ND: Ca ngợi tinh thần yêu nớc , ý sức mạnh bảo vệ đất nớc , thể hiện ớc mơ của nhân dân về ng- ời anh hùng cứu nớc.. ý nghĩa và đặc điểm chung của Ph ơng thức tự sự : 1 Thờng ngày chún
Trang 1- Đơn vị cấu tạo của từ tiếng Việt.
2 Về kĩ năng: Nhận diện phân biệt đợc:
Trang 21.3) Ghi nhớ (SGK T13)
2 Từ đơn và từ phức:
2.1) Ví dụ:
- Từ đơn : từ , đấy, nớc , ta, chăm nghề, và , có, tục, ngày, tết, làm
- Giống nhau: đều là những từ gồm nhiều tiếng
- Khác nhau: + Từ nghép : các tiếng có quan hệ với nhau về
Trang 3c) Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc: Cậu mợ, cô gì, chú bác, anh em
2 Bài tập 2 (T14)
- Theo giới tính (nam - nữ ) : anhchị, ông bà, cha mẹ , cô cậu , gì chú
- Theo bậc (trên dới): Bác cháu, chị em , ông con, dì cháu
3 Bài tập 3 (T14)
- Cách chế biến bánh : rán, nớng ,hấp, tráng, nhúng, chng
- Chất liệu làm bánh: nếp, tẻ , khoai, ngô, sắn, đậu xanh, gai
- T/c của bánh : dẻo, xốp, phổi bò
- H/ dáng của bánh : bánh gối, taivoi
4 Củng cố bài giảng (3/)
- Giỏo viờn khỏi quỏt bài học- Học sinh nhắc lại nội dung
GV khái quát nội dung chính : từ ? từ có mấy loại : k/n từng loại? (từ đơn? từ phức? Từ ghép? Từ láy? )
5 Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà (1/):
- Học thuộc 2 ghi nhớ trang 13 14 , làm bài tập 4,5 (tr 15)
Trang 4- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc điểm thể loại.
- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết nghệ thuật kì ảo trong văn bản
- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc đợc kểtheo trình tự thời gian
3 Về tư tưởng:
- Giaựo duùc loứng tửù haứo veà truyeàn thoỏng anh huứng trong lũch sửỷ choỏng ngoaùi xaõm cuỷa daõn toọc Giaựo duùc tinh thaàn ngửụừng moọ, kớnh yeõu nhửừng anh huứng coự coõng vụựi non soõng, ủaỏt nửụực
Trang 5B Ph ơng pháp, Đồ dùng dạy học:
- Giảng bình, nêu vấn đề, gợi mở
- Đồ dùng dạy học: Chuẩn KTKN, giáo án, sgk, sgv, tranh
minh hoạ
C Tiến trình bài dạy:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu ý nghĩa của truỵên "Bánh chng, bánh
giầy" ?
- Gợi ý trả lời: - Giải thích nguồn gốc Bánh chng, bánh giầy
và tục làm bánh ngày tết
- Đề cao lao động , nghề nông , sự thờ cúng
trời đất, tổ tiên
- Xây dựng, giữ gìn , truyền thống văn hoá
Đ 4 : cũn lại : dấu tớch để lại.
II Đọc - tìm hiểu chi tiết:
Trang 6? Hãy tìm những chi tiết nói
về sự ra đời của Gióng?
? Qua đó em thấy sự ra đời và
tuổi thơ của Gióng có gì
đặc biệt
? Sự kiện nào làm biến đổi
cuộc đời của Gióng?
? Tiếng nói đầu tiên của Gióng
đâu nằm đấy
-> Kỳ lạ khác thờng
2 Gióng đi giết giặc cứu n ớc:
- Sứ giả đi tìm ngời cứu nớc
- Tiếng nói đầu tiên của Gióng:
đòi đi đánh giặc
* Từ khi gặp sứ giả:
+ Gióng lớn nhanh nh thổi -> đáp ứng yêu cầu cấp bách chống giặc ngoại xâm
Trang 7+ Bà con dân làng góp gạo
nuôi Gióng , sức mạnh của
Gióng là sức mạnh của toàn
thế nào? Hiện tợng ấy có ý gì?
