SKKN Sinh 10

Vấn đề cơ bản là khi soạn giảng ngời thầy phải biến sự gợi ý đó thành hoạt động cụ thể của mình sao cho phù hợp với đối tợng mà mình trực tiếp tác động để hoạt động học của học sinh đạt

Phần I

Lý do chọn đề tài

Bắt đầu từ năm học 2006 - 2007 thực hiện đổi mới chơng trình và sách giáo khoa bậc trung học phổ thông trên toàn quốc Thực tế khách quan cho thấy việc

đổi mới sách giáo khoa và phơng pháp giảng dạy là một xu thế tất yếu

Nghị quyết Trung ơng 2 khoá VIII, Ban chấp hành Trung ơng Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra nhiệm vụ: "Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo cho ngời học Từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo thời gian tự học tự nghiên cứu cho học sinh " (Văn kiện Hội nghị… lần thứ hai Ban chấp hành Trung ơng khoá VIII Đảng Cộng sản Việt Nam NXB Chính trị Quốc gia 1997 tr 41)

Quan điểm dạy học lấy ngời học làm trung tâm là cơ sở để đổi mới phơng pháp dạy học- một xu hớng chung của đổi mới phơng pháp dạy học Quan điểm này có cơ sở lý luận từ việc nhận thức quá trình dạy học là quá trình có 2 chủ thể: Thầy

và trò Cả hai chủ thể này đều chủ động, tích cực bằng hoạt động của mình hớng tới tri thức, thầy thì hoạt động truyền đạt tri thức, còn trò thì hoạt động chiếm lĩnh tri thức và biến nó thành vốn hiểu biết của mình để tiếp tục hoạt động nhận thức

và hoạt động thực tiễn Hoạt động của thầy và hoạt động của trò đều là hoạt…

động có ý thức, dới sự chỉ huy của ý thức mà đạt đợc mục tiêu của mình Vì vậy kết quả nhận thức của học sinh là công cụ cho họ thực hiện mục đích của mình

Do vậy trong thực tế hiện nay đòi hỏi ngời thầy đứng lớp phải đổi mới phơng pháp dạy học

Trong sách giáo khoa mới, các tài liệu bồi dỡng đổi mới phơng pháp dạy học, sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng, hệ thống kênh hình, kênh chữ, hệ thống các lệnh trong sách giáo khoa đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngời thầy khai thác khả năng độc lập t duy, sáng tạo của học sinh, giúp học sinh tự mình nghiên cứu trên cơ sở định hớng của thầy Cấu trúc của sách giáo khoa, sách giáo viên đã

định hớng tơng đối rõ ràng, nhng đó chỉ là gợi ý cho hoạt động của thầy Vấn đề cơ bản là khi soạn giảng ngời thầy phải biến sự gợi ý đó thành hoạt động cụ thể của mình sao cho phù hợp với đối tợng mà mình trực tiếp tác động để hoạt động học của học sinh đạt kết quả cao, tránh sự khô cứng, hình thức hóa và sáo rỗng

Đặc biệt việc tổ chức hoạt động học tập cho học sinh ở một số thầy cô còn tỏ ra lúng túng trong quá trình thực hiện

Trong mấy năm gần đây, vào dịp đầu năm học sở Giáo dục và đào tạo đã tổ chức các lớp bồi dỡng thay sách giáo khoa, hội thảo đổi mới phơng pháp trong dạy học cho các thầy cô trực tiếp đứng lớp và cán bộ quản lý Nhà trờng đã trang

bị sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng theo hớng đổi mới Từ kiến thức tiếp thu đợc qua các lớp tập huấn, khai thác trong tài liệu, kết hợp với việc thảo luận trong sinh hoạt nhóm chuyên môn, dự giờ thăm lớp theo chuyên

đề, dạy thử nghiệm bài khó để rút kinh nghiệm Tất cả các hoạt động đó đều giúp cho từng thầy cô rất nhiều trong việc soạn bài và lên lớp Nhng khi bớc vào làm

cụ thể lại mắc phải những băn khoăn sau:

