BÀI GIẢNG chiếc lá cuối cùng

Xiu đã kể lại cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh của cụ Bơ- men đã bí mật vẽ trong đêm m a gió khi chiếc lá cuối cùng rụng xuống, để cứu Giôn-xi thoát khỏi tử thần..

1

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Phân tích sự tương phản giữa hai nhân vật Đôn Ki-Hô-Tê và Chô Pan-xa.Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật tương phản ấy ?

Đôn Ki-Hô-Tê

Lý tưởng tốt đẹp nhưng hành động điên rồ, không hợp thời dẫn đến nực cười vừa đáng trách vừa đáng thương.

Xan-Chô Pan-xa

Tỉnh táo, chân thực nhưng quá chú trọng đến quyền lợi hưởng thụ cá nhân mà trở nên tầm thường.

Nghệ thuật tương phản làm nổi bật hai

bức chân dung bất hủ :

3

MỘT SỐ BIỂU TƯỢNG CỦA NƯỚC MỸ

5

( O Hen-Ri )

CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

O Hen-ri (1862-1910) cha ông là thầy thuốc, mẹ qua đời khi ông mới lên 3.

Thuở nhỏ không được học hành nhiều, 15 tuổi phải thôi học đến làm hiệu thuốc của chú Sau đó phải làm nhiều nghề để sinh sống như nhân viên kế toán, vẽ tranh, thủ quỹ ngân hàng.

Ông là nhà văn chuyên viết truyện ngắn, có năm số lượng truyện ngắn của ông lên rất cao: năm 1904 có đến 65 truyện, năm 1905 có 50 truyện…

tc O-hen -ri

- Tên thật: Uy Liêm - Xet-nay Po-tơ (14 – 9 – 1862 / 5 – 6 – 1910) 9 – 9 – 1862 / 5 – 6 – 1910) 1862 / 5 – 9 – 1862 / 5 – 6 – 1910) 6 – 9 – 1862 / 5 – 6 – 1910) 1910)

- Là cây bút truyện ngắn xuất sắc

của nền văn học Mĩ đầu thế kỉ XX.

- Truyện th ờng nhẹ nhàng nh ng toát lên tình th ơng yêu và tinh thần nhân

đạo cao cả.

O Hen-Ri (1862 - 1910)

- Là nhà văn Mỹ,

nổi tiếng về truyện ngắn

- Truyện của ông

thường nhẹ nhàng và

tràn đầy tinh thần

nhân đạo cao cả.

- ChiÕc l¸ cuèi cïng lµ “ChiÕc l¸ cuèi cïng” lµ ” lµ

truyÖn ng¾n thµnh c«ng

trong bøc tranh vÒ m¶ng

hiÖn thùc cña n íc MÜ.

- §o¹n trÝch : ChiÕc l¸ cuèi

“ChiÕc l¸ cuèi cïng” lµ

cïng lµ phÇn ” lµ

cuèi cña truyÖn.

(Còn gọi là trường xuân): một loại cây leo, bám vào tường gạch, lá rụng dần về mùa đông

Đoạn 1: “Khi hai người ….tảng đá”

=> cụ Bơ-men và Xiu lên gác thăm Giôn-xi.

Đoạn 2: “ Sáng hôm sau….thế thôi”

=> chiếc lá cuối cùng không rụng và Giôn-xi đã qua cơn nguy hiểm.

Đoạn 3: Còn lại

=> Xiu kể cho Giôn-xi đang bình phục về cái chết

bất ngờ của cụ Bơ-men.

BỐ CỤC VĂN BẢN

Tóm tắt đoạn trích

Lúc này Giôn-xi đang ngủ Nhìn cây th ờng xuân

cụ Bơ-men và Xiu Không ai nói năng gì Sáng hôm sau Giôn-xi tỉnh dậy nhìn thấy cây th ờng xuân vẫn còn một chiếc lá cuối cùng ch a rụng Cô đinh ninh ngày hôm sau chiếc lá sẽ rụng và lúc đó cô sẽ chết Nh ng qua một ngày và một đêm m a gió phũ phàng chiếc lá vẫn không rụng Nhìn chiếc lá hồi lâu Giôn-xi nhận thấy rằng muốn chết là một tội, cô lấy lại đ ợc nghị lực sống và v ợt qua cái chết Xiu đã kể lại cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh của cụ Bơ- men đã bí mật vẽ trong đêm m a gió khi chiếc lá cuối cùng rụng xuống,

để cứu Giôn-xi thoát khỏi tử thần Cụ Bơ-men đã bị viêm phổi và chết vì s ng phổi.

