Năng lực và năng lực lãnh đạo

Chỉ một số ít cá nhân có tài bẩm sinh để lãnh đạo, còn phần lớn đều phải trải qua một quá trình học hỏi , rèn luyện và nỗ lực hết mình để tạo cho họ những kỹ năng và kiến thức vững chắc

LỜI MỞ ĐẦU

Lãnh đạo là một nghệ thuật của cá nhân ảnh hưởng đến tính tự giác hoàn tất công việc của những người khác nhằm đạt mục tiêu chung Chỉ một số ít cá nhân có tài bẩm sinh để lãnh đạo, còn phần lớn đều phải trải qua một quá trình học hỏi , rèn luyện và nỗ lực hết mình để tạo cho họ những kỹ năng và kiến thức vững chắc cho vai trò lãnh đạo của các nhà lãnh đạo

Người lãnh đạo là một trong các nhân tố đóng vai trò quyết định tới sự sống còn sự phát triển của tổ chức Họ được ví như người thuyền trưởng cho một con tàu giữa biển khơi Nếu người lãnh đạo đủ tài giỏi để chèo chống với sự đồng thuận của những thành viên chống lại những cơn bão lớn thì con tàu đó có thể đến được cái đích của mình và nếu không con tàu đó sẽ bị lật đổ

Do đó đòi hỏi ở người lãnh đạo nhiều tố chất, kỹ năng mà người khác không có được Để đạt được như vậy thì người lãnh đạo phải nắm được trong tay mình một thứ vũ khí quan trọng, đó chính là năng lực và phong cách lãnh đạo Phong cách lãnh đạo hợp lý

là phong cách mà ở đó người lãnh đạo vừa đáp ứng được các nhu cầu khác nhau của người lao động, vừa phát huy được sức mạnh cá nhân và tập thể trong tổ chức

Kết cấu của bài Tiểu luận:

Phần I: Phân tích mối quan hệ giữa tố chất, kiến thức, kỹ năng và thái độ trong quá trình hình thành năng lực lãnh đạo

Phần II: Phân tích phong cách lãnh đạo của một người lãnh đạo cụ thể trong đơn vị mình đang công tác

PHẦN I: MỐI QUAN HỆ GIỮA TỐ CHẤT, KIẾN THỨC, KỸ NĂNG VÀ THÁI ĐỘ TRONG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO

I- Năng lực và năng lực lãnh đạo

1 Năng lực

Năng lực nói chung và năng lực lãnh đạo nói riêng là những khái niệm quen thuộc đối với mọi người Tuy nhiên thực chất năng lực là gì? Năng lực lãnh đạo là gì? Có thể đang là vấn đề còn bỏ ngỏ đối với nhiều người Để trả lời câu hỏi “Năng lực lãnh đạo là gì?”, trước hết chúng ta phải hiểu rõ năng lực là gì

Theo Kathryn Barto & Graham Matthews (2001), Năng lực là tập hợp các khả năng, nguồn lực của một con người hay một tổ chức nhằm thực thi một công việc nào đó Bởi vậy, về thực chất năng lực của một con người là tập hợp những gì mà con người đó hiện

có Mô hình năng lực ASK dưới đây là một mô hình phổ biến để thể hiện năng lực cá nhân của một con người

Năng lực cá nhân – Mô hình ASK

Mặc dù để dễ nhớ, mô hình năng lực cá nhân được bắt đầu bằng chữ A (Attitudes

-Tố chất, hành vi, thái độ), tiếp theo bằng chữ S (Skills - Kỹ năng, kinh nghiệm, thâm niên) và kết thúc bằng chữ K (Knowledge - Kiến thức) Tuy nhiên khi đi sâu bản chất của năng lực chúng ta có thể bắt đầu bằng bất cứ yếu tố nào Bây giờ chúng ta bắt đầu bằng yếu tố kiến thức Kiến thức (Knowledge) của mỗi người là tập hợp tất cả những gì thuộc

về quy luật hoặc có tính quy luật của thế giới xung quanh được người đó nhận thức Kiến thức là một khái niệm rất rộng; tuy nhiên, có thể phân chia kiến thức thành 3 mảng chính:

1 Kiến thức về chuyên môn

2 Kiến thức về văn hóa xã hội

3 Kiến thức về khoa học tự nhiên địa lý Cấu trúc kiến thức

Văn hóa Chuyên xã hội môn

Tự nhiên địa lý (Nguồn: Gareth & George, Essentials of Contemporary management, Mc Graw Hill, 2004)