1 Hình thức hoạt động nhóm thế nào cho hiệu quả? Thực tế hình thức này có hoạt động, đợc nhiều thầy cô thực hiện, nhng hiệu quả chua cao, cha khai thác,

phát động sự nhiệt tình tham gia của tất cả các thành viên trong nhóm học sinh Một số thành viên trong nhóm thờng "ngồi dự giờ", ỉ lại vào các bạn khác Hiện tợng này lặp đi, lặp lại qua nhiều tiết học, nên sự phân hóa trong nhóm ngày càng rõ: một số thành viên hào hứng tích cực, chủ động tìm tòi kiến thức, số khác

ỉ lại, bị động, lời tìm tòi hiểu biết nên ngày càng yếu đi Vậy làm thế nào để hoạt

động nhóm thực sự có hiệu quả? Kích thích mọi thành viên trong nhóm cùng tích cực hoạt động trong giờ học?

2 Còn hạn chế trong việc phát huy khả năng t duy hoạt động cá nhân, do vậy hạn chế kỹ năng xử lý thông tin Nguyên nhân của hạn chế này? Chính là do khả năng tạo tình huống của ngời thầy

3 Hầu hết các bài trong sách giáo khoa mới có khối lợng kiến thức khá nhiều, nên các thầy cô luôn có tâm lý sợ thiếu thời gian - đây là nỗi ám ảnh của phơng pháp dạy học cũ, nên thờng chỉ đi vào giảng giải mà ít tổ chức hoạt động tìm tòi kiến thức cho học sinh

4 Hình thức tổ chức hoạt động nhóm thờng nghèo nàn nên gây sự nhàm chán đối với học sinh

Xuất phát từ thực tế hiện nay, bằng kinh nghiệm của bản thân, tôi xin đa ra một số hình thức tổ chức hoạt động học cho học sinh môn sinh học lớp 10

Phần II Nội dung

I Cơ sở lý luận

- Chúng ta có thể so sánh để thấy đợc sự khác nhau của 2 quan điểm giáo dục:

Dạy học lấy thầy làm trung tâm Dạy học lấy học sinh làm trung tâm

1 Thầy truyền đạt tri thức 1 Thầy định hớng để học sinh tìm tòi tri

thức

2 Thầy độc thoại, phát vấn 2 Trò tự tìm ra tri thức

3 Thầy áp đặt những kiến thức có

sẵn 3 Đối thoại giữa trò với trò; giữa trò với thầy (trò đa ra câu hỏi)

4 Trò học thuộc lòng kiến thức 4 Trò cùng với thầy khẳng định kiến

thức lĩnh hội đợc Hình thành các phơng pháp học, t duy và giải quyết các vấn đề

cụ thể

5 Thầy độc quyền đánh giá cho

- Thực hiện chơng trình dạy học theo quan điểm dạy học: Lấy học sinh làm trung tâm thì hoạt động của thầy và trò tơng ứng nh sau:

* Ngời học khai phá tri thức, tự nghiên cứu - Thầy chỉ hớng dẫn và cung cấp thông tin

* Trò tự trả lời thắc mắc do chính mình đặt ra, tự kiểm tra mình - Thầy là trọng tài

* Trò tự hành động, tự kiểm tra, tự điều chỉnh - Thầy làm cố vấn

- Để thực hiện đợc quá trình dạy học theo quan điểm lấy học sinh làm trung tâm, ngời thầy phải làm gì?

Vai trò của ngời thầy không thể bị mờ nhạt mà trái lại còn rõ nét hơn, ngời thầy vẫn là "linh hồn" của giờ học sinh động và sáng tạo Bởi vì có thể làm ngời hớng dẫn, cung cấp thông tin, trọng tài, cố vấn ng… ời thầy phải hiểu biết sâu sắc những kiến thức cơ bản của môn học mà mình đảm nhiệm, đồng thời phải tự bổ sung vốn kiến thức của mình thờng xuyên và có định hớng rõ ràng qua các kênh thông tin

Ngời thầy phải nắm vững bản chất và các quy luật của quá trình dạy học để có thể tìm ra hoặc ứng dụng những phơng pháp dạy học phù hợp với đối tợng của mình nhất

Một vấn đề quan trọng là, nhiều giáo viên nhận thức đợc sự cần thiết phải đổi mới phơng pháp nhng rất khó từ bỏ các phơng pháp đã quen dùng Do đó, muốn thực hiện đổi mới phơng pháp, thì trớc hết bản thân mỗi thầy, cô phải ý thức đợc

