Giúp HS: - Nắm được đặc điểm và ý nghĩa của ngôi kể trong văn tự sự ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba; - Biết lựa chọn và thay đổi thích hợp trong văn tự sự; - Sơ bộ phân biệt được tính c
Trang 1Tuần: 9 Ngày soạn:
Tiết: 33
NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu.
Giúp HS:
- Nắm được đặc điểm và ý nghĩa của ngôi kể trong văn tự sự (ngôi thứ nhất
và ngôi thứ ba);
- Biết lựa chọn và thay đổi thích hợp trong văn tự sự;
- Sơ bộ phân biệt được tính chất khác nhau của ngôi kể thừ ba và ngôi kể thứ nhất
II Chuẩn bị
- GV: Giáo án, sgk, tham khảo, bài làm mẫu
- HS: Chuẩn bị theo HD của giáo viên
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
2 Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là văn tự sự?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Trong những văn bản mà các em đã học, đã làm quen, khi kể
chuyện thì có vai trò của ngôi kể Vậy ngôi kể là gì? Có các ngôi kể nào? lời kể ra sao?
HĐ1: HDHS Tìm hiểu ngôi
kể
-Yêu cầu học sinh đọc đoạn
văn sgk/87
?Ngôi kể là gì?
?Trong đoạn văn 1 người kể
gọi các nhân vật bằng gì ?
?Đoạn 1 được kể theo ngôi
nào?
Ngoài việc người kể gọi tên
sự vật thì trong ngôi kể thứ 3
còn có các từ: họ nó, chúng
nó, lão…
Trong ngôi kể thứ ba người
kể giấu mình không biết ai kể
nhưng người kể có mặt khắp
nơi, kể như người ta kể khi
gọi tên bằng tên gọi của
chúng lời kể tự do, linh hoạt.
-Yêu cầu học sinh đọc đoạn
- Đọc theo hướng dẫn
- Là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
- Gọi nhân vật bằng chính tên gọi của chúng
- Kể theo ngôi thứ ba
I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự
1 Ngôi kể:
Là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
2 Các ngôi kể thường gặp:
a Ngôi thứ ba: Người kể
gọi sự vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi như là không có mặt
Đây là ngôi kể thường được
sử dụng
Trang 2văn 2
?Người kể tự xưng mình là ai?
?Người xưng tôi kể những
điều gì ?
?Người kể là ai ?
?Người xưng tôi kể những
điều gì ?
HĐ2: HDHS tìm hiểu vai trò
của ngôi kể Gọi HS đọc 2
đoạn văn
?Trong đoạn văn 2 tôi có phải
là chính tác giả không ? Vì sao
em biết ?
?Cách chọn ngôi kể này có ưu
nhược điểm ?
?Có thể thay đổi ngôi kể được
không?
?Trong 2 ngôi kể ngôi kể nào
là ngôi kể tự do không bị hạn
chế, ngôi kể nào chỉ được kể
những gì mình biết và mình đã
trải qua?
?Em hãy đổi ngôi kể trong
đoạn văn 2 thành ngôi kể thứ
ba thì sẽ được đoạn văn như
thế nào ?
?Đoạn 1 có thể đổi sang ngôi
thứ nhất được không ? Vì sao?
-Yêu cầu học sinh đọc ghi
nhớ
HĐ3: HDHS luyện tập.
-Yêu cầu học sinh đọc bài tập
1và xác định yêu cầu bài tập
1
- Đoạn văn kể theo ngôi nào?
-Yêu cầu học sinh đổi sang
ngôi thứ ba thay tôi bằng dế
Mèn
?Hãy nhận xét xem khi thay
đổi sẽ đem điều gì mới cho
đoạn văn ?
