huynh van minh chi so

Sự biến đổi thời khắc học trong THA Vọt sáng sớm trong THA • Sự gia tăng đột ngột HA xảy ra sau khi thức dậy gặp ở người HA bình thường và tăng HA → tiếp tục 4-6 giờ sau khi thức dậy

Chỉ số “Vọt sáng sớm” huyết áp ( Morning surge blood pressure):

Ý nghĩa và tiên lượng ?

GS.TS HUỲNH VĂN MINH, FACC Chủ tịch Phân Hội THA Việt nam (VSH) Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt nam Thành viên Hội THA Thế giới ( ISH)

Mở đầu

Tiến triển tự nhiên của bệnh THA

Từ rối loạn chức năng nội mạc đế tổn thương cơ quan đích

Thời gian khởi phát các biến cố tim mạch

Sự biến đổi thời khắc học HA trong THA

Vọt sáng sớm

Định nghĩa – Cơ chế bệnh sinh

Vọt sáng sớm HA

Định nghĩa “Vọt HA sáng sớm”(MBPS)

• Được định nghĩa là sự chênh lệch giữa trị số

HATT trung bình trong 2 giờ sau khi thức dậy và phát sinh trừ cho trị HATT trung bình trong thời gian

Sự biến đổi thời khắc học trong THA

Vọt sáng sớm trong THA

• Sự gia tăng đột ngột HA xảy ra sau khi thức dậy gặp ở người HA bình thường và tăng HA

→ tiếp tục 4-6 giờ sau khi thức dậy

→ gia tăng với tốc độ HA tâm thu vào khoảng :

3mmHg/giờ và HATTr 2mmHg/giờ

• Có thể đi kèm tổn thương cơ quan đích trong THA và tiếp đó là nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân THA

Định nghĩa Vọt sáng sớm huyết áp

Kario K, et al Circulation 2003;107:1401-6

• VSS khi ngủ-đáy: HATT buổi sáng – HATT thấp nhất

• Tụt HA về đêm :

HATT buổi sáng – HATT trước khi thức

HA buổi tối – HA thấp nhất

Millar-Craig et al Lancet 1978;1:795-7 Giờ trong ngày

Mancia et al Circ Res 1983;53:96-104

Gia tăng HA buổi sáng trong HA bình thường và THA

HA tâm thu (mean+S.E.)

HA tâm trương (mean+S.E.)

9 12 15 18 21 24 3 6 9

Thời gian trong ngày (giờ)

Millar-Craig et al Lancet 1978;1:795-7

Vọt huyết áp sáng sớm

Các thông số ảnh hưởng hình thái thời khắc học HA

Đặc điểm dân số

Các yếu tố ngoại sinh

Hệ thần kinh nội tiết

Tuổi > 70 tuổi Chủng tộc Mỹ-Phi Hoạt động thể lực/tinh thần Thay đổi tư thế

Hút thuốc Uống rượu

Ăn mặn Uống cà phê Thuốc (v.d thuốc ngừa thai)

Hệ thần kinh giao cảm

Hệ RAA Nồng độ cortisol huyết tương Nồng độ NO

Một số lớn nghiên cứu cho thấy tần suất NMCT, đột tử và đột quị xảy ra cao nhất

Elliott WJ Am J Hypertens 2001;14:291S-295S

Vọt sáng sớm huyết áp và

các biến cố tim mạch

Gia tăng nguy cơ tim mạch

Thời điểm trong ngày

Muller et al N Engl J Med 1985;313:1315-22

Marler et al Stroke 1989;20:473-6

Vọt sáng sớm huyết áp

Cơ chế VSS

Huyết áp

Sự biến đổi sinh học của chức năng sinh lý

Cơ chế bệnh lý của sự biến đổi thời khắc học

– Ngưng tập tiểu cầu ↑

– Hoạt hóa Plasminogen

mô (t-PA) ↓

– Ức chế Plasminogen

Activator 1 (PAI 1) ↑

Gene giờ trung ương

Tương quan VSS và tổn thương

cơ quan đích trong THA

Tương quan vọt HA sáng sớm

& biến chứng THA

• Tim:

Tương quan có ý nghĩa với khối cơ thất trái và

chức năng tâm trương độc lập với HA trước khi

thức dậy

• Não:

Phối hợp ý nghĩa với bệnh não im lặng và bằng chứng độc lập đột quị với trị trung bình HA 24 giờ

Ảnh hưởng tim của Vọt sáng sớm HA

ở người THA già: liên quan thời gian thức dậy

VSS HA trước và sau khi thức dậy

∆B

∆A

∆A biểu thị sự gia tăng

HATT trước khi thức

∆B biểu thị sự gia tăng

HATT sau khi thức

Kuwajima I, et al Am J Hypertens 1995;8:29-33

Tương quan giữa thay đổi HA buổi sáng và các thông số tim

Kuwajima I, et al Am J Hypertens 1995;8:29-33

Ảnh hưởng tim của Vọt sáng sớm HA

ở người THA già: liên quan thời gian thức dậy

Increase in systolic blood pressure after getting-up (mmHg) Increase in systolic blood pressure after getting-up (mmHg)