để chủ động từ bỏ các phơng pháp dạy học truyền thống đã thành thói quen và chuyển hẳn sang phơng pháp mói một cách sáng tạo, phù hợp với khả năng và sở trờng của bản thân mình

- Cần nhấn mạnh rằng: Vai trò hoạt động của học sinh trong mỗi giờ học là hết sức quan trọng

* Học sinh tham gia chủ động vào quá trình nhận thức, thông qua:

+ Học sinh có nhu cầu nhận thức, khao khát tìm hiểu kiến thức mới trong mỗi bài học

+ Tự giác chủ động thực hiện các hoạt động học tập nhằm tìm tòi, phát hiện tri thức và học đợc cách tìm ra tri thức mới

+ Bộc lộ khả năng tự nhận thức

+ Tham gia vào hoạt động hợp tác, theo nhóm, giúp nhau , cùng nhau tìm tòi, phát hiện kiến thức

+ Tham gia thảo luận, tranh luận, góp ý kiến với bạn và bảo vệ ý kiến của cá nhân

+ Khuyến khích nêu thắc mắc, phát hiện vấn đề và tham gia giải đáp

+ Tự đánh giá và tham gia nhận xét đánh giá lẫn nhau

+ Tự bổ sung và hoàn thiện kiến thức

II Một số giải pháp cụ thể

1 Tổ chức học sinh hoạt động nhóm

1.1 Thành lập nhóm

Nhóm có thể lấy đơn vị theo số lợng và phân bố học sinh ngồi cùng bàn (4 học sinh) hoặc 2 bàn (8 học sinh)

Chia nhóm theo số tự nhiên: 1, 2, 3 …

Chia nhóm theo sở thích màu sắc: xanh, vàng, đỏ…

1.2 Làm thế nào để xây dựng nhóm học sinh hoạt động sôi nổi nhiệt tình ?

Nh phần trên tôi đã trình bày, trong nhóm học sinh thờng có 1 số em lời, ít tham gia hoạt động, ỉ lại vào một số bạn tích cực

- Ngời thầy nên cân nhắc khi tạo ra các nhóm (số học sinh mỗi nhóm, các thành phần trong nhóm, vai trò của mỗi thành viên, giới tính ) để có đ… ợc các nhóm với các thành viên phối hợp hiệu quả với nhau

- Sử dụng một số bài tập, trò chơi để tạo môi trờng thân thiện, trong đó các nhóm

và các cá nhân cảm thấy thoải mái khi chia sẻ, trải nghiệm cùng nhau, suy ngẫm,

và cùng thay đổi theo chiều hớng tốt

- Mục đích chính của các bài tập, trò chơi:

+ Học sinh chơi mà học (th giãn trong khi học)

+ Kích thích giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh lời nhát có cơ hội hoạt động + Khuyến khích tất cả các thành viên trong nhóm tham gia học hỏi

- Tạo hứng thú đầu giờ học và trong quá trình học:

+ Trong mỗi giờ học, ngời thầy nên nói với học sinh theo cách thân mật: Hãy nói chúng ta

+ Liên hệ những hoạt động ban dầu với những gì học sinh đã biết hoặc đã đợc học Đảm bảo học sinh có cảm giác nếu mình chú ý bài hôm nay mình sẽ hiểu bài

+ Gây tò mò cho học sinh về nội dung sắp học

Sau đây là một số ví dụ minh họa

Ví dụ 1:

Trò chơi ghép hình với tên gọi: Chúng mình đi tìm bài học hôm nay!

- Để tạo hứng thú khi vào chơng I

Thành phần hóa học của tế bào Thầy chuẩn bị sẵn: 2 tấm bìa lớn hình tế bào giống hệt nhau

* Tấm bìa lớn thứ nhất cắt thành 5 miếng nhỏ có hình dạng ngộ nghĩnh khác nhau:

Miếng bìa 1 có tên chơng I: Thành phần hóa học của tế bào

Miếng bìa 2 có tên bài 3: Các nguyên tố hóa học và nớc

Miếng bìa 3 có tên bài 4: Cacbohyđrat và lipit

Miếng bìa 4 có tên bài 5: Prôtêin

Miếng bìa 5 có tên bài 6: Axit nuclêic

Lu ý: 5 miếng nhỏ đã đợc che kín

* Tấm bìa lớn thứ 2 đợc đính lên bảng

* Yêu cầu:

+ 1 học sinh đại diện cho nhóm lên bảng ghép 5 tấm bìa nhỏ lên trên tấm bìa lớn thứ 2 (đã đợc đính lên bảng) sao cho trùng khít các tấm bìa nhỏ với nhau và với tấm bìa lớn thứ 2

+ Thời gian thực hiện: 10s

Nếu học sinh ghép đúng đợc thầy ghi tên vào danh sách biểu dơng trên bảng (học sinh này vẫn đứng ở trên bảng)

* Thầy thông hỏi: Trong 5 hình, hình nào chứa thông tin tên bài hôm nay?

* Học sinh các nhóm khác xung phong chọn (mỗi nhóm học sinh chỉ chọn 1 hình), học sinh đã ghép hình sẽ bóc phần che của mỗi hình con Nhóm nào chọn

đúng sẽ đợc ghi danh vào danh sách biểu dơng trên bảng

Dựa trên cơ sở đó thầy vào bài mới theo cấu trúc sau:

Thành phần hóa học của tế bào

Các nguyên tố hóa học

Nớc Cacbohiđrat và lipit Prôtêin Axit nuclêic

Ví dụ 2:

Khi dạy bài 8: Tế bào nhân thực

Để gây hứng thú cho học sinh: Vừa củng cố bài cũ vừa tiếp thu bài mới, nhớ

lâu kiến thức, thầy tổ chức trò chơi sau đây với tên gọi: Tiếp sức

* Thầy đính lên trên bảng 3 bức tranh câm:

- Tranh 1: Hình 7.2 sgk sơ đồ cấu trúc điển hình của một trực khuẩn (đại diện cho cấu trúc của tế bào nhân sơ

- Tranh 2: Hình a 8.1 sgk cấu trúc tổng thể của tế bào nhân thực (tế bào động vật)

- Tranh 3: Hình b 8.1 sgk cấu trúc tổng thể của tế bào nhân thực (tế bào thực vật)

* Hình thức chơi:

- Các nhóm có 2 phút nghiên cứu các hình nói trên trong sgk

- Mỗi đội cử lần lợt từng thành viên lên bảng điền chú thích vào 1 cấu tạo của tế bào (thành viên này thực hiện xong thành viên khác mới đợc lên thực hiện)

- Thời gian thực hiện: 3 phút

- Nhóm hoàn thành tốt nhất sẽ đợc thầy ghi danh và danh sách biểu dơng trên bảng

Ví dụ 3:

Bài 19 Giảm phân

Phần II Quá trình nguyên phân

- Đây là nội dung kiến thức học sinh đã đợc học ở cấp II (kiến thức theo chu kỳ

đồng tâm), vì vậy để tạo hứng thú trong học tập thầy tổ chức trò chơi sau đây với

tên gọi: Bạn hỏi - mình trả lời.

* Hình thức chơi:

- Dùng mô hình nhựa mà nhà trờng đã đợc trang bị (mỗi mô hình tơng ứng với 1

kỳ phân bào)

- Mỗi nhóm cử 1 thành viên lên bảng chọn và xếp một mô hình vào vị trí phù hợp với sự sắp xếp của thành viên trớc đó

- Sau khi các nhóm xếp xong, các nhóm lần lợt ra câu hỏi và yêu cầu nhóm bạn trả lời: thành viên của nhóm này chọn một mô hình bất kỳ và yêu cầu 1 thành viên nhóm khác trả lời về trạng thái của tế bào, của NST của kỳ phân bào đó và

so sánh với kỳ phân bào tơng đơng của lần phân bào kia Ví dụ:

Một thành viên của nhóm 1 đa cho 1 thành viên của nhóm 2 mô hình kỳ giữa của giảm phân I và hỏi:

1 Bạn hãy mô tả diễn biến của NST ở kỳ này

2 Bạn hãy so sánh với kỳ giữa của giảm phân II

Nếu thành viên của đội bạn không trả lời đợc thì chính ngời ra câu hỏi phải trả lời

- Thành viên nào trả lời tốt sẽ đợc ghi danh trên bảng

2 Sử dụng câu hỏi trong giờ lên lớp

2.1 Các loại câu hỏi

Loại câu hỏi Định nghĩa, mục đích, ví dụ, lu ý

1 Câu hỏi đóng - Là câu hỏi yêu cầu trả lời Có/Không hoặc lựa chọn

1 trong 2

VD 1: Tế bào nhân sơ có nhân không?