Bên cạnh kiến thức, Kỹ năng (Skills) cũng là một nhân tố vô cùng quan trọng đảm bảo cho sự thành công đối với bất cứ một lãnh đạo nào Kỹ năng chính là thâm niên (seniority), kỹ năng chính là kinh nghiệm (experiences); và kỹ năng chính là mức độ thành thạo (skills) trong công tác lãnh đạo Vì vậy, kỹ năng về thực chất chính là hiện than của kiến thức và kỹ năng chính là biểu hiện cao nhất của việc vận dụng các kiến

thức đã có vào thực tiễn Bởi thế, kỹ năng thành thạo ở mức độ cao sẽ trở thành phản xạ

có điều kiện

Sự kết hợp giữa kiến thức và kỹ năng sẽ không trọn vẹn nếu thiếu nhân tố thứ ba –

đó là hành vi, thái độ Hành vi, thái độ (còn gọi là tố chất) chính là quan điểm, ý thức, tính cách của mỗi con người Nói cách khác, hành vi thái độ chính là đạo đức, là văn hóa của con người Bởi vậy, hành vi, thái độ tích cực là nhân tố vô cùng quan trọng tạo nên năng lực thực sự và trọn vẹn cho bất cứ một cá nhân nào Do đó, có thể nói rằng hành vi, thái độ tích cực là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự thành công trong dài hạn, sự thành công bền vững

2 Năng lực lãnh đạo

Theo mô hình ASK, năng lực lãnh đạo là tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, và hành

vi thái độ mà một nhà lãnh đạo cần có Như vậy, để trở thành một nhà lãnh đạo, người lãnh đạo cần phải có các kiến thức nền tảng cũng như chuyên sâu để chỉ đạo, điều hành một tổ chức hay doanh nghiệp Kiến thức mà một lãnh đạo cần có có thể trải dài từ kiến thức cơ bản (toán, lý, hóa…), kiến thức cơ sở (kinh tế học, luật, quản trị học…) cho đến các kiến thức thuộc về chuyên môn như hoạch định chính sách, hoạch định chiến lược, thuật lãnh đạo, thuật quản lý, giải quyết các vấn đề và ra quyết định, động viên khuyến khích v.v

Để đảm bảo cho các buổi làm việc được hiệu quả, để đảm bảo cho mình trở nên có ý nghĩa đối với người khác (mà đặc biệt là đối với cấp dưới và đối tác), bên cạnh những gì thuộc về công việc, chuyên môn, các nhà lãnh đạo còn phải trang bị cho mình các kiến thức thuộc về các lĩnh vực khác như văn hóa xã hội, lịch sử, địa lý tự nhiên, hội họa nhằm làm giàu vốn sống của mình Các buổi làm việc, các buổi thảo luận sẽ không thể đạt được kết quả và hiệu quả như mong muốn nếu ở đó chúng ta chỉ thuần túy nói về công việc Đặc biệt, trong điều kiện giao thoa, hội nhập, sự hiểu biết vè lịch sử các quốc gia khác, về các nền văn hóa khác đã trở nên ngày càng quan trọng, và trong nhiều trường hợp sự hiểu biết đó chính là nhân tố thành công

Giống như phần luận giải của năng lực nói chung, bên cạnh những kiến thức cần thiết cho lãnh đạo, kỹ năng, kinh nghiệm, trải nghiệm trong các lĩnh vực cụ thể của lãnh

đạo cũng vô cùng cần thiết Có rất nhiều kỹ năng mà bất cứ một nhà lãnh đạo nào cũng cần phải có, đó là kỹ năng động viên khuyến khích, kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định, kỹ năng phân quyền ủy quyền, kỹ năng gây ảnh hưởng… Mỗi lĩnh vực, mỗi kỹ năng đều có nguyên lý, đều có cơ sở lý luận của nó Để những nguyên lý, cơ sở lý luận