- Đọc đoạn văn thứ hai
- Xưng tôi
- Kể ra những gì mình nghe, mình thấy
- Là dế Mèn
- Kể chuyện về tôi
- Đọc 2 đoạn văn
- Không phải là tác giả mà hoàn toàn do tác giả sáng tạo ra
- Người viết có thể thay đổi ngôi kể
- Ngôi kể thứ ba là kể tự
do
- Đổi ngôi kể từ tôi sang
Dế Mèn Đổi ngôi kể ta sẽ được đoạn văn kể theo ngôi thứ ba
- Không thể đổi ngôi kể thứ ba thành ngôi kể thứ nhất trong đoạn văn 1 được vì nếu đổi thì phải cấu tạo lại hầu như cả đoạn văn và nội dung chuyện cũng phải thêm bớt mới phù hợp với cách kể mới
- Đọc ghi nhớ sgk
- Đọc bài tập 1
- Đoạn văn được kể theo ngôi thứ nhất
b Ngôi kể thứ nhất:
Người kể có thể kể trực tiếp
kể ra những điều mình nghe, mình thấy, mình trải qua, nói
ra ý nghĩ, cảm tưởng của mình
3 Vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:
- Khi kể người kể có thể hoàn toàn tự do lựa chọn ngôi kể
- Ngôi kể thứ ba cho phép người kể được tự do hơn
- Ngôi kể thứ nhất người kể chỉ kể những gì mình biết
mà thôi
Ghi nhớ: sgk/89
II Luyện tập Bài 1: Thay đổi ngôi kể từ thứ nhất sang ngôi thứ ba
và nhận xét:
- Đoạn văn cũ: Nhân vật tự
kể về mình về những điều
Trang 3-Yêu cầu học sinh đọc bài tập
2
-Yêu cầu học sinh đổi ngôi kể
thành ngôi thứ nhất
?Đổi ngôi kể sẽ đem lại điều
gì mới cho đoạn văn?
-Yêu cầu học sinh đọc bài
tập3
?Truyện cây bút thần được kể
theo ngôi thứ mấy ?vì sao em
biết
- Nhận xét-sửa sai
* Sử dụng ngôi kể thứ nhất
kể về chủ đề : quê em đổi
mới.
- Người kể giấu mình
- Đọc bài tập 2
- Đổi ngôi kể
- Hay hơn ngôi thứ ba
- Đọc yêu cầu bài tập 3
- Ngôi thứ ba vì không có nhân vật xưng tôi
- Nhận xét
Thực hiện Nhận xét
mình thấy mình làm
- Đoạn văn mới : Nhiều tính khách quan
Bài 2: Đổi ngôi kể thứ ba sang ngôi thứ nhất và nhận xét:
Ngôi kể tô đậm sắc thái tình cảm của đoạn văn
Bài 3: Truyện cây bút thần
kể theo ngôi thứ ba vì không
có nhân vật nào xưng tôi khi
kể
4 Củng cố:
-Ngôi kể và vai trò của từng ngôi kể?
5 Hướng dẫn:
- Học bài, làm bài tập 4
- Chuẩn bị bài: "Ông lão đánh cá và con cá vàng"
+ Đọc kĩ văn bản
+ Soạn bài theo đọc hiểu văn bản
6 Lưu ý:
Bài tập nâng cao dành cho lớp điểm sáng
IV Rút kinh nghiệm.
………
………
…………
-Tiết: 34 - 35
ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG
(HDĐT-Truyện cổ tích của A.Pu-skin)
I Mục tiêu.
Giúp HS:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện "Ông lão đánh cá và con cá vàng";
- Nắm được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu đặc sắc trong truyện;
- Rèn cách đọc,cách phát hiện chi tiết tăng tiến,kể lại được truyện này;
- Có tinh thần phê phán thói tham lam, bội bạc, nhu nhược
II Chuẩn bị.
-GV: Giáo án, sgk, tham khảo, trang ảnh (nếu có)
-HS: Trả lời câu hỏi sgk
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 4- Em hãy nêu ý nghĩa truyện: "Cây bút thần"?
- Kể lại truyện
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Các em đã biết truyện cổ tích là loại truyện kể về một số kiểu
nhân vật … Nói lên niềm tin và lòng ước mơ về cái thiện sẽ chiến thắng cái ác Truyện ông lão đánh cá và con cá vàng là truyện cổ tích Nga do Puskin kể lại chứa đựng kín đáo điều mà tác giả muốn gửi gắm …
HĐ1: Hướng dẫn học
sinh cách đọc: Giọng kể
chú ý lời các nhân vật Mụ
vợ, ông lão, cá vàng
- Đọc và kể một lần
- Nhận xét - sửa sai
-Yêu cầu học sinh nêu từ
khó
HĐ2: HDHS tìm hiểu
văn bản
?Bản tính ông lão là
người như thế nào?