Tương quan giữa sự gia tăng HATT sau khi thức dậy và

độ dày vách và chỉ số khối cơ thất trái

Kuwajima I, et al Am J Hypertens 1995;8:29-33

Ảnh hưởng tim của Vọt sáng sớm HA

ở người THA già: liên quan thời gian thức dậy

• Sự liên quan giữa sự gia tăng HA trước khi thức

• Sự liên quan giữa sự gia tăng HA sau khi thức

Kuwajima I, et al Am J Hypertens 1995;8:29-33

Ảnh hưởng tim của Vọt sáng sớm HA

ở người THA già: liên quan thời gian thức dậy

Khối cơ TTT tương quan với HA khi thức dậy

tốt hơn HA tại PK hoặc tình cờ

Sự tương quan giữa HA gia tăng và khối cơ TTT ở

181 bệnh nhân THA không điều trị

Tương quan giữa chiều cao- chỉ số khối

cơ TTT và sự gia tăng

HA tâm thu

Gosse P, et al Am J Hypertens 1997;10:505-510

Khối cơ TTT tương quan với HA khi thức dậy

tốt hơn HA tại phòng khám hoặc ngẫu nhiên

• Khối cơ TTT là YTNC đối với biến chứng TM,

và tương quan với HA gia tăng có thể là mục tiêu dịch tễ học

→ ý nghĩa của HA gia tăng

• Sự khởi đầu gia tăng HA đủ để đóng góp với

sự phát triển của DTT và có thể góp phần vào

việc khởi phát các biến cố tim mạch

Gosse P, et al Am J Hypertens 1997;10:505-510

VSS HA làm tăng nguy cơ phát triển DTT

Sự biến đổi thời khắc học HA và biến cố

tim mạch: khởi phát NMCT

40%

Elliott WJ Am J Hypertens 2001;14:291S-295S

29%

Elliott WJ Am J Hypertens 2001;14:291S-295S

Sự biến đổi thời khắc học HA và biến cố

tim mạch: khởi phát Đột tử

Tương quan VSS và đột quị

trong THA

Hội chứng thuyên tắc vữa xơ toàn thể huyết động

Stress huyết động mạch đập

・ THA ・ Tăng biến thiên HA và flow

・ Tăng HA trung tâm

Các YTNC thuyên tắc viêm chuyển hóa

・ ĐTĐ ・ RLLP

・ Nguy cơ thuyên tắc

・ Viêm ・ Bệnh thận mạn

Kario K Nature Review Nephrology 2013,9:726-738

Hội chứng thuyên tắc vữa xơ huyết động (SHATS)

Sự gia tăng các nguy cơ biến cố tim mạch và tổn thương cơ quan đích

qua vòng xoắn bệnh lý của stress huyết động và bệnh lý mạch máu

Stress huyết động

Biến thiên HA (flow)*

HA trung tâm/ khu trú (flow)

Vòng xoắn bệnh lý

Các biến cố tim mạch Tổn thương cơ quan

Bệnh lý mạch máu

Bệnh ĐM lớn Bệnh lý “ Tăng gánh mach máu”

(bệnh các Đm nhỏ)

Kario K Nature Review Nephrology 2013,9:726-738 Kario K Hypertension 2015; 65: 1163-1169

Phân tích ảnh hưởng của Vọt sáng sớm HA lên tần suất đột quị (Kario, Pickering et al, Circ 2003; 107:1401))

Cox regression analysis for clinical stroke events

Elliott WJ Am J Hypertens 2001;14:291S-295S

Sự biến đổi thời khắc học HA và biến cố

tim mạch: phân bố Đột quị

VSS HA và nguy cơ đột quị ở người lớn THA

JMS ABPM Study Wave 1

Thức dậy

(matching for age and 24-hr systolic BP)

20

(Incidence)

P<0.05

2.7 lần (Sleep-trough)

JMS ABPM Study Wave 1

ở nhóm VSS hơn nhóm không VSS

VSS HA và nguy cơ đột quị ở người lớn THA

Tần suất NM não im lặng và tần suất đột quị lâm sàng

BN có hoặc không có VSS

Kario K, et al Circulation 2003;107:1401-6

Chiến lược điều trị thuốc THA và

VSS

Ở người lớn tuổi, VSS HA càng cao sẽ phối hợp nguy cơ đột quị độc lập với HA lưu động,

sút giảm HA ban đêm và NM não im lặng

Việc giảm VSS có thể là mục tiêu mới

Trong dự phòng tổn thương cơ quan đích và các biến cố tim mạch ở bệnh nhân THA

Khuyến cáo xử dụng theo dõi HA tại nhà ( tự đánh giá) và HA lưu động

HA Bình thường Tăng huyết áp

Tối ưu hóa điều trị THA

• Giảm VSS huyết áp

• Duy trì hình thái thời khắc bình thường của HA

Các thuốc hạ HA có thời gian tác dụng kéo dài được ưa thích hơn loại kiểm soát HA cách hồi

KẾT LUẬN

• Vọt sáng sớm HA được xem là nguy cơ cho

tổn thương cơ quan đích lâm sàng và các biến cố tim mạch liên quan của THA độc lập với mức HA

trung bình

• Có thể kiểm soát chặc chẽ VSS HA như các YTNC khác cho thấy kết quả tốt hơn trong dự phòng tim

mạch

Chân thành cám ơn sự theo dõi

của quí Đại biểu

Hẹn gặp lại Hội nghị TM miềnTrung -Tây nguyên

lần thứ IX 14-17/7/2017, Tuy hòa, Phú Yên