NỘI DUNG

1 Đại cương

2 Triệu chứng

3 Chẩn đoán

4 Điều trị

MỤC TIÊU

1 Nắm được khái niệm về viêm cơ nhiễm khuẩn, các yếu tố nguy cơ của viêm cơ nhiễm khuẩn

2 Biết được các biểu hiện lâm sàng của viêm cơ nhiễm khuẩn

1 ĐẠI CƯƠNG

1.1 Khái niệm

Viêm cơ nhiễm khuẩn là các tổn thương cơ do VK gây nên Các loại VK gây viêm cơ thường gặp là tụ cầu (đặc biệt là tụ cầu vàng), liên cầu, trực khuẩn mủ xanh Viêm cơ nhiễm khuẩn chỉ xuất hiện khi có đủ 2 yếu tố: có VK gây bệnh và cơ bị tổn thương Tổn thương cơ tạo điều kiện cho VK xâm nhập, làm “tổ”, phát triển và gây bệnh

1.2 Yếu tố nguy cơ mắc bệnh

♦ Viêm cơ nhiễm khuẩn hay gặp ở những BN bị suy giảm miễn dịch: đái tháo đường, điều trị bằng

Corticoid kéo dài, suy kiệt, mắc bệnh ác tính

♦ Tổn thương da như chấn thương giập rách cơ, vết thương hở, mụn nhọt

Khi VT không được chăm sóc tốt, mụn nhọt nặn

mủ sớm hoặc chích nặn không bảo đảm vô khuẩn tạo điều kiện cho VK xâm nhập và gây bệnh

♦ Các thủ thuật y tế không bảo đảm vô khuẩn như tiêm chích, châm cứu, PT… tạo điều kiện thuận lợi cho sự xâm nhập của VK vào cơ thể người bệnh

2 TRIỆU CHỨNG

 Toàn thân: hội chứng

nhiễm khuẩn rõ (sốt cao

39-40oC, rét run, môi khô,

lưỡi bẩn, hơi thở hôi)

lưỡi bẩn, hơi thở hôi)

2.1 Lâm sàng

 Tại chỗ: viêm cơ

Bất kỳ cơ nào cũng có

thể bị viêm, hay gặp nhất là

cơ đùi, cơ mông và cơ thắt

lưng chậu Có thể một cơ bị

viêm hay nhiều cơ bị viêm

cùng một lúc

♦ Giai đoạn đầu (2 tuần đầu): cơ sưng, có thể đỏ hoặc

không, đau và căng nhẹ

Giai đoạn này các triệu chứng thường không rõ ràng nên

dễ bị bỏ qua

dễ bị bỏ qua

♦ Giai đoạn 2 (tuần 3-4): sưng, nóng, đỏ, đau rõ Khám cơ

có thể thấy dấu hiệu bùng nhùng, ấn lõm (dấu hiệu phù nề) Chọc hút có mủ

Bệnh thường được chẩn đoán trong giai đoạn 2

♦ Giai đoạn 3: nếu không được chữa đúng cách, viêm cơ gây ra các biến chứng như apxe nơi khác, viêm khớp lân cận, sốc nhiễm khuẩn, suy chức năng thận

Viêm cơ thường trải qua 3 giai đoạn Viêm cơ thường trải qua 3 giai đoạn:

Riêng đối với viêm cơ thắt lưng

chậu thì triệu chứng tại chỗ khó phát hiện vì cơ ở sâu BN thường đau ở vùng mạng sườn, hạ sườn

Triệu chứng gợi ý: BN không duỗi được chân ở bên có cơ bị tổn

thương trong khi mọi động tác khác của khớp háng (gấp, dạng, khép,

xoay ) đều bình thường

Khối apxe có thể di chuyển xuống khớp háng, phần trên đùi, cơ mông Viêm cơ thắt lưng chậu còn có thể

do VK lao gây ra, xuất hiện sau viêm đốt sống đĩa đệm

2.2 Cận lâm sàng

♦ Xét nghiệm máu: BC tăng, tốc độ máu lắng tăng

♦ Xét nghiệm dịch ổ viêm: có nhiều BC đa nhân trung tính Phát hiện VK gây bệnh bằng soi tươi, cấy bệnh phẩm

phân lập VK và làm KS đồ Cấy máu để xác định VK

♦ Test Mantoux: nếu nghi BN mắc lao

♦ Siêu âm: chẩn đoán viêm cơ thắt lưng chậu, định hướng chọc hút dịch ổ apxe lấy bệnh phẩm, dẫn lưu mủ

♦ Chụp X quang quy ước: phát hiện tổn thương xương, khớp kèm theo

♦ Chụp CLVT hoặc MRI: phát hiện viêm cơ thắt lưng chậu

♦ Lâm sàng: các triệu chứng toàn thân và tại chỗ.