- Nhận xét
?Thái độ của ông lão
trước những đòi hỏi của
mụ vợ như thế nào ?
?Em có nhận xét gì về
việc làm này của ông lão?
Cho biết thái độ của em
đối với việc làm này?
HĐ3: HDHS tìm hiểu
nhân vật mụ vợ
?Khi biết tin cá vàng, mụ
vợ đã đòi hỏi và bắt buộc
ông lão xin những gì?
?Nhận xét mức độ yêu
- Đọc theo hướng dẫn của giáo viên
- Nhận xét
- Nêu từ khó
- Đọc đoạn 1 và nêu vắn tắt về cuộc sống cũng như tính tình ông lão
- Nghe theo lời mụ vợ, muốn yên thân, sợ vợ
đã khiến ông cam chịu làm ngược lại lời hứa của mình với cá vàng
- Cách cư xử nhu nhược đã tiếp tay cho cái ác phê phán
-Xin những thứ:
+ 1 cái máng lợn mới + 1 ngôi nhà rộng + Làm nhất phẩm phu nhân
+ Làm nữ hoàng +Làm long vương có
cá vàng hầu hạ
- Ngày càng tăng
I Tìm hiểu chung
1 Đọc:
2 Chú thích: (Sgk)
II Tìm hiểu văn bản
1 Nhân vật ông lão:
- Bản tính hiền lành, tốt bụng
- Phục tùng vô điều kiện những yêu cầu của vợ
Cư xử nhu nhược vô tình tiếp tay cho cái ác
2 Nhân vật mụ vợ:
- Mức độ yêu cầu tăng mãi lên tham lam
Trang 5cầu của mụ vợ?
?Thái độ của mụ vợ qua
những lần đòi hỏi được
diễn tả như thế nào? Qua
đó cho ta biết tính nết của
mụ vợ ra sao?
*?Ngoài tính tham lam,
hách dịch, tính nết mụ
vợ còn có điều gì đáng
nói? Biểu hiện của nó ra
sao?
Lòng tham đã lớn lên
cùng với nó là sự vô ơn
cũng tăng mãi thành sự
phản bội.
GDHS Lòng biết ơn đối
với người đã giúp đỡ
mình.
?Em có nhận xét gì về
tính tình của ông lão và
mụ vợ?
HĐ4: Tìm hiểu tư tưởng
chủ đề của truyện
?Mỗi lần lòng tham của
mụ vợ tăng lên thì biển có
phản ứng như thế nào?
*?Tác giả đã sử dụng
phép lặp Hãy cho biết
tác dụng của biện pháp
nghệ thuật này?
?Nếu nói rằng biển cũng
giận ông lão vì nhu
nhược Cá vàng cũng giận
ông lão mà “quẫy đuôi lặn
sâu xuống đáy biển” thì
có đúng không? Vì sao?
?Truyện phê phán và ca
ngợi điều gì?
- Mụ mắng, rồi quát, mắng như tát nước, nổi trận lôi đình, nổi cơn thịnh nộ vừa thô tục, chua ngoa vừa tham lam
- Là kẻ vong ơn
+ Với ông lão (người giúp mụ thoả mãn các đòi hỏi) mụ tỏ ra khinh bỉ, trừng phạt, … + Với cá vàng (người giúp mụ có mọi thứ)
mụ muốn bắt cá vàng phải hầu hạ mụ
- Đối lập nhau
- Phản ứng của biển:
+ Gợn sóng êm ả + Nổi sóng + Nổi sóng dữ dội + Nổi sóng mù mịt + Nổi sóng ầm ầm
*- Lặp lại tăng tiến các tình huống cốt truyện.