? Chi tiết gậy sắt gậy , gióng
nhổ tre giết giặc có ý nghĩa
* Gióng đánh giặc cứu nớc:
- Gióng vùng dậy, vơn vai biến thành tráng sĩ
- Mặc giáp , cầm roi , nhảy lên ngựa
-> Oai phong lẫm liệt , dũng mãnh,
đẹp đẽ, lớn lao kỳ vĩ -> sự trởng thành vợt bậc của dân tộc ta
- Gậy sắt gẫy , Gióng nhổ tre giếtgiặc
-> Sự sáng tạo trong chiến đấu
3 Gióng cởi giáp bay về trời:
- Gióng là ngời có công nhng không màng danh lợi
* ý nghĩa hình tợng Gióng: (GV
bình giảng)
- Là hình ảnh tiêu biểu rực rỡ của
ngời anh hùng đánh giặc giữ nớc trong VHVN Là hình tợng ngời anh hùng đầu tiên, tiêu biểu cho
Trang 8? Truỵện liên quan đến sự
tranh trong saựch giaựo khoa
Trong nhửừng bửực tranh maứ
em yeõu thớch bửực tranh naứo
nhaỏt, taùi sao?
lòng yêu nớc của nhân dân ta.
- Là ngời anh hùng mang sức mạnh của tổ tiên , tiêu biểu cho lòng yêu nớc của nhân dân ta.
- Là Là ngời anh hùng mang sức mạnh của tổ tiên thần thánh , của cộng đồng của TN , văn hoá , kỹ thuật
- Nói lên lòng yêu nớc , khả năng , sức mạnh quật khởi của dân tộc trong bảo vệ đất nớc.
III Tổng kết:
1 ND: Ca ngợi tinh thần yêu nớc , ý
sức mạnh bảo vệ đất nớc , thể hiện ớc mơ của nhân dân về ng-
ời anh hùng cứu nớc
2 Nghệ thuật: Hình tợng Gióng
đợc xây dựng = những chi tiết hiện tợng kỳ ảo, nhiều màu sắc thần kỳ ->tăng sức hấp dẫn
IV Luyện tập: ( Sgk 24 )
Trang 9? Theo em tại sao Hội thi
thể thao trong nhà truờng
phổ thông lại mang tên
“Hội khỏe Phù Đổng”?
(Thánh Gióng là hình
ảnh của thiếu nhi Việt
Nam Sức Phù Đổng từ
lâu đã trở thành bức
tượng cho sức mạnh và
lòng yêu nước của tuổi
trẻ)
4 Củng cố, và hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà
- Giáo viên khái quát bài học- Học sinh nhắc lại nội dung
Trang 10? VB là gì? có mấy kiểu VB và phơng thức biểu đạt tơng
? Vậy theo em khi kể chuyện
ngời nghe muốn biết điều
gì và ngời kể phải làm gì?
- Hs quan sát ví dụ trong sgk
? Theo em, câu chuyện đợc
Sự Văn bản này cho ta biết
điều gì ? (kể về ai? ở thời
nào? làm việc gì? DB? Kết
quả? ý nghĩa? )
(Kề về Gióng , thời Hùng
v-ơng./
? Vỡ sao coự theồ noựi
I ý nghĩa và đặc điểm chung của Ph
ơng thức tự sự :
1) Thờng ngày chúng ta thờng kể chuyện và nghe kể chuyện (chuyện
VH, cổ tích, đời thờng và sinh hoạt )
- Ngời nghe muốn biết ngời, vật, sự việc đợc kể đến Ngời kể phải thông báo cho biết những thông tin , giải thích về sự vật, việc đang đợc kể
- Câu chuyện đợc kể phải có ý nghĩa nào đó
2) Truyện T Gióng kể về 8 sự việc:
- Sự ra đời của Gióng
- Gióng biết nói và đòi đi đánh giặc
- Từ khi gặp sứ giả Gióng lớn nh thổi
- Gióng vơn vai thành nhạc sĩ cần vũ khí nhảy lên ngựa sắt đi đánh giặc
- Gióng đánh tan giặc
- Gióng lên núi cởi bỏ giáp bay về trời
- Vua lập đền thờ phong hiệu cho Gióng những dấu tích còn lại của Gióng
Trang 11truyeọn Thaựnh Gioựng laứ
truyeọn ca ngụùi coõng ủửực
cuỷa ngửụứi anh huứng laứng
Gioựng?