VD 2: Tế bào thực vật và tế bào động vật giống nhau hay khác nhau?

VD 3: Phân bào nguyên phân và giảm phân II có giống nhau không?

- Câu hỏi đóng tốn ít thời gian, nhng không chứa

đựng nhiều thông tin

- Câu hỏi này có thể chuyển thành câu hỏi mở bằng

cách sử dụng từ để hỏi, hoặc thêm tại sao/ bằng cách nào…

2 Câu hỏi mở - Là câu hỏi sử dụng từ để hỏi: Đối tợng, Cơ chế,

Diễn biến, …

VD 1: Những loại tế bào nào thực hiện phân bào nguyên phân?

VD 2: Trình bày diễn biến của phân bào giảm phân I

VD 3: Cơ chế tác động của enzim lên cơ chất?

- Mục đích yêu cầu đa thông tin, giúp ngời nghe mở rộng suy nghĩ, khơi gợi ý kiến, dẫn dắt thảo luận…

3 Câu hỏi khơi gợi - Là câu hỏi trong đó bao hàm thông tin dẫn đến câu

trả lời cụ thể Câu hỏi này đợc sử dụng để khai thác thêm thông tin nếu câu trả lời cha đầy đủ

4 Câu hỏi hùng biện - Là câu hỏi đặt ra nhng không cần câu trả lời

- Dùng để lôi cuốn sự chú ý của học sinh vào một chủ đề nào đó

- Chú ý:

+ Không nên dừng lâu sau câu hỏi hùng biện, nếu không học sinh sẽ trả lời và câu hỏi sẽ không còn là câu hỏi hùng biện nữa

+Thờng đợc dùng để vào bài mới hoặc chuyển ý trong giờ dạy

VD 1: Sau khi học xong bài 7 "Tế bào nhân sơ" để vào bài 8 chúng ta đặt câu hỏ hùng biện nh sau:

Vậy tế bào nhân thực khác gì so với tế bào nhân sơ?

VD 2: Để chuyển ý từ mục "Vận chuyển thụ động" sang mục "Vận chuyển chủ động" chúng ta có thể hỏi: Vậy những chất có kích thớc lớn hơn lỗ màng có

đi qua màng đợc không? Nếu đợc thì chúng đi qua bằng cách nào, theo cơ chế nào? để hiểu đợc điều đó chúng ta sang phần vận chuyển chủ động.…

5 Câu hỏi cho cá nhân - Là câu hỏi dành cho 1 học sinh cụ thể

- Mục đích: đối thoại trực tiếp, lôi kéo sự chú ý, khuyến khích sự đóng góp ý kiến

VD 1: Em hãy cho biết cấu tạo màng của tế bào nhân thực

VD 2: khi học sinh đang trả lời câu hỏi thì ngập ngừng rồi dừng lại, giáo viên có thể dùng loại câu hỏi này để gợi ý, định hớng giúp học sinh trả lời tiếp Ví dụ: em hãy cho biết enzim có vai trò nh thế nào trong quá trình chuyển hóa vật chất?

Thầy gợi ý: Nếu không có enzim thì điều gì sẽ xảy ra? Tại sao?

6 Câu hỏi cho tập thể - Là câu hỏi cho cả nhóm, không hớng tới cá nhân cụ

thể nào

- Mục đích đối thoại và trao đổi mở

VD: Bài bài 14 " Enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hóa vật chất", phần "Cơ chế tác

động của enzim" thầy ra câu hỏi:

Hãy hoàn thành phiếu học tập sau:

Enzim Các tác động Kết quả

Yêu cầu:

+ Cá nhân nghiên cứu sgk trang 57 và hình 14.1 + Thảo luận trong nhóm thống nhất ý kiến để hoàn thành nội dung của phiếu học tập

2.2 Kỹ thuật đa ra câu hỏi

- Đa ra câu hỏi cho cả lớp/cả nhóm

- Ngừng

+ Cho các học sinh có thời gian suy nghĩ

+ Thời gian ngừng phụ thuộc vào độ khó dễ của câu hỏi

- Gọi học sinh bằng tên (dựa vào sơ đồ lớp)

- Đánh giá câu trả lời

+ Khen những câu trả lời chính xác, trả lời hay

+ Nếu cần, chỉ rõ phần chính xác của câu trả lời

- Tránh thói quen lặp đi lặp lại 1 loại câu hỏi

- Nhắc lại và nhấn mạnh những câu trả lời đúng để tăng mức độ tiếp thu của học sinh

- Không nên tự trả lời câu hỏi của mình - trừ đó là câu hỏi hùng biện

- Giữ giọng nói bình thờng, thân thiện.

