Tiết 5: Thánh Gióng

Kiến thức: Giúp HS: - Nắm đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng, lòng yêu nớc, tinh thần đoàn kết, sức mạnh phi thờng quan niệm và ớc mơ của nhân dân ta về ngời anh hùng đ

Tiết 5: Thánh Gióng

A.Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Giúp HS:

- Nắm đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng, lòng yêu nớc, tinh

thần đoàn kết, sức mạnh phi thờng quan niệm và ớc mơ của nhân dân ta về ngời

anh hùng đánh giặc cứu nớc.

- Nắm đợc nghệ thuật kể chuyện, cách kể chuyện, xây dựng nhân vật chính bằng

các chi tiết tởng tợng, kỳ ảo và giàu ý nghĩa.

2 Kỹ năng: Luyện kĩ năng đọc- kể diễn cảm truyện, kĩ năng phân tích chi tiết,

nhân vật, kết cấu truyền thuyết

3 Giáo dục học sinh lòng yêu nớc, tinh thần đoàn kết, niềm tự hào dân tộc, tự hào

về ngời anh hùng trong buổi bình minh của lịch sử

B Chuẩn bị phơng tiện dạy hoc: Tranh ảnh Thánh Gióng, Bài thơ về Thánh Gióng

C Tổ chức giờ học

* ổn định tổ chức.

* Kiểm tra bài cũ

- Kể ngắn gọn truyện " Bánh chng bánh giày", nêu ý nghĩa của truyện?

- Trong truyện, theo em chi tiết nào hay nhất? Vì sao?

II Bài mới:

- GV: Yêu nớc là một chủ đề lớn của văn học Việt Nam nói chnug và của văn học

dân gian nói riêng Thánh Gióng là một truyện dân gian thể hiện chủ đề này.

- Truyện đề cao lòng yêu nớc, đề cao ngời anh hùng dân tộc, truyện còn có nhiều

chi tiết nghệ thuật hay chứng tỏ tài năng sáng tạo của tác giả dân gian.

GV hớng dẫn cách đọc:

+ Giọng đọc, kể , ngạc nhiên, hồi hộp ở đoạn Gióng ra

đời.

+ Lời gióng trả lời sứ giả cần đọc đĩnh đạc , trang nghiêm.

+ Cả làng nuôi Gióng đọc giọng phấn khởi , háo hức

+ Đoạn Gióng đánh giặc: khẩn trơng, mạnh mẽ, nhanh

gấp.

+ Gióng bay về trời: chậm, nhẹ, thanh thản, xa vời,

huyền thoại.

- GV đọc mẫu một đoạn

- HS đọc tiếp.

I Đọc và tìm hiểu chung:

1 Đọc văn bản - đọc chú thích

+ Đầu -> nằm đấy( sự ra đời kỳ lạ của Gióng )

+ Tiếp -> cứu nớc (Gióng gặp

sứ giả, cả làng nuôi Gióng) + Tiếp -> lên trời (gióng ra trận đánh giặc)

+ còn lại (Gióng bay về trời)

? Vì sao truyện Thánh Gióng đợc xếp vào thể loại

truyền thuyết ?

- Truyện có cốt lõi lịch sử : thời vua Hùng thực tế đất

nớc có giặc ngoại xâm , các di tích lịch sử còn lại

( câu 4- SGV)

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với

nhân vật, sự kiện lịch sử

? Kể tên các nhân vật trong truyện? Nhân vật chính? - Các nhân vật: vợ chồng ông

lão ở làng Gióng, cậu bé (tráng

sỹ Thánh Gióng), sứ giả, nhà vua, dân làng

- Nhân vật chính: Thánh Gióng

? Tìm những chi tiết tởng tợng kỳ ảo về nhân vật

Thánh Gióng?

- Thánh Gióng ra đời kỳ lạ, là kết quả của việc dẫm

lên vết chân to, lạ

- Ba năm Gióng không biết nói cời, đặt đâu nằm đấy

-> cho thấy Gióng là một con ngời khác thờng (có thể

nói theo quan niệm của ngời xa đó là một vị thần đợc

đầu thai vị thiên sứ nhà trời xuống giúp dân đánh

giặc, nhng Gióng lại đợc sinh ra từ bà mẹ nông dân ->

điều đó cho thấy đây chính là vị anh hùng sinh ra từ

nhân dân, đợc nhân dân nuôi dỡng

- Tiếng nói đầu tiên sau 3 năm là tiếng đòi đi đánh

giặc

II Tìm hiểu văn bản:

1/ Hình t ợng nhân vật Thánh Gióng :

a/ Nguồn gốc ra đời:

- Bà mẹ giẫm lên vết chân to -> thụ thai

- Ba năm gióng không biết nói cời, đặt đâu nằm đấy

- khác thờng nhng sinh ra từ nhân dân, đợc nhân dân nuôi d-ỡng => ớc mơ

? Câu nói đầu tiên của Gióng là câu nói nào? Với ai?