(Vỡ caõu chuyeọn xoay quanh
nhửừng chieỏn coõng ủuoồi
giaởc cuỷa Gioựng ẹaõy
chớnh laứ nieàm tửù haứo
cuỷa nhaõn daõn ta )
? Diễn biến các sự việc trên
+ Ông già đẵn củi mang về
+ Vì đờng xa - kiệt sức
+ Than thở muốn chết vì vất vả
+ Thần chết xuất hiện
+ Sợ hãi nói khác đi
- ý nghĩa truyện: Con ngời muốn thoát khỏi cực nhọc + rất coi trọng sự sống của mình , thể hiện tình yêu cuộc sống , dù kiệt sức thì sống vẫn hơn chết
Trang 12Mây rủ nhau bẫy chuột nhng
mèo tham ăn nên bị sa bẫy)
H: Qua đó truyện nêu nên ý
tính chất thông báo lại các sự
việc đã diễn ra
2 Bài tập 2:
-Bài thơ là tự sự vì có các đặc điểm của PTTS
+ Bé Mây cùng mèo con nớng cá bẫy chuột
+ Cả 2 tin là chuột sẽ sa bẫy
+ Đêm bé Mây mơ thấy mình cùng meo xử án chuột
+ Sáng ra Mây thấy mèo con sập bẫy (Mèo thèm quá đã chui vào bẫy ăn tranh phần chuột và ngủ ở trong bẫy)
là 1 đoạn trong lịch sử 6
4 Củng cố bài giảng; Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà
-Giỏo viờn khỏi quỏt bài học
- Học sinh nhắc lại nội dung
- Học bài, kể lại các truyện truyền thuyết đã học
- Soạn : "Sơn Tinh Thủy Tinh"
Trang 132 Kiểm tra bài cũ:
? VB là gì? có mấy kiểu VB và phơng thức biểu đạt tơng
? Vậy theo em khi kể chuyện
ngời nghe muốn biết điều
gì và ngời kể phải làm gì?
- Hs quan sát ví dụ trong sgk
I ý nghĩa và đặc điểm chung của Ph
ơng thức tự sự :
1) Thờng ngày chúng ta thờng kể chuyện và nghe kể chuyện (chuyện
VH, cổ tích, đời thờng và sinh hoạt )
- Ngời nghe muốn biết ngời, vật, sự việc đợc kể đến Ngời kể phải thông báo cho biết những thông tin , giải thích về sự vật, việc đang đợc kể
- Câu chuyện đợc kể phải có ý nghĩa
Trang 14? Theo em, câu chuyện đợc
Sự Văn bản này cho ta biết
điều gì ? (kể về ai? ở thời
nào? làm việc gì? DB? Kết
quả? ý nghĩa? )
(Kề về Gióng , thời Hùng
v-ơng./
? Vỡ sao coự theồ noựi
truyeọn Thaựnh Gioựng laứ
truyeọn ca ngụùi coõng ủửực
cuỷa ngửụứi anh huứng laứng
Gioựng?
(Vỡ caõu chuyeọn xoay quanh
nhửừng chieỏn coõng ủuoồi
giaởc cuỷa Gioựng ẹaõy
chớnh laứ nieàm tửù haứo
cuỷa nhaõn daõn ta )
? Diễn biến các sự việc trên
2) Truyện T Gióng kể về 8 sự việc:
- Sự ra đời của Gióng
- Gióng biết nói và đòi đi đánh giặc
- Từ khi gặp sứ giả Gióng lớn nh thổi
- Gióng vơn vai thành nhạc sĩ cần vũ khí nhảy lên ngựa sắt đi đánh giặc
- Gióng đánh tan giặc
- Gióng lên núi cởi bỏ giáp bay về trời
- Vua lập đền thờ phong hiệu cho Gióng những dấu tích còn lại của Gióng
-> Truyện kể về 1 chuỗi các sự việc ( sự việc xảy ra trớc kể trớc, sự việc sảy
ra sau kể sau) theo trình tự nhất địnhcuối cùng đi đến kết thúc , thể hiện 1
Trang 15Mây rủ nhau bẫy chuột nhng
mèo tham ăn nên bị sa bẫy)
H: Qua đó truyện nêu nên ý
+ Ông già đẵn củi mang về
+ Vì đờng xa - kiệt sức
+ Than thở muốn chết vì vất vả
+ Thần chết xuất hiện
+ Sợ hãi nói khác đi
- ý nghĩa truyện: Con ngời muốn thoát khỏi cực nhọc + rất coi trọng sự sống của mình , thể hiện tình yêu cuộc sống , dù kiệt sức thì sống vẫn hơn chết
2 Bài tập 2:
-Bài thơ là tự sự vì có các đặc điểm của PTTS
+ Bé Mây cùng mèo con nớng cá bẫy chuột
+ Cả 2 tin là chuột sẽ sa bẫy
+ Đêm bé Mây mơ thấy mình cùng meo xử án chuột
+ Sáng ra Mây thấy mèo con sập bẫy (Mèo thèm quá đã chui vào bẫy ăn tranh phần chuột và ngủ ở trong bẫy)
Trang 16tính chất thông báo lại các sự
việc đã diễn ra
là 1 đoạn trong lịch sử 6
4 Củng cố bài giảng; Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà
-Giỏo viờn khỏi quỏt bài học
- Học sinh nhắc lại nội dung
- Học bài, kể lại các truyện truyền thuyết đã học
- Soạn : "Sơn Tinh Thủy Tinh"
- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết “ ST – TT”
- Cách giải thích hiện tợng lũ lụt xảy ra ở đồng bằng Bắc Bộ
và khát vọng của ngời việt cổ trong việc chế ngự thiên tai lũ
lụt, bảo vệ cuộc sống của mình trong một truyền thuyết
Trang 17- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: sử dụng
nhiều chi tiết kì lạ, hoang đờng
2 V ề kĩ n ă ng: - Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo
đặc trng thể loại
- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện
- Xác định ý nghĩa của truyện; - Kể lại đợc
truyện
3 V ề t ư t ưở ng:
- Giáo dục ý thức chống thiên tai lũ lụt
B Ph ơng pháp, ph ơng tiện:
- phân tích, thảo luận, nêu vấn đề
- Giáo án, sgk, sgv, tranh minh họa
C Tiến trình bài dạy:
1 ổn định tổ chức:
2 KT bài cũ :
? Nêu ND ý nghĩa truyện Thánh Gióng?