? Nhà văn đã cho ta biết những thông tin gì về Giônxi

Nữ họa sĩ nghèo, còn trẻ, bị bệnh sưng phổi nặng.

N m trên giường đếm từng chiếc lá ằm trên giường đếm từng chiếc lá cịn lại trên cây thường xuân.

Chờ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng thì cô cũng lìa đời.

gx

- M¾c bÖnh phæi “ChiÕc l¸ cuèi cïng” lµ Më cÆp m¾t thÉn thê” lµ

Giäng nãi: ThÒu thµo “ChiÕc l¸ cuèi cïng” lµ ” lµ

“Đó là chiếc lá cuối cùng Em cứ tưởng là nhất định trong đêm qua nó đã rụng Em nghe thấy gió thổi Hôm nay nó sẽ rụng thôi

và cùng lúc ấy em seõ cheát” y em seõ cheát”

gx

“Cái cơ đơn nhất trong khắp thế gian là

một tâm hồn đang chuẩn bị sẵn sàng cho

chuyến đi xa xơi bí ẩn của mình”

Khi trời vừa hửng sáng, Giôn–xi, con

ng ười tàn nh n, l i ra lệnh kéo mành lên i ẫn, lại ra lệnh kéo mành lên ại ra lệnh kéo mành lên

gx

? Sau một đêm mưa gió, nhưng chiếc lá vẫn bám trụ làm cho Giôn-xi thay đổi như thế nào?

Có sự biến đổi đột ngột và lớn lao:

- Muốn ngắm mình trong gương

-Muốn vẽ vịnh Naplơ.

- Vui v đan kh n len ẻ đan khăn len ăn len.

gx

? Theo em nguyên nhân nào quyết định s hồi sinh ự hồi sinh

của Giôn - xi

Bằng nghị lực, tình yêu cuộc sống,

ta cĩ th đấu tranh với bệnh ể đấu tranh với bệnh

tật, để chiến thắng bệnh

tật.

gx

? Tại sao khi nghe Xiu kể chuyện về cái chết của cụ Bơ-men, tác giả không để Giôn-xi tỏ thái độ gì.

KIỂM TRA BÀI CŨ

cïng” - O Hen-Ri.

24

Lúc này Giôn-xi đang ngủ Nhìn cây th ờng xuân cụ Bơ- men và Xiu Không ai nói năng gì Sáng hôm sau Giôn-xi tỉnh dậy nhìn thấy cây th ờng xuân vẫn còn một chiếc lá cuối cùng Cô đinh ninh ngày hôm sau chiếc lá sẽ rụng và lúc đó cô sẽ chết Nh ng qua một ngày và một đêm m a gió phũ phàng chiếc lá vẫn không rụng Nhìn chiếc lá hồi lâu Giôn-xi nhận thấy rằng muốn chết là một tội, cô lấy lại đ

ợc nghị lực sống và v ợt qua cái chết Xiu đã kể lại cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh của cụ Bơ-men đã bí mật vẽ trong đêm m a gió khi chiếc lá cuối cùng rụng xuống, để cứu Giôn-xi thoát khỏi tử thần Cụ Bơ-men đã bị viêm phổi và chết vì s ng phổi.

N¬i ë cña O- Hen- Ri

Kiệt tác của cụ Bơ-men

? Cụ Bơ-men có thái độ thế nào khi lên đến chỗ Giôn –xi

? Tại sao cụ có thái độ như thế

Thái độ sợ sêït nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn cây thường xuân Rồi họ nhìn nhau một lát, chẳng nói năng gì.

? Cụ Bơ-men không nói gì với Xiu nhưng em có thể đọc được điều gì trong cái im lặng của cụ?

+ Cụ nghĩ chiếc lá cuối cùng sẽ rụng và cụ sợ Giôn –xi sẽ chết theo bởi ý nghĩ rồ dại.