Trong hoàn cảnh nào? Có ý nghĩa gì?

GV hỏi: ý nghĩa của những chi tiết kỳ ảo ấy?

- ý nghĩa:

+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nớc trong hình tợng

Thánh Gióng -> ý thức đối với đất nớc đặt lên hàng

đầu đối với ngời anh hùng

+ý thức đánh giặc cứu nớc tạo cho ngời anh hùng

những khả năng hành động khác thờng , kỳ lạ ( liên

hệ ngời anh hùnh Ngô Thị Tuyển vác hai hòm đạn

100kg )

+ Gióng là hình ảnh của nhân dân : nhân dân lúc bình

thờng âm thầm, lặng lẽ giống nh Gióng ba năm không

biết nói cời Nhng khi nớc nhà gặp cơn nguy biến thì

họ rất cần mẫn đứng ra cứu nớc đầu tiên cũng nh

Gióng vua vừa kêu gọi đã đáp ứng lời cứu nớc không

chờ đến lời kêu gọi thứ hai -> phản ánh khă năng

đánh giặc luôn tiềm ẩn trong nhân dân

+ Chi tiết kỳ lạ này hàm chứa một sự thật rằng ở một

đất nớc luôn bị giặc ngoại xâm nh nớc ta thì nhu cầu

đánh giặc cũng phải luôn thờng trực từ tuổi bé thơ đáp

ứng lời kêu gọi của tổ quốc

Liên hệ câu thơ của Tố Hữu:

“Ôi Việt nam xứ sở lạ lùng

Đến em thơ cũng hoá những anh hùng

Đến ong dại cũng luyện thành dũng sĩ

 ý nghĩa:

- Để đánh đuổi giặc mạnh, không phải chỉ có tinh

thần ý chí , mà cần phải có cả vũ khí lợi hại

b/ Câu nói đầu tiên:

- Tiếng nói đòi đi đánh giặc

- ý nghĩa: -> ca ngợi lòng yêu nứoc, trí căm thù giặc, bảo vệ

đât nớc, việc cứu nớc đặt lên hàng đầu

-> tiềm ẩn trong nhân dân

GV hỏi: Việc Thánh Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo

giáp sắt có ý nghĩa gì? - Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áogiáp sắt ->đánh giặc phải có vũ

- Phản ánh thành tựu văn hoá kỹ thuật thời đại Hùng

Vơng( sản xuất vũ khí bằng kim loại - thời đại đồ sắt )

- ý nghĩa:

-> sức mạnh của Gióng cũng là sức mạnh của nhân

dân , Nhân dân ủng hộ, hun đúc , bồi đắp nên ngời

anh hùng cứ nớc

khí -> phản ánh đất nớc biết chế tạo ra công cụ bằng sắt

? Việc dân làng góp gạo nuôi Gióng có ý nghĩa gì?

- ý nghĩa:

-> sức mạnh của Gióng cũng là sức mạnh của nhân

dân , Nhân dân ủng hộ, hun đúc , bồi đắp nên ngời

anh hùng cứ nớc

+ Sức mạnh của ngời dũng sĩ đợc nuôi dỡng từ những

cái bình thờng , giản dị ( GV nói thêm: ngày nay ở hội

Gióng nhân dân vẫn tổ chức cuộc thi nấu cơm, hái cà

nuôi Gióng )

c/ Nhân dân góp gạo nuôi chú

bé đánh giặc:

- ý nghĩa:

+ Gióng lớn lên trong sự che chở nuôi dỡng của nhân dân

-> sức mạnh của Gióng cũng là sức mạnh của nhân dân - nuôi dỡng từ cái bình thờng , giản dị