( Gợi ý trả lời: - ND: kể về ngời anh hùng Thánh Gióng
- ý nghĩa : ca ngợi lòng yêu nớc , ý thức bảo vệ đất
nớc chống XL đồng thời thể hiện ớc mơ của nhân dân về
ngời anh hùng cứu nớc chống ngoại xâm )
? Theo em, chủ đề của truyện là gì?
(giải thích hiện tợng nào?)
? Nếu chia văn bản này thành 3 phần
2 Tìm hiểu chú thích:
3 Chủ đề:
- Truyện giải thích hiện tợng
lũ lụt hàng năm và thể hiện mong ớc chế ngự thiên nhiên của ngời xa
4 Bố cục:
- 3 phần
Trang 18-? Truyện gắn với thời đại nào trong
lịch sử dân tộc ta?
- Thời vua Hùng thứ 18 – công việc trị
thuỷ của ngời Việt cổ
Hoạt động 2 (Cá nhân – nhóm bàn)
HDHS đọc – tìm hiểu chi tiết
GV: Theo em trong truyện nhõn vật nào là nhõn
vật chớnh?Vỡ sao em biết?
HS- Sơn Tinh - Thuỷ Tinh là nhõn vật chớnh vỡ hai
nhõn vật này tham gia xõy dựng cõu chuyện Hai
nhõn vật xuất hiện từ đầu đến cuối truyện
H: Hóy cho biết gia cảnh của vua Hựng?
HS- Chỉ cú một người con gỏi xinh đẹp, thuỳ mị,
nết na vỡ vậy vua cha yờu thương hết mực muốn
kộn cho một người chồng thật xứng đỏng
H: Theo em người chồng xứng đỏng với Mị
Nương là người như thế nào?
GV: Sơn Tinh - Thuỷ Tinh được tỏc giả giới thiệu
cú nguồn gốc từ đõu và cú tài năng gỡ?
+ Đ1: đầu -> mỗi thứ một đụi: Vua Hựng kộn rể
+ Đ2 : tiếp -> đành rỳt quõn: Sơn Tinh
- Thuỷ Tinh cầu hụn và cuộc giao tranh của 2 vị thần
+ Đ3: cũn lại: sự trả thự hàng năm củaThuỷ Tinh và chiến thắng của Sơn Tinh
II Đọc - tìm hiểu chi tiết:
1 Vua Hựng kộn rể:
- Rất độc đỏo:dưới hỡnh thức là một cõu đố để thử tài
Trang 19H: Em c nhận xét gì về tài năng của hai vị thần
này?
H: Theo em tài năng này có thật không?
HS- Chi tiết tưởng tượng, kì ảo -> truyền thuyết
GV: cả hai vị thần đều xứng đáng làm rể vua
Hùng nhưng vua Hùng chỉ có một người con gái
vì vậy vua Hùng đã phải ra câu đố để kén rể
GV hái: Ai mang lễ vật đầy đủ đến trước?
GV H: Khi không lấy được vợ Thuỷ Tinh có
hành động như thế nào?
-Sơn Tinh đã chống trả lại ra sao?
GV hái: Nhận xét gì về cuộc giao tranh của hai
vị thần?
H:Kết quả của cuộc giao tranh?
H:Có ý kiến cho rằng hình thức kén rể của vua
Hùng đã có phần nghiêng về thần núi Em có
đồng ý với ý kiến đó không? Tại sao?