- Tránh việc học sinh trả lời đồng thanh

2.3 Một số điểm cần lu ý khi sử dụng câu hỏi

2.3.1 Đặc điểm của một câu hỏi tốt

- Ngắn gọn, rõ ràng

- Diễn đạt 1 ý/1 nội dung (hỏi)

- Phù hợp với nội dung đang cần truyền đạt cho học sinh

- Phù hợp với trình độ của học sinh

- Tạo đợc sự quan tâm của học sinh

- Ngôn ngữ thông dụng, dễ hiểu phù hợp với học sinh

- Nhấn mạnh vào điểm chính

2.3.2 Lu ý khi đặt câu hỏi

- Nói to, rõ

- Đảm bảo học sinh nghe và hiểu câu hỏi

- Dành thời gian cho học sinh suy nghĩ

- Đặt câu hỏi tiếp theo để khai thác thêm thông tin

- Thái độ ngời thầy phải vui vẻ cởi mở, khuyến khích học sinh suy nghĩ để trả lời

3 Nên kiểm tra miệng thế nào? (lấy điểm miệng)

3.1 Hình thức truyền thống: câu hỏi tự luận

- Thầy thông báo nội dung câu hỏi trớc lớp và gọi 1 học sinh lên trả lời

- Gọi học sinh dới lớp bổ sung câu trả lời

- Thầy nhận xét và cho điểm công khai

3.2 Hình thức trả lời câu hỏi trắc nghiệm

- Thầy soạn sẵn các câu hỏi trắc nghiệm: chia thành 2 nhóm câu hỏi

+ Nhóm câu hỏi dành cho học sinh trung bình

+ Nhóm câu hỏi dành cho học sinh khá giỏi

- Sau khi học sinh chọn đáp án nên hỏi bổ sung: Vì sao? Tại sao? để đánh giá chính xác nhận thức của học sinh (tránh trờng hợp học sinh chọn đúng ngẫu nhiên)

3.2 Hình thức trò với trò

- Thầy giao cho 2 học sinh: mỗi học sinh một nhóm cụm từ (tùy theo nội dung cần kiểm tra của mỗi bài học)

- Học sinh lần lợt căn cứ vào nhóm cụm từ mà tìm câu gợi ý cho bạn để bạn nói

đúng cụm từ đó

- Có thể một học sinh chuyên gợi ý và 1 học sinh chuyên trả lời (áp dụng trong tr-ờng hợp khả năng nhận thức, tiếp thu trong học tập của cặp học sinh không đều nhau: 1 khá, 1 trung bình hoặc yếu)

Lu ý:

- Thầy giao cụm từ phù hợp với khả năng học tập của học sinh:

+ Nên gọi ngẫu nhiên cặp học sinh (trung bình - trung bình; khá - khá)

+ Nếu cặp học sinh: yếu - khá thì nên để học sinh khá là ngời gợi ý, học sinh yếu

là ngời trả lời (hình thức này khuyến khích tạo sự tự tin cho học sinh yếu)

- Lời gợi ý phải trong nội dung bài học

- Thầy căn cứ vào chất lợng câu gợi ý và câu trả lời để đánh giá điểm cho từng học sinh

Sau đây là ví dụ minh học cho 3 hình thức kiểm tra trên

Bài 19 Giảm phân (Sinh học lớp 10) 3.1 Hình thức truyền thống: Câu hỏi tự luận

Câu hỏi dành cho học sinh trung bình:

Câu 1 Mô tả tóm tắt diễn biến các kỳ của giảm phân I

Câu hỏi dành cho học sinh khá, giỏi:

Câu 2 Hiện tợng cá NST tơng đồng bắt đôi có ý nghĩa gì?