đó thấm sâu vào tâm khảm của mình, nhà lãnh đạo phải thường xuyên thực hành, thường xuyên luyện tập nhằm làm cho các nguyên lý, cơ sở lý luận đó trở thành thói quen, trở thành phản xạ Một con người có kỹ năng là con người giải quyết công việc một cách chuyên nghiệp, giải quyết tốt ngay từ khâu đặt vấn đề, tiến triển vấn đề cho đến kết thúc vấn đề Quan trọng là vậy, song có lẽ đối với nhà lãnh đạo thì tầm quan trọng của nó sẽ được nhân lên gấp bội Tầm quan trọng đó thể hiện ở chỗ lãnh đạo chính là người tạo ra

sự thay đổi, lãnh đạo chính là người nắm bắt thời cuộc, tạo ra việc làm; và lãnh đạo chính

là người gây ảnh hưởng, thuyết phục người khác, tập hợp lực lượng để thực thi những công việc mà mình đã tạo ra Vì vậy, kỹ năng lãnh đạo là một nhân tố sống còn đối với bất cứ một nhà lãnh đạo nào

Như đã phân tích ở trên, hành vi thái độ là một yếu tố vô cùng quan trọng đảm bảo cho thành công của mỗi con người Đặc biệt đối với người lãnh đạo thì tầm quan trọng, vai trò, ý nghĩa của hành vi thái độ lại càng được nâng cao Trong công tác lãnh đạo, hành vi thái độ có thể được coi là ứng xử của cấp trên đối với cấp dưới Ứng xử đó được hình thành trên cơ sở quan niệm sống, tính cách, đạo đức, văn hóa của người lãnh đạo Ứng xử không đúng mực, quan niệm không tích cực, đạo đức, văn hóa không lành mạnh chắc chắn sẽ dẫn đến kết cục không lấy gì làm tốt đẹp Với vai trò là người đi đầu, với vai trò là người cầm cân nảy mực, người lãnh đạo cần phải công minh, chính trực, càng phải là trung tâm, trụ cột của mọi người Có như vậy người lãnh đạo mới thực sự là linh hồn, thực sự là chỗ dựa vững chắc cho mọi người

PHẦN II: PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

I- Khái niệm phong cánh lãnh đạo

Phong cách lãnh đạo là một khái niệm thường gặp trong khoa học quản lý, có khi được gọi là kiểu lãnh đạo

Có rất nhiều các khái niệm khác nhau về phong cách lãnh đạo:

- Theo Genov (Bungari): Phong cách lãnh đạo là hệ thống các nguyên tắc, các chuẩn mực, các biện pháp, các phương tiện của người lãnh đạo trong việc tổ chức và động viên những người dưới quyền đạt mục tiêu nhất định

- Phong cách lãnh đạo là tổng thể những nguyên tắc, phương pháp và cách thức thể hiện trong việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý

II- Các kiểu phong cách lãnh đạo

1 Phong cách lãnh đạo độc đoán, chuyên quyền

Đặc điểm tâm lý cơ bản là nóng nảy, thiếu tin tưởng vào quần chúng Khi đánh giá thường mang nặng chủ quan thành kiến, định kiến Trong quan hệ giao tiếp thì hách dịch, hay phản bác người khác và tự kiêu Người lãnh đạo độc tài dám nghĩ dám làm và khẳng định mình

Biểu hiện và hiệu quả của phong cách lãnh đạo độc tài là nặng nề mệnh lệnh, áp đặt thông tin một chiều từ trên xuống là chính Phong cách này thường gây căng thẳng đối với cấp dưới, cơ chế quản lý là hành chính, quan lieu Nếu áp đặt lâu phong cách này

dễ gây căng thẳng hoặc phản ứng ngầm của cấp dưới Tuy nhiên, trong một chừng mực nào đó phong cách lãnh đạo độc tài đem lại hiệu quả quản lý nhanh, tức thời

2 Phong cách lãnh đạo dân chủ

Người lãnh đạo sử dụng phong cách lãnh đạo dân chủ là người biết phân chia quyền lực , biết thu hút tập thể vào công việc chung trên cơ sở tôn trọng những ý thức đóng góp của họ

Ưu điểm: Nhờ phong cách lãnh đạo dân chủ này mà các nhà quản trị tạo ra bầu không khí cởi mở, chân thành, làm cho mọi người thấy thoải mái, tự tin trong khi hoàn thành nhiệm vụ

Tuy nhiên nhược điểm lớn nhất của phong cách dân chủ là người lãnh đạo dễ rơi vào trạng thái ba phải, làm mất đi tính quyết đoán của người lãnh đạo, dẫn tới tình trạng quá phụ thuộc vào ý kiến tập thể Những quyết định đưa ra cũng không kịp thời, làm lỡ cơ hội kinh doanh và đặc biệt không thể hiện được cá tính đặc trưng của người lãnh đạo