+ Cụ không muốn Giôn - xi phải chết và nghĩa là phải làm thế nào cho chiếc lá cuối cùng mãi

neo đậu trên cành.

+ Thâm tâm cụ có lẽ đã nghĩ đến cách vẽ chiếc lá cuối cùng để cứu sống Giôn - xi.

? Tìm những chi tiết chứng minh rằng chính Bơ-men đã vẽ ra chiếc lá ấy ? hãy cho biết cụ đã vẽ trong hoàn cảnh nào

+ Giày và quần áo ướt sũng, Chiếc thang…Bảng màu xanh lẫn màu vàng úa

+ Vẽ trong đêm mưa gió, bão bùng… thời tiết

khắc nghiệt Dưới ánh sáng của chiếc đèn bão + Vẽ một cách âm thầm, bí mật, vội vã,

? Tại sao người bạn của Giôn xi gọi đó là kiệt tác?

+ Lá vẽ giống lá thật

+ Nó đem lại sự sống cho Giôn - xi

+ Nó không phải chỉ chỉ vẽ bằng bút lông, bột màu mà bằng cả tình thương bao la và lòng hi sinh cao thượng Để có nĩ, cụ Bơ-men đã đổi bằng mạng sống của mình.

? Kiệt tác nghệ thuật là gì

Kiêt tác nghệ thuật phải là một tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, đem lại niềm vui và khoái cảm thẩm mĩ cho mọi người

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Tại sao tác giả bỏ qua chi tiết cụ Bơ-men vẽ chiếc lá mà phải đợi đến dòng cuối cùng mới cho bạn đọc biết qua lời kể của Xiu ?

Tạo bất ngờ cho Giôn-xi và cả Xiu, đồng thời mang lại cảm giác hồi hộp cho Xiu và người đọc khi Xiu kéo mành lên thì sẽ đầy hứng thú, bất ngờ khi chiếc

lá cuối cùng vẫn còn đó

Khi vẽ chiếc lá cụ Bơ-men hoàn toàn không nghĩ

là mình đang làm một kiệt tác Chính vì vậy mà thông qua hình tượng này đã cho ta thấy quy luật nghiệt ngã của nghệ thuật: kiệt tác là hiếm hoi,

là ngoài ý muốn của con người Kiệt tác chỉ có giá trị khi nó hướng tới con người, phục vụ con người… Lòng vị tha, ý nghĩa của nghệ thuật là động lực giúp người hoạ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị

• cụ Bơ-men là người như thế nào?

Tại sao “chiếc lá cuối cùng” được coi là một kiệt tác?

=> con người giàu lòng nhân ái, giàu tình thương,

sống cao thượng

=> vì nó sống động như thật, đánh lừa các cặp mắt nhà nghề của các hoạ sĩ, được vẽ bằng tấm lòng thương yêu, đức hi sinh thầm lặng và cao quý của người hoạ sĩ Chiếc lá có tác dụng nhiệm màu: cứu sống Giôn-xi, khôi

phục ở cô ước mơ sáng tác

Giôn-Xi - Viêm phổi - Chiếc lá - Hồi sinh

Cụ Bơ-Men - khoẻ mạnh - Chiếc lá - chết bất ngờ

Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần

 Cả hai tình huống trên đều gắn với bệnh sưng phổi và hình ảnh chiếc lá cuối cùng

Tiết 29 -

30 Văn bản:

II) Đọc - hiểu văn bản

- Kết cấu truyện đảo ng ợc

tình huống hai lần .

-Xây dựng tình tiết hấp dẫn,

gây hứng thú cho ng ời đọc.

- Ca ngợi tình yêu th

ơng cao cả của những con ng

ời nghèo khổ với nhau.

- Sức mạnh của tình yêu cuộc sống đ chiến thắng bệnh tật.ã chiến thắng bệnh tật.

- - Sức mạnh của nghệ thuật chân chính.