- Đúng, vì tính nhu nhược đã tạo cơ hội cho kẻ xấu, kẻ ác, tiếp tay cho nó lộng hành
Nhu nhược làm hại mình, làm khổ mọi người, gây khó khăn cho cá vàng
- Ca ngợi lòng biết ơn đối với những người nhân hậu
- Phê phán: thói tham lam, vong ơn của mụ
- Lời nói: mắng, quát, nổi trận lôi đình, nổi cơn thịnh
nộ thô tục, chua ngoa
- Muốn bắt cá vàng; khinh
bỉ, trừng phạt ông lão, … vong ơn
3 Tư tưởng chủ đề:
- Ca ngợi lòng biết ơn đối với những người nhân hậu
- Phê phán: thói tham lam, vong ơn của mụ vợ và tính nhu nhược của ông lão
Trang 6?Cách kết thúc truyện có
phải là kết thúc tiêu biểu
của truyện cổ tích hay
không? Vì sao?
Đây là điểm mới: Truyện
cổ tích nhưng kết thúc
không cổ tích
?Hãy cho biết nội dung và
nghệ thuật của văn bản
này?
Bài học giữa ông lão và
mụ vợ là bài học đấu
tranh của nhân dân với
nhà vua độc tài chuyên
chế.
HĐ5: Hướng dẫn luyện
tập
Cho HS xác định yêu
cầu BT1*
Cho HS trao đổi thảo luận
1 phút
vợ và tính nhu nhược của ông lão
- Không Vì mụ vợ độc
ác chỉ bị tước đi những
gì đã cho, còn ông lão vần phải trở về với mụ
vợ xấu nết
-Trình bày theo ghi nhớ
- Xác định yêu cầu
-Trình bày
- Nhận xét, bổ sung
Ghi nhớ: sgk/ 96
III Luyện tập Bài 1*: Nếu đặt tên truyện
là “Mụ vợ ông lão đánh cá
và con cá vàng” cũng có cơ
sở, vì:
-Mụ vợ là nhân vật chính -Ý nghĩa chính của truyện
là phê phán.
4 Củng cố:
Ý nghĩa truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng?
5 Hướng dẫn:
- Học bài, kể diễn cảm truyện
- Chuẩn bị bài: "Thứ tự kể trong văn tự sự"
6 Lưu ý:
Phần * nâng cao dành cho lớp điểm sáng
IV Rút kinh nghiệm.
………
………
…………
Tiết :36
THỨ TỰ KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu
Giúp HS:
- Nắm được đặc điểm và ý nghĩa của ngôi kể trong văn tự sự;
- Thấy được thứ tự có thể kể xuôi, có thể kể ngược tùy theo nhu cầu thể hiện;
- Tự thấy sự khác biệt của cách kể xuôi và kể ngược, biết được muốn kể ngược thì phải có điều kiện Luyện tập kể theo hình thức nhớ lại
Trang 7II Chuẩn bị.
- GV: Giáo án, Sgk, bài mẫu
- HS: Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của giáo viên
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
2 Kiểm tra bài cũ:
- Ngôi kể là gì ? Có mấy ngôi kể?
- Có thể đổi ngôi kể được không? Cho ví dụ minh hoạ
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Khi kể một câu chuyện các em phải kể như thế nào để người
nghe hiểu được ? Các em phải kể có thứ tự chuyện gì trước thì kể trước chuyện gì sau thì kể sau Nhưng đôi khi để gây bất ngờ hoặc gây chú ý hoặc để thể hiện tình cảm đối với nhân vật người ta có thể đem kết quả ra kể trước…
HĐ1: HDHS tìm hiểu thứ tự
kể trong văn tự sự
- Gọi học sinh đọc mục 1 và
trao đổi tóm tắt
- Nhân xét –sửa sai
- Ghi các sự việc lên bảng,
đặt theo thứ tự đúng của
truyện
Đó là thứ tự gia tăng của
lòng tham ngày càng táo
tợn của mụ vợ Lúc đầu cá
vàng trả ơn cho ông lão là
có lí nhưng mụ vợ đòi hỏi
quá nhiều thành ra lợi
dụng nên bị trả giá Nếu
không tuân theo thứ tự ấy
thì không làm nổi bật ý
nghĩa của truyện được.
?Các sự việc được trình bày
theo trình tự nào ? Tại sao
phải trình bày như vậy?
?Vì sao phải theo thứ tự ấy ?
HĐ2: Tìm hiểu bài văn
- Yêu cầu học sinh đọc bài
tập 2 và trả lời câu hỏi ?