Gióng lớn nhanh nh thổi và thành tráng sỹ, điều đó

muốn gửi gắm điều

Gióng vơn vai -> tráng sỹ oai phong, lẫm liệt muốn

nói đến sức sống, mãnh liệt, kỳ diệu của Gióng là sức

mạnh của nhân dân khi có giặc ngoại xâm

- Sức mạnh của tình đoàn kết các tầng lớp nhân dân

mỗi khi có giặc

-> Chính là ớc mơ của nhân dân có sức mạnh để đi

đánh giặc

GV: có một dị bản khác: Gióng ăn bảy nong cơm, ba

nong cà uống một hơi nớc, cạn đã khúc sông, mặc thì

vải xô không đủ phải lấy cả bông lau mới che kín đợc

thân

Bình: cái độc đáo của trí tởng tợng phong phú và lòng

yêu nớc là mới hôm qua trong thời bình, đứa bé còn

nhỏ ; hôm nay, khi đất nớc lâm nguy nó vơn vai một

cái tức thì cao lớn mời trợng , dờng nh hễ nhiệm vụ

nặng nề bao nhiêu thì nó càng cao lớn bấy nhiêu để

thừa sức giết giặc - Gióng vơn vai là tợng đài bất hủ

về sự trởng thành vợt bậc, về hùng khí tinh thần của

một dân tộc trớc nạn ngoại xâm Khi lịch sử đặt ravấn

đề sống còn cấp bách thì tình thế đòi hỏi dân tộc vơn

lên một tầm vóc phi thờng thì dân tộc vụt lớn dậy nh

thế mới tự mình thay đổi t thế, tầm vóc của mình

d/ Gióng lớn nhanh nh thổi, v -

ơn vai thành tráng sĩ: -> sức

sống, mãnh liệt, kỳ diệu của Gióng, nhân dân-> Sức mạnh của tình đoàn kết mỗi khi có giặc

=> ớc mơ

? Em có nhận xét gì về trận đánh của gióng ? nhận

xét về cách tả, kể của tác giả?

- Là một bức tranh hoành tráng , kỳ vĩ ,cực tả và ngợi

ca sức mạnh nhân dân chống xâm lợc - giọng kể hào

hứng, phấn chấn

? Gióng nhổ tre bên đờng đánh giặc Chi tiết ấy có ý

nghĩa gì?

- Gióng không chỉ đánh giặc bằng vũ khí (kim loại)

mà còn cả cây cỏ của đất nớc - "gậy tre, chông tre,

gậy tầm vông "

e/ Gióng ra trận đánh giặc:

- Gióng không chỉ đánh giặc bằng vũ khí (kim loại) mà còn cả cây cỏ của đất nớc

"Súng, gơm, cuốc, thuổng, gậy gộc" (Hồ Chí minh)

? Đánh giặc xong, Gióng cởi áo giáp bay thẳng về

trơì Đây là chi tiết kỳ ảo, hoang đờng nhng có ý

nghĩa sâu sắc? Vì sao?

- Gióng không về triều nhận bổng lộc, danh lợi mà ra

đi một cách vô t, thanh thản, nhẹ nhàng, ung dung

Gióng để lại chiến công, dấu tích cho quê hơng

- Gióng bay lên trời -> Gióng là non nớc, đất trời,

biểu tợng của ngời dân Văn Lang -> hình ảnh đẹp, bất

tử, sống mãi trong lòng dân

g/ Gióng đáng tan giặc, bay về trời :

-> hình ảnh đẹp, bất tử, sống mãi trong lòng dân

? Hình tợng Thánh Gióng có ý nghĩa gì?

Thánh Gióng là biểu tợng rực rỡ của anh hùng cứu

n-ớc ( lần đầu tiên đa vào văn học ) là hình ảnh đẹp của

truyền thống đoàn kết, đánh giặc, là ớc mơ, là sức

mạnh để thắng giặc ngoại xâm

- Cơ sở lịch sử của truyện: thời Hùng Vơng, giặc Ân

phơng Bắc sang xâm lợc nớc ta

? Thánh Gióng" có liên quan đến sự thật lịch sử nào?

+ Vua Hùng thứ 6 đã cùng nhân dân đánh giắc

+ Giai đoạn đó vũ khí của ngời Việt cổ chủ yếu làm

bằng sắt

+ Dấu ấn của ngựa sắt còn đền thờ Thánh Gióng

? Nêu ý nghĩa của truyện?

-> Truyện đề cập đến sức mạnh của lòng yêu nớc, tinh

thần đoàn kết dân tộc, sức mạnh phi thờng, ớc mơ

chiến thắng giặc ngoại xâm của nhân dân ta từ buổi

đầu lịch sử

2/ ý nghĩa của hình t ợng truyện

:

- Ghi nhớ sgk

? ấn tợng sâu sắc của em về Thánh Gióng?

? Tại sao hội thi thể thao nhà truơng lại gọi là " Hội

khoẻ Phù đổng"

III Luyện tập

1 Baì 1: Có lòng yêu nớc dũng cảm phi thờng, không màn danh lợi HS kể lại truyện

2 Bài tập 2:

Gọi là "Hội khoẻ Phù Đổng" vì

đó là hội thi biểu dơng sức khoẻ, lấy ý nghĩa từ câu truyện truyền thuyết đẹp đẽ: chàng trai Phù Đổng (Thánh Gióng) là biểu tợng của lòng yêu nớ

* H ớng dẫn học bài ở nhà:

- Kể lại truyệnThánh Gióng

- Nêu ý nghĩa của truyện

- Chuẩn bị tiết " Từ mợn"

………

…