Câu 3 Nêu sự khác biệt giữa nguyên phân và giảm phân

3.2 Hình thức trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu hỏi dành cho học sinh trung bình:

Câu 1 Giảm phân là hình thức phân bào xảy ra ở loại tế bào nào?

A Tế bào sinh dỡng

B *Tế bào sinh dục chín

C Tế bào giao tử

D Tế bào sôma

Câu 2 Giảm phân có mấy lần phân bào?

A 1

B *2

C 3

D 4

Câu 3 ở kỳ đầu I có hiện tợng

A NST tự nhân đôi.

B các NST kép bắt đôi với nhau theo từng cặp tơng đồng.

C có thể xảy ra trao đổi đoạn giữa các crômatit của cặp NST kép tơng đồng.

D *B và C.

Câu 4 ở kỳ sau I có hiện tợng

A hai NST kép trong cặp tơng đồng di chuyển về cùng 1 cực của tế bào

B *mỗi NST kép trong cặp tơng đồng di chuyển về 1 cực của tế bào

C mỗi NST kép tách thành 2 NST đơn rồi di chuyển về 2 cực của tế bào

D các NST tồn tại ở dạng đơn, mảnh

Câu 5 Sau giảm phân II, các tế bào con sẽ

A biến đổi thành các giao tử đực hoặc cái

B ở động vật mỗi tế bào mẹ giao tử đực hình thành nên 4 giao tử đực

C ở động vật quá trình phát sinh giao tử cái chỉ tạo ta 1 trứng và 3 thể cực

từ 1 tế bào sinh dục chín

D *cả A, B và C đều đúng

Câu hỏi dành cho học sinh khá, giỏi:

Câu 1 Đặc điểm có ở giảm phân mà nguyên phân không có là

A *xảy ra sự biến đổi cấu trúc NST

B có sự phân chia tế bào chất

C hình thành thoi phân bào

D NST tự nhân đôi

Câu 2 Điểm giống nhau giữa nguyên phân và giảm phân là

A đều xảy ra ở tế bào sinh dỡng

B đều xảy ra ở tế bào sinh dục chín

C *đều có một lần nhân đôi của NST

D đều hình thành các tế bào con có bộ NST giống nhau

Câu 3 ở kỳ đầu của giảm phân I, các NST có hoạt động khác với ở quá trình nguyên phân là

A NST co xoắn dần lại

B *NST tiếp hợp

C NST gồm 2 crômatit dính nhau

D A và C

Câu 4 Trong quá trình giảm phân, các NST chuyển từ trạng thái kép sang trạng thái đơn bắt đầu từ kỳ nào?

A Kỳ đầu II

B Kỳ giữa II

C *Kỳ sau II

D Kỳ cuối II

Câu 5 Số tinh trùng đợc sinh ra so với số tế bào sinh tinh thì

A bằng nhau

B gấp đôi

C gấp ba

D *gấp bốn

3.2 Hình thức trò với trò

Nhóm cụm từ 1 (dành cho học sinh thứ 1)

a kỳ đầu I

b trao đổi chéo

c xoắn cực đại

d 4 giao tử đực

e tế bào thể cực

Nhóm cụm từ 2 (dành cho học sinh thứ 2)

a kỳ trung gian

b thoi phân bào

c NST kép

d 1 giao tử cái

e NST kép xếp thành 1 hàng

Lu ý:

- Có thể dùng hình thức rút thăm để học sinh chọn nhóm cụm từ

- Câu gợi ý trong phạm vi bài học

Đáp án: học sinh có thể gợi ý cho bạn theo nội dung sau (có thể gợi ý bằng nội dung khác)

Nhóm cụm từ 1 (dành cho học sinh thứ 1)

- Các NST kép bắt đôi với nhau theo từng cặp tơng đồng là diễn biến NST ở kỳ nào?

- Kỳ đầu I

- Sau khi tiếp hợp và bắt chéo các NST trong từng cặp tơng đồng dần dần đẩy nhau ra, quá trình này có thể xảy ra hiện tợng gì làm biến đổi cấu trúc NST?

- Trao đổi chéo

Trớc khi tập trung lên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào, NST có hiện tợng?

- Xoắn cực đại

Kết thúc giảm phân 2 từ 1 tế bào sinh dục đực chín, các tế bào con đã phân hóa thành…

- 4 giao tử đực