- Ca ngợi tỡnh yờu thương con người cao cả

Ghi nhớ

Bằng cấu trúc chặt chẽ và nghệ thuật đảo ngược tình thế hai lần độc đáo, O.Hen-Ri đã đem đến cho người đọc một bài học về tình yêu thương giữa những con người nghèo khổ, sự rung cảm sâu sắc trước tình người cao đẹp và giá trị của nghệ thuật chân chính

– Sức mạnh của tình yêu con người, tình yêu cuộc sống

– Sức mạnh và giá trị nhân sinh,nhân bản của nghệ thuật

Truyện có mấy nhân vật? Ai là nhân vật chính ? (Xiu? Giôn-xi? Bơ-men?)

 một mảng hiện thực của nước Mỹ: bên cạnh cuộc sống giàu sang vẫn có những con người nghèo khổ

Cách cư xử của họ đã

nói lên điều gì?

Tình yêu thương giữa những

con người cùng cảnh ngộ

Qua đó em có thể phát biểu chủ

đề tư tưởng của truyện?

- kết cấu chặt chẽ, đảo ngược tình huống hai lần

-miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc

Em có nhận xét gì về giá trị nghệ thuật của truyên?

Câu 1: Cụ Bơ- men đ nghĩ gã chiến thắng bệnh tật ì khi nảy ra ý định vẽ

chiếc lá th ờng xuân?

D- Cụ nghĩ mình đ già, sẽ chết nên hy sinh để cứu ã chiến thắng bệnh tật

Giôn- xi.

B- Cụ nghĩ Giôn- xi cần phải sống vì cô còn trẻ.

C- Cụ muốn để lại một kiệt tác cho đời.

D- Cụ muốn trả lại niềm tin yêu cuộc sống cho cô họa sĩ trẻ Giôn- xi.

A

Câu 2: Cái chết của cụ Bơ - men có ý nghĩa nh thế nào đối với nghệ thuật?

A- Cụ Bơ - men đ chết, nh ng chiếc lá th ờng xuân ã chiến thắng bệnh tật

sẽ sống m i trong lòng bạn đọc.ã chiến thắng bệnh tật

B- Cụ đ chọn lấy cái chết để Giôn- xi đ ợc sống.ã chiến thắng bệnh tật

C- Đó là hành động cao cả và đẹp đẽ.

D- Nó đ chứng tỏ rằng, nghệ thuật không chỉ là cái ã chiến thắng bệnh tật

đẹp thuần túy, nghệ thuật tr ớc hết vì cuộc sống, vì hạnh phúc của con ng ời.

D

C©u 3: Qua c©u chuyÖn em hiÓu thÕ nµo lµ mét t¸c phÈm nghÖ thuËt ® îc coi lµ kiÖt t¸c?

Câu 4 : Nhận định nào nói đúng nhất chủ đề đoạn

trích “Chiếc lá cuối cùng”?

A - Tác giả muốn làm nổi bật sự lo lắng khôn nguôi của Xiu dành cho Giôn- xi.

D - Tác giả muốn làm nổi bật nguyên nhân sâu xa

quyết định sự hồi sinh của Giôn- xi.

C - Tác giả muốn làm nổi bật đức tính cao cả và sự hi sinh quên mình của cụ Bơ - men.

B - Tác giả muốn làm nổi bật tình yêu th ơng cao cả giữa những con ng ời nghèo khổ với nhau.

B

Thông qua việc miêu tả tâm trạng của Giôn –Xi, kể

lại những việc làm của Xiu và cụ Bơ - men dành cho cô:

Em hãy thử suy nghĩ và viết

một kết thúc

khác cho truyện?

Chẳng hạn: Cụ Men sau một hai tuần ốm nặng, được Xiu và Giôn-Xi chăm sóc tận tình sẽ dần dần khỏi bệnh Hai

Bơ-cô gái đến đón Cụ ra viện trong một buổi chiều xuân nắng ấm.

Ô CHỮ VĂN HỌC

1 Từ cuối trong trích đoạn Đô Ki-Hô-Tê?

A C A

4 Từ chỉ nghề nghiệp của các nhân vật trong truyện? 5 Tên gọi một loài cây trong truyện?

6 Từ chỉ giá trị của chiếc lá cuối cùng?

H ớng dẫn về nhà

-Chuẩn bị ch ơng trình địa ph ơng phần tiếng Việt :

+ Thống kê các từ ngữ địa ph ơng mà em biết.

+ S u tầm một số thơ ca có sử dụng từ địa ph ơng.

- Học kĩ phần phân tích văn bản : “Chiếc lá cuối cùng”.