Thứ tự thực tế của các sự
vật trong bài văn đã diễn ra
- Đọc mục 1 và tóm tắt truyện ông lão đánh cá và con cá vàng
- Nhận xét - bổ sung
- Theo trình tự thời gian
Đó là vì đặc điểm của truyện cổ dân gian, chỉ có một cốt truyện, các sự việc nối tiếp nhau
- Cách kể theo trình tự thời gian rất thích hợp vì nó làm cho cốt truyện sáng tỏ,
dễ theo dõi
- Đọc bài tập 2
I Tìm hiểu thứ tự kể trong văn tự sự
1 Tóm tắt các sự việc trong truyện: "Ông lão đánh cá và con cá vàng".
- Giới thiệu ông lão đánh
cá
- Ông lão bắt được cá vàng, thả cá vàng và cá vàng hứa đền ơn
- Năm lần ra biển gặp cá vàng và kết quả mỗi lần
Các sự việc được kể theo trình tự thời gian trước sau có sự gia tăng Làm cho cốt truyện mạch lạc, tự nhiên, dễ theo dõi
2 Đọc bài văn và trả lời câu hỏi:
- Ngỗ bị chó cắn băng bó
ở trạm y tế xã
- Ngỗ mồ côi không ai
Trang 8như thế nào ?
?Yêu cầu học sinh liệt kê
thứ tự ?
?Bài văn được kể theo trình
tự nào
?*Cách kể này có tác dụng
gì?
Tác dụng của việc kể
ngược từ hậu quả ngược
lên nguyên nhân có tác
dụng làm nổi bật ý nghĩa
của một bài học
-Yêu cầu học sinh đọc ghi
nhớ
HĐ3: HDHS luyện tập
-Yêu cầu học sinh đọc bài
tập 1
?Câu chuyện được kể theo
thứ tự nào ?
?Truyện được kể theo ngôi
nào?
?Yếu tố hồi tưởng đóng vai
trò gì?
Hướng dẫn HS lập dàn ý và
kể
Nhận xét, sửa chữa
* Bài tập nâng cao: HS
thảo luận nhóm và kể 1
câu chuyện ngắn theo theo
cách kể ngược vừa được
tìm hiểu.
- Liệt kê theo thứ tự hợp lí (kể ngược)
- Theo mạch cảm xúc tâm trạng của nhân vật
-* Kể bắt đầu từ hậu quả xấu rồi ngược lên nguyên nhân có tác dụng gây bất ngờ, chú ý, cho ta thấy nổi bật ý nghĩa của một bài học
- Đọc ghi nhớ sgk
- Đọc bài tập 1
- Kể ngược theo dòng hồi tưởng
- Kể ngôi thứ nhất
- Là cơ sở cho việc kể ngược
- Lập dàn ý và kể
Lập dàn bài Nhận xét
kèm cặp trở nên hư hỏng,
bị mọi người xa lánh
- Ngỗ tìm cách trêu chọc mọi người, gây mất lòng tin
- Ngỗ bị tiêm thuốc trừ bệnh dại
Gây chú ý, bất ngờ cho người đọc
Ghi nhớ: Sgk/ 98
II Luyện tập
1 Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi:
- Truyện kể ngược theo dòng hồi tưởng
- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất
- Đóng vai trò cơ sở cho việc kể ngược
2 Kể chuyện lần đầu
em được đi chơi xa: Dàn bài:
- MB: Lí do được đi chơi xa
- TB : Đi trong trường hợp nào? Ai đưa em đi? + Nơi ấy là đâu?
+ Em thấy gì qua chuyến đi?
+ Điều gì làm em thích nhất?
- KB: Cảm nghĩ của em
4 Củng cố:
Nêu các thứ tự kể trong văn tự sự và tác dụng của từng thứ tự?
5 Hướng dẫn:
- Học bài
- Chuẩn bị: “ Viết bài TLV số 2”
+Đọc lại các văn bản đã học
Trang 9+Chú ý các đề bài tập trang 99.
6 Lưu ý:
Bài tập nâng cao * dành cho lớp điểm sáng
IV Rút kinh nghiệm.
………
Trình Kí: Ngày: ………