3 CHẨN ĐOÁN

♦ Cận lâm sàng:

- Xét nghiệm máu

- Siêu âm

- Chụp cắt lớp vi tính

- Chụp cộng hưởng từ

- Nuôi cấy phân lập được vi khuẩn

4 ĐIỀU TRỊ

Có những trường hợp viêm cơ nhiễm khuẩn chỉ cần điều trị nội khoa đơn thuần, song có những trường hợp phải kết hợp cả nội khoa và ngoại khoa

Điều trị cụ thể khi chưa định danh được VK gây bệnh:

♦Penicillin G 150 mg/kg/ngày, chia 4 lần tiêm bắp hoặc pha với dịch truyền tĩnh mạch trong 7-10 ngày; sau đó duy trì bằng uống Penicillin V 100-150 mg/kg/ngày

♦ Hoặc Flucloxacillin tiên tĩnh mạch 4g/ngày trong 7-10 ngày, sau đó duy trì bằng uống Cloxacillin 4,5 g/ngày

 Nếu BN sốt cao, đau nhiều thì dùng thêm thuốc hạ

sốt, giảm đau: Paracetamol 0,5g, uống 4-6 viên/ngày

mủ hoặc PT để dẫn lưu mủ và loại bỏ tổ chức hoại tử

nhiễm khuẩn (nếu có)

TỔNG KẾT BÀI HỌC

1 Đại cương

Khái niệm khái niệm viêm cơ nhiễm khuẩn, các yếu tố nguy cơ

2 Triệu chứng

♦ Lâm sàng: toàn thân, tại chỗ (3 giai đoạn)

♦ Cận lâm sàng: xét nghiệm máu, dịch ổ viêm, siêu

âm, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ, nuôi cấy phân lập được vi khuẩn

3 Chẩn đoán

Dựa vào lâm sàng và cận lâm sàng

4 Điều trị

♦ Dùng KS sớm, liều cao, thời gian 6 tuần

♦ Cho thuốc hạ sốt, giảm đau nếu BN sốt cao, đau nhiều

♦ Nâng cao thể trạng cho BN

♦ Chọc hút mủ hoặc PT dẫn lưu mủ và loại bỏ tổ chức

hoại tử khi đã hình thành ổ mủ trong cơ

♦ Điều trị các biến chứng viêm khớp, suy thận, sốc nhiễm khuẩn (nếu có)

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI

Câu 1: Nêu các triệu chứng LS của viêm cơ nhiễm khuẩn? Trả lời:

♦ Toàn thân: ………

♦ Tại chỗ: viêm cơ (3 giai đoạn)

+ Giai đoạn đầu (2 tuần đầu): ………

+ Giai đoạn 2 (tuần 3-4): ………

+ Giai đoạn 3: ………

hội chứng nhiễm khuẩn

cơ sưng, có thể đỏ hoặc

không, đau và căng nhẹ

cơ sưng, nóng, đỏ, đau rõ Khám

có thể thấy DH bùng nhùng, ấn lõm, chọc hút có mủ

có các biến chứng như apxe nơi khác, viêm khớp lân cận, sốc nhiễm khuẩn, suy chức năng thận

Câu 2: Nêu các yếu tố chẩn đoán viêm cơ nhiễm khuẩn? Trả lời:

Chẩn đoán viêm cơ nhiễm khuẩn dựa vào: ……… LS (toàn thân và tại chỗ), XN máu, siêu âm, chụp CLVT, MRI, nuôi cấy phân lập được VK

CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI

Câu 1: Nêu khái niệm về viêm cơ nhiễm khuẩn, các yếu tố

nguy cơ viêm cơ nhiễm khuẩn?

Câu 2: Biểu hiện lâm sàng của viêm cơ nhiễm khuẩn?

Câu 3: Phương pháp điều trị viêm cơ nhiễm khuẩn? Phương pháp điều trị viêm cơ nhiễm khuẩn?

1 Bộ Y tế (2013), Bệnh học ngoại khoa (dùng cho đào tạo y sỹ trung cấp), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

2 Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Hà Nội (2006), Bài giảng Bệnh học ngoại khoa, tập I, II (dùng cho sinh viên đại học y), Nhà xuất bản Y học

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHUẨN BỊ BÀI SAU

Apxe