3 Phong cách lãnh đạo tự do

Người lãnh đạo lựa chọn phong cách lãnh đạo này thường chỉ cung cấp thông tin, rất ít tham gia vào các hoạt động tập thể Sự có mặt của người lãnh đạo chủ yếu là để truyền đạt các thông tin và rất ít sử dụng quyền lãnh đạo Đặc điểm tâm lý chính của phong cách này là đề cao cá nhân, tinh thần hiệp đồng và trách nhiệm hạn chế Người sử dụng phong cách lãnh đạo này có thể có năng lực chuyên môn rất cao hoặc rất hạn chế nhưng lại ham thích địa vị

Biểu hiện và hiệu quả của phong cách lãnh đạo này là người lãnh đạo không quan tâm

và can thiệp vào công việc Tuy nhiên, nhược điểm của phong cách lãnh đạo này là người lãnh đạo và nhân viên dễ buông thả, không nề nếp, kỷ luật nên kết quả công việc không

ổn định, khi cao khi thấp, có thể dẫn đến xung đột trong tập thể

4 Phong cách lãnh đạo chủ nghĩa gia trưởng

Đây là dạng mềm mỏng hơn của lãnh đạo độc quyền, thường tạo động lực tốt hơn cho nhân viên, tốc độ thay thế nhân viên thấp hơn Theo đó quyết định của lãnh đạo là tốt nhất

Nhận xét: Mỗi phong cách lãnh đạo nêu trên đều có những ưu và nhược điểm của nó, việc sử dụng phong cách lãnh đạo nào cho phù hợp không chỉ dựa vào ý muốn chủ quan

mà phải trải qua quá trình phân tích khoa học dựa vào tình hình thực tế của đơn vị, trình

độ văn hóa, chuyên môn và trình độ chính trị của nhân viên trong đơn vị, tính khí của bản thân người lãnh đạo… Mặt khác, sử dụng phong cách lãnh đạo hợp lý là một nghệ thuật của người lãnh đạo và vì vậy phải thận trọng, cần không ngừng hoàn thiện và phát triển III- Phong cách lãnh đạo của Tổng Giám đốc Công ty thép Hùng Vương

Công ty Công ty thép Hùng Vương Công ty chuyên xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, công trình điện, cấp thoát nước

Tổng giám đốc công ty là ông A người luôn tỏ ra lạnh lung, dường như không quan tâm đến người khác nghĩ gì và luôn bộc lộ uy quyền, sử dụng quyền lực của mình để ra các chỉ thị mệnh lệnh và buộc cấp dưới phải tuân thủ khiến cấp dưới luôn có tâm lý lo lắng, sợ phải đối diện trực tiếp với giám đốc Ông luôn tổ chức các cuộc họp đột xuất mà không bao giờ báo trước cho nhân viên Trong cuộc họp ông gần như độc thoại, khi nhân viên đưa ra ý kiến thì ông gạt phắt đi với thái độ căng thẳng Kết thúc cuộc họp là việc thực thi sự chỉ đạo của Giám đốc

Ông A xuất thân là kỹ sư xây dựng , mọi người trong Công thy đều phải thừa nhận trong lĩnh vực này ông là một chuyên gia, hơn thế nữa ông đã từng là lãnh đạo tại một số công ty trong nhiều lĩnh vực khác nhau một thời gian dài nenn am hiểu nhiều vấn đề Mọi người trong công ty thường nói giám đốc rất tham công tiếc việc để ám chỉ việc giám đốc luôn ôm đồm nhiều việc Làm việc như vậy giám đốc vừa mệt vì nhiề việc mà nhân viên thì cảm thấy mình không được tin tưởng, trọng dụng

Do quá nhiều việc, áp lực công việc căng thẳng nên ông rất nóng tính, hay mắng cấp dưới khiến cấp dưới có tâm lý hạn chế tối đa việc phải gặp ông, không có việc bắt buộc thì có tư tưởng tránh mặt Có tình huống thực tế là: Mỗi khi ông xuống giám sát ở công trường thì thấy bóng ông ở đâu công nhân xây dựng liền tránh đi chỗ khác, các cán bộ quản lý cũng rất ngại phải tiếp xúc với ông