HS thảo luận nhóm 3 phút.
- Đồng ý vì những thứ lễ vật đó chỉ có ở trên cạn
Thuỷ Tinh là thiên tai – là kẻ thù của nhân dân…
GV : ước mơ của người xưa, con người sẽ chiến
thắng được thiên nhiên
GV Gọi HS đọc lại đoạn cuối
GV hái: Theo em Sơn Tinh đại diện cho lực
lượng nào, Thuỷ Tinh đại diện cho hiện tượng
nào? Ý nghĩa của hai hình tượng nhân vật?
2 Sơn Tinh - Thuỷ Tinh cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai vị thần:
=> cả hai vị thần đều có tài cao, phép
lạ đã đến cầu hôn Mị Nương
=> cuộc giao tranh quyết liệt, dữ dội, kéo dài -> Sơn Tinh thắng ,Thuỷ Tinhthua trận
Trang 20HS TL-Sơn Tinh: con người đắp đờ chống lũ, bảo
vệ đất nước
- Thuỷ Tinh: là hiện tượng mưa to, bóo lũ ghờ
gớm hàng năm ở đồng bằng Bắc Bộ Thuỷ Tinh là
kẻ thự của Sơn Tinh và đú cũng là kẻ thự của
nhõn dõn ta
? Theo em, truyện có ý nghĩa nh thế
hàng triệu ha rừng của nhà nớc trong
giai đoạn hiện nay ?
( Gợi ý : Có thể nói con ngời VN chúng
ta hiện nay chính là những chàng Sơn
Tinh của thế hệ mới, đang làm tất cả
để hạn chế thiệt hại do lũ lụt gây ra
- Nạn phá rừng, lâm tặc đang là
hiểm họa để cho Thuỷ Tinh thả sức
hoành hành
- Bảo vệ rừng, môi trờng là bảo vệ
chính cuộc sống bình yên của chúng
3 í nghĩa :
- Giải thớch hiện tượng lũ lụt hàng năm
- Khỏt vọng trị thuỷ của nhõn
- Ca ngợi cụng lao dựng nước của cỏcvua Hựng
III Tổng kết :
1 Nghệ thuật: Tởng tợng kỳ
ảo , xây dựng nhân vật mang tích chất tởng tợng , có tính khái quát cao
2 ND: Giải thích hiện tợng lũ
lụt Thể hiện sức mạnh và ớc mơ chiến thắng thiên tai
Trang 21ta trong hiện tại, tơng lai )
IV Luyện tập:
4 Củng cố bài giảng; ? Nêu những nét NT tiêu biểu của truyện? -Giỏo viờn khỏi quỏt bài học
- Học sinh nhắc lại nội dung
- Học thuộc nội dung ý nghĩa truyện (ghi nhớ ) , kể lại
- Yêu cầu về sự thống nhất chủ đề trong một văn bản tự sự
- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự
- Bố cục của bài văn tự sự
2 Kiểm tra bài cũ:
? - Kiểm tra bài tập 2 trang 39
? Nêu sự việc , nhân vật trong văn tự sự ? (ghi nhớ T38)
3 Bài mới:
Trang 22trò Hoạt động 1 (Cá nhân –
? Việc Tuệ Tĩnh chữa
chân cho cậu bé con nhà
những lời ấy nằm ở đoạn
nào của bài văn ?
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
- Tuệ Tĩnh chữa cho cậu bé con ngời nông dân trớc-> đã nóinên phẩm chất hết lòng vì ngờibệnh , ai bệnh nặng chữa trớc không phân biệt giàu nghèo
- Câu "ông là ngời hết lòng
th-ơng yêu cứu giúp ngời bệnh"
- Chủ đề truyện : ca ngợi y đứcTuệ Tĩnh
- Ta biết đợc đó là chủ đềcủa bài văn vì nó nói lên ýchính, vấn đề chính, chủ yếucủa bài văn Các câu, đoạn sau
là sự tiếp tục triển khai ý chủ
đề
Trang 23n¹n sao l¹i nãi ¬n huÖ ,
- Dµn bµi: 3 phÇn
+ MB : gi¶i thÝch chung vÒ nh©n vËt vµ sù viÖc (TuÖ TÜnh daly, y th¬ng cøu ngêi)
+ TB : kÓ diÔn biÕn sù viÖc + KB : KÕt thóc truyÖn (trêi tèi, kh«ng kÞp nghØ ng¬i , ®i ngay-
> tinh thÇn tr¸ch nhiÖm , quªn m×nh v× ngêi bÖnh)