Mặc dù ông A là nhười có khả năng thích nghi tốt với mọi hoàn cảnh, quyết đoán, tận tụy, tháo vát, đặt biệt ông rất giỏi giao tiếp, giỏi chuyên môn, sang suốt, trí tuệ minh mẫn Tuy nhiên thực tế ko ai có thể giỏi và hiểu tưởng tận mọi vấn đề, mặt khác với việc ôm nhiều việc sẽ không tránh khỏi có lúc ông A rơi vào tình trạng quá tải dẫn đến việc ra những quyết định sai lầm và đối với các nhân viên thì ông như có một khoảng cách nào

đó rất khó gần gũi

IV- Phân tích đánh giá và đề ra cách điều chỉnh để đạt hiêu quả lãnh đạo cao hơn Ông A là một người lãnh đạo giỏi chuyên môn nhưng trong công tác quản lý ông có uy tín chưa cao nên còn một số hạn chế

Ông là người có phong cách lãnh đạo độc tài/độc đoán thực sự có uy quyền có khả năng ám thị, nhưng sự ám thị của ông đối với nhân viên không phải là sự cảm phục mà là

sự sợ hãi, cũng chính vì vậy ông không được tín nhiệm

Có thể nói rằng ông A có năng lực tổ chức, tính nguyên tắc cao, tư tưởng tác phong công nghiệp nhưng chưa có năng lực sư phạm, chưa có tính nhạy cảm của người lãnh đạo

Tóm lại, ông A có phong cách lãnh đạo độc đoán, chuyên quyền, thâu tóm mọi quyền lực trong tay, cách làm việc này của ông khiến cán bộ quản lý cấp trung gian đôi khi cảm thấy mình như bù nhìn, không có thực quyền, không có cơ hội để thể hiện khả năng của mình

Ông quá quan cách độc đoán khiến nhân viên không ai dám gần, không ai dám có ý kiến tham gia trong bất kì công việc hay cuộc họp nào

Để tăng hiệu quả quản lý thì ông A nên san sẻ bớt công việc cho cấp dưới Ông nên tin tưởng và trao cho họ cơ hội để họ thể hiện khả năng của mình

Làm như vậy ông vừa giảm bớt được công việc vừa tạo cho cấp dưới tâm lý thoải mái, cống hiến

Khi triệu tập các cuộc họp thì trừ một số các cuộc họp đột xuất, tốt nhât ông nên báo trước 30 phút để nhân viên có thời gian chuẩn bị Trong cuộc họp dù có tiếp thu hay không tiếp thu ý kiến của nhân viên, ông cũng nên cho họ cơ hội trình bày và bình tĩnh lắng nghe sau đó phân tích cho họ thấy cái đúng cái sai

Quan trọng nhất, ông A phải tạo ra môi trường làm việc thuận lợi, không khí làm việc vui vẻ, phải cởi mở, hòa nhã, gần gũi nói chuyện, chia sẻ với nhân viên để tìm được sự đồng thuận cao nhất của các cấp

KẾT LUẬN

Thành công của tổ chức không thể vượt được tầm của người lãnh đạo đó Muốn đưa tổ chức, đơn vị mình công tác hoạt động hiệu quả, đạt được mục tiêu , kế hoạch đã đề ra thì người lãnh đạo phải hiểu biết, có trí tuệ, có đức, có tài, có tầm Lãnh đạo là nghệ thuật và quản lý con người thì càng cần phải hiểu rõ từng đối tượng mình quản lý mới có thể thành công

Theo em, nhà lãnh đạo giỏi là nhà lãnh đạo không cần làm việc nhiều mà vẫn khiến tổ chức phát triển mở rộng Họ biết cách tổ chức, sắp xếp công việc khoa học Phân công công việc cụ thể, hợp lý cho từng cá nhân bộ phận sao cho đúng người đúng việc Có sự kiểm tra, giám sát, đôn đốc kịp thời và động viên thích hợp khiến nhân viên dưới quyền làm việc hết mình và công việc đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao

Người xưa có câu: “Nhân vô thập toàn” cho nên dù là lãnh đạo thì cũng nên không ngừng trau dồi kiến thức, kỹ năng làm việc để nâng cao uy tín trong tổ chức Lãnh đạo là một công việc phức tạp, công việc lãnh đạo không chỉ là khoa học mà còn là nghệ thuật -một nghệ thuật đắc nhân tâm